Paragjykimet

Shiko temėn e mėparshme Shiko temėn pasuese Shko poshtė

Paragjykimet

Mesazh  Luli prej 23.05.14 14:15



Psikologėt ende nuk kanė arritur tė japin njė pėrkufizim tė saktė rreth paragjykimit pasi ai ėshtė ende i paplotė. Por konsiderohet si njė mendim i caktuar, negativ dhe pėrēmues kundrejt grupit tjetėr gjinor apo fetar.

Pse paragjykojmė dhe cilat janė paragjykimet mė tė pėrhapura nė shoqėrinė tonė?

Paragjykimi mendohet se ka edhe baza psikologjike, mbi tė cilat individėt paragjykues mbėshteten dhe paragjykojnė individin tjetėr. Njė paragjykim mund tė lindė pėr shkak tė informacionit tė gjymtuar, tė paktė, rreth asaj qė paragjykohet tek personi tjetėr. Por mund tė shkaktohet edhe prej frikės prej sė panjohurės. Pra paragjykimi mund tė shkaktohet nga injoranca, fobia ndaj asaj cka s’dimė e s’njohim, apo nga simpatia ndaj njė ideologjie apo mendimi tė pėrforcuar nė subkoshiencėn tonė (pavarėsisht se mund tė jetė i gabuar).

Paragjykimi ėshtė njė formė shumė e pėrhapur mendimi, e cila lidhet mė tepėr me fenė, racėn apo krahinėn e individit. Paragjykimi, apo gjykimi i pafavorshėm dhe negativ, ėshtė mjaft i pėrhapur edhe nė shoqėrinė shqiptare.

Paragjykimet bėhen mbi bazėn e seksit, moshės, racės, kombėsisė, pėr shkak tė njė veprimi apo fjale. Grupi tė cilit nuk i takojmė dhe nuk e pranojmė, shihet si mė homogjen, pasi i vishen mė lehtas tipare dhe i vihen mė lehtas epitete tė cilat nuk i kanė. Si i tillė, paragjykimi konstatohet nė shoqėrinė tonė nė terma tė ndryshėm si: “Malok”, “Komunist”, “Lugat”, “Pederast”, “Gabel”, “U bė edhe ky kauri i dreqit”. Paragjykimet vinė kryesisht nga stereotipet qė janė pėrgjithėsime rreth karakteristikave tipike tė anėtarėve tė njė grupi. Dhe kėto paragjykime vazhdojnė edhe pasi ka fakte kundėrshtuese ndaj tyre.

Njė paragjykim mjaft i pėrhapur nė shoqėrinė tonė ėshtė edhe ai ndaj femrės. Dhe ajo ēka vėrehet, ėshtė se nė krahasim me meshkujt janė femrat ato qė janė mė paragjykuese ndaj tė tjerave nė gjininė se tyre. “U bė edhe kjo”, shoqėruar me fjalė fyese, ėshtė njė nga paragjykimet mė tė pėrhapura nė shoqėrinė shqiptare. Me anė tė kėtij paragjykimi femrat godasin ato femra qė kanė ecur nė karrierė, ose nga meshkuj tė cilėt paragjykojnė nė bazė tė informacioneve tė cunguara apo veshjes sė femrės nė fjalė. Duke e konsideruar si njė objekt shtėpiak, meshkujt shqiptarė mendojnė se vendi i gruas ėshtė nė shtėpi, tė pastrojė dhe edukojė fėmijėt. Paragjykimet, pavarėsisht viteve qė kalojnė, vazhdojnė edne tė jenė tė pranishme nė shoqėrinė tonė.

Por nuk ėshtė vetėm shoqėria shqiptare paragjykuese! Paragjykimi ėshtė njė fenomen negativ i pėrhapur mjaft edhe nė botė. Ai i bashkohet intolerancės dhe diskrimimit. Mjaft i pėrhapur edhe nė Europė, kėta tė fundit mendojnė se ėshtė bėrė shumė pak pėr tė ndalur paragjykimet. Romėt janė nė qendėr tė paragjykimeve nė Europėn Lindore. Paragjykimet nuk mungojnė edhe nė Amerikė apo Azi. Nė Nepal, dalitėt (qė i pėrkasin shtresės mė tė varfėr ndėr vendet hinduiste) paragjykohen mjaft nė fushėn shoqėrore dhe ekonomike, kulturore. Madje njerėzve tė shtresave mė tė ngritura nuk i lejohet tė flasin me ta.

Deri kur do tė vazhdojė paragjykimi?


Pėr aq kohė sa do tė ketė dallime sociale, ekonomike, kulturore apo gjinore, pėr aq kohė sa pabarazia dhe barazia tė flenė nė tė njėjtin shtrat, kjo patologji do tė jetė po aq diskriminuese, ngjitėse dhe e pashėrueshme nė vende tė ndryshme tė botės.


avatar
Luli

"Duhet bredhur shumė nė errėsirė derisa tė preket drita"

928


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Shiko temėn e mėparshme Shiko temėn pasuese Mbrapsht nė krye


 
Drejtat e ktij Forumit:
Ju nuk mund ti pėrgjigjeni temave tė kėtij forumi