Prejardhja e Kalandarit

Kalendarët, prejardhja dhe kuptimi i 12 muajve

Ndarja e vitit në 12 muaj i ka rrënjët në Periudhën e Hershme Gjeometrike (shek 9-të Para Krishtit). Ka pasur dhe një kalendar romak, të ndarë në 10 muaj.

Emrat e muajve ndryshonin nga rajoni në rajon dhe lidheshin, zakonisht, me disa festivale fetare të rëndësishme lokale.

Herodi (rreth viteve 750-700 Para Krishtit) ishte i pari që iu referua në poemën e tij "Punët dhe Ditët" aktiviteteve njerëzore të shoqëruara nga çdo muaj dhe i lidhi ato gjithashtu me fenomenet astrologjike, që u korrespondonin atyre.

Ilustrimi i muajve me shenjën e Zodiakut u bë i zakonshëm më parë, në periudhën Helenistike (shek. 4-2 Para Krishtit).

Janari, muaji i parë i kalendarit civil, e mori emrin e vet nga perëndia romake dyfytyrëshe, Janus. Shenja e Zodiakut: Ujori.

Shkurti, emri i tij rrjedh nga fjala latine "februare", që nënkupton "të lash mëkatet". Shenja e Zodiakut: Peshqit.

Marsi, mori emrin për nder të Marsit, Perëndia e Luftës dhe Krijimit stërgjyshor të romakëve. Shenja e Zodiakut: Dashi.

Prilli, e ka origjinën e emrit të tij nga folja latine "aprire", që do të thotë "me hapur", meqë ky është muaji i lulëzimit dhe çeljes së luleve. Shenja e Zodiakut: Demi.

Maji, e ka marrë emrin nga një perëndi e vjetër romake e quajtur Maia, që simbolizon pjellorinë e tokës. Shenja e Zodiakut: Binjakët.

Qershori, ia detyron emrin perëndeshës Juno (Hera), mbrojtëse e familjarëve dhe e martesës. Shenja e Zodiakut: Gaforrja.

Korriku, iu dha emri në vitin 44 Para Krishtit nga Mark Antoni, për nder të Jul Çezarit, i cili përgjigjej për reformat e kalendarit. Shenja e Zodiakut: Luani.

Gushti, iu dha emri për nder të perandorit romak Augustus. Shenja e Zodiakut: Virgjëresha. Shtatori, rrjedh nga fjala latine "septem", që nënkupton numrin shtatë.

Përpara se të shtoheshin muajt Janar e Shkurt, Shtatori ishte muaji i shtatë në kalendarin dhjetëmujor romak. Shenja e Zodiakut: Peshorja.

Tetori, e merr emrin nga fjala latine "octo", që është kuptimi i numrit tetë dhe që i përkiste muajit të tetë në kalendarin e vjetër dhjetëmujor romak. Shenja e Zodiakut: Akrepi.

Nëntori, e merr emrin nga fjala "novem", që e ka kuptimin e numrit nëntë, presupozonte vendin e nëntë në kalendarin e vjetër dhjetëmujor romak. Shenja e Zodiakut: Shigjetari.

Dhjetori, e merr emrin nga fjala "decem", që nënkupton numrin dhjetë, zinte vendin e dhjetë në kalendarin e vjetër romak. Shenja e Zodiakut: Bricjapi.

PREJARDHJA E KALENDARIT

Prejardhja

Emërimi

Kuptimi…

H Y R J E

Nuk ka njeri që nuk ka kalendar në shtëpi. Nuk ka shqiptar, shehërli apo katundar, që nuk ka një apo më shumë kalendarë, kalendarë të çdo forme, lloji, cilësie apo madhësie.

Kalendari është bërë nevojë e përditshme e jetës. Jeta pa kalendar është diçka e paparë…!

Po , por prej nga vjen fjala kalendar?

