Arsyet qė njerėzit anėtarėsohen nė Kulte

Shiko temėn e mėparshme Shiko temėn pasuese Shko poshtė

Arsyet qė njerėzit anėtarėsohen nė Kulte

Mesazh  gjilanasi prej 16.05.17 0:21



Nga perspektiva e jashtme ėshtė shumė e vėshtirė tė imagjinohet se pėrse dikush mund t'i bashkohet me dėshirė tė plotė njė kulti adhurimi, organizate apo partie politike. Ekzistojnė mijėra kulte dhe organizata adhurimi nė botė dhe miliona anėtarė. Sipas njė sėrė psikologėsh dhe sociologėsh, nuk ekziston njė stereotip i njė personi qė ėshtė i predispozuar tė ndjekė domozdoshmėrisht njė kult.

Nė fakt mund tė jetė gjithkush nga ne qė i bashkohet kulti, nėse nuk do jemi igjilent aq sa duhet qė kjo tė mos ndodhė. Nė Shqipėri gjithashtu ekzistojnė njė sėrė kultesh apo forma adhurimi ku njė sėrė shqiptarėsh janė bėrė pjesė, pėrfshirė dėshmitarėt e jahovait e deri tek njė sėrė shqiptarėsh qė i janė bashkuar ISIS. Ndaj ėshtė e rėndėsishme qė pėrpara se tė mendojmė pėr t'u bėrė pjesė e njė kulti, ėshtė e rėndėsishme tė kemi njohuritė elementare psikologjike se ēfarė fshihet pas kėsaj dėshire nga aspekti psikologjik.
1. Proēesi joshės i rekrutimit


Lider i rrethuar nga ndjekės

Sipas njė artikulli nė shkruar nga Dr. Filip Zimbaro pėr Shoqatėn Amerikane tė Psikologėve, nuk ekziston njė person i caktuar apo prototip qė ėshtė i prirur t'i bashkohet ndonjė kulti apo organizate adhurimi. Zimbaro pretendon se gjithkush mund tė binded nė rrethana tė caktuara pėr t'iu bashkuar njė kulti. Pra nė vend qė tė fajėsohen viktimat, ai insiston qė njerėzit tė fokusohen nė mėnyrėn se si themeluesit e organizatės ia kanė dalė ta bėjnė procesin kaq joshės dhe kanė arritur tė rekrutojnė ndjekėsit.

Kultet shpesh ofrojnė njė mėnyrė tė struktururar jetese, pa pėrgjigje definitive se ēfarė ėshtė e drejtė apo e gabuar. Shpesh janė shumė tė dashur, tė hapur dhe mirėpritės. Sa mė shumė njerėzit qėndrojnė pranė kulteve apo organizatave tė adhurimit, aq mė shumė u premtohet shėndet i mirė dhe mirėqenie.


2. Ndarjet

Thuajse gjithkush qė ka pėrjetuar njė ndajre ėshtė shoqėruar nga emocione negative dhe pozitive qė mund ta shpien drejt njė kapitulli tė ri nė jetė, njė rast i tillė ėshtė ish-gruaja e ish-presidentit tė Serbisė Boris Tadiē, e cila pas ndarjes me tė u bė murgeshė. Pra disa njerėz pėrshtaten duke kaluar shpejt nė njė marrėdhėnje tjetėr, ndėrsa tė tjerė festojnė ndarjen. Por nė fakt tė tjerė njerėz i bashkohen njė kulti. Dr. Aleksandra Stejn thotė se rreziku mė i madh kėtu ėshtė se njerėzit janė nė njė fazė tranzirore tė jetės sė tyre.

Nė moshėn 20 vjeēare Dr. Stejn nisi tė kėrkojė pėr organizata politike nė SHBA qė pretendonin se kanė prėmirėsuar jetėn e amerikanėve nė lidhje me kujdesin shėndetėsorė dhe aspekte tė tjera. Udhėheqėsit orkestruan qė ajo tė lidhej me njė anėtarė tė grupit, nė mėnyrė qė ajo tė ishte e motivuar qė tė qėndronte nė njė nga kėto organizate. Ajo do tė punonte me kohė tė plotė pėr 8 orė rresht pėr ēdo ditė, dhe mė pas pjesa tjetėr e jetės sė saj pėrfundojė duke punuar pėr liderin e organizatės. Mė pas ajo e kuptoi qė ishte manipuluar nė izolim dhe larg familjes sė saj, duke rėnė nė kurthin e kultit politik pėr disa vjet rresht.


