Cfare zbulimesh u bene nga Stephen Hawking?

Shko poshtė

Cfare zbulimesh u bene nga Stephen Hawking?

Mesazh  AlbiSeli prej 18.03.18 9:46



Njė pėrmbledhje e shkurtėr e jetės dhe kohės sė Stephen Hawking

Stephen Hawking ka lindur mė 8 janar 1942 nė Oxford tė Anglisė, Frank Hawking, njė shkencėtar hulumtues nė fushėn e biologjisė dhe Isobel Hawking. Kur Stefani ishte ende njė foshnjė, familja u shpėrngul nga Londra nė Oksford pėr tė shmangur fushatėn gjatė Luftės sė Dytė Botėrore.

Dashuria e parė e Stephen Hawking ishte matematika. Megjithėse ai ishte njė student indiferent dhe i mėrzitur, njė mėsues i matematikės me emrin Dikran Tahta e frymėzoi atė me njė dashuri tė vėrtetė pėr matematikė mė tė lartė. Shumė nga mėsuesit e tij u ankuan se ai nuk ishte i pėrfshirė apo sfiduar nga mėsimet e zakonshme, por kėta mėsues gjithashtu njihnin talentin e madh tė Stefanit pėr tė menduar jashtė kutisė. Matematika i dha atij njė medium pėrmes tė cilit pėr tė shprehur mendime tė komplikuara dhe abstrakte qė duket se i vinin atij natyrshėm. Edhe pse larg nga arketipi i njė studenti tė pėrsosur, ai ishte kilometra pėrpara kolegėve tė tij nė mėnyrėn krijuese tė tė menduarit.

Babai i Hawking dėshironte qė ai tė merrte pjesė nė College University nė Oksford, por pėr shkak se kolegji nuk kishte karrige matematike apo shokė, ai u diplomua nė fizikė. Nė 1962, Hawking mori njė diplomė bachelor nga Oxford nė moshėn njėzet vjecare. Mė pas ai shkoi nė Kembrixh pėr studimet e tij nė fizikė. Menjėherė pas arritjes sė tij atje, ai u diagnostikua me ALS (skleroza laterale amyotrophic), njė sėmundje qė shkakton pėrkeqėsimin gradual tė neuroneve motorike. Meqenėse nuk ka shėrim ose trajtim pėr ALS, shumica qė vuajnė nga gjendja nuk mbijetojnė mė shumė se 10 vjet pasi janė diagnostikuar. Pavarėsisht mosmarrėveshjeve, Hawking luftoi me sėmundjen tmerrėsisht tė dobėt pėr 56 vjet deri nė vdekjen e tij nė 2018 nė moshėn 76 vjeēare.

Ishte martesa e tij me Jane Wilde, njė studente e gjuhės, qė i dha Hawking shtysė pėr tė vazhduar studimet e tij nė programin e diplomuar nė Kembrixh. Ai njėherė tha, lidhur me angazhimin e tij ndaj Wilde:

"Duke u angazhuar ngriti shpirtrat e mi dhe kuptova, nėse do tė martoheshim, mė duhej tė bėja njė punė dhe tė pėrfundoja doktoratėn time. Fillova tė punoja shumė dhe mė pėlqeu".

Pa kėtė ndikim motivues, bota mund tė kishte shkuar pa disa nga zbulimet e mrekullueshme qė Hawking kontribuoi nė fushėn e kozmologjisė. Diagnoza origjinale e tronditi botėn e Stefanit, duke shkaktuar atė qė tė pyeste studimet e tij, pasi pritej tė vdiste kaq shpejt. Megjithatė, sėmundja u stabilizua me ndihmėn e ilaēeve, gjė qė lejoi qė Hawking tė martohej dhe tė merrte doktoraturė.

