Echelon, misteret njerėzore

Shiko temėn e mėparshme Shiko temėn pasuese Shko poshtė

Echelon, misteret njerėzore

Mesazh  Admin prej 19.04.09 23:07

Echelon, misteret njerėzore

Prej 40 vjetėsh, agjensia mė e madhe e inteligjencės e Zelandės sė Re, Byroja e Sigurimit tė Komunikacioneve Qeveritare (GCSB) ekuivalenti i Agjensisė sė Sigurimit Kombėtar (NSA) ėshtė ndihmuar nga aleatėt e saj perėndimorė pėr tė spiunuar nė zonėn e Paqėsorit, pa u ditur njė gjė e tillė publikisht, por pa u ditur as edhe nga postet mė tė larta tė zgjedhėshme tė shtetit.

Ajo qė NSA nuk mund tė dinte ėshtė se nga fundi i viteve Tetėdhjetė zyrtarė tė ndryshėm tė agjensisė vendosėn se aktivitetet e tyre qenė shumė sekrete dhe bėheshin prej shumė kohėsh, kėshtu qė mė lėshuan intervista e mė siguruan dokumenta qė ilustronin aktivitetet e shėrbimeve sekrete neozelandeze.

Mė shumė se pesėdhjetė persona qė punonin ose kishin punuar me shėrbimet dhe nė kampe tė lidhura me tė pranuan qė t'i intervistoja. Midis aktiviteteve tė pėrshkruara dhe dokumentacionit tė sjellė ėshtė bėrė e mundur qė nga jugu i Paqėsorit tė hidhet dritė mbi disa projekte tė lindura nga aleanca e kėtyre agjensive dhe qė qenė mbajtur sekret deri mė tani.

Nga kėta, padyshim qė mė i rėndėsishmi ėshtė ECHELON-i. I projektuar dhe administruar nga NSA-ja, sistemi ECHELON ėshtė pėrdorur pėr tė pėrgjuar e-mail-et, fakset, telekset dhe telefonatat normale qė udhėtojnė nė rrjetin e telekomunikacionit botėror.

Ndryshe nga pjesa mė e madhe e sistemeve tė spiunazhit tė zhvilluara gjatė Luftės sė Ftohtė, ECHELON-i ėshtė projektuar kryesisht pėr objektiva joushtarake: si qeveri, organizata, agjensi, grupe dhe individė praktikisht nė ēdo pjesė tė botės. Potencialisht i janė nėnshtruar survejimit tė gjitha komunikimet midis personave midis njė shteti dhe tjetrit (por edhe nė brendėsi tė vetė vendit) kudo nė botė.

Sigurisht qė nuk ėshtė gjė e re qė agjensitė e inteligjencės i pėrgjojnė e-mailet dhe mjetet e tjera tė komunkimit publik. Ajo qė ėshtė e re nė materialet e dala nga shėrbimet sekrete neozelandeze janė tė dhėnat e sakta se si punon sistemi, cilat janė bazat operative tė tij, aftėsitė e tij dhe difektet e tij, si dhe shumė detaje tė tjera me emra tė koduara. ECHELON-i nuk ėshtė projektuar pėr tė spiunuar e-mail-in e veēantė tė njė individi apo njė numėr faksi tė caktuar.

Pėrkundrazi, sistemi punon punon nė mėnyrė indiskrete duke kapur sasi tė mėdha komunikimesh dhe duke pėrdorur kompjuterė ėshtė mė pas nė gjendje tė nxjerrė mesazhet interesante nga masa e tjerave pa asnjė interes. Ėshtė organizuar njė zinxhir struturash pėrgjimi tė shpėrndara nėpėr planet pėr tė monitoruar rrjetin e telekomunikacionit botėror.

Disa struktura kontrollojnė satelitėt e komunikimit, tė tjera rrjete nė tokė dhe tė tjera komunikimet me radio. ECHELON-i i lidh sėbashku tė gjitha kėto struktura, duke u bėrė tė mundur kėshtu shteteve qė bėjnė pjesė nė tė qė tė pėrgjojnė njė sasi tė madhe tė komunkimeve qė kryhen nė planet.

Kompjuterėt e vendosur nė ēdo stacion tė sistemit ECHELON kėrkojnė midis miliona mesazheve tė kapura ato qė pėrmbajnė fjalėkyēe tė futura mė parė. Fjalėkyēet pėrfshijnė tė gjitha emra, vende, subjekte, etj. Qė mund tė pėrmbahen nė mesazhe "interessante".

Ēdo fjalė e ēdo mesazhi tė kapur kapen automatikisht si nė ato raste kur telefoni, e-mail-i apo faksi janė nė listėn e atyre "pėr t'u kontrolluar", por edhe nė rastet kur vijnė nga ēfarėdo pėrdorues apo natyre mesazhi.

Mijėrat e mesazheve simultane lexohen nė "kohė-reale" siē u vijnė stacioneve, orė pas ore, ditė pas dite dhe kompjuterėt arrijnė tė gjejnė "gjilpėrėn" e zgjedhur nga inteligjenca nė "kashtėn" e telekomunikacioneve.

DIKUSH PO NA DĖGJON

Nė brendėsi tė rrjetit, kompjuterėt nė stacionet e shpėrndara nėpėr botė quhen "Fjalorėt".

Kompjuterė qė mund tė kėrkojnė nėpėrmjet fluksit tė komunikacioneve nėpėrmjet fjalėkyēeve ekzistonin tė paktėn qysh nga 1970, por sistemi ECHELON ėshtė projektuar nga NSA-ja pėr tė ndėrlidhur midis tyre tė gjithė kėta kompjuterė dhe pėr t'u mundėsuar stacioneve tė ndryshme tė funksionojnė si komponentė tė njė sistemi tė integruar.

NSA dhe GCSB janė tė dyja tė lidhura me pesė vende firmatare tė Marrėveshjes Strategjike UK-USA, njė pakt bashkėpunimi nė favor tė "Signal Intelligence" tė nėnshkruar nė vitin 1948, ekzistenca e tė cilit nuk ėshtė konfirmuar kurrė zyrtarisht nga pesė aderuesit.

Tre partnerėt e tjerė kanė tė gjithė njėlloj emra mjaft tė errėt si Government Communications Headquarters (GCHQ) nė Britaninė e Madhe, Communications Security Establishment (CSE) nė Kanada dhe Defense Signals Directorate (DSD) nė Australi.

Aleanca lindi nga nga pėrpjekja bashkėpunuese pėr tė tė pėrgjuar transmetimet me radio gjatė Luftės sė Dytė Botėrore, formalizuar siē ėshtė thėnė nė vitin 1948 me marrėveshjen UKUSA qė ishte thelbėsisht i drejtuar kundėr Bashkimit Sovjetik. Pesė agjensitė firmatare tė paktit UKUSA janė agjensitė mė tė mėdha nė vendet e tyre.

Me pjesėn mė tė madhe tė komunikimeve tė biznesit dhe qė udhėtojnė nėpėrmjet fakseve, e-mail-eve dhe telefonatave ėshtė e qartė se resurset mė tė mėdha u rezervohen kėtyre agjensive. Pėr dhjetėra vjet pėrpara futjes sė sistemit ECHELON, agjensitė e aleancės UKUSA punonin gjithėsesi njėra pėr tjetrėn, por secila ishte e vetmuar nė pėrgjimin dhe analizimin e mesazheve nė stacionet e tyre.

Me ECHELON, kompjuterėt e quajtur "fjalorė", pėrmbajnė jo vetėm fjalėkyēe tė futura nga agjensia e vet, por edhe ato tė futura nga katėr agjensitė e tjera. Pėr shembull, nė Zelandėn e Re, nė stacionin e pėrgjimit satelitor tė Vahopait (Nė Ishullin e Jugut), kompjuterėt kanė lista tė ndryshme kėrkimi pėr NSA-nė, GCHQ-nė, DSD-nė dhe CSE-nė nė shtesė tė tė sajave.

