Ėndrrat Profetike qė ndryshuan botėn

Shiko temėn e mėparshme Shiko temėn pasuese Shko poshtė

Ėndrrat Profetike qė ndryshuan botėn

Mesazh  gjilanasi prej 03.01.17 19:24



Shpikjet shkencore kanė qenė pėrplot me histori interesante pėrgjatė historisė, duke pėrfshirė ėndrrat profetike tė ngjashme me mistikėn.

Kėto ėndrra profetike duket se kanė njė lidhje tė thellė me problemin shkencorė nė fjalė, derisa ėndrra tė kthehet nė hipotezė, e cila mė pas kthehet nė njė zbulim tė madh.


1. Zbulimi i metodės shkencore

Madje edhe zbulimi i metodės shkencore ėshtė udhėhequr nga ėndrrat. Rene Descartes pa njė sėrė ėndrrash nė 10 Nėntor tė vitit 1619. Ai thotė se iu shfaq Engjėlli i sė Vėrtetės nė gjumė nė fraksion tė sekondės, i cili nxori nė pah sekretin qė do tė hedhė bazat e njė metode tė re tė tė kuptuarit dhe e njė shkence tė re dhe mahnitėse. Ėndrra qė ai pa atė ditė shėrbeu si bazė pėr shkencėn moderne.

Rene Descartes ndėrtoi njė pjesė tė mirė tė strukturės sė metodės moderne shkencore. Ai e shkroi metodėn e tij dhe kėshtu u bė i famshėm nė lidhje me dyshimin dhe skepticizmin - qė duhet dyshuar nė ēdo gjė, derisa tė provohet.

Katėr idetė kryesore tė progresit shkencorė tė tij ishin:

    Asnjėherė mos prano diēka si tė vėrtetė derisa tė shuhen tė gjitha arsyet e dyshimit.
    Ndaji problemet nė sa mė shumė pjesėza tė jetė e mundur pėr tė gjetur njė zgjidhje tė pėrshatshme.
   Mendimet duhet tė vendosen nė rend, duke filluar nga mė i thjeshti, mė pas pak nga pak, hap pas hapi tek njohurtė mė komplekse.
   Bėje renditjen kaq tė kompletuar, dhe rishqyrtimin kaq tė pėrgjithshėm, sa qė asgjė tė mos harrohet.


2. Ėndrra misterioze e spirales sė dyfishtė

Njė tjetėr shembull i famshėm ėshtė zbulimi i spirales sė dyfishtė nė strukturėn e molekulės sė ADN-sė. John Watson pa njė ėndėrr tė spirales sė ndėrlidhur nė formėn e shkallėve.
Propozimi mori jetė kur Crick dhe Watson kishin vėshtirėsi nė izolimin e molekulės sė ADN-sė. Prezantimi grafik i molekukės ishte i realizueshėm dhe ēoi tek zbulimi shumė i kėrkuar i Kodit tė Jetės.


4. Ėndrra qė rizbulojė matematikėn

Njė tjetėr shembull ėshtė ėndrra e matematicientit indian Srinivasa Ramanujan. Besonte tek panteoni i zotėrve indu. Pasi pa vizione natėn nga Namagiri, njė perėndeshė indu, Ramanujan pa dorėshkrime qė pėrmbanin ekuacione matematikore qė janė shumė larg kuptimit njerėzorė. Kur u zgjua nga ėndėrra, shkroi disa aspekte komplekse matematikore qė pa nga Namagiri.
Kjo pėrshkruhet nga ai vetė: "Ndėrsa isha duke fjetur, pėrjetova njė pėrvojė tė pazakontė. Ishte njė ekran i kuq i formuar nga gjak qė rrjedh, siē dukej. Isha duke vėzhguar. Befasisht njė dorė nisi tė shkruaj nė ekran. U fokusova. Dora shkruajti njė numėr tė integraleve eliptike. Kjo u fiksua nė mendjen time. Sapo u zgjova, nisa t'i shkruaj."


5. Ėndrra qė ndryshojė pėrgjithmonė kiminė

Dmitri Mendelejev parashikojė njė mėnyrė logjike pėr tė organizuar tabelėn e elementeve kimikė tė kohės. Idea ishte prej muajsh nė kokėn e tij. Nė vitin 1869 ai shkroi emėrtimet e elementeve nė letra - njė element nė secilėn letėr. Mė pas shkroi vetitė e secilit element nė njė letėr tė tijėn.

Megjithėse nuk mund tė gjente njė model, ai kuptoi qė pesha atomike ishte shumė e rėndėsishme nė njėfarė mėnyre. Mė pas ai ndjeu qė ishte pranė zbulimit tė diēkaje tė rėndėsishme. Ai organizojė letrat nė mėnyra tė ndryshme derisa nisi tė flerė mbi tavolinėn e punės. Kur u zgjua, gjeti qė subkoshienca e tij e udhėhoqi atė nė njė zbulim tė madh shkencorė! Mėnyra bashkėkohore dhe logjike e rregullimit tė elementeve.

Ai shkruajti: "Nė njė ėndėrr pashė tabelėn e tė gjithė elementeve tė vendosura nė njė vend siē e kėrkoja. Sapo u zgjova, e shkruajta menjėherė nė njė copė letėr.
avatar
gjilanasi

397


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Shiko temėn e mėparshme Shiko temėn pasuese Mbrapsht nė krye


 
Drejtat e ktij Forumit:
Ju nuk mund ti pėrgjigjeni temave tė kėtij forumi