Simbolet dhe ndikimi i tyre.

Shiko temėn e mėparshme Shiko temėn pasuese Shko poshtė

Simbolet dhe ndikimi i tyre.

Mesazh  Erikson prej 29.09.15 20:02

Pavarėsisht se a e kemi menduar ndonjėherė apo jo, simbolet janė njė pjesė e jetės sonė. Qė nga ėndėrrat tona natėn (poashtu edhe ditėn) reklamat qė shohim nė mėngjes rrugės pėr nė punė; qė nga drita e kuqe ndaluese, e deri tek rrobat qė veshim (me zbukurime) dhe makinat qė ngasim, dhe madje edhe vetė gjuha - ndikimi i simboleve ėshtė i vazhdueshėm gjatė gjithė jetės sonė.

Ka disa kategori tė ndryshme simbolesh - do tė flasim pėr to pak mė vonė, por sė pari, ēfarė ėshtė saktėsisht njė simbol? Njė pėrkufizim i shpejtė, nė kuptimin e pėrgjithshėm, njė simbol ėshtė njė objekt, ose njė imazh qė pėrfaqėson diēka tjetėr. Mendoni pėr dritėn e kuqe qė tė thotė “ndal”, ose p.sh: pėr flamurin e njė shteti.

Shpesh ne jemi tė lidhur me njė symbol aq ngushtė pėr atė se ēfarė pėrfaqėson ai pėr ne, por kurrė nuk mendojmė se si shumica e simboleve tona janė shpikje e jona. E njėjta gjė vlen edhe pėr fjalėt, dhe ndoshta ėshtė mė e lehtė pėr tė shpjeguar kėtė temė tani duke pėrdorur gjuhėn si shembull: nėse marr njė stilolaps dhe them: "Ky nuk ėshtė njė stilolaps ', ju mund tė mendoni se jam budalla ose i ēmendur. Por kėtu mund tė shohim diēka qė ėshtė e vėrtetė pėr shumicėn e simboleve - qė kuptimi i tyre ėshtė i bazuar nė marrėveshjen tonė nė lidhje me to (ne tė gjithė pajtohemi, pėr shembull, se njė dritė e kuqe do tė thotė “ndal”).
Dhe sė dyti: ne kemi thėnė se "njė foto vlen sa njė mijė fjalė", dhe tė gjithė ata qė pėrdorin imazhe ose simbole nė mėnyrė efektive, reklamuesit, tregimtarėt, dhe mėsuesit, tė gjithė e njohin kėtė tė vėrtetė: qė ne mund tė tregojmė mė tepėr, mė shpejt me vetėm njė imazh tė fuqishėm sesa me fjalėt tė njėpasnjėshme.

Njė simbol ėshtė njė formė e pėrqendruar e komunikimit. Nga mėnyra se si ėshtė ndėrtuar mendja jonė, ne e kuptojmė mesazhin mė tepėr, mė shpejt - dhe mund tė themi menjėherė - me njė imazh nė krahasim me gjuhė e folur. Qėndrimi i njė personi, apo gjestet e tij fizike mund tė komunikojnė mė tepėr me ne nė njė nivel tė ndėrgjegjshėm apo nėn-ndėrgjegjeshėm sesa ajo qė ai shpreh me fjalė.

Kjo na sjell tek pika e dytė - se imazhet ose simbolet veprojnė dhe ndikojė nė njė nivel mė tė thellė, para-verbal, pavarėsisht e kuptojmė apo jo. Ne jemi tė ndikuar nga imazhet nga tė cilat rrethohemi, apo ato qė bartim nė mendjen tonė. Pėr mirė apo pėr keq, imazhet ndikojnė nė emocionet tona dhe se si ne e pėrjetojmė botėn. Ato gjithashtu mund tė formojnė vlerat tona. P.sh: nė reklama, politikė apo edukim, kultura jonė mbart imazhet e asaj ēka duhet tė jemi, se si duhet ta jetojmė jetėn, imazhe tė cilat na thuhet (vazhdimisht) se pėrfaqėsojnė 'sukses', apo lumturi.

Kur ne bėhemi mė tė vetėdijshėm pėr fuqinė e simboleve, ne mund tė zgjedhim se nė cilat vlera duam tė fokusohemi, dhe me ēfarė idesh dėshirojmė ta mbushim mendjet tonė. Sigurisht, kjo nuk ėshtė e lehtė, sepse, siē thamė mė parė, imazhet veprojnė nė njė nivel mė tė thellė (nėn-vetėdije), dhe nė shoqėrinė moderne, simbolet janė kudo rreth nesh.

Nėse mendojmė pėr imazhet nė traditat fetare, fotografinė e babait apo fotot e miqve dhe familjes, nė rastin mė tė mirė kėto imazhe mund tė jenė inkurajuese, frymėzuese, transformuese, motivuese apo shėruese.

