Jezuitėt

Shiko temėn e mėparshme Shiko temėn pasuese Shko poshtė

Jezuitėt

Mesazh  Jon prej 18.08.09 16:46

Shtatė gjėrat qė duhet tė dini rreth urdhrit Jezuitėve



Papa Franēesku ėshtė i parė Papė nga urdhri Jezuit. Por ēfarė do tė thotė kjo? Dhe ēfarė ėshtė urdhri i Jezuit.
Revista amerikane Newsweek iu sjell njė speciale me shtatė fakte qė duhet tė dini mbi kėtė urdhėr. Qė nga themelimi i universiteteve nga jezuitėt, dalja e tyre jashtė ligjit, pse mė pėrpara nuk ka pasur asnjė Papė nga ky urdhėr. Nga motoja AMDG deri tek thashethemet qė urdhri i Jezuitėve ka themeluar socializmin.


1. Ēfarė janė Jezuitėt?

Nėse keni njė kujtesė tė mjegullt tė Jezuitėve nga ditėt qė shkonit nė shkollė, ju rikujtojmė se Shoqėria e Jezusit ėshtė shumė mė tepėr se njė administrator i universiteteve mė prestigjioze amerikane. Gjithashtu tė njohur si “Marinsat e Zotit” ose “Kompania”, Urdhri i priftėrinjve dhe vėllezėrve u themelua nga Shėn Ignatius Loyola nė vitin 1534 sė bashku me gjashtė studentė tė tjerė nė Universitetin e Parisit.

Shėn Ignatius kishte njė pėrgatitje ushtarake, dhe aderuesit e hershėm i referoheshin si “Kompania e Jezusit”, prandaj tė dy pseudonimet jetojnė ende nė ditėt e sotme. Ndoshta tė lumtur qė jezuitėt nuk po formonin kishėn e tyre, sikundėr bėri Martin Luteri disa dekada mė parė, Papa Pali III u dha atyre nė vitin 1537 aprovimin pėr t’u bėrė priftėrinj. Tre vjet mė vonė, Papa u dha Jezuitėve tė drejtėn tė ndėrtonin urdhrin e tyre tė priftėrinjve.

Si kreu i Urdhrit tė ri, Ignatius dėrgoi priftėrinjtė e tij tė gjithė Evropėn katolike tė ndėrtonin shkolla, kolegje dhe seminare. Nė ēastin e vdekjes se Ignatius nė vitin 1556, Jezuitėt kishin themeluar tashmė 74 kolegje nė tre kontinente. Duke qenė puna misionare si vlerė thelbėsore, jezuitėt janė njohur pėr pėrhapjen e katolicizmit tė gjithė botėn. St Francis Xavier, nė veēanti ėshtė fokusuar me zgjerimin e Kishės nė Azi.

2. Ēfarė pėrmban zemra e njė jezuiti?

Nėn Shėn Ignatius, Shoqėria e Jezusit besonte se reforma nė kishėn katolike filoln me reformėn e individit. Anėtarėt themelues tė Shoqėrisė sė Jezusit bėnė betimin e dėlirėsisė, varfėrisė dhe bindjes. Jezuitėt aktual bėjnė tė tre zotimet edhe sot, sė bashku me zotimin e bindjes ndaj Papės.

3. Ēfarė ka kjo tė bėjė me studimet nė Georgetown?

Me fokusin tė saj nė arsim, Urdhėri jezuit ka qenė i lidhur me disa nga universitetet mė tė mira nė botė. Nė Shtetet e Bashkuara, Georgetown ishte i pari universitet jezuit, i themeluar nė vitin 1789.