Atje ku "fjalori" has njė mesazh qė pėrmban njė nga fjalėkyēet e futura nga agjensitė, ai e kap dhe e dėrgon automatikisht nė selinė qėndrore tė agjensisė kompetente. Askush nė Zelandėn e Re nuk i njeh informacionet e grumbulluara nha stacionet nė Zelandėn e Re pėr agjensitė aleate.

Kėshtu stacionet e aleatėve tė vegjėl tė aleancės UKUSA funksionojnė pėr NSA-nė sikur tė qenė bazat e saj jashtė territorit amerikan. Komponenti i parė i rrjetit ECHELON ėshtė i pėrbėrė nga stacione specifikisht tė orientuara nė satelitė komunikimesh ndėrkombėtare (Intelsate) tė pėrdorur nga kompanitė telefonike tė shume vendeve.

Njė unazė e formuar nga kėta satelitė ėshtė e pozicionuar nė orbitė stacionare pėrrteh botės (nė lartėsinė e ekuatorit), secili prej kėtyre staelitėve shėrben si transmetues pėr dhjetėra mijėrat e telefonatave, fakseve dhe e-mail-eve simultane. Pesė stacione UKUSA janė pėrgatitur pėr tė pėrgjuar komunikimet e transmetuara nga satelitėt Intelsat.

Antenat parabolike, pėrkrah ndėrtesave tė kalkulimit shėnjestrojnė satelitėt Intelsat mbi Atlantik, Evropė dhe duke lėvizur antenat drejt horizontit edhe mbi Oqeanin Indian.

Njė stacion i NSA-sė nė Shugėr Grov, pozicionuar 250 kilometra nė juglindje tė Uashington DC, nė malet e Virxhinias perėndimore mbulon transmetimet atlantike tė Intelsatėve drejt Amerikės Veriore dhe Jugore.

Njė stacion tjetėr nė shtetin e Uashingtonit (verilidnje e Shteteve tė Bashkuara), 200 kilometra nė juglindje tė Siatėllit, nė brendėsi tė njė baze ushtarake, Jakima Fajring Sentėr. Parabolat e saj staelitore janė tė shėnjestruara mbi Intelsatet e Paqėsorit drejt Lindjes. Ajo qė nuk pėrgjohet nė Jakima arrin nė Zelandėn e Re dhe nė Australi.

Pozicioni i tyre nė Paqėsorin e Jugut garanton mbulesėn globale tė pėrgjimeve. Zelanda e Re me stacionin e Vahopait dhe Australia me atė tė Geraldtonit nė Australinė Perėndimore (qė shėnjestron mbi Intelsatet e Oqeanit Paqėsor dhe mbi ato tė Oqeanit Indian).

Secili prej tė pesė stacioneve ku janė "fjalorėt" zotėron njė emėr tė koduar qė e dallon nga tė tjerėt nė rrjet. Pėr shembull, stacioni i Jakimės, pozicionuar nė njė vend tė shkretė midis Sedėll Mauntins dhe Retėllsneiks Hill, ka emrin e koduar "COĖBOY Dictionary", ndėrsa stacioni Vahopait ka atė tė "FLINTLOCK Dictionary".

Kėta emra tė koduar janė tė regjistruar nė fillim tė ēdo mesazhi tė pėrgjuar pėrpara se tė shpėrndahet nėpėrmjet rrjetit tė ECHELON-it dhe i lejon kėshtu analizatorit tė individualizojė menjėherė se cili stacion e ka kryer pėrgjimin.

Personeli i shėrbimeve neozelandeze ka qenė ngushtėsisht i lidhur me punė e bazės sė NSA-sė sė Jakimės deri mė 1981, kur NSA-ja shtyn GCSB-nė qė tė kontriibuojė nė njė projekt qė kishte si objektiv sistemin e komunikimit tė pėrfaqėsive diplomatike japoneze. Deri mė atėhere, tė pesta agjensitė e marrėveshjes UKUSA, kanė qenė pėrgjegjėse pse kanė monitoruar komunikimet diplomatike japoneze nga bazat e tyre tė shpėrndara nė tė gjithė botėn.

Deri nė integrimin e Zelandės sė Re nė ECHELON, ndodhur nė vitin 1989 me hapjen e stacionit tė Vahopait, kuota e saj e komunikimeve japoneze pėrgjohej nė Jakima dhe dėrgohej krudo nė selinė qėndrore tė GCSB-sė nė Uelington pėr deshifrimin, pėrkthimin dhe kodifikimin nė formatin UKUSA (programet e deshifrimit qenė siguruar nga NSA).

Admin

1182


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Echelon, misteret njerėzore

Mesazh  Admin prej 19.04.09 23:07

"KOMUNIKIM" NĖPĖRMJET SATELITĖVE

Komponenti i mėtejshėm i sistemit ECHELON pėrgjon njė seri komunikimesh satelitare jo tė pėrcjella nga sistemi Intelsat. Nė shtesė tė pesė stacioneve UKUSA qė kanė si objektiv satelitėt Intelsat ekzistojnė tė paktėn pesė stacione tė tjera qė survejojnė satelitėt pėr komunikime ruse dhe sistemeve tė tjera tė komunikimit rajonal.

Kėto stacione janė nė Menuidh Hill nė veri tė Anglisė; Shoal Bei, afėr Darvinit nė Australinė veriore (qė shėnjestron mbi satelitėt indonezianė); Litrimit, nė jug tė Otavės nė Kanada (qė duket se ndjek satelitėt latinoamerikanė); Bad Aiblingut nė Gjermani dhe Misavės nė veri tė Japonisė.

Njė tėrėsi strukturash qė monitoron drejtpėrsėdrejti komunikimet me rrugė tokėsore ėshtė elementi final i sistemit ECHELON. Pėrveē komunikimeve tė tjera radio e satelitore, tjetėr metodė e madhe pėr tė transmetuar sasi tė mėdha komunkimesh (publike, biznesi, qeveritare e cfarėdo tjetėr) ėshtė e pėrbėrė nga njė kombinim kavosh nėnujore, qė kalojnė nėn oqeanet, dhe rrjetet me mikrovalė nė tokė.

Kavo tė rėnda, tė mbėshtetura nė fundet detare midis shteteve tė ndryshme, bėhen transportueset e pjesės mė tė madhe tė komunkimeve ndėrkombėtare botėrore. Pasi dalin nga uji dhe arrijnė nė bazdet tokėsore tė rrjetit me mikrovalė janė shumė vulnerabėl ndaj pėrgjimeve. Rrjetet me mikrovalė pėrbėhen nga njė rrjet shtyllash antenash qė transmetojnė mesazhe nga maja e njė kodrine nė njė tjetėr pėr tė gjithė vendin.

Kėta rrjete pėrziejnė sasi tė mėdha komunikimi nė tė gjithė vendin. Pėrgjimi i kėtyre mundėsive tė aksesit ndaj komunikimeve ndėrkombėtare nėnujore (njėherazi qė kėto dalin nė sipėrfaqe) dhe atyre nėpėrmjet kontinenteve. Janė natyrisht edhe njė shėnjestėr e natyrėshme pėr pėrgjime nė shkallė tė gjerė tė komunikimeve klasike kombėtare midis personave.

Duke parė se strukturat pėr pėrgjimet satelitore kėrkojnė pėrdorimin e antenave parabolike shumė tė mėdha qė ėshtė vėshtirė tė mbahen tė fshehura pėr njė kohė tė gjatė, mund tė themi se kemi njė kuadėr arėsyeshmėrisht tė mirėdokumentuar tė kėsaj rrjete stacionesh pėrgjimi.