Pėr mė tepėr mendja racionale ėshtė e angazhuar me simbole. Ato kanė fuqi tė prekin emocionet dhe tė ndezin vullnetin pėr veprim.
Pėr fat tė keq, imazhet mund tė pėrdoren gjithashtu edhe pėr tė mashtruar, ose pėr tė ndikuar negativisht tek njerėzit, dhe kjo kur ata i keqpėrdorin. Keqpėrdorimi i simboleve mund tė jetė diēka me fuqi shkatėrruese. Nė fakt, fuqia e simboleve ėshtė nėnvlerėsuar shumė. Pėrndryshe, pse duhet tė ketė kaq shumė pakujdesi nė pėrdorimin e tyre?

Disa imazhe mund tė jenė tepėr negative - e thėnė ndryshe “ jo-harmonike me natyrėn njerėzore ”- p.sh: imazhet e dhunshme. Ekspozimi ndaj tyre mund tė krijojė mpirje, indiferencė, ose dis-harmoni tek shikuesit, sidomos kur shikimi pėrsėritet me kalimin e kohės. Nuk ėshtė e nevojshme tė mbledhėsh "studime shkencore" pėr ta vėrtetuar kėtė. Pėrvojat e vėzhgimit gjatė viteve janė argument i mjaftueshėm.

Simbolet pėrfaqėsojnė ide, dhe kėto ide mund tė jenė afirmime pozitive, ose ata mund tė krijojnė injorancė, ose dėshira tek njerėzit. Ata mund tė jenė ēorientuese. Mund tė japim disa shembuj:

Arsyeja pse reklamat dhe politika janė aq djallėzore ėshtė pėr shkak se ato nuk bazohen nė vlera tė vėrteta. Nėpėr reklama pėr shembull thuhet "Blijeni kėtė produkt dhe do tė jeni tė lumtur, apo tė suksesshėm (dhe shfaqin imazhin e personit tė lumtur), - gjoja janė tė interesuar vėrtetė pėr lumturinė e njerėzve. Por me shumė gjasa u interesojnė paratė tuaja, dhe ata pėrdorin ēdo metodė qė munden pėr tė ndikuar tek ju nė mėnyrė qė tė blini produktet e tyre.

Politikanėt, gjithashtu, nuk do tė ishin pėr kohė tė gjatė nė skenė nėse do i tregonin njerėzve motivet e tyre tė vėrteta - tė cilat zakonisht janė pasuria dhe pushtei. Dhe ata pėrdorin imazhe gjatė gjithė kohės - imazhe qė nxisin frikė, apo instinktet tona mė tė kėqija. Nėse keni nevojė pėr njė shembull tė qartė tė pėrdorimit negativ tė imazheve, shikoni politikė dhe dėgjoni pėr politikanėt. Shikoni historinė, nė kohėt moderne dhe do ta kuptoni se ēfarė dua tė them. Pėr shembull, kur njerėzit janė mashtruar pėr tė shkuar nė luftė, kjo ėshtė bėrė kryesisht nėpėrmjet fuqisė sė simboleve dhe jo rastėsisht.

Si shoqėri, ne duhet tė kėrkojmė qė tė bėhet kujdes i madh me pėrdorimin e imazheve, qė ato tė pėrdoren me kujdes dhe nė mėnyrėn e duhur. Nėse bien nė duar tė gabuara, siē e shohim edhe sot, keqpėrdorimi i simboleve mund tė shkaktojė dėme tė pallogaritshme.
Pėr tė shkuar pak mė tej: Ka disa kategori tė ndryshme simbolesh. Nga njėra anė, janė ato imazhet e reja qė po prodhohen sot - e kam fjalėn pėr fotografitė moderne tė portreteve qė po pėrfaqėsojė lėvizjet sociale - tė tilla si fotot e rėnies sė murit tė Berlinit apo fotot e protestave tė ndryshme.

Pastaj janė ato qė mund tė quhen 'simbolet kombėtare' - imazhe qė kanė njė kuptim tė madh pėr njė vend tė veēantė. Simbolet kombėtare mund tė pėrfaqėsojnė njė lėvizje politike, apo njė virtyt tė veēantė, tė tillė si guxim, ose uniteti. Ato mund tė kenė jetėgjatėsi tė madhe ose tė vogėl dhe sė mė gjatė tė jenė prezente aq mė tė fuqishme mund tė bėhen. Kjo ėshtė njė pikė kyēe qė duhet tė merret nė konsideratė nėse duam t’i pėrdorim imazhet nė mėnyrė efektive. Ashtu si dhe fjalėt e vjetra, ndonjėherė simbolet e vjetra kanė mė shumė fuqi pėr tė krijuar njė efekt.

Pra ka disa imazhe tė cilat janė aq tė vjetra sa dhe vetė njerėzimi, janė tė njohura kudo dhe kuptimi i tyre njihet nė ēdo vend dhe kohė. (Pėr shembull, dielli ėshtė njė simbol universal pėr jetėn ... Pema e Jetės ėshtė gjetur nė shumė kultura tė ndryshme, dhe njė buzėqeshje njihet kudo si lumturi, ... gjestet e ndryshme apo shprehjet e fytyrės mund tė shihet dhe si universale ...)