Fjala kalendar vjen nga gjuha latine. Rromakët ditën e parë të muajit e quanin kalendes ose kalendae. Prej fjalës kalendes-kalendae, që e ka burimin nga gjuha latine, prej fjalës kalare, që do të thotë shpallje solemne ose thirrje, vjen fjala kalendar.

Sot në botë, sipas llogarive të fundit, ka rreth (40) katërdhjetë kalendarë. Prej këtyre më të përhapurit janë “Kalendari Kristian” ose Julian-Gregorian, që është Diellor ose Solar dhe Kalendari i Hixhretit, që është Hënor ose Lunar, që e përdor Bota Islame.

Kalendari (Julian) – Gregorian - Kalendar Kristian apo pagan?

Kalendari (Julian)-Gregorian që e përdorë Europa dhe Amerika nuk është Kalendar Kristian, ai është kalendar pagan.

Është kalendar pagan sepse nuk ka prejardhje kristiane, por ka prejardhje rromake-pagane…

Rromakët e përvetësuan nga grekët, të cilët e kishin përvetësuar nga egjyptasit, të cilët e përvetësuan nga persianët, që e kishin përvetësuar nga babilonasit…

“Kalendari Kristian” apo Kalendari Gregorian, që në të vërtetë është Kalendari Julian, emërtuar sipas perandorit rromak, Julius Cesarit, i cili me ndihmën e astronomit Sozigen nga Aleksandria, e reformojë kalendarin e vjetër rromak në vitin 45 para Krishtit…

“Kalendari Kristian” që në të vërtetë është rromako-pagan, ishte në përdorim para Krishterimit, por meqë kishte gabime, u detyrua Papa që të bëjë në te përmirësime.

Sot, ky kalendar quhet Kalendari Gregorian, sipas Papës Gregori i XIII-të, i cili me urdhëresën, vendimin e tij:”Inter gravissimas” me 24 shkurt 1582, e reformojë Kalendarin Julian…

Me gjithë reformat , ndryshimi prej 10-të ditësh ndërmjet Kalendarit Gregorian dhe Julian sot është rritur në 13-të ditë.

Me gjithë këtë, Kalendari Gregorian u përhapë shumë ngadal nëpër Europën e krishterë.

Në fillim e pranuan vetëm vendet që kishin popullsi katolike, të cilat ishin nën ndikimin, kontrollin e Papës, Kishës Katolike.

Më vonë e pranuan edhe vendet protestante, siç ishte Anglia në vitin 1752 dhe njëkohësisht, Amerika, aty ku kishte protestantë, po në vitin 1752.

Vendet me besim orthodoks e pranuan më vonë, kurse vendet me popullsi myslimane edhe më vonë. Shqipëria e pranojë në dhjetor, 1912, kurse Turqia me 1 janar 1927….

Mbas shekullit XVIII-të Kalendari Gregorian fillojë të përhapet me shpejtësi gati në tërë Europën.

Prejardhja e muajve të vitit

Prejardhja

Emërimi

Kuptimi…

Kalendari i lashtë rromako-pagan kishte dhjetë muaj, të cilët kishin 304 ditë gjithsejt. Viti fillonte në muajin Mars dhe përfundonte me muajin Dhjetor.

Më vonë u shtuan edhe dy muaj dhe viti u bë me dymbëdhjetë muaj me 355 ditë. Dikur iu shtuan edhe dhjetë ditë dhe viti u plotësue me 365 ditë, sikur që është edhe sot e kësaj dite…

Emrat e këtyre dymbëdhjetë muajve kanë prejardhje pagane, janë emërtime nga gjuha latine dhe kanë këto kuptime:

1. Muaji i parë, Janari, është me prejardhje nga gjuha latine, vjen nga emri Janus, që ishte hyjni i dyerve dhe hyrjeve.

2. Muaji i dytë, Shkurti, përpara quhej Fruer ose Fror nga gjuha latine, Februalia, kështu quhej një periudhë kohore, kur bëheshin flijime, kurbanë, hyjnive, për shlyerjen e mëkatëve.