Por e gjitha kjo qė shėrben pėr tė kontrolluar rrjetin e komunkimeve nė rrugė tokėsore ėshtė njė ndėrtesė e vendosur nė rrugėn e mikrovalėve ose njė kavo e fshehur qė shkon nga rrjeti i zakonshėm i telekomunikacioneve nė ndonjė ndėrtesė "anonime". Edhe pse e gjitha kjo tingėllon teknikisht si shumė e vėshtirė pėr t'u realizuar, ndodhin edhe pėrgjime tė mikrovalėve nga ana e satelitėve spiunė amerikanė.

Rrjeti botėror o pėrgjimeve tė kėtij lloji ėshtė megjithatė shumė pak i dokumentuar dhe duke parė qė GCSB-ja neozelandeze nuk merrte pjesė nė kėtė tip pėrgjimesh, burimet e mia nė brendėsi tė agjensisė nuk kanė mundur tė mė ndihmojnė mė tej nė grumbullimin e informacioneve.

ASGJĖ NUK ĖSHTĖ E SIGURTĖ NĖ NJĖ MIKROVALĖ

Nė njė dokument tė Spaiuėrlldit tė vitit 1994, shkruar sėbashku me njė Majk Frost, ish anėtar tė agjensisė UKUSA kanadeze, jepej njė ide e parė e mėnyrės sesi kryheshin shumė prej pėrgjimeve tė komunikimeve qė udhėtojnė mbi mikrovalė jashtė vendit. Pėrshkruan sesi nė ambasadat e vendeve firmatare tė marrėveshjes UKUSA transportohen nėpėrmjet "valixheve diplomatike" marrės tė sofistikuar dhe procesorė mikrovalėsh qė pėrdoren pėr tė monitoruar komunikimet nė kryeqytetet e huaja.

Duke parė nė pjesėn dėrrmuese tė vendeve rrjeti mė mikrovalė konvergon nė kryeqytete, ndėrtesat e ambasadave bėhen njė vend ideal pėr tė kryer kėtė operacion. Tė mbrojtura nga privilegjet diplomatike, mundėsojnė qė tė spiunohet pikėrisht nga zemra e vendit shėnjestėr.

Ambasadat kanadeze janė kėrkuar edhe ato qė tė marrin pjesė nė kėtė punė nga NSA pėr tė mbuluar vrimat e lėna zbuluar nga pėrfaqėsitė angleze e amerikane. Operacioni ishte akoma nė zhvillim tė plotė nė vitin 1990 kur Frosti u largua nga CSE. Burime tė tjera kanė zbuluar edhe se DSD-ja australiane ishte e implikuar nė nė kėtė historinė e ambasadave.

Nė territorin e pesė vendeve tė UKUSA pėrgjimet e komunikimeve me kavo bėhen nga struktura tė veēanta tė shėrbimeve sekrete. Kanadaja, Shtetet e Bashkuara dhe Britania e Madhe janė gjeografikisht tė pozicionuara mirė qė tė mund tė pėrgjojnė pjesan mė tė madhe tė komunikimeve qė kalojnė territorin e tyre.

Dėshmia e vetme publike e sistemit tė "Fjalorėve" ėshtė bėrė nė marrėdhėnie nė njė prej kėtyre strukturave "kombėtare", menaxhuar nga GCHQ-ja nė qendėr tė Londrės.

Mė 1991 njė ish zyrtar i GCHQ-sė dha njė intervistė anonime nė programin e televizionit tė Granadės "Ėorld in Action" mbi abuzimet e pushtetit tė kryera nga agjensia e tij. gjatė programit foli pėr njė ndėrtesė anonime me tulla tė kuqe tė ndodhur nė numrin 8 tė Palmer Stritit nga ku nė mėnyrė sekrete GCHQ-ja pėrgjonte ēdo teleks qė kalonte, nisej, arrinte apo pėrshkonte Londrėn, duke i futur mė pas nė kompjuterė tė fuqishėm me softuerė tė quajtur "fjalorė".

Operacioni, ka shpjeguar, ishte i mbikėqyrur me vėmendje nga personel i veēantė i British Telekomit: "Por e gjitha kjo nuk ka tė bėjė aspak me sigurinė kombėtare. E gjitha kjo nuk ėshtė legale. Nuk ėshtė legale tė kapėsh e tė analizosh ēdo teleks tė veēantė dhe ata i analizonin tė gjitha, ato tė ambasadave, tė botės sė biznesit, por edhe ato me urimet e ditėlindjeve. I pėrgjonjnė tė tėra dhe i vendosin nė "fjalorė"".

Ajo qė nė dokumentar nuk thuhet ėshtė se sistemi i "fjalorėve" nuk ėshtė njė ekskluzivitet britanik, por ėshtė operuese nė tė pesta vendet e UKUSA. Nė mėnyrė tė ngjashme kėrkuesi anglez Dankėn Kempbell ka pėreshkruar se si nga stacioni amerikan i Menuidh Hillit nė Britaninė e Madhe NSA u fut drejtpėrsėdrejti nė brendėsi tė rrjetit me mikrovalė tė British Telekomit, qė aktualisht ėshtė i konceptuar nė mėnyrė qė nyjet e ndryshme tė rrjetit konvergojnė drejt njė transmetuesi tė izoluar tė lidhur me stacionin nėpėrmjet kavosh nėntokėsore.

Stacioni NSA i Menuidh Hillit me 22 terminale satelitore dhe rreth dy hektarė tė zėnė nga ndėrtesa ėshtė padyshim stacioni mė i fuqishėm dhe mė i madh i stacioneve tė rrjetit UKUSA.

I ndodhur nė Anglinė veriore, mijėra kilometra larg Gjirit Persik, ėshtė nderuar mė 1991 si "Stacioni i vitit" nga NSA pėr rolin e zhvilluar gjatė Luftės sė Gjirit. Menuidh Hill ka siguruar asistencė nė pėrgjimet me mikrovalė. Ashtu siē ka shėrbyer si bazė tokėsore pėr satelitėt spiunė amerikanė, tė cilėt pėrgjonin linjėt me mikrovalė, por edhe radiot ushtarakė dhe radiotelefonat.

Baza tė tjera mbėshtetėse tė rrjetit global tė spiunazhit janė baza shumė sekrete e Pain Gapit, menaxhuar nga CIA, nė lokalitetin Elis Springs nė pjesėn qėndrore tė Australisė, dhe ajo e Bad Aiblingut nė Gjermani. Nga tė gjitha kėto stacione operuese nė mėnyra tė ndryshme, rrjeti ECHELON fute nė brendėsi tė rrjetit tė telekomunikacioneve botėrore. Midis kėtyre futen stacione tė tjera qė pėrgjojnė komunikimet radio nė largėsi tė mėdha, qė kanė edhe ato "fjalorėt" e tyre tė lidhur nė sistemin.

Nė vitet e parė tė nėntėdhjetės lėvizja qė ka luftuar pėr mbylljen e bazės sė Menuidh Hillit ka siguruar njė sasi tė mėdha dokumentash nga brenda stacionit. Midis kėtyre letrave qenė dhe referimet ndaj njė sistemi kompjuterėsh tė NSA-sė tė quajtur "Platform". Integrimi i tė gjithė rrjetit tė stacioneve tė stacioneve UKUSA nė ECHELON ka mundėsi tė jetė realizuar me futjen e kėtij sistemi nė fillim tė viteve Tetėdhjetė.