Tė dy mbetėn tė martuar pėr 25 vjet dhe kishin tre fėmijė: Robert, Lucy dhe Timothy. Jane ndihmoi pėr kujdesin ndaj Hawking dhe e ndihmoi atė nė kapėrcimin e sėmundjes deri nė divorcin e tyre nė vitin 1990. Hawking u rimartua kėtė herė tek ndihmėsi i tij personal, Elaine Mason, nė vitin 1995. Ata divorcuan pas 11 vitesh martese nė vitin 2006, njė ngjarje qė nxiti polemika kur raportet dolėn se Elaine po abuzonte me Hawking.

Megjithatė, Hawking e pėrshkroi veten gjithmonė si "me fat", qė tregon elasticitetin e tij dhe pikėpamjen optimiste. Nė njė fjalim qė ai dha nė ditėlindjen e tij tė 70-tė, pamja e tij e ndritshme shkėlqeu pėrmes:

"Mos harroni tė shikoni lart nė yje dhe jo poshtė nė kėmbėt tuaja", tha Hawking. "Pėrpiquni tė kuptoni atė qė shihni dhe pėr atė qė e bėn universin tė ekzistojė, jini kureshtar, dhe megjithatė mund tė duket jeta e vėshtirė, ka gjithmonė diēka qė mund tė bėni dhe tė arrini sukses. "

Pėr gjysmėn e dytė tė jetės sė tij, Hawking kishte humbur plotėsisht kompetencat e tij tė fjalės dhe kryesisht tė gjitha funksionet e tij motorike. Pėr tė folur, ai pėrdori njė pajisje gjeneruese zanore e cila u ndėrtua nė Kembrixh dhe mbėshtetej nė vibracionet e faqet e tij pėr tė pėrkthyer fjalėt e tij.



Ēfarė zbulime u bėnė nga Stephen Hawking?

Kontributet kryesore tė Stephen Hawking nė fushėn e fizikės dhe kozmologjisė qėndrojnė nė studimet e:
Origjines se Universit
Kohes
Teorise se Big Beng-ut
Singulariteteve gravitacionale dhe hapėsinore
Rrezatimeve te vrimave te zeza
Njė universi pa kufij tė kohės sė hapėsirės
Ateizmit
Gjasave te ekzistencės sė jetės sė jashtėtokėsorėve
Njė Universi Pa Kufij Hapėsirė-Kohė


Hipoteza e Stephen Hawking, dhe mė shumė ose mė pak e provuar me modele matematikore dhe fizike, ideja se universi nuk ka kufij hapėsinor. Ai e shpjegoi kėshtu:

"Teoria e Big Bang thotė se gjithėsia e materies dhe e energjisė filloi nė njė pikė tė vetme, e cila arriti njė masė kritike, pastaj shpėrtheu nė drejtim tė jashtme. "goditi murin", kur energjia e mjaftueshme ėshtė shpenzuar nga zhurma e madhe origjinale, pastaj fillojnė tė tkurren pėrsėri. Nė njė teori tė hapur universi, universi do tė vazhdojė tė zgjerohet pafundėsisht, pasi forca e gravitetit bėhet mė e dobėt dhe mė e dobėt se objektet nė hapėsira pėrhapet mė tej ".

Ideja e tij ėshtė se ju nuk mund tė keni hapėsirė ​​ose kohė para goditjes sė madhe. Prandaj, universi nuk ka kufij hapėsinor. Kufijtė hapėsinorė janė njė ndėrtim krejtėsisht njerėzor dhe artificial qė nuk ekziston.

Nė vitin 2006, me Thomas Hertog nė CERN nė Zvicėr, Stephen Hawking propozoi qė universi tė mos ketė shtet unik fillestar dhe se duke punuar jashtė pėr tė parashikuar konfigurimin aktual tė universit nga njė shtet i veēantė, siē ėshtė teoria e Big Bengut, pėrmban njė falsitet. Pėrkundrazi, kozmologjia "lart poshtė" e Hawking thotė se nė disa mėnyra, e tashmja zgjedh tė kaluarėn nga njė mbivendosje e njėkohshme e tė gjitha tė kaluarave tė mundshme.