3. Muaji i tretë, Marsi, vjen nga gjuha latine, Martius, hyu pagan i luftës.

4. Muaji i katërt, Prilli, nga gjuha latine, prej fjalës Aperire, me hapë, hapje, çelja e natyrës…

5. Muaji i pestë, Maji, nga gjuha latine, prej emrit Maia, e cila ishte hyjnesha e të mbjellave, rritësja e zhvilluesja e tyre.

6. Muaji i gjashtë, Qershori, është shqip, muaji në të cilin piqen qershijat, por në gjuhët tjera vjen nga gjuha latine, Junius, një nga hyjnitë paganë…

7. Muaji i shtatë, Korriku, është shqip, muaji i korrjeve, por në gjuhë tjera vjen nga gjuha latine Julius, sipas perandorit rromak, Julius Cesarit, është emërtuar në vitin 44 para Krishtit.

8. Muaji i tetë, Gushti, vjen nga gjuha latine, sipas perandorit rromak, Augustus Cesarit, në vitin 8-të para Krishtit.

9. Muaji i nëntë, Shtatori, vjen nga gjuha latine, Septembres, që ka kuptimin: “ i Shtati”.

Pse i shtati? Sepse viti fillonte me muajin Mars, kështu që ky muaj ishte dikur muaji i shtatë. Kështu emërtohen edhe tre muajt të tjerë që vazhdojnë, pra emërtohen me numra rreshtorë me prejardhje nga gjuha latine.

10. Muaji i Dhjetë, Tetori, vjen nga gjuha latine, Octombres, muaji “ i Teti”, sepse ishte muaji i tetë.

11. Muaji i Njëmbëdhjetë, Nëntor, vjen nga gjuha latine: Novembres; i “Nënti”, sepse ishte muaji i nëntë.

12. Muaji i Dymbëdhjetë, Dhjetori, vjen nga gjuha latine: Decembres, i “Dhjeti”, sepse ishte muaji i dhjetë, i fundit, kur viti kishte dhjetë muaj, me 304 ditë.

Shënim: Muaji korrik, në fillim, në origjinal quhej Quintilis, nga gjuha latine : i “Pesti” ndërsa muaji gusht quhej Sextilis, nga gjuha latine: i “Gjashti”.

Këta dy muaj më vonë u emëruan në shenjë nderimi ndaj perandorëve paganë, me emrat e perandorëve rromak Julius Cesarit, në vitin 44 para Krishtit dhe nipit të tij, Augustus Cesarit, në vitin 8 para Krishtit.

Pra, prej 12-të muajve të vitit, vetëm tre muaj janë në gjuhën shqipe dhe kanë kuptim shqip. Muaji i dytë Shkurti, i cili siç dihet, për një ditë-dy, është më i shkurtër se muajt të tjerë. Muaji i gjashtë, Qershori, muaji në të cilin piqen qershijat dhe muaji i shtatë, Korriku, në të cilin fillojnë korrjet…

Të gjithë muajt të tjerë të vitit, që mbesin nëntë, janë me prejardhje nga gjuha latine. Disa prej tyre emërtohen në nderim të hyjnive paganë, perandorëve paganë, kurse të tjerët me numra rreshtorë, sipas renditjes që kanë…

Me pak fjalë, ky është Kalendari i lashtë rromako-pagan, i reformuar nga perandori rromak- pagan, Jul Cesari, në vitin 45 para Krishtit, që është quajtur Kalendari Julian, më vonë u “krishterizue” dhe u emërtue si “Kalendari Kristian”, sepse u reformuar me urdhër nga Papa Gregori i XIII-të në Vatikan, dhe u quejt Kalendari Gregorian, por mbeten emërtimet latine në nderim të hyjnive paganë…!

