Civilizime te Lashta

Shiko temėn e mėparshme Shiko temėn pasuese Shko poshtė

Civilizime te Lashta

Mesazh  Estilen prej 22.08.11 13:45


Civilizime tė lashta




Kulturat e lashta ne Shtetet e Bashkura te Amerikes




Ndoshta do tė tingėllojė shumė e ēuditshme,por per njė vizitor qė shkon nė Shtetet e Bashkuara ai do tė vlerėsojė jo vetėm qytetet e mėdha, hapėsirat e pakufishme, rrokaqiejt e tmerrshėm dhe madhėshtine e perandorisė sė biznesit, por nė memorjen e tij mbetet edhe arkeologjia e qytetėrimeve qė kanė jetuar,kėtu ne kėtė territor shumė kohė para Kolombit.

Po, sepse Shtetet e Bashkuara, edhe pse ne kemi pak mė shumė se katėr shekuj qe explorojme historinė e saj, ėshtė njė kontinent shumė mė i vjetėr. Ky diskurs eshte trajtuar tashmė per banorėt e lashtė tė Amerikės sė Veriut, ku gjenden qytetėrimet e humbura tė saj.

Eshtė mėsuar se kėto civilizime, edhe pse origjina e tyre ėshtė ende njė mister, kishin njė emėr dhe njė strukturė tė fortė sociale, duke permendur titullin e Maya nė Amerikėn e Veriut!

Keto civilizime nuk jane te pranishme nė gjithė territorin e Shteteve tė Bashkuara, sepse ato jane te vendosura nė fusha tė veēanta, duke pėrfshirė disa shtete, shoqėri (zhvilluar dy mijė vjet para vitit fatal 1492 ), duke pasur parasysh karakteristikat e tyre urbane, apelohet ndaj kulturave tė largėta nė hapėsirė ​​dhe kohė qė janė edhe pioneret e pare te disa qytetėrimeve te harruara?

Ne fillim tė analizojme kete harte tė qytetėrimeve tė ndryshme qė ishte arritur nė Shtetet e Bashkuara para ardhjes sė evropianėve.

Qytetėrimi ne Jug-Perendim


Shumė mė vonė,pas kulturave paleolitike tė Sandia, Clovis dhe Folsom, keto zona tė thata me siguri para se tė pushtoheshin nga Cowboys,tokat ishin te virgjėra,dhe tre qytetėrime ishin vendosur nė kėto fusha ku pėrmblidheshin tė hapsira qė pėrfshin shtetin Arizona, New Mexico, Utah, Colorado, Nevada dhe deri ne veri-perėndim tė Meksikės!




Ne civilizimin Mogollom (1200-1400 pas.k),Hohokami i cili vdiq nė vitet 1500 ishte ai i cili hodhi hapt e bujqėsisė se parė,ku miratoi sistemet e posaēme pėr ujitjen e shkretėtirės!

Sė fundi, ndoshta mė i rėndėsishėm i tė gjithave, ėshtė qytetėrimi i Anasazi (vitet 100 para.k- ne vitet1400 pas.k) sepse ekziston nje dokumentacion mė i gjerė pėr kėtė,te cilet jane paraardhėsit e Hopi e Zuni, ndėrtuesit e qytetit tė Mesa Verde nė Kolorado, Pueblo Bonito nė New Meksikė dhe Chaco Caynon!

Sipas traditės Hopi, kėto ishin nga Jugu (Meksikė) dhe u vendosėn nė Arizona, ndėrsa nuk e ndėrprene shkėmbimet kulturore me territorin e origjinės. Zbulimi i eshtrave te cara ne disa varre tė caktuara,tė krijon idene se kockave i eshte thithur palca,por nuk mendohet se Anasazit ishin si praktikues tė kanibalizmit!

Mė shumė gjasa,mund te mendohet se ata vdiqėn ose u zhduken si qyteterim si rezultat i etjes pėr shkak tė shfrytėzimit tė tepėrt tė tokės!Ka arsye pėr tė thėnė kete,se ndoshta kjo ėshtė njė nga shpiegimet me tė lehta, duke patur parasysh se ai qyteterim shtrihej ne njė nga fushat me te thata tė botės.Ndoshta njė ditė arkeologet mund tė thone diēka me teper nė zhdukjen e tyre.

Sė fundi, pėrmendim kulturat qė u zhvilluan nė Death Valley,olse lugina e vdekjes (zone nė kufirin nė mes Kalifornisė dhe Nevadas):Lulezimi i kultures se Nevares filloj nė vitet 7000 para Krishtit, pra, edhe para civilizimit egjiptian, i cili ishte grupi i parė qė jetonin nė kėtė fushė,periudhe kur lugina ishte e mbuluar pėr rreth 90 kilometra nga Liqeni Manly.

Nga vitet 3000 para.K deri ne vitin 1 pas K,eshte zhvilluar Kultura Flat Mesquite, nga vitet 900-1100 pas.K,u zhvillua Kultura Saratoga Springs dhe, sė fundi, nga 1100 e me vone,mori nje hop Kultura Shoshonean.

Ku ishin kėta njerėz? Ato ishin kulturat me te thjeshta,tė vogla dhe te zhvilluara nga trashėgimia e popujve prehistorike, ose trashėgimtarėt e disa kultura tė tjera,qe u vendosėn atje dhe ndoshta qe i paraprine atyre vendaseve te sotem?