Rrezatimi i vrimės sė zezė
Le tė shqyrtojmė zbulimin e Hawking nė vrimat e zeza qė lėshojnė rrezatim. Njė vrimė e zezė ėshtė njė yll i shembur qė ka vėllim zero dhe masė praktikisht tė pafund. Vrimat e zeza janė aq tė dendura sa besohet se asgjė nuk mund tė shpėtojė prej tyre sapo tė kalonte "horizontin e ngjarjeve", ose afėrsinė me njė vrimė tė zezė ku graviteti i saj bėhet i papėrmbajtshėm. Stephen Hawking supozoi ekzistencėn e rrezatimit qė lėshon pėrmes njė vrime tė zezė dhe del nė anėn tjetėr. Kjo ėshtė pranuar tashmė nga shkenca, dhe koncepti ėshtė i njohur si rrezatimi Hawking.


Probabiliteti i jetės sė jashtėtokėsorėve
Hawking ishte shumė i dashur nga fansat e shkencės dhe entuziastėt e hapėsirės sė jashtme, sepse ai ishte njė pėrkrahės i fortė i mundėsisė sė jetės jashtėtokėsore.

Ai tha, pa kualifikim, se bilanci i probabilitetit qėndron fuqishėm nė favor tė ekzistencės sė jetės jashtėtokėsore. Ai supozoi se toka tashmė ėshtė vizituar nga jeta jashtėtokėsore nė formėn e viruseve dhe se ai ka shijuar imagjinatėn se cilat forma mė tė zhvilluara tė jetės mund tė dukeshin si nė galaktikat larg.

Sidoqoftė, ai dyshonte seriozisht se ka forma tė jetės humanoide nė galaktikat e tjera. Hawking tha se do tė kishte shumė pak gjasa qė planetet qė mbėshtetėn jetėn nė vende tė tjera do tė pasqyronin formėn e jetesės nė Tokė deri nė atė masė. Ai e fajėsoi kėtė nė dėshtimin tonė pėr tė zgjeruar imagjinatėn tonė kur ėshtė fjala pėr pėrshkrimet e jetės jashtėtokėsore nė fiction dhe nė filma. Ne thjesht nuk mund tė imagjinojmė jetėn inteligjente qė nuk ėshtė humanoid, duket.

Hawking mendon se, nėse na vizitohet nga jeta inteligjente e huaj, ndodhja mund tė jetė e keqe pėr njerėzit e Tokės:

"Nėse tė huajt na vizitojnė, rezultati do tė ishte po aq sa kur Kolombi do tė zbriste nė Amerikė, gjė qė nuk u bė mirė pėr amerikanėt vendas".

Ai gjithashtu beson se mėnyra e vetme pėr tė siguruar vazhdimin e racės njerėzore ėshtė duke zhvilluar anije kozmike tė aftė pėr sisteme bionike tė mbyllura, tė cilat do tė mbėshtesin jetėn pėr njė kohė tė pacaktuar, nėse bota jonė bėhet e pabanueshme pėr ndonjė arsye, natyrisht ose pa natyrė.

Stephen Hawking dhe Zoti
Njėherė Stephen Hawking tha:

"Unė besoj se universi qeveriset nga ligjet e shkencės. Ligjet mund tė jenė dekretuar nga Perėndia, por Perėndia nuk ndėrhyn pėr tė shkelur ligjet ".

Ky lloj i kuotės pėrmbledh qėndrimin e Stephen Hawking mbi Perėndinė dhe fenė. Ai nuk ėshtė fetar nė kuptimin e zakonshėm tė fjalės: ai nuk beson se ka njė Perėndi qė krijoi universin; ai nuk beson nė ndonjė lloj tė jetės sė pėrtejme; dhe ai nuk beson nė qiell apo nė ferr.

Megjithatė, ai beson nė njė rend tė madh qiellor dhe se ka njė dizajn tė madh pėr tė gjitha sistemet e universit dhe vetė jetės.

