Sekti

Shko poshtė

Sekti

Mesazh  Jon prej 07.06.09 0:38

Sekti

Sekti rrjedh nga fjala latine sequi dhe fillimisht ka kuptimin: tė pėsosh dikė, tė ndjekėsh parimet e ndokujt; grupim a shoqatė e vogėl fetare e cila ėshtė ndarė prej ndonjė grupi mė tė madh.

Fjala sekt nė pėrkufizimin mė tė saktė ėshtė njė grup njerėzish qė kane tė njėjtin interes dhe ide mbi njė doktrinė tė caktuar filozofike apo fetare. Ēdo sekt ka ritet e veta dhe nė shumė raste dallohet pėr manipulimin mendor qe i bėn anėtareve, pėr qellim pėrvetėsimi pasurie apo favoresh. Zakonisht kur dėgjojmė fjalėn sekt menjėherė na shkon mendja te feja, por shumė psikologe mendojnė se ky term pėrdoret jo rrallė dhe pėr te treguar njė organizate kriminale.

Etimologjia e fjalės sekt

Origjina e fjalės sekt rrjedh nga latinishtja « secte « (ndjekės) ose « sectare » (pres). Nė kuptimin e dytė pėrdoret pėr tė venė njė kundėrshti me fenė qė nė latinisht ėshtė religare (lidh). Ne greqisht barasvlerėsi i termit sekt ėshtė hairesis (zgjedhje, préférence pėr njė doktrine). Nė tė dyja rastet anėtaret mblidheshin nga njė mjeshtėr, nga i cili thuhet se udhėhiqeshin mendėrisht dhe fizikisht.

Pikėpamja sociologjike

Nė shekullin e XIX-tė, sociologėt Max Weber dhe Ernst Trėlc pėrkufizuan sektin si njė grupim fetar ekstremist qe vendosin njė distancė midis tyre dhe shoqėrisė. Sot mendohet se kuptimet e shumta qė ka marrė kjo fjalė ky pėrkufizim nuk ėshtė tėrėsisht i pėrsheshem. Polemikat e shumta mbi kuptimin e kėsaj fjale nuk lejojnė njė pėrkufizim tė saktė.

Kohėt moderne

Gjatė viteve 80 si pasojė e disa skandaleve (vetėvrasje kolektive, ēėshtje tė rėnda politiko-financiare, abuzim posti, etj.) termi sekt mori njė nuancė tė fortė pėrkeqėsuese, duke u bėre kėshtu sinonim i grup totalitar dhe i rrezikshėm. Pėr tė paraprirė kėto situata janė formuar dhe shoqata pėr ti luftuar sektet.

Njė sekt dallohet pėr:

1. Manipulim mendor te anėtareve
2. Centralizim tė pushtetit nė duart e udhėheqėsit
3. Organizim piramidal
4. Zhvatje
5. Aktivitet kriminal

Kėto kritere nuk janė te njėjtat pėr ēdo sekt dhe si rrjedhoje nuk aplikohen nga tė gjithė organizatat e kėsaj natyre.

Lėvizjet qė luftojnė sektet

Lėvizjet ose organizatat e kėtij lloji i shohin sektet si njė rrezik pėr njerėzit dhe shoqėrinė. Ata pėrpiqen te marrin sa mė shume informacion mbi sektet dhe aktivitetin e tyre. Nėse zbulojnė ndonjė shkelje ligji. Sipas disa hetimeve thuhet se edhe nė strukturat qeveritare ka shumė individė qė bėjnė pjesė nė sekte. Shtetet e Bashkuara ndjekin njė politikė tė ndryshme nga shtetet evropiane pėr sa i pėrket sekteve tė cilat nėse nė Evropė "pėrndiqen" nė njė farė mėnyre pėrtej oqeanit shihen me njė sy tjetėr.

Skandale nė lidhje me sektet

Disa sekte kanė gjithnjė nė qendėr tė vėmendjes gjatė 20 vjeēarit 1978 - 1998. Vetėvrasje masive, sakrifikim fėmijėsh, apo ngjarje tė tjera tė kėsaj natyre jo rrallė kanė tronditur mbarė opinionin publik.

* E para e kėtij lloji qė u bė publike ishte mė 18 nėntor tė 1978: 914 anėtare tė Tempullit tė Popullit (People's Temple), nga tė cilėt 260 fėmijė, u vetėvranė duke pirė njė helm tė fuqishėm nė tempullin e Jonestown nė Guyana;

* 19 shtator 1985: 60 anėtare tė Datu Mangayanon u vetėflijuan nė Mindanao, Filipine;

* 1 shtator tė 1986: 7 anėtare tė Kishės sė miqve dhe vėrtetėsisė vranė veten nė Uokajama tė Japonisė;

* 28 gusht 1987: 32 anėtare tė Park Soon Ja vranė veten nė Seoul, Koreja Jugut;

* 1993 : 72 anėtare tė njė sekti nė Uako tė Texasit dogjėn veten pasi policia i kishte zbuluar. Megjithėse nė raportin e policisė thuhej se ata e ndezėn vetė zjarrin disa burime tė jashtme bėjnė tė ditur se forcat e rendit gjate aksionit tė tyre kanė pėrdorur eksploziv ;

* 4 tetor 1994 nė Zvicėr 53 anėtarė nga tė cilėt 16 fėmijė te Urdhrit tė Tempullit diellor (l'Ordrė dy Tompl soler) u vranė midis tyre.

* 1995 - udhėheqėsi shpirtėror i Shėvalje dy Lotys d'or, Gilbert Bourdin, u akuzua pėr «ushtrim dhune dhe abuzim seksual» ndaj njė anėtare tė sektit.

* 20 mars 1995 : disa anėtarė tė Aum Shinrikyo kryen njė atentat me gaz nė njė metro tė Tokios duke shkaktuar 12 tė vdekur dhe 5000 mijė tė plagosur;

* 23 dhjetor 1995: 16 anėtare tė Urdhrit tė Tempullit diellor (l'Ordrė dy Tompl soler) midis tė cilėve 3 fėmije u veterane nė Verkor tė Francės. Edhe sot ka akoma dyshime nėse ishte vetėvrasje apo vrasje nga policia.

* 24 mars 1997: 5 anėtare tė Urdhrit tė Tempullit diellor (l'Ordrė dy Tompl soler) u gjetėn tė vrarė nė Kébek.

Wikipedia
avatar
Jon

1163


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Mbrapsht nė krye


 
Drejtat e ktij Forumit:
Ju nuk mund ti pėrgjigjeni temave tė kėtij forumi