3. Dėshira pėr perfeksion

Sipas Dr. Stanli Kath nė Universitetin e Mjekėsisė sė Tufts, SHBA, shumė njerėz qė i bashkohen kulteve janė rritur nė ato familje ku anėtarėt e familjes janė pėrpjekur t'u mėsojnė kristjanizmin, budizmin apo ndonjė fe tjetėr, dhe sėrish kėta e kanė kundėrshtuar. Kėta njerėz nuk janė domozdoshmėrisht ateistė, por refuzojnė tė ndjekin traditėn e familjes sė tyre sepse ndjejnė qė ekziston diēka mė e mirė.

Dėshira pėr perfeksion pėrdoret si njė lojė nga shumė kulte. Shumica e kulteve u mėsojnė ndjekėsve tė tyre se ata janė superiorė nga njerėzit e tjerė qė nuk janė pjesė e kultit. Kjo u jep kėtyre njerėzve njė sens "ne kundėr atyre", dhe kjo bėn qė kėta tė jetojnė tė izoluar nga pjesa tjetėr e botės. Duke trajtuar ish-anėtarėt e kulteve, Dr. Kath vėren se shumica e njerėzve qė ajo ka trajtuar dhe kanė pėrfunduar nė kulte, kanė pėrfunduar pas njė historie tė gjatė tė fajėsimit tė tė tjerėve pėr jetėn dhe problemet e tyre. Zakonisht kėta njerėz nuk marrin pėrgjegjėsi pėr veprimet dhe gabimet e tyre, dhe vazhdojnė rrugėn pėr tė arritur qėllimet e tyre tė perfeksionit me ēdo ēmim.


4. Kėrkimi pėr njė qėllimi nė jetė


Thuajse tė gjithė kalojnė nė njė krizė ekzistenciale nė njė moment tė jetės. Tė gjesh identitetin dhe qėllimin nė jetė mund tė jetė njė sfidė e vėshtirė, dhe shpesh kultet u japin njerėzve njė kauzė pėr tė cilėn ato mund tė luftojnė. Qoftė premtimi se do shkojnė nė parajsė apo tė punuarit ditė e natė pėr tė ndryshuar njė aspekt politik, kultet mund t'i japin njė qėllim atyre njerėzve qė nuk kanė qėllimet e tyre nė jetė tė bauzara mirė.

Dr. Adrian Furnham ka shkruar pėr njė sėrė arsyesh se pėrse njerėzit i bashkohen kulteve. Ai shpjegon se vit pas viti, bota bėhet gjithnjė e mė shumė njė vend kompleks pėr tė jetuar. Nė kohė konfuzioni dhe qė paqarta kur njerėzit ndjehen tė humbur, grupimet ekstreme ofronė pėrgjigje absolute ndaj shumė pyetjeve tė kėtyre njerėve. Shumė njerėz ndihen rehat ta shohin botėn nė termat e tė mirės dhe tė keqes, tė djallit dhe tė mirit. Adolf Hitleri ishti shumė i aftė nė kėtė pikė. Ai i motivoi gjermanėt qė u ndjenin nė kėtė mėnyrė se nuk kishin shumė jetė pėr tė jetuar pas Luftės sė Dytė Botėrore, dhe kjo ishte e mjaftueshme qė ata t'u bashkohen nazizmit.


5. Vetėvlerėsimi i ulėt

Njė nga shumė taktikat qė kultet pėrdorin ėshtė "bombardimi me dashuri". Kjo ėshtė njė teknikė ku anėtarėt e grupit janė shumė tė dashur dhe komplimentues. Pėr dikė qė ka vetėvlerėsim tė ulėt, kjo ėshtė njė rritje e madhe e egos. Ndonjėherė nėse ėshtė ndonjė kult fetarė, anėtarėve u premtohet se nė vend qė tė marrin dashuri nga njerėzit, ata do marrin dashuri shpirtėrore nga njė qenie mė e lartė.