Puna e tij nė Teorinė e Unifikimit tė Fizikės e udhėhoqi atė pėr tė besuar se ne kurrė nuk mund tė jemi nė gjendje tė dalim me njė teori universale. Nė vend tė kėsaj, ne mund tė kemi nevojė tė pėrdorim pjesė tė ndryshme tė teorive tė ndryshme pėr tė shpjeguar fenomene tė ndryshme, por ka njė faktor themelor unifikues, nėse mund tė arrijmė vetėm tek ai. Do tė shpjegonte kontradiktat midis teorisė sė relativitetit tė pėrgjithshėm dhe mekanikės kuantike. Ky fakt unifikues do tė ishte "Zot" pėr Stephen Hawking.

Librat e Stephen Hawking
Stephen Hawking ka botuar shumė libra tė popullarizuar nė fushėn e tij dhe, ndryshe nga kozmologėt e tjerė, puna e tij ėshtė punė ėshtė jashtėzakonisht e arritshme pėr lexuesit e pėrditshėm tė cilėt nuk janė tė pėrgatitur mirė nė terminologjinė e fizikės, matematikės apo kozmologjisė. Shkrimi i tij ėshtė i qartė, konciz dhe plot humor, i cili ėshtė njė ndryshim interesant dhe freskues pasi konceptet qė ai propozon brenda tekstit janė madhėshtore. Mė poshtė ėshtė njė listė e disa prej librave mė tė aksesueshėm qė ka botuar Stephen Hawking:

Njė histori e shkurtėr e kohės (1988)
Vrimat e zeza dhe universet e foshnjave dhe esetė e tjera (1994)
Natyra e hapėsirės dhe kohės (1996)
Universi nė njė fjalė (2001)
E ardhmja e hapėsirės (2002)
Nė supet e Gjigantit (2002)
Teoria e gjithēkaje (2002)
Perėndia krijoi integritet: Zbulimet Matematikore qė ndryshuan historinė (2005)
Dizajni i Madh (2010)
Ėndrrat qė bėhen realitet (2011)
Origjina e (pothuajse) gjithēkaje (2016)
Hawking gjithashtu shkroi disa libra pėr fėmijė me ndihmėn e vajzės sė tij dhe bashkėautor, Lucy. Shkrimet e tij kujtojnė njė pjesė tė madhe tė Carl Sagan-it, dhe tė dyja arritėn nė tė njėjtin pėrfundim nė temėn e ekzistencės sė Perėndisė.
avatar
AlbiSeli

" Shkalla me e madhe e marrezise eshte te kujtosh se je i mencur."

25


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Cfare zbulimesh u bene nga Stephen Hawking?

Mesazh  bojko prej 19.03.18 21:47

Te gjitha teorite e hawking jane hypoteza te cilat nuk mund te vertetohen psi kane te bejne me metafizike apo univers. Formula apo ekuacione per keto gkera nuk ka.
Mua personalisht ky njeri nuk me ka bere aspak pershtypje per te ashtuquajturat zbulime te cilat une i quaj vetem perceptime personale te tij.  Ai ka thene po ashtu qe bing bang apo universi si rrjedhoje eshte krijur vetevetiu pa ndihmen e krijuesit, qe per mua eshte mje thenie shume naive pasi qe bota 3 dimensionale apo matrix qe ne jetojme eshte produkt i Zotit apo krijuesit te gjithesise .
Si do qe te jete RIP Hawkins dhe tani mesiguri atje ku eshte ai i ka pergjigjet mbi teorite e tij te thata.
avatar
bojko

"Janė dy lloje tė historisė:. Historia zyrtare, ajo e gėnjeshtrave, ajo qė na mėsojnė nė shkolla, historia * ad usum delphini *, dhe historia tė fshehtė, nė tė cilėn janė shkaqet e vėrteta tė ngjarjeve, - historia e turpshme"
Honore De Balzac, 1830s

74


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Cfare zbulimesh u bene nga Stephen Hawking?