Ndėrtuesit e tumave - Prodhuesit e Mound'save

Ata u vendosėn nė zonat lindore (pėrfshirė New England dhe Midwest amerikane), qytetėrime te ndėrtuesve te bregoreve (qė do tė jenė varret piramidale, artificiale, qė do tė thotė,varre shpirtėrore dhe magjike).

Mė tė njohura nga kėto kultura tė ndryshme qė u vendosėn aty,ishin ato qe ndryshonin nė mėnyrė tė konsiderueshme nga ato tė qyteterimeve te Evropės, pėr faktin e thjeshtė se ata jetuan tė mbeshtetura bimėt bujqėsore,dhe qendrat kryesore tė kėtij civilizimi janė gjetur nė luginėn e lumit Ohio!

Midis kufirit Adena dhe Hopewell jetuan disa civilizime ( i pari,nga vitet 1000 p.e.s deri nė 200 pas.K, dhe i dyti nga 300 p.e.s nė 700 p.e.s), ku keto kultura kane pasur nje afinitet pėr t'u habitur me kulturėn evropiane te peridhes megalitike!

Shembulli mė i madh per ta vertetuar kete afinitet ose ngjashmeri,eshte tuma e Gjarprit,ne shtetin e Ohajos.Kjo ngjashmėri me kulturėn megalitike te europianeve,nė mėnyrė tė qartė te cojne ne mendime pėr njė origjinė tė pėrbashkėt dhe nė fakt mund tė gjejnė njė shpjegim tek Atlantida,ku studiuesit nuk e dinė te spiegojne se si kėta njerėz jane ndodhur atje.Ka disa tė cilėt thonė se Meksika,ka qene nje Great Lakes liqen i madh!



Megjithatė, ne mund tė imagjinojme pėr garėn e misterioze te gjigantėve nga civilizime te ndryshme, ((Gjigande te ndertuar nga botė tė tjera ose dimensionet paralele),ku sipas legjendave indiane,ne njė kohė Amerika ka qene dominuar nė nga keto ndertesa gjigande? Amund t'ja atribuojnė kėto vepra tė prejardhura nga mijėra shekuj mė parė,qenieve jashtėtokėsore nė territoret e Shteteve tė Bashkuara? Njė problem serioz edhe pėr Arkeologjine.

Kultura Misisipi

Rreth 1200 p.e.s nė shtetin e Misisipit, vertetohet me fakte se ka ekzistuar kultura,ashtuquajtur ajo e Misisipit, e ndėrtuar disa shekuj para ardhjes sė spanjollėve dhe francezevr nė kėto zona. Sipas dijetarėve, ishte njė qytetėrim shumė i avancuar qė praktikoi bujqėsine, gjuetine dhe qė na la shenja per arkeologjine, megjithatė eshte nje kulture jo shumė e njohur i kėtij qytetėrimi,qė nder vehte ende nje mister.

Qytete te humbura nr Amerikėn e Veriut

Sipas shumė autorėve dhe hulumtueseve, nė territorin qe nga jugu i Shteteve te Bashkuara deri ne Kanada, ka nje prani te madhe te qyteteve tė braktisura,me rrėnoja e mbetje misterioze dhe te ēuditshme per arkeologjine.Por c'eshte zbuluar ne keto qytete te braktisura? Pėr ē'qėllim jane ndertuar? Kur dhe pse? Si dhe pse ata i pėrfunduan kulturat e tyre? Kur shkuan ata pas popullimit tė kėtyre qyteteve?Cdo pyetje ngelet pa pergjigje dhe shume misterioze..

Zbuluesit e Amerikės para Christopher Colombit ...

Nė te gjithė territorin SHBA-se, jane zbuluar struktura arkeologjike romake,si nė Arizona, struktura tė qarta kiuneze nė Kaliforni, prania egjiptiane nė Midwest dhe Malin e Bashkuara, dhe, mė nė fund tė befasojne rrėnojat Vikinge, nė New Hampshire, Minesota dhe shteti i "Oklahomas !



Pėrgjithėsisht, kėto janė qytetėrime qe u shfarosėn ne heshtje,dhe qė shtriheshin nė territoret e SHBA-se.Per fat tė keq, tė paktėn pėr momentin, duke filluar nga gjurmėt arkeologjike tė zonės sė Madhe te Liqeneve deri ne ato zona qė kufizojne me Paqėsorin perėndimore, ose dhe nė atė zona qendrore qė do tė zėnė territorin e Veriut te South Dakota, Kansas dhe Texas ,edhe pse hulumtuesit kanė zbuluar shumė sekrete pėr kėto shoqėri tė lashta, ne nuk e dimė se nga ata kane ardhur.

Fakti qė tempujt dhe varret janė tė ngjashme me ato angleze,sugjeron se kėto popuj kishin njė origjinė tė pėrbashkėt! Mund tė jetė kultura e Atlantides,baza e ndertimeve themelore tė Britanisė se lashtė dhe Amerikes?

Enigamat jane kaq te medha,ndoshta nje dite do te kete nje pergjigje...!!etj....

http://www.croponline.org/archeoamerica.htm

Estilen

916


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Shiko temėn e mėparshme Shiko temėn pasuese Mbrapsht nė krye


 
Drejtat e ktij Forumit:
Ju nuk mund ti pėrgjigjeni temave tė kėtij forumi