Simbolet universale janė si njė ''standart i artė "nė aspektin e vlerės sė tyre. Kuptimi i tyre dhe vlerat pėr qeniet njerėzore janė konstante.
Jam pėrpjekur tė sjell njė pėrkufizim tė saktė tė fjalės "arketip" - dhe kam kam arritur nė pėrfundimin se :
Njė arketip ėshtė njė aspekt i shpirtit universal, qė mund tė pėrfaqėsohet me njė imazh. (pėr shembull: arketipet e fuqisė, apo urtėsisė ...)
Shpirti universal ėshtė vetė natyra jonė, tek ne nė njė nivel tė caktuar thellėsie - mė thellė se gjėndja shpirtėrore, apo personaliteti dhe mė thellė se kultura apo koha nė tė cilėn jetojmė.

Ashtu si njė aspekt i personalitetit tė dikujt mund tė shprehet pėrmes njė simboli - njė trup i fortė, qėndruarim krenar; ose njė person i zhytur nė mendime apo njė dėgjues i vėmendshėm – poashtu dhe mund tė pėrfaqėsohet nga njė imazh.
Pėr shembull, kur nė jetėn e njė personi vjen njė kohė qė tėrhiqet nga aktiviteti i jashtme pėr tė bėrė disa eksplorime tė brendshme (nė veten e tij), pėr tė gjetur tė vėrtetat mė tė thella, mund tė themi se arketipi kėrkues ėshtė zgjuar nė jetėn e kėtij personi. Mund tė themi se ka hyrė nė rrugėn e kėrkimit tė pėrgjigjes lidhur me tė vėrtetėn ekzistenciale dhe mbi enigma tė tjera.

Kur shohim jetėn tone, duhet tė jetė nė gjendje tė shohim se ēfarė arketipesh, ose ēfarė, forcash kryesore universale janė shfaqur, ose po veprojnė nė jetėn tonė. Duke pasur njė sėrė simbolesh qė pėrfaqėsojnė aspekte tė shpirtit tonė universal mund tė na ndihmojė nė kėtė drejtim. Kjo mund tė jetė njė fe, njė histori, apo mitologji, ose njė sistem mendimi. Kėto mund tė na ndihmojė sė tepėrmi pėr tė kuptuar se ēfarė po ndodh nė jetėn tonė.

Njė tjetėr aspekt interesant i simboleve arketipale ėshtė se ato mund tė pėrdoren nė mėnyrė tė ndėrgjegjshme. Kur pėrqėndrohemi tek njė imazh apo ide, ne mund ta zgjojmė atė cilėsi nė jetėn tonė. Pėr shembull, ne mund tė meditojmė mbi njė simbol dashurie, ose durimi, me qėllimin pėr ta kultivuar atė cilėsi nė mendje dhe nė ndjenjat tona.

Leximi apo dėgjimi i njė historie mund tė ketė tė njėjtin efekt dhe ajo mund tė zgjidhet me vetėdije. Dhe pastaj virtytet qė pėrfaqėson historia mund tė zhvillohet tek ne.

Mund tė themi se njė simbol ėshtė njė manifestim i njė gjendje tė vetėdijes. Dhe se njė sekuencė e imazheve - tė tilla si tregimi i njė historie - mund tė jetė gjithashtu njė simbol. Meditimi mbi njė simbol mund tė krijojnė tek ne tė njėjtėn gjendje tė vetėdijes si burimi i simbolit. Ne mund tė vėrejmė kėtė nė jetėn tonė - se ēdo gjė qė ne pėrjetojmė ndikon nė jetėn tonė emocionale.

Provojeni dhe shihni - pėr shembull, njė imazh qė ju pėlqen, tė tilla si imazhi i forces, durimit, apo shėrimit, dhe vendoseni atė para jush pėr pak kohė. Apo ndoshta edhe mund ta lini nė njė vend tė dukshėm qė ta shikoni herė pas here gjatė gjithė ditės. Silleni imazhin pozitiv nė mendje sa herė qė tė mundeni. Dhe shihni se ēfarė efekti do tė ketė.

Ideja qė meditimi mbi imazhet mund tė zgjojė njė cilėsi tė nevojshme, pėr tė sjellė balancėn, ose pėr tė forcuar njė cilėsi nė vetėvete ėshtė po aq i vjetėr sa vetė besim. Kjo ka qenė gjithmonė njė pjesė e feve dhe i edukimit social.
Ne kemi fuqinė, dhe mjetet e nevojshme pėr tė formėsuar jetėn tonė, ndoshta jo aq tė sa dėshirojmė, por tė paktėn pėr tė shkuar nė drejtimin qė duam pėr veten dhe pėr botėn tonė.
avatar
Erikson

Nuk them se kam gjetur te verteten, por me te vertet se kjo qe kam nuk di....


42


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Shiko temėn e mėparshme Shiko temėn pasuese Mbrapsht nė krye


 
Drejtat e ktij Forumit:
Ju nuk mund ti pėrgjigjeni temave tė kėtij forumi