A ndikon hėna tek humori apo veprimet tona?

Shiko temėn e mėparshme Shiko temėn pasuese Shko poshtė

A ndikon hėna tek humori apo veprimet tona?

Mesazh  Siroco prej 02.06.16 23:47



E rrethuar gjithmonė nga njė atmosferė e mistershme, hėna dhe ndikimi i saj i mundshėm mbi sjelljen e njeriut, ka qenė objekt i magjepsjes stėrgjyshore dhe spekullimeve mitike pėr shekuj me radhė.

Ndėrsa hėna e plotė nuk mund t’i kthejė njerėzit nė ujqėr, disa njerėz bėjnė pėrgjegjės pikėrisht satelitin e tokės, se iu ka shkaktuar njė gjumė tė keq gjatė njė nate, apo u shkaktuar ndryshime fizike dhe mendore. Por a ka ndonjė fakt shkencor pas kėtyre miteve?

Pėr tė pėrcaktuar nėse fazat hėnore prekin nė ndonjė fare mėnyre njerėzit, njė grup  ndėrkombėtar studiuesisht studiuan fėmijėt, pėr tė parė nėse modelet e tyre tė gjumit ndryshonin apo nėse kishte ndonjė dallim nė aktivitetet e tyre tė pėrditshme. Rezultatet u botuan nė “Frontiers in Pediatrics”.

“Ne supozuam se kryeja e kėtij studimi mbi fėmijėt do tė ishte veēanėrisht e mė i rėndėsishėm, pėr shkak se ata janė mė tė ndjeshėm ndaj ndryshimeve tė sjelljes se sa tė rriturit, dhe se nevojat e tyre pėr gjumė janė mė tė mėdha”- tha doktor Zhan Filip Kaput, nga Instituti i Kėrkimeve nė Ontarion Lindore nė Kanada.

Studimi u krye mbi njė total prej 5812 fėmijėsh nga 5 kontinente. Fėmijėt vinin nga njė gamė e gjerė e niveleve ekonomike dhe social-kulturore, ndėrsa u morėn nė shqyrtim variabla tė tillė si mosha, gjinia, arsimi mė i lartė prindėror, dita e matjes, indeksi i masės trupore, kohėzgjatja e gjumit tė natės, niveli i aktivitetit fizik dhe koha totale e qėndrimit ulur.

Mbledhja e tė dhėnave ndodhi gjatė 28 muajve, ēka ėshtė e barabartė me numrin e njėjtė tė cikleve hėnore. Ato u ndarė pastaj nė tri faza hėnore:hėnės sė plotė, gjysmė hėnės dhe hėnės sė re. Gjetjet e pėrftuara nga studimi zbuluan se nė pėrgjithėsi, kohėzgjatja e gjumit tė natės gjatė Hėnės sė plotė, nė krahasim me hėnėn e re, raportoi njė rėnie mesatare prej 5 minutash (ose njė shmangie prej 1 pėrqind). Ndėrkohė qė nuk pati ndryshime tė ndjeshme tė sjelljeve apo aktiviteteve tė tjera.

“Studimi ynė ofron dėshmi bindėse, se hėna nuk duket tė ndikojė tek sjellja e njerėzve. E vetmja gjetje e rėndėsishme ishte ndryshimi prej 1 pėrqind i kohėzgjatjes sė gjumit gjatė hėnės sė plotė, dhe kjo shpjegohet kryesisht nga madhėsia e mostrės tonė tė madhe qė maksimizon fuqinė statistikore”, thotė Kaput.

Implikimi klinik i 5 minutave mė pak gjumė gjatė Hėnės sė plotė, nuk paraqet njė rrezik tė konsiderueshėm pėr shėndetin. “Nė pėrgjithėsi, unė mendoj se ne s’duhet tė jemi tė shqetėsuar nė lidhje me Hėnėn e plotė. Sjelljet tona janė tė ndikuara nė masė tė madhe nga shumė faktorė tė tjerė si gjenet, arsimimi, tė ardhurat dhe aspektet psiko-sociale, nė vend se nga forcat gravitacionale”-shtoi ai.

Ndėrsa rezultatet e kėtij studimi janė pėrfundimtare, polemika mbi hėnėn mund tė rezultojė nė kėrkime tė mėtejshme, pėr tė pėrcaktuar nėse biologjia jonė ėshtė nė njė farė mėnyre tė sinkronizuar me ciklin hėnor, apo nėse hėna e plotė do tė ketė ndikim mė tė madh tek njerėzit qė vuajnė nga ērregullime mendore ose sėmundje fizike.

“Folklori dhe madje edhe raste tė caktuara tė dijeve profesionale, sugjerojnė se ēėshtjet e shėndetit mendor apo sjelljet e njerėzve dhe kafshėve, janė tė prekura nga faza hėnore. Pavarėsisht nėse ka shkencė apo jo prapa miti, misteri i hėnės do tė vazhdojė tė magjepsė qytetėrimet edhe nė vitet qė do tė vijnė”-tha ai.


Nga Fernando Bolanos
avatar
Siroco

Unė e dėgjoj kėngėn e zogut jo pėr zėrin e tij, por per heshtjen qė vjen pas.


235


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Shiko temėn e mėparshme Shiko temėn pasuese Mbrapsht nė krye


 
Drejtat e ktij Forumit:
Ju nuk mund ti pėrgjigjeni temave tė kėtij forumi