Prejardhja e ditëve të javës

Prejardhja

Emërimi

Kuptimi

Të gjithë e dijmë se java i ka shtatë ditë, por pak kush e di se nga e kanë prejardhjen ditët e javës dhe ç’kuptim kanë!?

Në një ilahi, në gjuhën shqipe, e cila këndohet aq shpesh, nëpër Kosovë, sidomos në Gjakovë, në një varg të kësaj ilahije thuhet:

”Shtatë ditë ymër n’kët dynja…”

Pra, e gjithë jeta në këtë botë, e shkurtër apo e gjatë, jeta në këtë dynja vetëm shtatë ditë i ka!

Prej kah e kanë prejardhjen ditët e javës?

Ditët e javës, java prej shtatë ditësh, s’pari u përvetësue në Rromë në shekullin e katërt, prej nga u përhapë më vonë në Europë.

Me urdhër të perandorit rromak, Konstantini i Madh, në vitin 321 u vendos që dita e parë e javës të caktohet dita e diel.

Dita e diel u caktuar si ditë e parë e javës në nderim të Diellit, sepse Kulti i Diellit adhurohej prej rromakëve paganë si Sol Invictus, (Dielli i pathyeshëm, i pamposhtur)…

Por, ditët e javës qenë përvetësuar nga rromakët prej egjyptasëve, prej tyre i përvetësuan popujve tjerë për rreth Detit Mesdhe. Egjyptasit i kanë përvetësuar ditët e javës prej persianëve, të cilët i kanë përvetësuar prej babilonasëve në Mesopotami.

Ditët e javës janë emërtuar sipas emrave të trupave qiellor ose planeteve. Të gjitha këto emërtime janë nga gjuha latine. Por, këto emërime nga gjuha latine, në të vërtetë, janë përkthime. Janë përkthime nga greqishtja, të cilat i përvetësoj latinishtja.

Dita e parë, e Diel, sipas Diellit, i cili adhurohej nga rromakët paganë si hyjni i pamposhtur, por edhe prej grekëve, egjyptasve, persianëve paganë me emrat: Helios, Ra, Apollo, Ogmios, Mithras…Mithra që thirrej Bir’i Zotit dhe Dritë e Botës besohej se kishte lindur me 25 dhjetor, siç besohej se kishin lindur edhe Osirisi, Adonisi dhe Dionisi, hyjni paganë…

Dita e dytë, e Hënë, sipas Hënës, hyjneshë e adhuruar me emra të ndryshëm: Selene, Luna, Mani…

Dita e tretë, e Martë, sipas Marsit, i cili te rromakët paganë adhurohej si hyjni i luftës me emrin Martius.

Dita e katërt, e Merkurë, sipas Merkurit, i cili ishte hyjni pagan te rromakët, kurse te grekët adhurohej me emrin Hermes.

Dita e pestë, e Enjte, adhurohej si hyjneshë e fuqisë…

Dita e gjashtë, e Premte, sipas Venerës, dita kushtuar Venerës, hyjneshë e dashurisë.Të gjitha planetet rrotullohen rreth Diellit në drejtim të kundërt me akrepat e orës, përveç Venerës, hyjnesha e dashurisë, që sillet në drejtim të akrepave të orës.

Dita e shtatë, e Shtunë, sipas Saturnit, i cili adhurohej prej rromakëve paganë si hyjni i bujqësisë.

Pothuajse të gjitha gjuhët e Europës i përvetësuan këto emërtime, me përjashtim të gjuhës gjermane, e cila katër ditë të javës, në vend të emrave të trupave qiellor i zavendsoi me emërtime të katër hyjnive pagane rromake…

Mbeturinat e besimit pagan në simbologjinë e krishterë janë të dukshme, janë të pamohueshme…

Dhe më në fund, shtrohet pyetja:

A ka kuptim që besimtarët muslimanë, pse jo edhe besimtarët kristianë, ta presin, ta përcjellin, ta kremtojnë, Vitin e Ri, sipas Kalendarit (Julian)-Gregorian, i cili është pagan?