Xhejms Bemford shkruajti nė atė kohė pėr njė rrjet botėror kompjuterėsh tė NSA-sė "emri i koduar Platform" qė lidhte sėbashku 52 sisteme kompjuterėsh tė shpėrndara nė pika tė ndryshme tė botės. Pikė kryesore e kėtij rrjeti tė fuqishėm do tė jishte selia qėndrore e NSA-sė nė Fort Mide. Midis agjensive tė pėrfshira nė projektin "Platform" ishte edhe agjensia e SIGINT-it [Signal Intelligence] britanik, GCHQ-ja.

DUKE KĖRKUAR NĖ FJALOR

Kompjuterėt e quajtur "fjalorė" janė tė lidhur nėpėrmjet linjave tė komunikimit mjaft tė kriptuara UKUSA qė lidhin sėbashku databeizet e selive qėndrore tė pesė agjensive. Nė kėto databeize pėrfundojnė tė gjitha mesazhet e pėrzgjedhura pėrditė nga "fjalorė".

Ēdo mėngjez analistėt, me tė gjithė indoktrinimin special tė tyre, ndezin kompjuterėt e tyre nė Uashington, Otava, Kanberra, Uelington e Ēeltenham dhe hyjnė nė sistemin e "fjalorėve". Pasi kanė kryer rutinėn e fjalėkyēeve dhe kontrolleve pėrfundojnė nė kartelė me listėn e tipeve tė ndryshme tė pėrgjimit disponibėl nė databeiz, secili me kodin e tij prej katėr numrash.

Pėr shembull, 1911 ėshtė pėr komunikime diplomatike japoneze nga Amerika Latine (mbledhur nga CSE-ja kanadeze), 3848 qėndron pėr komunkime politike nga dhe pėr Nigeri, dhe 8182 i pėrket ēfarėdo mesazhi qė ka tė bėjė me teknologjitė e kriptografisė.

Zgjedhin kategorinė e ndarė me subjekte, shikojnė rezultatin e kėrkimit tė tyre, domethėnė sa mesazhe qė pėrmbajnė kėtė subjekt janė kapur nga rrjeti i ECHELON-it dhe kėshtu fillon njė ditė e re pune.

Analistėt shfletojnė fakse, mesazhe e-mail, etj. Dhe kur njė kesazh duket interesant, e seleksionojnė nga pjesa tjetėr e listės. Nėqoftėse nuk ėshtė nė anglisht, mesazhi pėrkthehet e shkruhet nė formatin standard tė kodifikuar tė inteligjencės UKUSA.

KONTROLLI I INFORMACIONEVE

Pėr tė kontrolluar me kujdes atė ēfarė kėrkohet dhe kush mund tė ketė akses ndaj kėtyre informacioneve ėshtė organizuar njė sistem mjaft i sofistikuar [i ngjashėm me funksionet mė tė avancuara tė motorėve modernė kėrkues].

Kjo ėshtė zemra e ECHELON-it dhe punon nė kėtė mėnyrė: Terminalet e "fjalorėve" nuk kanė thjesht listėn e gjatė tė fjalėkyēeve pėr tė bėrė kėrkimin, as edhe tė gjitha informacionet shkojnė nė njė databeiz tė vetėm qė agjensitė tė mund t'i konsultojnė sipas qejfit tė tyre. Gjithēka ėshtė shumė e kontrolluar.

Treguesit e kėrkimit janė tė ndarė nė tė njėjtat kategori tė kodit katėrshifror. Ēdo agjensi i vendos kategoritė e saj nė mėnyrė tė pajtueshme me pėrgjegjėsitė e veta nė brendėsi tė rrjetit. Pėr GCSB-nė kjo nėnkupton kontrollin e komunikacioneve tė zonės sė paqėsorit jugor, tė ambasadave japoneze, tė aktiviteteve ruse nė Antarktidė e kėshtu me rradhė.

Agjensitė mė pas punojnė nga 10 deri nė 50 fjalėkyēe qė kanė futur nė ēdo kategori. Fjalėkyēet pėrfshijnė emra personash, anijesh, organizatash, emra vendesh e argumentash.

Kjo pėrfshin numra teleksesh e faksesh, adresash poste elektronike etj. tė gjitha subjekte shėnjestra tė ECHELON-it. Kėta emra, numra apo adresa janė zakonisht pjesė nė mesazhin e shkruar dhe kėshtu qė ėshtė mjaft e thjeshtė pėr kompjuterėt "fjalorė" t'i njohin e t'i arkivojnė.

Agjensitė specifikojnė edhe kombinime fjalėkyēesh pėr tė ndihmuar tė zbulohen komunikimet interesantė. Pėr shembull, mund tė kėrkojnė komunikime qė pėrmbajnė fjalėt "Santiago" e "aid" ose pėr komunikime qė pėrmbajnė fjalėn "Santiago", por jo "consul" (kėshtu qė mund tė hiqet lehtėsisht masa e komunikimeve konsullore rutinė).

Tė gjitha kėto lloj kombinime fjalėsh e numrash, tė ndarė nė kategori tė veēanta, janė zemra e "fjalorėve". (Nė ēdo agjensi disa elementė tė stafit, tė quajtur Dictionary Managers, azhornojnė listat e fjalėkyēeve pėr agjenisnė e vet). Krejt sistemi i shpikur nga NSA ėshtė adoptuar krejtėsisht nga agjensitė e tjera. Kompjuterėt "fjalorė" kėrkojnė midis tė gjitha mesazheve nė hyrje pėr secilėn nga fjalėkyēet e futura nga agjensitė.

Nė tė njėjtėn kohė kompjuterėt nėnvizojnė automatikisht tė dhėna teknike si data, orare e vende tė kapjes sė mesazhiy, kėshtu qė analisti nė ēfarėdo agjensie qoftė mund tė dijė nga vjen dhe i kujt ėshtė mesazhi. Pastaj kompjuteri shkruan katėr shifrat e kodit (nė bazė tė fjalėkyēeve tė ndodhura nė mesazh) nė fund tė tekstit. Kjo ėshtė shumė e rėndėsishme. Do tė lejojė mė pas tė katalogohen tė gjitha sėbashku nė databeizin e agjensisė destinatare dhe pėr t'i gjetur mė pas me mjaft lehtėsi.

Mė vonė, kur analistėt kėrkojnė njė kategori, gjithēka do tė rezultojė jashtėzakonisht e thjeshtėzuar dhe databeizi mund t'i gjejė tė gjitha mesazhet e arkivuara dhe shėnuara mė parė me kėtė kod. Ky sistem zbulohet veēanėrisht efikas pėr kushtet e veēanta tė administrimit tė rrjetit tė ECHELON-it.

Nė fakt ēdo agjensi nuk ka akses nė tė gjithė databeizin, por ka vetėm kodet e veta katėrshifrore. Pėr shembull edhe pse puna e GCSB-sė i drejtohet sidomos aleancės UKUSA, Zelanda e Re nuk ka akses nė krejt rrjetin ECHELON. Aksesi qė ka ėshtė rreptėsisht i kontrolluar.

Njė zyrtar i shėrbimeve sekrete neozelandeze ka shpjeguar se: "Agjensitė mund tė kėrkojnė nėpėrmjet kodeve tė veta edhe nė "fjalorė" tė tjerė. Mė tė vėshtira pėr t'u trajtuar janė ata amerikanė. ... [Ekzistojnė] shumė nivele nėpėrmjet tė cilave tė kalosh, pėrveēse mos qoftė edhe interesi i tyre, nė kėtė rast e bėjnė pėr ty".

Ėshtė vetėm njė agjensi, qė pėr shkak tė rolit dhe rėndėsisė sė saj nė brendėsi tė aleancės, ka akses nė tė gjithė potencialitetin e ECHELON-it dhe ėshtė ajo qė e ka instaluar. [NSA] Pėr ēfarė pėrdoret sistemi? Kushdo qė ka dėgjuar "debatet" zyrtare mund tė ketė menduar se qysh nga pėrfundimi i Luftės sė Ftohtė, objektivat kyēe tė kėsaj makine tė jashtėzakonėshme spinuazhi UKUSA duhej tė ishin terrorizmi, proliferimi i armatimeve dhe spiunazhi ekonomik.