Sidoqoftė, nėse gjithkush nis tė bėjė pyetje e tė ngrejė dyshime mbi veprimet e organizatės, e gjitha kjo dashuri mund tė venitet. Ata persona qė vėnė nė pikėpyetje autoritetin e kultit apo udhėheqėsit, zakonisht poshtėrohen publikisht apo izolohen nga shoqėria. Duke pasur frikė nga humbja e kėtyre miqėsive tė reja dhe marrėdhėnjeve intime, njerėzit e "qepin gojėn". Kėta lloj njerėzish qė janė mė tė prirur ndaj njė manipulimi tė tillė zakonisht vijnė nga familje tė ndara dhe marrėdhėnje abuzive.


6. Femrat janė mė tė prirura t'u bashkohen kulteve

Ema Kline, autorja e romanit qė lidhet me kultet titulluar "Vajzat", shpjegon se shumė vajzave tė reja u ėshtė mėsuar tė kėrkojnė vėmendje dhe tė presin qė njė mashkull t'i vėrė re ata. Meshkujve u ėshtė mėsuar qė tė arrijnė qėllimet e tyre e tė planifikojnė tė ardhmen e tyre. Kėshtu qė kulti ėshtė njė mėnyrė e mirė pėr femrat qė tė ndihen sikur kanė njė lloj kontrolli mbi fatin e tyre. Sa mė pak mundėsi qė njė femėr tė ketė nė jetė, aq mė shumė ėshtė e prirur qė tė ndjekė kultet.

Sipas Dr. David Bromli nga Universiteti i Virxhinias, statistikisht janė femrat ato qė ndjekin mė shumė se meshkujt mbledhjet religjioze.



7. Duan dikė qė tė kujdeset pėr ta

Shumė kulte formojnė komunitete ku anėtarėve u premtohet njė dhomė pėr tė fjetur nė shkėmbim tė shėrbimeve dhe besnikėrisė ndaj liderit. Pėr ata qė kėrkojnė shoqėrinė utopike apo ata qė kanė vėshtirėsi ekonomike, kjo mund t'ju duket njė mundėsi joshėse. Profesor Artur Dejkman i Universitetit tė San Franciskos, thekson se shumė njerėz kanė nevojė pėr siguri, gjė qė kultet ua ofrojnė, kryesisht ata njerėz qė nuk kanė marrė shumė dashuri dhe mbėshtetje nga prindėrit.

Kėta njerėz duan mbrojtjen e njė figure prindėrore qė mund t'i shpėtojė nga bota e jashtme. Nė vend qė tė jetojnė tė pavarur e tė jenė pėrgjegjės pėr paratė, strehimin, sigurinė dhe kujdesin shėndetėsorė tė tyre, liderėt ua premtojnė kėto gjėra nė kėmbim tė bindjes. Zakonisht kėta njerėz pėrfundojnė nė njė situatė ku kanė nevojė pėr liderin e organizatės pėr tė mbijetuar.



8. Pėrpjekja pėr tė shpėtuar botėn

Aktorja amerikane Lea Remini ėshtė rritur Kishėn e 'Shkencologjisė' (sistem fetar qė bazohet tek kėrkimi i njohurive dhe pėrmbushjes shpirtėrore) qė nga mosha 9 vjeēare. I kishin thėnė qė tė besonte se bota nuk do kishte kuptim pa shkencologjinė bota nuk do kishte kuptim dhe se fati i gjithė planetit ishte nė duart e tyre. Pavarėsisht faktit se ajo dėshmoi njė sėrė mizorishė dhe barbarizmash tė bėra njerė njerėz nė nivele tė larta drejtuese tė kėsaj kishe, ajo sėrish mendonte se kjo gjė lidhej pėr tė mirėn e tė gjithve derisa kėto mizori ishin "pėrpjekje pėr tė pastruar planetin". Nė faqen zyrtare tė internetit kjo faqe nxjerr nė pah se sa e tmerrshme ėshtė bota. Kėta pretendojnė se ministrat shpirtėrorė tė shkencologjisė janė tė pėrgatitur pėr tė shpėtuar botėn dhe tė zgjidhin ēdo problem.

Sipas aktorit Tom Kruis - i cili ėshtė vetė praktikues i shkencologjisė - njė shkencolog ka aftėsinė tė krijojė relitete tė reja dhe mė tė mira.