Mesazh  AlbiSeli prej 20.03.18 15:41

bojko shkruajti:Te gjitha teorite e hawking jane hypoteza te cilat nuk mund te vertetohen psi kane te bejne me metafizike apo univers. Formula apo ekuacione per keto gkera nuk ka.
Mua personalisht ky njeri nuk me ka bere aspak pershtypje per te ashtuquajturat zbulime te cilat une i quaj vetem perceptime personale te tij.  Ai ka thene po ashtu qe bing bang apo universi si rrjedhoje eshte krijur vetevetiu pa ndihmen e krijuesit, qe per mua eshte mje thenie shume naive pasi qe bota 3 dimensionale apo matrix qe ne jetojme eshte produkt i Zotit apo krijuesit te gjithesise .
Si do qe te jete RIP Hawkins dhe tani mesiguri atje ku eshte ai i ka pergjigjet mbi teorite e tij te thata.
I ke lexuar librat e tij qe thua se nuk bazohen ne asgje. Lexoi pastaj me kthe pergjigje se mbase ndryshon mendim.
avatar
AlbiSeli

" Shkalla me e madhe e marrezise eshte te kujtosh se je i mencur."

25


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

@ albiseli

Mesazh  bojko prej 20.03.18 15:54

Krahasuar me shkenctaret tjere te cilet kane bere zbulime dhe sot funksionojne ky nuk ka asgje konkrete. Kam lexuar dhe kam pare dokumentar nga ky
avatar
bojko

"Janė dy lloje tė historisė:. Historia zyrtare, ajo e gėnjeshtrave, ajo qė na mėsojnė nė shkolla, historia * ad usum delphini *, dhe historia tė fshehtė, nė tė cilėn janė shkaqet e vėrteta tė ngjarjeve, - historia e turpshme"
Honore De Balzac, 1830s

74


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

@bojko

Mesazh  AlbiSeli prej 20.03.18 16:09

Pra thua qe teoria e vimave te zeza nuk eshte e vertete.
avatar
AlbiSeli

" Shkalla me e madhe e marrezise eshte te kujtosh se je i mencur."

25


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Cfare zbulimesh u bene nga Stephen Hawking?

Mesazh  bojko prej 20.03.18 20:09

Vrimat e zeza , jane te verteta aq sa jane te verteta teorite e universit dhe metafizikes, dmth krejt eshte abstrakte dhe nuk mund te vertetohet kurre. Vete shkenca pranon qe ka shume enigma rreth tyre. Teorite e hawkins rreth vtimave te zeza jane per momentin aktuale por larg vendimit final. Shume teori qofshin rreth vrimave te zeza qofshin rreth bing bang ose tjera, vete Hawkins ka bere shume update ( ndryshime ) te teorve te tij gjate kohes.
Ende sot nuk eshte finale nese universi eshte ne zgjerim te pafund apo zgjerim dhe tkurrje? te gjitha jane hypoteza dhe do te mbesin ashtu .

Teoria e Hawkins per multiversin eshte nje teori qe une thjesht asi lloj teorishe jepi sa te duash kur tymosi marihuane !

Einstein , Tesla, Newton dhe te tjeret kane dhene zbulime te dokumentuara me formula dhe sot jane ne zbatim ne fusha te ndryshme ndersa nuk e di te kete ndonje zbulim te dokumentuar ne formula dhe ne praktike nga ky i fundit
avatar
bojko

"Janė dy lloje tė historisė:. Historia zyrtare, ajo e gėnjeshtrave, ajo qė na mėsojnė nė shkolla, historia * ad usum delphini *, dhe historia tė fshehtė, nė tė cilėn janė shkaqet e vėrteta tė ngjarjeve, - historia e turpshme"
Honore De Balzac, 1830s

74


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Cfare zbulimesh u bene nga Stephen Hawking?