Ėshtė pėrhapur edhe ideja se spiunazhi ekonomik ėshtė bėrė veēanėrisht shumė i rėndėsishėm, se ėshtė kujdesur shumė nga agjensitė e inteligjencės pėr tė ruajtur buxhetet e tyre edhe pas Luftės sė Ftohtė. Ajo pėr kėdo qė merret me spiunazh ėshtė konsideruar tashmė njė e dhėnė faktike. Sidoqoftė unė nuk kam siguruar prova qė tė konfirmojnė se cilėt janė tani objektivat kryesore tė strukturave si NSA.

Admin

1182


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Echelon, misteret njerėzore

Mesazh  Admin prej 19.04.09 23:07

SPIUNAZH MĖ I SHPEJTĖ, POR I NJĖJTI MISION

Njė histori krehjtėsisht e ndryshme ėshtė ajo qė del kur shqyrton mė vėmendje punė e zhvilluar nga shėrbimet neozelandeze pėr aleancėn UKUSA dhe nga pėrshkrimi i detajuar i raporteve tė marra nga drejtimi i katėr agjensive tė tjera ēdo javė. Ka shumė material antiterrorizmi dhe ka shumė material edhe mbi spiunazhin ekonomik.

Ėshtė pėr t'i vėrjetur njė monitorim intensiv i tė gjitha vendeve qė marrin pjesė nė GATT. Por nė thelb, prioritetet mė tė mėdha nė brendėsi tė aleancės vazhdojnė tė jenė spiunazhi politik e ushtarak i prirur tė mbėshtesė interesat e tyre nė botė. dalla dettagliata descrizione dei rapporti ricevuti dalla direzione delle altre quattro agenzie ogni settimana. Ēdo njeri dhe ēdo gjė mund tė bėhet njė shėnjestėr.

Me kėtė strukturė, kaq tė fuqishme dhe kaq sekrete, gjithēka mund tė jetė e mundur. Pėr shembull nė qershor 1992, njė grup "agjentėsh operativė tė nivelit tė lartė" tė GCHQ-sė britanike biseduan me "London Observer", duke deklaruar: "E njdjemė se nuk mund tė qėndrojmė mė nė heshtje pėr atė qė ka tė bėjė me keqveprimet dhe shtrembėrimet e strukturės nė tė cilėn punojmė".

Ata sillnin si shembull faktin se GCHQ-ja pėrgjonte rregullisht tri organizata humanitare, midis tė cilave Amnesty International dhe Christian Aid. Siē e paraqitėn agjentėt pėr Observer-in: "GCHQ-ja ėshtė e gatėshme nė ēdo moment tė futet nė komunikimet e tyre pėr kontrolle rutinė". Nė rastin e futjes nė biseda telefonike procedura quhet Mantis, ndėrsa me teleksėt procedura quhet Meiflai.

Duke i rėnė njėrit prej kodeve lidhur me ndihmat pėr Botėn e Tretė, sistemi ėshtė nė gjendje tė rendisė teleksėt e pėrgjuara tė tė trija organizatave. "Pastaj ėshtė e mundur pėr ne tė fusim fjalė tė reja qė bėjnė tė mundur tė kapim tė gjitha telekset nė tė cilat shfaqen kėto fjalė. Mund dhe tė lexojmė njė numėr tė paracaktuar karakteresh nga ēdo anė e fjalėkyēit". Pa thirrur me emrin aktual, ėshtė evidente se ky ėshtė njė pėrshkrim e detajuar dhe i saktė i mėnyrės sesi punojnė "fjalorėt" nė rrjetin ECHELON.

Ajo qė nuk nxirrej ishte se bėhej fjalė pėr njė sistem tė shtrirė nė pesė vendet e UKUSA-s. Struktura e ECHELON-it mundėson qė pėrgjimet e kėtyre organizatave tė mund tė bėhen nė ēfarėdo pike tė rrjetit, nė ēdo stacion ku GCHQ-ja ka kėrkuar qė kodi katėrshifror qė u pėrket ndihmave tė Botės sė Tretė tė pėrdorej.

Ėshtė pėr t'u nėnvizuar se ajo pėr tė cilėn kanė folur zyrtarėt e GCHQ-sė ėshtė se sistemi pėrdorej pėr biseda normale telefonike. Nė Zelandė tė Re, ECHELON-i impenjohet vetėm pėr tė pėrgjuar komunikime tė shkruara: fakse, e-mail, teleks, siē e pohuan agjentėt e intervistuar, arėsyeja i detyrohet faksit qė shėrbimet neozelandeze nuk disponojnė personel tė pėrshtatėshėm pėr tė analizuar sasitė e mėdha tė bisedave telefonike.

Nė pėrshkrimin e bėrė nga Majk Frost tė sistemit tė pėrgjimeve nėpėrmjet amabasadave kanadeze nėpėr botė gjendet pėrshkrimi i pėrdorur nga NSA, i quajtur Oratorķ, qė mund tė "dėgjojė" dhe tė individualizojė bisedat telefonike kur shqiptohet fjalėkyēi. Ashtu siē ne arrijmė tė individualizojmė fjalėt nė tone dhe thekse tė ndryshme kur i ndeshim, nė tė njėjtėn mėnyrė, sipas Frostit, mund ta bėjnė kėta kompjuterė.

Telefonatat nė tė cilat shqiptohet njė fjalėkyē nxirren automatikisht nga masa e tė tjerave dhe regjistrohen nė mėnyrė dixhitale nė shirita magnetikė pėr t'ju nėnshtruar shqyrtimit tė analistėve nė selitė qėndrore.

Sidoqoftė, si pėr sasinė e madhe tė komunikimeve vokale, ashtu dhe pėr vėshtirėsi teknike, por edhe pėr burimet e mia, nuk mund ta konfirmoj ekzistencėn e kėtij kapaciteti.

Por kur ose nėqoftėse kjo do tė jetė e mundur apo e pėrsosur, implikimet do tė jenė tė pafundėme, kjo do tė nėnkuptonte se agjensitė UKUSA mund tė pėrdorin makina pėr tė kėrkuar nėpėrmjet thirrjeve vokale ndėrkombėtare, ashtu siē bėjnė pėr ato tė shkruara. Nėqoftėse kėto pajime tashmė ekzistojnė pėr pėrdorim nėpėr ambasada, ka mundėsi tė pėrdoren edhe nė tė gjitha stacionet e ECHELON-it.

Por ėshtė pėr t'u verifikuar se nė ēfarė pėrqindjeje bisedat telefonike janė objektiv i pėrgjimeve nė stacionet e agjensive tė tjera [pėrveē asaj tė Zelandės sė Re]. Pretė mė tė lehta pėr ECHELON-in janė personat, organizatat apo qeveritė qė nuk pėrdorin sistemi kriptografike.

Pėr shembull nė zonėn neozelandeze kjo godet dhe i bėn veēanėrisht vulnerabėl vendet e vogla tė zonės sė Paqėsorit qė nuk pėrdorin asnjė lloj kodi pėr komunikimet strategjike qeveritare (tė gjitha kėto komunikime tė fqinjėve tė Zelandės sė Re, "jo tė mbrojtura", arrijnė nė zyrat e agjensive UKUSA).

Njė koment i fundit. Tė gjithė gazetarėt, komentatorėt dhe burimet e "mirėinformuara" pohojnė se inteligjenca amerikane e ka braktisur la Nuova nė gjysmėn e viteve Tetėdhjetė.