Ėshtė e vėrtetė qė shkencologjia ka prodhuar gjėra shumė tė mira kryesisht nė SHBA. Sidoqoftė ata e prezantojnė informacionin nė njė mėnyrė tė tillė sikur janė tė vetmit nė botė qė kujdesen pėr njerėzit. Pėr tė rinjtė idealistė qė ndjejnė nevojė tė thellė tė bėjnė ndryshimin nė botė, kjo organizatė mund tė jetė shumė joshėse.



9. Nuk e kanė idenė se ēfarė ėshtė kulti

Dr. Margaret Taler Singer ia ka kushtuar jetėn e saj sutdimeve tė psikologjisė sė shpėlarjes sė trurit nga kultet. Shumica e kėtyre njerėzve nuk e kishin idenė se organizata nė tė cilėn po hynin, nė fakt ishte njė kult. Shumica e njerėzve nuk e kuptojnė nuk ėshtė e nevojshme qė njė kult tė jetė domozdoshmėrisht fetarė. Singer shpjegon se shpėlarja e trurit ėshtė diēka qė ndodh kaq gradualisht, sa qė njerėzit nuk e kanė idenė ēfarė po ndodh.

Ajo shpjegon se "Lideri i kultit rritet mė i fortė dhe i shėndetshėm ndėrsa ua mbush mendjen ndjekėsve qė po i ndihmon ata. Por synimi kryesorė ėshtė qė tė krijohet mė shumė fuqi dhe kamje pėr liderin, se sa pėr ndjekėsit."
avatar
gjilanasi

424


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Arsyet qė njerėzit anėtarėsohen nė Kulte

Mesazh  Siroco prej 16.05.17 23:39

Arsyeja eshte mosnjohja e vetvetes, nje njeri qe njeh vetveten nuk mund te indentifikohet me asnje religjion, kult apo sekt te ēfaredo natyre qofte.
avatar
Siroco

Unė e dėgjoj kėngėn e zogut jo pėr zėrin e tij, por per heshtjen qė vjen pas.


239


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Arsyet qė njerėzit anėtarėsohen nė Kulte

Mesazh  void(b) prej 26.06.17 21:33

edhe per mua mosnjohja e vetvetes eshte nje arsye e forte, arsye tjeter besoj se vetvleresimi i ulet.Nga eksperienca ime (kam qen praktikues i rregullt i fese Islame) ne  nuk mbajme pergjegjesi ose egoja jone nuk lejon mbajtjen e pergjegjesive per veprimet apo vendimet tona te gabuara prandaj rastesisht ose qellimisht i drejtohemi nje religjioni te caktuar,por ne te vertete zgjidhja e problemeve behet duke i ballafaquar ato pavarsisht sa e veshtire mund te jete. Besimi ne vetvete duhet te jete RELIGJIONI i GJITHSECILIT
avatar
void(b)

19


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Arsyet qė njerėzit anėtarėsohen nė Kulte

Mesazh  bojko prej 27.06.17 12:34

Arsyeja pse njerezit hine ne kulte re ndryshme ashtu siq e jep edhe shkenca eshte qe njeriu ne kete bote kerkon fame dhe autoritet !

edhe une do te isha kyqur me naj kult apo klan fitimprures po te mundja po qe spo me jepet rasti, kam nevoj per te shume gjera momentalisht : )
avatar
bojko

"Janė dy lloje tė historisė:. Historia zyrtare, ajo e gėnjeshtrave, ajo qė na mėsojnė nė shkolla, historia * ad usum delphini *, dhe historia tė fshehtė, nė tė cilėn janė shkaqet e vėrteta tė ngjarjeve, - historia e turpshme"
Honore De Balzac, 1830s

122


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Arsyet qė njerėzit anėtarėsohen nė Kulte

Mesazh  The Punisher prej 06.07.17 8:02

KURIOZITETI,KURESHTJA .
avatar
The Punisher

168


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Arsyet qė njerėzit anėtarėsohen nė Kulte

Mesazh  Toniramun prej 16.07.17 1:44

Bojko ka dhen pergjigjen e sakt
avatar
Toniramun

Knowledge is powerful

56


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Shiko temėn e mėparshme Shiko temėn pasuese Mbrapsht nė krye


 
Drejtat e ktij Forumit:
Ju nuk mund ti pėrgjigjeni temave tė kėtij forumi