Mesazh  AlbiSeli prej 20.03.18 21:01

Me fal por gjate studimit te Hanrieta Larvint qe mati largesine e galaktikave dhe Edvin Habil i cili mati shpejtesine e levizjes se galaktikave u vertetua perfundimisht qe universi eshte ne zgjerim.
avatar
AlbiSeli

" Shkalla me e madhe e marrezise eshte te kujtosh se je i mencur."

25


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Cfare zbulimesh u bene nga Stephen Hawking?

Mesazh  bojko prej 20.03.18 21:15

Po per momentun eshte ne zgjerim se nashta nuk u sqarova mire.
Mirepo eksistojne dy teori qe njera thote gjate zgjerimit arrihet nje pike maximale dhe per shkak te gravitetit nga qendra fillon prap te tkuret dhe tjetra thote qe vetem zgjerim dhe rritje te universit dhe asnjehere kthim mbrapa.

avatar
bojko

"Janė dy lloje tė historisė:. Historia zyrtare, ajo e gėnjeshtrave, ajo qė na mėsojnė nė shkolla, historia * ad usum delphini *, dhe historia tė fshehtė, nė tė cilėn janė shkaqet e vėrteta tė ngjarjeve, - historia e turpshme"
Honore De Balzac, 1830s

74


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Cfare zbulimesh u bene nga Stephen Hawking?

Mesazh  AlbiSeli prej 20.03.18 21:44

bojko shkruajti:Po per momentun eshte ne zgjerim se nashta nuk u sqarova mire.
Mirepo eksistojne dy teori qe njera thote gjate zgjerimit arrihet nje pike maximale dhe per shkak te gravitetit nga qendra fillon prap te tkuret dhe tjetra thote qe vetem zgjerim dhe rritje te universit dhe asnjehere kthim mbrapa.

Nuk jam ne kundershtim se universi do te filloj te tkurret madje jam pro kesaj hipoteze. Cdo fillim e ka nje mbarim.
avatar
AlbiSeli

" Shkalla me e madhe e marrezise eshte te kujtosh se je i mencur."

25


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Cfare zbulimesh u bene nga Stephen Hawking?

Mesazh  bojko prej 20.03.18 21:49

Shkenctarisht koheve te fundit po anojne ne drejtim zgjerimi te pafund. Por edhe kjo pune njejt si teorite e Hawlkins jane te gjitha hypoteza : )
avatar
bojko

"Janė dy lloje tė historisė:. Historia zyrtare, ajo e gėnjeshtrave, ajo qė na mėsojnė nė shkolla, historia * ad usum delphini *, dhe historia tė fshehtė, nė tė cilėn janė shkaqet e vėrteta tė ngjarjeve, - historia e turpshme"
Honore De Balzac, 1830s

74


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Cfare zbulimesh u bene nga Stephen Hawking?

Mesazh  bojko prej 20.03.18 21:50

Per mua keto teori nuk qojne shume peshe pasi une besoj ne firmament dhe ne F.E. ashtu siq e thote edhe Tesla
avatar
bojko

"Janė dy lloje tė historisė:. Historia zyrtare, ajo e gėnjeshtrave, ajo qė na mėsojnė nė shkolla, historia * ad usum delphini *, dhe historia tė fshehtė, nė tė cilėn janė shkaqet e vėrteta tė ngjarjeve, - historia e turpshme"
Honore De Balzac, 1830s

74


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Cfare zbulimesh u bene nga Stephen Hawking?

Mesazh  AlbiSeli prej 20.03.18 21:59

Nuk besoj shume ne kozmologjine biblike.
avatar
AlbiSeli

" Shkalla me e madhe e marrezise eshte te kujtosh se je i mencur."

25


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Cfare zbulimesh u bene nga Stephen Hawking?

Mesazh  Sponsored content


Sponsored content


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Mbrapsht nė krye


 
Drejtat e ktij Forumit:
Ju nuk mund ti pėrgjigjeni temave tė kėtij forumi