Kjo ėshtė krejtėsisht fallso. Puna e inteligjencės dhėnė agjensisė neozelandeze nuk ka reshtur kurrė, bile duhet nėnvizuar se gjatė dhjetė viteve tė fundit ka pasur njė integrim mė tė madh tė Zelandės sė Re nė sistemin USA. Praktikisht gjithēka nė pajimin qė pėrdoret nga GCSB-ja, nga manualet, nė modus operandi, tek kodet e gjithēka tjetėr furnizohet krejtėsisht nga aleatėt e UKUSA-s (prakitikisht kjo do tė thotė nga NSA). I njėjti diskutim vlen edhe pėr agjensitė kanadeze dhe australiane. Ajo qė kryesisht i mbron kėto agjensi nga ndryshimi ėshtė shkalla e sekretit tė tyre.

Ditėn qė libri im doli nėpėr librari, pa asnjė publicitet paraprak, ka ndodhur njė mbledhje qė ka zgjatur gjithė ditėn e burokratėve tė agjensisė sė inteligjencės nė Departamentin e Kryeministrit pėr tė gjetur mėnyrėn sesi tė ndalohej pėrhapja dhe qarkullimi i librit. Pėr tė konkluduar mė pas se kostot politike do tė ishin shumė tė larta. Ėshtė e lehtė tė kuptohet se pėrse qenė kaq tė shqetėsuar.

Pėr shkak tė kėrkimit tim, qeveria ka refuzuar tė bėjė ēfarėdolloj komenti dhe zyrtarisht u ėshtė pėrgjigjur me refuzime kėrkesave pėr tė njohur aktivitetet e shėrbimeve tė spiunazhit. Me atmosferėn e zakonėshme tė sekretit dhe blindaturės totale qė i rrethon kėto agjensi ėshtė e e vėshtirė pėr qytetarėt qė tė kuptojnė se cilat janė faktet, cilat spekullimet dhe cilat paranoja.

Por nė zbulimin e rolit tė Zelandės sė Re nė brendėsi tė agjensisė sė drejtuar nga NSA-ja, objektivi im ka qenė edhe ai qė tė jepja sa mė shumė detaje lidhur me operacionet, sistemet teknologjike, punė individuale tė pėrditėshme tė anėtarėve tė veēantė tė stafit, si dhe individualizmi i dhomave tė zėna pėr kėtė operacion nė brendėsi tė godinave tė agjensisė, nė mėnyrė qė lexuesit tė mund tė kuptonin vėrtetėsinė e fakteve.

Ajo qė shpresoj ėshtė qė informacionet e dala nga personeli i agjensisė neozelandeze tė inteligjencės pėr marrėdhėnien/aleancėn UKUSA dhe sistemin ECHELON ka qenė e dobishme, sepse ėshtė njė ndryshim.

Marrė nga "Covert Action"
Niki Hager

Admin

1182


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Echelon, misteret njerėzore

Mesazh  Admin prej 20.04.09 0:12

Echelon, ishulli qė dėgjonte botėn

Shkėmbi i ankoruar nė abis del nga uji si zhgualli i njė breshke. Ascension, qendėr ideale e Atlantikut, 2000 kilometra nė lindje tė Brazilit

Echelon, ishulli qė dėgjonte botėn

Vendi ėshtė njė parajsė. Ishulli ėshtė magmė. Bazalt dhe kuarc. Gryka e vullkanit hapet nė qendėr tė Atlantikut, midis Afrikės dhe Amerikės sė Jugut.

"Mbretėria e total control. Vendi ku ankthi bėhet realitet. Ėshtė kėtu qė duhet tė vish nėqoftėse nuk do tė besosh atė qė tė tregojnė nė televizion".

Simon Norfolk, vitlindja 1963, i lindur nė lagos tė Nigerisė, por i rritur nė Angli, me profesion fotograf, kishte vendosur qė tė zbulonte domethėnien e fshehtė tė shprehjeve si "identitet dixhital" dhe "informacione sensitive". Pėr ta bėrė njė gjė tė tillė ka ardhur kėtu.

Nė Ishullin Ascension. "Kanė ardhur me njė prej avionėve Tristar qė nisen nga aeroporti ushtarak Brize Norton, nė Oxfordshire, ata qė ndalojnė tranzit nė ishull nė udhėtimin e tyre drejt Ishujve Falkland. Mė interesonte tė dija mė shumė lidhur me temėn e sė ardhmes: luftėn midis privatllėkut dhe sigurisė. Jam nisur duke pasur nė kokė leximet e gazetarėve mė tė mėdhenj investiguese qė kanė shkruar pėr spiunazhin elektronik: James Bamford dhe Nicky Hager".

Ishulli Ascension: njė shkėmb nė oqean. Njė copė tokė, re prej avulli tė rrallė nė horizont dhe e gjelbra e fortė e bimėsisė. Kėtu ngjyrat nuk janė kristalet e lėngshėm tė njė loje virtuale dhe kėtu nuk jemi nė Lost. Por mund tė jetė vendi i pėrmbysjes, ku ēdo zbulim mė fin i erės mediatike demokratike - nga faksi tek rrjeti nga Gsm tek Gps, deri tek Umts - mund tė bėhet instrument kontrolli.

Pikėrisht.

Ju kujtohet Echelon, rrjeti informatik mė i mrekullueshėm i aftė tė filtrojė ēdo komunikacion elektronik? Burime gazetareske kanė folur boll pėr tė qysh nga viti 1998: ishte folur pėr 120 satelitė spiunė nė orbitė dhe ishte botuar njė listė gjysėmzyrtare e 11 stacioneve tokėsore tė orientuara nė gjendje qė tė spiunonin objektiva ushtarakė, tregtarė dhe civilė.

Pikėrisht.

Ishulli Ascension ėshtė njė prej vendeve tė rrjetit, por jashtė listės zyrtare dhe tė njohur. Baza menaxhohet nga njerėzit e GCHQ-sė - shėrbimit sekret britanik qė merret me spiunazhin elektronik - dhe nga njė grusht agjentėsh tė NSA-sė amerikane, agjencisė mė tė fuqishme tė inteligjencės nė botė. Qysh nga kohėrat e rrėfimeve tė para lidhur me rrjetin gjithēka ka ndryshuar, por kemi zgjedhur tė nisemi nga kėtu, nga udhėtimi fotografik i Norfolk dhe nga ky shkėmb anonim nė mes tė oqeanit, pėr tė zbuluar sesi ka evoluar teknologjia e syrit elektronik. Pėr tė zbuluar se ēfarė ka mbetur nga Echelon dhe pėr tė parė se deri ku frika mund tė shtyjė qė tė shkelen kufijtė e demokracisė.

Njė hap prapa.

Nė tė vėrtetė qė nga fundi i viteve Nėntėdhjetė, kur Nicky Hager, njė gazetar neozelandez, dhe Duncan Campbell, njė koleg anglez, filluan tė flasin pėr njė rrjet aq kapilar sa tė gjeneronin paranojė. Sipas thėnieve tė tyre, sistemi Echelon (origjina e emrit mbetet kontradiktore, nė anglisht do tė thotė "skalion"), nė tė cilin kanė akses vendet anėtare tė aleancės sė inteligjencės qė qysh nga mbarimi i Luftės sė Dytė Botėrore ka bashkuar Shtetet e Bashkuara dhe Britaninė e Madhe, por edhe Kanadanė, Australinė dhe Zelandėn e Re, ėshtė njė sistem i pagabueshėm.

Njė sy global, i cili nėpėrmjet softeve tė sofistikuara tė analizės, ėshtė nė gjendje tė pėrcjellė nė vėmendje tė shėrbimeve tė gjitha komunikacionet nė tė cilat gjendet njė prej "fjalėve kyēe" tė vendosura nė gjiganteskėt computer dictionary, tė ndodhur nė stacionet Echelon dhe tė lidhur midis tyre. Nga email-et private tek mesazhet diplomatike, gjithēka mund tė bjerė nė rrjet dhe tė interceptohet.

