Libri i fantazmave

Shiko temėn e mėparshme Shiko temėn pasuese Shko poshtė

Libri i fantazmave

Mesazh  gjilanasi prej 08.04.15 7:42



Libri i fantazmave paraqet fytyra tė zymta dhe mesazhe qė janė zbuluar nė njė skript antike mesjetare tė Mbretit Artur dhe Merlin

Libri i zi i Carmarthen ėshtė njėri prej dorėshkrimeve mė tė hershme qė ka mbijetuar nė Wels. Ai pėrmban disa nga referencat mė tė hershme tė mbretėrve Arthur dhe Merlin qė besohet se janė imazhe tė “fantazmave” qė ishin orgjinale, por qė ishin shlyer nga pronari i librit nė shekullin XVI qė quhej Jaspar Gryffyth.

Studiuesit janė mahnitur me kėtė zbulim qė ėshtė mė i rėndėsishmi pėr lugetėrit dhe fantazmat tė zbuluar nė ndonjė skript apo dorėshkrim.

Libri i cili daton qė nga viti 1250 dhe quhet “The Black Book of Carmarthen” ėshtė skripta mė e hershme e mesjetės ė shkruar vetėn nė gjuhėn uelsiane dhe pėrmban disa nga referencat mė tė hershme tė Arthur dhe Merlin.

Tani studiuesit kanė zbuluar njė seri tė fytyrave tė fshehura dhe mesazheve nė to.

“Ėshtė lehtė tė mendohet qė ne tė gjithė e dimė se si duket dorėshkrimi i Librit tė Zi por tė shikoni kėta lugetėr nga e kaluara qė bėhen tė gjallė para syve tuaj ėshtė jashtėzakonisht interesante”, thotė Myriah Ėilliams mnga Depertamenti i Cambridge pėr anglo-saksonėt, skandinavėt dhe keltet.



Libri ėshtė njė koleksion i poezive tė shekull IX dhe XII bashkė me disa rreshta fetar dhe sekular, ku pėrshkruan traditėn e Welsit pėr heronjtė folklorik dhe legjendat e kohėrave tė errėta.

Williams dhe profesor Paul Russel nga departamenti i lartshėnuar beson qė pronari i librit nė shekullin XVI, qė ka mundėsi tė quhet Jaspar Gryffyth ka shlyer vargjet mė tė “rėndėsishme tė shekullit” qė mund tė quhen si vargje shtesė, si shkarravina dhe shėnime nė anė tė faqes tė cilat i janė shtuar kėsaj skripte por qė janė ndryshuar nga dora e njeriut me vite.

Duke pėrdorur njė kombinim tė dritės ultraviolet dhe njė software pėr montazhen e fotografive, prirja e pronarit tė skriptės nė shekullin XVI ka shlyer disa nga pjesėt e tij qė pjesėrisht ėshtė vėshtirė tė shpalosen pėr ti shikuar kėto poezi.



Williams dhe Russell do tė prezantojnė kėtė zbulim gjatė tė martės nė Bibliotekėn Kombėtare tė Walesit, qė ėshtė pjesė ė njė ekspozite tė madhe pėr jetėn dhe punėn e Sir John Price, qė po ashtu ishte njėherė pronar i kėtij libri.

Aty ata do tė japin disa detale pėr zbulimin e tyre duke theksuar rėndėsinė e vazhdimit tė kėtij hulumtimi pėr dorėshkrimin.

“Ēfarė ne kemi zbuluar mund tė jetė njė ajsberg nė terma tė asaj se ēfarė kemi zbuluar duke imagjinuar teknika qė janė nė rritje e sipėr, tha Russel.

“Dorėshkrimi ėshtė jashtėzakonisht i vlefshėm dhe i jashtėzakonshėm – edhe pse ende nuk dimė shumė pėr tė”.

Pavarėsisht vlerės sot, Libri i Zi Carmarthen (i ashtuquajtur ngjyra lidhėse e tyre) nuk ishte elaboruar gjatė prodhimin, por mė pak ishte punuar nė shkrime tė vetme tė cilat ka mundėsi janė mbledhur dhe ruajtur pėr periudha tė gjata tė jetės se tij.



Kjo tashmė ėshtė e pashme nė faqet e dorėshkrimeve vetvetiu: faqet e para janė tesktura me skripta tė kopjuara me vija tė alternuara, derisa disa pjesė tė tjera tė dorėshkrimit – ndoshta kur volumi ishte i pakėt – nė dorė ėshtė shumė mė i vogėl me vijat pėr faqe tė ngushta dhe tė dendura.

Njė shembull i mėvonshėm i njė poezie tė hershme qė merrej me aventurat e legjendės Arthur, i cili shihet si njė hero i famshėm qė kėrkonte hyrje nė njė gjyq tė paidentifikuar dhe shpėrndante virtytet e burrave tė tij nė mėnyrė qė tė paraqiten si tė drejtė.

Heronjtė tjerė janė lavdėruar dhe janė tė lavdėruar me tekste tė gjata tė njohur si Eglynion y Beddsau, strofa tė varreve, nė tė cilat narratori prezanton njohur gjeografike duke thėnė se e di ku janė varrosur 80 ushtarėt e mėdhenj.

Arthur bėn njė paraqitje shumė tė mirė kėtu, por deri me tani nuk mund tė thuhet se ai shihet nė vargun: “anoeth bid bet y arthur, (varri i Arthurit ėshtė njė mrekulli).

Figura tė tjera tė famshme po ashtu paraqiten nė kėtė tekst, pėrfshirė Myrddin, ndoshta i njohur si emėr i pėrhapur anglez “Merlin”.

Ka dy poezi profetike qė i atribuohen atij gjatė kėsaj faze si “njeri i egėr” qė gjendet nė mesin e dorėshkrimit, por si shtesė e poezisė e parė e librit prezanton njė si dialog nė mes tij dhe poetit tė njohur Welsian Taliesin.

Qė nga krijimi i Geoffrey of moni upwards Moni cili shih mouth's Historia Regum Britanniae e shekullit 112 ka njė lidhje nė mes tė Carmarthen dhe Merlin dhe nuk mund tė quhet aksident se pse quhet kėshtu Libri i Zi.

/G.Express/
avatar
gjilanasi

397


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Shiko temėn e mėparshme Shiko temėn pasuese Mbrapsht nė krye


 
Drejtat e ktij Forumit:
Ju nuk mund ti pėrgjigjeni temave tė kėtij forumi