Eksperimenti qė mund tė shkatėrrojė botėn

Shko poshtė

Eksperimenti qė mund tė shkatėrrojė botėn

Mesazh  Agamemndon prej 21.02.14 9:51


Shkencėtarėt dhe juristet amerikane shqetesim per eksperimentin qė mund tė shkatėrrojė botėn








Pas Hadron Collider ( LHC ) , nė CERN tė Gjenevės, Laboratori Heavy Ion Collider ( RHIC ) nė Brookhaven(USA) ėshtė pėrshpejtuesi dytė mė i madh i grimcės nė botė . Eshtė laboratori nga i cili sė shpejti do tė bėhet njė eksperiment ambicioz qė shqetėson shkencėtarėt dhe juristėt nė Shtetet e Bashkuara : rreziku nė fakt,ėshtė shkatėrrimi i Tokės .









Relativiste Heavy Ion Collider(RHIC)

Edhe pse duket si komplot i njė 'filmi me fatkeqėsie 'te serise b ,historia qė pėrfshin pershpejtuesin Heavy Ion Collider ( RHIC ) nė Brookhaven tejkalon ēdo imagjinatė njerzore .

Shkencėtarėt dhe ekspertėt ligjorė nė Shtetet e Bashkuara kanė ngritur shqetėsime nė lidhje me njė eksperiment ambicioz qė lidhet me  pėrdorimin e dytė mė tė madh te pėrshpejtuesit te grimcės, krijuar ndonjėherė nga njeriu .

Gjasat janė tė vėrtetė tė larta , nėse jo definitive :shkatėrrimin e planetit Tokė !

Eksperimenti ka pėr qėllim tė gjenerojė njė plazme te kuarkeve dhe gluons-ve , por mund tė ndodhe qe aksidentalisht tė krijojė mikro vrima tė zeza dhe pjesėza pėrbėrėse tė atomit tė quajtur strangelets . Astronomi Royal Martin Reeska ka paralajmėruar se keto strangelets mund tė kthehejne  Tokėn nė njė " sferė inerte me nje densitet te larte. "







Historia ka lindur si pasojė e projekt-ligjit tė nėnshkruar ne muajin janar 2014 nga Barak Obama, i cili i sigurojė shpenzimet suplementare ketil Laboratori  pėr tė pėrmirėsuar fuqinė e RHIC . Siē ėshtė raportuar ne faqen e internetit phys.org , pėrshpejtuesi do tė rrisė kapacitetin  20  here me shume nė krahasim me projektin fillestar .

Ashtu sci e shpjegon dhe www. ibtimes.com , investimi i madh i parave ka shkaktuar zemėrim tek 'skifterėt' e Kongresit amerikan . Megjithatė, sipas disa shkencėtarėve dhe juristėve nė Shtetet e Bashkuara , nuk eshtė  buxheti shqetėsimi i vetėm i deputetėve .

Debati i tanishėm duhet tė marrė parasysh nė veēanti me  rreziqet qė lidhen me eksperimentin e ri dhe nga fuqia qė  rinovohet ne pėrshpejtues  . Qėllimi i shkencėtarėve ėshtė tė pėrshpejtojnė berthamat atomike nė shpejtėsinė e dritės , gjate pėrplasjes pėr tė perfituar njė plazma te kuarkeve dhe gluons-ve tepėr tė nxehte ,shumė tė ngjashme me atė qė besohetse eshte gjeneruar menjėherė pas Big Bengut .

Edhe pse rezultatet e eksperimentit mund tė ndihmojnė  ne dhenien e shume pėrgjigjeve per pyetje tė tilla si se ka lindur jeta nė Tokė ,por kritikėt , duke pėrfshirė edhe astronomet britanik,kanė paralajmėruar se mund tė krijohet pa dashje grimca subatomike shkaterruese .







Keto grimca kanė potencial te atille pėr tė filluar njė reaksion zinxhir qe mund tė ndryshojne ēdo gjė nė ' njė materie te ēuditshme ' , duke e  transformuar Tokėn nė njė " sferė inerte hyperdense " me njė diametėr prej disa qindra metra,shpjegon Rees .

Eric Johnson , profesor i Drejtesisenė Universitetin e North Dakota dhe Michael Baram , njė profesor emeritus nė  Universitetin e Ligjit ne Boston,tregojnė se RHIC i ri duhet tė rivlerėsohet pėr shkak tė potenciali i tij i ri , tė dyshuar se eshtė nė gjendje pėr tė krijuar njė fatkeqėsi tė madhe qė mund tė fshijė Tokėn .

Dy ekspertė ligjorė argumentojnė se i njėjti komision qė kohėt e fundit ka analizuar kostot e pėrditėsimit,duhet  tė marrin parasysh nė program,se eksperimenti paraqet mundėsinė dhe  shqetėsimin per tė shkatėrruar tė gjithė planetin .

Mbrojtėsit e projektit , nga ana e tyre , thonė se shqetėsime tė ngjashme janė ngritur tashmė edhe kur pėrdoren ne  CERN Large Hadron Collider ( LHC ) pėr tė gjetur Higgs boson , tė ashtuquajturin grimcė te Perėndisė

Siē shpjegojne ata, faktet kanė treguar se nuk ka gjasa se ​ vrimat e zeza tė qėndrueshme mund tė krijohen nga njė grimcė e pėrshpejtuar. Por edhe nė qoftė se ata dalin, ato nuk e kane potencialin pėr tė thithur materialin nė mėnyrė tė tillė qė tė kėrcėnojnė planetin .






Por, pėr tė dy situatat ligjore , ky lloj shpjegimi ėshtė i pamjaftueshėm pėr tė justifikuar njė dėshtim tė eksperimenteve RHIC qė shkencėtarėt duan tė arrijnė. Raportet hetojnė mundėsinė e njė reaksioni zinxhir katastrofik qė rezulton nga eksperimente tė tilla.


" Laboratori ėshtė pėrditėsuar vazhdimisht qė nga publikimi i fundit tė raporteve . Pėrshtatshmėria e modeleve te reja dhe supozimet e pėrdorura nė analizat origjinale duhet tė jene per tu  rivlerėsuar , " shkruajnė dy juristet . " Futja ne prove experimenbtale e Laboratorit duke i rritur fuqin 20 fish,kėrkon njė analizė tė re tė rreptė tė kryer nga njė komision i pavarur . "

Megjithatė , duke pasur parasysh studimet e kryer deri mė sot , rreziku i njė katastrofe kozmike ėshtė jashtėzakonisht i ulėt,por duhet tene se ne nuk jemi duke folur pėr njė probabilitet zero . Hetime tė mėtejshme pėr kėtė ēėshtje janė padyshim njė ide e kujdesshme dhe njė qetėsues mė shumė .
avatar
Agamemndon

Besim do tė thotė tė besosh diēka qė e di qė s'ėshtė ashtu.

— Mark Tuein


220


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Mbrapsht nė krye


 
Drejtat e ktij Forumit:
Ju nuk mund ti pėrgjigjeni temave tė kėtij forumi