Fjalėt kyēe mund tė jenė nga mė tė ndryshmet midis tyre. Pėr t'u kuptuar dhe pėr ta aktualizuar: nga "Osama" tek "Obama", apo edhe vetėm "bombė". Investigimet e gazetarėve tregojnė se prapa rrjetit qėndron, mbi tė gjitha NSA-ja (National Security Agency), centrali i spiunazhit amerikan me pėrgjegjėsinė e analizave tė SIGINT-it (sinjalit tė inteligjencės elektronike).

Lidhur me argumentin nė fjalė janė bėrė edhe filma, Public Enemy nė Hollywood nė vitin 1998, The Listening nė Itali nė vitin 2006. Ishte obsesioni i fundit tė mijėvjeēarit: tejndjeshmėria e pėrgjithėsuar lidhur me temėn e sekretit nė komunikacione. Njė hir pervers rrethonte bazat e rrjetit: katedrale pėr kontrollin e hapėsirės dhe tė informacionit elektronik.

Nė atė kohė, pėr Ishullin Ascension dihej shumė pak. Ishulli qėndronte i mbėshtjellė nė sekret. Dyshohej ekzistenca e njė centrali dėgjimi pėr interceptimet e komunikimeve tė deshifruara nga satelitėt Intelsat nė hemisferėn e Atlantikut jugor. Njė rrėnqethje dhe njėmijė pyetje mbesin edhe sot nė rrėfimin e Norfolk. "Sigurisht, unė kėtu kam parė vetėm turma inxhinierėsh nėpėr kamionēina tė forta. Shėtisja i lirė nėpėr rrugė, siē bėjnė qetėsisht gomerėt dhe delet, sėbashku me vendalinjtė shumė tė pakėt e Ishullit Ascension". Por? "Ajo qė nuk kam arritur tė mėsoj ėshtė se ēfarė kanė punuar, kėtu nė mes tė oqeanit, ata kontraktorė nė borderonė e "Computer Sciences Raytheon", agjencisė qė bashkėpunon me komandėn aerohapėsinore amerikane".

Le tė mos shpėrqėndrohemi nga objektivi. Pas zbulimit tė Echelon paranoja gėlonte gjithandej dhe askush nuk shikonte pėrpara, nė kontrollin e dinamikave tė tregut dhe tė shoqėrisė globale.

Domethėnė nė mundėsinė qė Echelon tė mos ishte Vėllai i Madh i ndėrtuar pėr tė bėrė punėt tona, por - ndoshta nė mėnyrė mė tė butė - njė superfuqi i lirė nga pėrgjegjėsi juridike, i destinuar nė radhė tė parė qė tė disiplinojė pėrpara kohe mundėsitė tronditėse qė lindnin nga teknologjitė e reja tė destinuara pėr pėrdorim masiv.

Andrea Monti, avokati italian qe lidhur me Echelon ėshtė njė autoritet nė nivel ndėrkombėtar, ėshtė i bindur pėr kėtė: "Pėrpara internetit, debatet lidhur me lirinė e shtypit shpesh qenė teorikė. Kurse sot rrjeti ofron mundėsi reale pėr njė kontroll tė pushtetit. Mėkat qė demokracitė tona tė shkėlqyera po zėnė rrugėn e kundėr.

Jemi duke konvertuar instrumenta pėr antagonizmin politik nė instrumenta kontrolli". Mė konkretisht? "Flasim pėr Vėllain e Madh, me njė shije tė caktuar pėr sugjestionimin, por nuk e kuptojnė sesi nė jetėn e pėrditshme normat e reja ndėrkombėtare qė disiplinojnė dhe kufizojnė pėrdorimin e rrjetit, kufizojnė nė tė njėjtėn kohė lirinė e shprehjes, sidomos nė vendet me regjim totalitar. Edhe kjo ėshtė Echelon".

Ndjesinė se po vėrtitet nė boshllėk e ka pasur pastaj edhe Nicky Hager, autor i Secret Power, librit qė nė vitin 1998 shkaktoi bujė nė botėn, duke denoncuar mundėsitė e pakontrollueshme tė rrjetit. "Nė atė kohė kemi humbur njė rast", reflekton ai. "Nuk ka ndodhur kurrfarė kthese dhe sot, nėqoftėse diēka ka ndryshuar, ka qenė pėr keq respektivisht vitit 1998".

Pėr Echelon dikush kish provuar tė kėrkonte llogari. "Di qė Parlamenti Europian krijoi njė komision dhe pati edhe relacione ekspertėsh. Pas daljes sė librit tim, disa qeveri janė deklaruar tė gatshme qė tė ndėrmarrin aksione kundėr rrjetit". Por diēka ka shkuar gabim. Evenimentet kanė marrė njė kthesė tė rrezikshme.

Sulmet ndaj Kullave Binjake nė vitin 2001 e kanė ndryshuar historinė dhe duhet pranuar se mė pas "ėshtė bėrė politikisht pothuajse e pamundur tė kritikohet inteligjenca amerikane", thekson Hager. "Por kėshtu nuk ecet. Mbetet para syve tė tė gjithėve ēka ka ndodhur nė Irak.

Megjithatė, pas 11 shtatorit nuk ka pasur mė njė moment tė dobishėm pėr tė provuar tė ndryshohet diēka. Pėr tė shkruar ndonjė rregull qė tė respektohet edhe nga spiunėt. Sepse ėshtė kjo qė flasim kur flasim pėr Echelon".

Domethėnė, pas dhjetė vitesh bujė dhe paranojė nuk dimė akoma asgjė. Dhe skandalet shtohen. Entet mė tė ndryshme tė ngarkuar me sigurinė shkėmbejnė tė dhėna sekrete pa dijeninė e opinionit publik. Informacionet e ardhura nga bangat e tė dhėnave udhėtojnė dorė mė dorė. Pse nuk ėshtė e mundur tė rregullohet ky fluks?

Le tė kthehemi tek ishulli. Nė pistėn e uljes qė ėshtė "njė ēikatriēe e zezė, njė njollė qė shėnon trupin e vockėl tė tokės sė ngritur", nė rrėfimin e Norfolk. "Atje kam parė antena tė mėdha si kisha, pyje kabllosh misterioze, plot me tė dhėna, qė e pėrfundonin shtrirjen e tyre brenda dhomash pa dritare, nė njė bazė ushtarakėsh ku ndodhen 300 persona, por qė vetėm 2 prej tyre shėtisin nė uniformė. Ėshtė e qartė, i thoja vetes, kjo ėshtė njė bazė spiunėsh".

Sipas traditės, ishulli ėshtė njė vend i keq, si tė gjitha vendet e Echelon. Kudo imagjinon sytė e heshtur tė objektivave rrotulluese, dėgjon nga hapėsira yjore frymėmarrjen gjeosinkronike tė satelitėve.

Realiteti dhe fantazia ngatėrrohen njėri me tjetrin. Por ēfarė skenari ėshtė ky? Dhe nė mėnyrė tė veēantė: pėrballė njė arkitekture kaq tė pazakontė, pėrballė garės sė fjalėve qė duhet tė ndjekin forma fantashkencorė qė janė anonime, ju mendoni se ndodheni nė njė vend tė historisė? Nė njė pjesė tė sė kaluarės?