Mexhid YVEJSI

(Autori është studiues i religjioneve)

Duke u bazuar në vrojtime të shumta,është kuptuar se intervali kohor mes dy kalimeve të Diellit nëpër pikën e ekuinoksit pranveror gama zgjat 365 ditë 5 orë dhe 48 minuta dhe 46 sekonda,që iu përgjigjet 365.2422 ditëve.Ky është vit tropik,i cili merret për bazë të ndërtimit të kalendarit.

Me kalendar në Astronomi kuptojmë mënyrën e njehsimit të intervaleve të gjata kohore,përkatësisht rregullën e njehsimit të ditëve,të muajve dhe të viteve.Ndërtimi i kalendarit është përcjell me vështirësi të cilat rrjedhin nga mospërputhja e zgjatjes së vitit tropik me numër të plotë të ditëve.Qe fillimi i pranverës të paraqitet në të njejtën ditë të vitit,viti kalendarik duhet të përmbaj një numër të plotë të ditëve me zgjatje të afërt me zgjatjen e vitit tropik.

-Kalendari i Hënës.Myslimanët kalendarin e kanë bazuar në ndërrimet e fazave të hënës,meqe Hënën e plotë dhe Hënën e re e kanë lidhur më shumë ceremoni.Ky kalendar quhet muhamedan edhe sot është në përdorim në shtetet myslimane.Si bazë për këtë kalendar merret viti i Hënës,që përbëhet prej 12 muajve,alternativ të gjatë 29 dhe 30 ditë,mesatarisht 29,5 ditë sa është intervali kohor mes fazave të njëpasnjëshme.

Për këtë viti i Hënës ka 354 ose 355 ditë.Pasi qe viti i Hënës është më i shkurtër se viti tropik për afro 11 ditë,dita e vitit i bie çdo vit 11 ditë më herët se në kalendarin diellor dhe gjatë 33 vjetëve lëviz nëpër të gjitha stinët.Për këtë arsye pas 33 vjetëve tropike viti i Hënës grumbullon një vit më tepër.

-Kalendari Julian (stili i vjetër).Stili i vjetër i këtij kalendari është paraqitur në vitin 46 para erës së re nga Jul Qezari me zgjatje mesatare te vitit 365,ditën e 29,për cka viti në fjalë quhet i brishtë.Pra,viti i brishtë i ka 366 ditë dhe pikërisht dita e tepërt i shkurtohet Shkurtit si ditë e 29.

Shihet se gjatësia e vitit kalendarik julian është me e madhe se gjatësia e vitit tropik.Nuk është vështirë të njehsohet se për çdo 4000 vjet ndryshimi i zgjatjes së tyre arrin në 3 ditë,prandaj,sipas kalendarit julian dita e ekuinoksit të pranverës pas 400 vjetëve paraqitet 3 ditë më herët.

-Kalendari Grigorian (stili i ri).Grumbullimi i ditëve të tepërta në kalendarin julian u anuluan me 1582 me kërkesën e papa Grigorit XIII,që të korigjohet stili i vjetër.Pas këtij korigjimi pason stili i ri që quhet kalendari grigorian.Së pari si rezultat i korigjimit të stilit të vjetër 5 tetori i vitit 1582 u deklarua si 15 tetor,sepse pikërisht kaq ditë ishin grumbulluar më tepër nga stili i vjetër në qindvjetëshat e kaluar.

Së dyti,vitet e tipit 1700,1800,1900,2100 etj., të cilët plotëpjestohen me numrin 4,u quajtën vite të thjeshta jo të brishta.Gabimi prej një dite,i cili mblidhet në kalendarin gregorian,bëhet pas 3300 vjetësh.