Sepse ky ėshtė sot Ishulli Ascension. Njė monument ndaj spiunazhit tė kohės sė kaluar, ndaj inteligjencės sė imagjinuar (dhe sot tė tejkaluar) tė fundit tė viteve Nėntėdhjetė: centrale pėrgjimi ilegalė dhe manipulim i realitetit. Edhe pse e ardhmja pėr momentin vazhdon qė tė kalojė nga kėtu. Historia e ishullit shpjegon se pse e vėrteta ka ndėrmarrė njė fluturim tjetėr. Mė tė keq, ndoshta. Nė kohėrat e zbulimit tė rrjetit, tė gjithė shikonin nga qielli. Ishulli Ascension mėson se ekziston njė sekret edhe nėntokė.

Njeriu qė di e ka zėrin solemn.

Njė trup i bėshėm dhe dy tė ēara tė hirta nė vend tė syve. Ofron pėrgjigje qė tingėllojnė si sentenca. James Bamford, shkrimtar amerikan komod nė ambientet e inteligjencės dhe i vėrtetave jozyrtare, ėshtė gazetari i vetėm nė botė qė ka mundur tė investigojė lidhur me sekretet e NSA-sė nė shumė seanca dhe nė libra tė ndryshėm. I vetėm ka arritur nė synimin e vėshtirė pėr tė treguar historinė e centralit mė tė pėrfolur tė spiunazhit tė Shteteve tė Bashkuara, pa i ceduar asnjė milimetėr paranojės.

Pėr revistėn Wired ka pranuar qė tė niset nga fotografitė e Norfolk, me syrin ndaj historisė sė Ishullit Ascension, dhe tė dizenojė skenaret e ardhshme tė spiunazhit elektronik. "Nga ky ishull amerikanė dhe anglezė interceptonin transmetimet e anijeve dhe tė nėndetėseve ruse, ēdo herė qė ngriheshin pėr tė dėrguar mesazhe", kujton ai.

Mė vonė, pas Luftės sė Ftohtė, vijnė vitet Nėntėdhjetė dhe, pikėrisht, projekti Echelon: centrali i interceptimit qė ekziston vėrtet. "Sepse Ishulli Island luan akoma njė rol tė rėndėsishėm pėr GCHQ-nė dhe pėr NSA-nė. Ėshtė njė pikė strategjike pėr interceptimet satelitore, ku ėshtė nė zhvillim njė ndryshim kyē i rrjetit: tashmė interesi i NSA-sė ėshtė duke u postuar nga komunikimet satelitore tek fibrat optike".

Njė revolucion i vogėl, i zbuluar nga njeriu qė di, sepse nėnkupton tė pranohet qė ky ishull i vockėl, nė tė kaluarėn e vonshme, ka qenė njė udhėkryq themelor. Por progresi teknologjik ndoshta do t'ia zvogėlojė rėndėsinė dhe jo pėr kėtė qė preokupon orientimi lidhur me satelitin. "Besoj se kabllot nėnujore rishfaqen pikėrisht kėtu dhe ishulli ka luajtur kėshtu njė funksion shumė tė rėndėsishėm, duke vėnė nėn kontroll minierėn e tė dhėnave qė ato transferonin.

Por, sot tė njėjtat kabllo janė shumė mė tė sofistikuara dhe nė gjendje ta anashkalojnė Ishullin Ascension". Kėshtu, njerėzve tė padukshėm qė fshihen prapa agjencisė u duhet njė modus operandi. Baza sekrete si ajo qė gjendet nė ishull nuk mund tė mjaftojnė mė. "Sot, NSA-ja nuk mundet mė thjesht tė kapė sinjale nga hapėsira, por duhet tė lidhė marrėveshje sekrete me kompanitė e telekomunikacionit pėr tė siguruar akses ndaj sinjaleve".

Mė parė ky ishte njė aktivitet pothuajse paralel pėr agjentė, por tani sipėrmarrjet telecom dhe nė mėnyrė tė veēantė infrastrukturat e tyre janė objektivat e vėrtetė tė agjencisė. "Ėshtė shumė e vėshtirė tė arrihet tė infiltrohet nė kabllot optike nėnujore: vendi mė i mirė pėr t'i vėnė nėn kontroll ėshtė baza e kavos, atje ku dalin nė tokė, dhe kjo nėnkupton tė sigurohet nėpėrmjet forcės ndihma sekrete e kompanive tė telekomunikacionit".

Me pak fjalė, nga parajsa nė ferr. Me tė njėjtin obsesion tė lashtė: tė arrihet i pari, tė qėndrohet pėrpara njė armiku nė mėnyrė konstante tė dėgjuar dhe tė imagjinuar. "NSA-ja mund tė interceptojė sinjalet kur konvertohen nė mikrovalė, por nė pjesėn mė tė madhe tė rasteve vazhdojnė drejt vendesh tė tjera nėpėrmjet kabllosh nėntokėsore fibrash optike".

Pėr kėtė, tė paktėn nė tė ardhmen e afėrt, nuk do tė ekzistojnė mė baza sekrete nė ishujt tropikalė. Shumė pėrshėndetje Ishullit Ascension. "Inputi i ri i NSA-sė ėshtė qė tė reduktohen nė minimum bazat e huaja dhe tė pėrqėndrohen. Me njė objektiv tė vetėm: tė ngrihet kurrizi dhe tė kthehet nė fitore tė reja. Sepse, sot e dijmė qė sukseset e inteligjencės amerikane nė luftėn kundėr terrorizmit nuk janė ato tė arritur dikur nė kohėn e Luftės sė Ftohtė".

Atėherė gjithēka mund dhe duhet tė ndryshojė dhe besimi nė mundėsitė e Shteteve tė Bashkuara, qė Barack Obama e shpall nga dita e zgjedhjes sė tij, mund tė ndihmojė deri nė nisjen e njė reforme nė mjedisin e papėrcaktuar par excellance: inteligjencės.

Pėr Nicky Hager nuk ka dyshim. "Pėr tė gjithė ne, ky ėshtė njė moment i mirė pėr t'u kthyer tė diskutohet lidhur me spiunazhin dhe tė drejtėn publike ndaj privatllėkut". Edhe pse, duke shtuar pėr teknologjinė vėshtirėsitė e interceptimit, mund tė hapen skenare, pėr tė cilat ėshtė e destinuar tė ruhet akoma njė sekret i rrezikshėm.

Ka kaluar kohė. Simon Norfolk ėshtė kthyer nga Ishulli Ascension nė Angli, tek gjėrat qė zakonisht i urren, por megjithatė ta mbushin jetėn. Copėra muzike ulėrimė, fjalė qė derdhen nga ekranet, zhurmat thelbėsore e qytetit tė shyqer nga sirenat. "Ekzistojnė logjika qė nuk i njohim. Logjika qė njerėzit normalė, si puna jote dhe e imja, zakonisht nuk takohen nė jetėn tėnde.

Dhe ėshtė mė mirė kėshtu", konkludon ai. "Kjo ėshtė ajo qė tė mėson ishulli. Kur e braktis ke njė ndjenjė ēlirimi". Por bisha ekziston dhe kontrolli ėshtė njė mundėsi reale. Kush janė tė mirėt dhe kush janė tė kėqijt? A ekziston njė kufi i prerė? Jo, Ishulli Ascension nuk lejon dallime. Pėrkundrazi, injekton dyshime.

Nėqoftėse flasim pėr Echelon kjo ndodh pėr shkak, se rrjeti tashmė ka ndryshuar formė. Kufiri ėshtė postuar pėrpara dhe na takon tė ndjekim. Tė imagjinojmė, tė dyshojmė. Tė shikojmė akoma pėrtej horizontit, nė kėtė ishull tė humbur tė Atlantikut qė sė shpejti mund tė zhduket dhe tė kthehet tek heshtja.

Pėrgatiti:
Armin Tirana

Admin

1182


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Shiko temėn e mėparshme Shiko temėn pasuese Mbrapsht nė krye


 
Drejtat e ktij Forumit:
Ju nuk mund ti pėrgjigjeni temave tė kėtij forumi