-Krijimii muajit dhe i javës.Muaji lidhet me rrotullim të hënës rreth tokës.Muaji sinodik (intervali mes fazave me emër të njejtë të Hënës),zgjat afro 29.5 ditë.Emrat e shumicës së muajve dhe numri i ditëve në të ka ngelur trashëgim nga romakët.

Në kalendarin e tyre (stili i vjetër) muaji i parë ishte marsi,ndërsa shtatori ishte muaji i shtatë,prandaj edhe emrin e kishte të lidhur me numrin shtatë.Me paraqitjen e stilit të ri muaji i parë u bë Janari,ndërsa shtatori u shty në vendin e nëntë,por nuk ndryshoi emrin.Kështu ndodhi edhe me tetorin,nëntorin dhe dhjetorin.

Java shtatëditëshe është trashëgim nga babilonasit që lidhin atë me 5 planetet (për sa dinin atëherë),Hënën dhe Diellin.

-Epoka.Fillimi i numërimit të viteve quhet epokë.Në vende dhe në kohë të ndryshme janë përdorur epoka të ndryshme.Në Greqi të vjetër numërimi fillonte nga olimpiada e parë.Në Romën e vjetër është përdorur epoka e themelimit të saj.Epoka të cilën sot e përdorim quhet epokë e re.,fillon 284 vjet para Dioklecianit.

Për të rregulluar sistemet e ndryshme kronologjike,është propozuar ashtuquajtura periodë juliane e cila përmban 7890 vjet juliane.Si fillim i saj merret 1 janari i vitit 4713 p.e.r.Në astronomi përdoret shumë numërimi i ditëve nga fillimi i epokës juliane.

Kalendari i sotëm pagan, është kalendari kombëtar që praktikohet nga pothuaj të gjithë shqiptarët, por shumë prej nesh, pa e ditur ende arsyen e vërtetë pas festimeve, që përfshihen në të.

Çfarë kuptimi kanë veroret, plugimi, festivalet e luleve, rrëshajat, zjarret malore, buzmi, kërshëndellat, ujqit, viti i ri e shumë të tjera, që janë festa mbarëkombëtare?

Fshehur nën veshje të huaja me disa emra të ndryshuara me dhunë, festat që mbahen me kryeneçësi prej të gjithë nesh, pa dallim krahine apo ideje, janë festat e lashta ilire, të cilat aspak rastësisht vazhdojnë të ndjekin këmba-këmbës ciklin e diellit dhe luhatjet e tij.

Hyllvegu është emri i ri vargmalas i këtij kalendari të lashtë e të pavdekshëm e do të thotë veg i Hyllit, punishte e Yllit, punishte e Diellit.

Hyllvegu
Viti: 12 muaj / 365 ditë (366 një herë në katër vjet)
Muaji: 30-31 ditë (shkurt 28-29)
Java: 7 ditë (e hëna e para)
Dita: 24 herë (12 herë ditë, 12 herë natë)

Hyllvegu është standardizim i kalendarit festiv shqiptar sipas cikleve diellore.
Duke vrojtuar modelin e festave shqiptare të shpërndara gjatë vitit, vihet re se ato kryhen sipas një rregullsie që ndjek ciklin diellor.

Kjo rregullsi pas ciklit diellor tregon dhe zbatimin e pavetëdijshëm mbarëpopullor të një kalendari të vjetër, në rite pagane, i cili pavarësisht përpjekjeve për dobësim, apo zhdukje prej institucioneve fetare apo administrative pushtuese, nëse hetohet me kujdes, ndonëse ende i pazyrtarizuar, ruan me ngulm thelbin e vet të pandryshuar që prej lashtësisë.

Festat mbi të cilat ngrihet Hyllvegu janë në dimër:
-fundshtatori me barasnatën e vjeshtës kur mbahet Plugimi dhe Dita e Bletëve;
-funddhjetori, që vjen me 2 javët e Mesdimrit, Buzmit dhe festës së ujqve.

Ato nisin nga data 25 dhjetor e ndjekin solsticin dimëror deri në 6 janar. Festa e njeriut-ujk, Ulknirit, paraqet egërsinë e natyrës në dimër dhe njësohet me djem veshur në lëkurë ujqish që shkaktojnë trazira përgjatë 2 javëve të Mesdimrit – me rrënjë thellë në lashtësinë ilire.

Në verë: fundmarsi me Ditën e Verës dhe veroret e vajzave ndjek barasnatën pranverore në datën 21 të muajit.

Në fund të qershorit vijojnë dy javët e Mesverës për solsticin veror me të Korrunat, të Qethat, therjen e bagëtisë, Natën e Verës, Rrëshajën e gjarpërinjve dhe në të parat e korrikut buçasin festimet e kultit të Diellit me zjarrndezje në majat e larta malore gjatë natës dhe zjarret e tymit në fusha.

Viti në Hyllveg ndjek kalendarin e sotëm e nis më 1 janar dhe mbaron në 31 dhjetor, por ka vetëm dy stinë, verën dhe dimrin. Vera nis me barasnatën e 21 marsit dhe mbaron në barasnatën e 23 shtatorit. Që prej aty e në mars gjysma tjetër e vitit është dimër. Në dy solsticet Hyllvegu shënon dy festat e mëdha të Mesverës dhe Mesdimrit. Renditja e muajve ecën gjithashtu sipas kalendarit të sotëm duke ruajtur dhe të gjithë rregullat e tjera të tij.

Festimet kryesore
2 javë të Mesdimrit dhe Ulknirit
25 dhjetor – Kërshëndellat (22), Buzmi I
1 janar – Kryeviti, Motmoti, Viti i Ri, Buzmi II
6 janar – Beniku, Buzmi III
21 mars – Dita e Verës, Veroret, Dita e Luleve
(Plakat)
2 javë të Mesverës, të Korrunat, Dielli
24 qershor – Nata e Verës, Të Korrunat, Të qethat
1 korrik – Rrëshajat, Dielli
6 korrik – Dielli
(Djegaguri)
23 shtator – Dita e Dimrit, Dita e Bletëve, Plugimi

Sipas këtij caktimi të praktikës kombëtare gjatë shekujve, duke ndjekur ciklin diellor, edhe shpërndarja festive bëhet e vetëkuptueshme. Me ndarjen dystinëshe, Mesdimri dhe Mesvera bien në mes të stinëve të Hyllvegut, dhe dallojnë nga përkatëset e Bujkut me rreth 45 ditë, për shkak se i fundit feston në ciklin e tokës.

Shkëputmas pjesërisht nga karakteri bujqësor, në Hyllveg merret parasysh ana tradicionale dhe funksioni i festave në ditët e sotme. Në vijim të kësaj renditjeje çdo krahinë shqiptare ka dhe festa të tjera lokale që ndjekin veçoritë dhe doket e krahinës.

Kemi pas për një kohë në përdorim brenda Vargmalit, këto emërtime:
Kallnor
Fror
Mars
Prill
Maj
Qershor
Korrik
Djegagur
Britm
Vjeshtë
Brymës
Dimëror

Në rastin e frorit, psh. shkurti duket më i përshtatshëm dhe i veçantë, shënon zhvillim të rregullt, i përshtatet kalendarit të tashëm dhe më shqip s’bëhet, kështu që është më i pëlqyeshëm se frori.

Djegaguri është më specifik se sa duket, (ngjan me Plakat për nga funksioni) dhe do kishte zgjerim kuptimi nqs i jepej emri gjithë muajit gusht. Gjithashtu i mëshohet prirjes të mospërdorimit të të njëjtëve emra dhe për muajt e Bujkut dhe për të Hyllvegut, që të ketë një dallim të menjëhershëm, që në emrin e muajit, se për cilin kalendar flitet.