Sot, ka 28 kolegje dhe universitete jezuitė vetėm nė Shtetet e Bashkuara (duke pėrfshirė Georgetown, Fordham University, Loyola University dhe Boston College), dhe ka pėrafėrsisht 189 institucione jezuitė tė arsimit tė lartė nė tė gjithė botėn. Qė nga themelimi i urdhrit, Jezuitėt janė tė njohur pėr tė menduarit e lirė, e cila ka ndihmuar ti bėjė universitetet e saj kaq tė mirė-konsideruar. Papa Franēesku ndoqi Universidad del Salvador, njė institucion jezuit nė Buenos Aires.

4. Nėse Jezuitėt janė katolikė inteligjentė mė zotimin e dėlirėsisė, pse nuk ka patur pėrpara njė Papė Jezuite?


Ndonėse jezuitėt tani janė tė mirė-konsideruar, urdhėri nuk ka patur gjithmonė marrėdhėnie tė mira me Kishėn Katolike. Shikoni vetėm emrin e urdhėrit, “Jezuit” ishte fillimisht njė term ironik pėr ata qė pėrdornin shumė shpesh emrin e Jezusit. Jezuitėt arritėn ta pėrmirėsojnė kėtė emėr dhe tashmė termi i pėrqafuar nga urdhri i Jezusit ka kryesisht kuptimin pozitiv.

Por nė vitin 1767, nisur nga akuzat se Jezuitėt kishin shumė ndikim dhe ishin elitistė, Papa Klementi i XIV firmosi urdhrin pėr zhdukjen e Shoqėrisė sė Jezusit, i cili u zbatua nė disa vende katolike tė tilla si Franca, si edhe nė vendet qė ishin pjesė perandorisė spanjolle dhe portugeze. Por urdhėri nuk u pėrndoq nė vendet e tjera jo-katolike, duke bėrė nė kėtė mėnyrė qė urdhėri i Jezuitėve tė vazhdonte nė Rusi dhe nė territoret e saj.

Nė 1814, Papa Pius VII rimėkėmbi urdhrin e Jezuitėve, por kjo praktikė nuk u ndoq menjėherė nė tė gjitha shtetet. Nė fakt, Zvicra ndaloi Jezuitėt me anė tė Kushtetutės, nen i cili nuk u hoq deri nė njė referendum nė vitin 1973.

5. Jezuitėt janė mendimtarė tė lirė? Ēfarė do tė thotė kjo? Gjithashtu cili ėshtė zotimi i varfėrisė? A do tė thotė kjo qė Jezuitėt tė jenė socialistė?

Jezuitėt inkurajojnė tolerancėn ndaj feve tė tjera, mėsojnė teologjinė e feve tė tjera nė institucionet e tyre, dhe gjithashtu besojnė nė arsimin e lirė pėr tė gjithė. Ky theks nė tė menduarit e lirė – dhe veēanėrisht opozita e pjesėtarėve tė urdhrit ndaj tė pasurve – i ka quajtur ata si themeluesit e socializmit.

Papa Gjon Pali II, pėr shembull, denoncoi disa Jezuitė nė Amerikėn Latine pėr promovim tė teologjisė ēlirimtare, e cila ėshtė e fokusuar nė ēlirimin e popullit tė shtypur, veēanėrisht tė tė varfėrve nga shtypėsit e tyre tė pasur. Por ndoshta lidhja mė e drejtpėrdrejtė me socializmin vjen nga Fidel Castro – ish-diktatori kuban i cili studioi me Jezuitėt pėr 12 vjet, megjithėse Kastro mė vonė detyroi mėsuesit e tij tė largoheshin nga Kuba nė vitin 1961.

6. Ēfarė ėshtė AMDG?

Motoja e Jezuitėve nė latinisht ėshtė “AD MAIOREM DEI GLORIAM”, ose AMDG, qė do tė thotė “pėr lavdinė mė tė madhe tė Perėndisė”, pėr tė thėnė qė ēdo gjė i ofrohet Perėndisė. Disa institucione jezuitė kanė edhe notat e vlerėsimit tė studentėve me AMDG,e dhe Papa Gjon Pali II, edhe pse nuk ishte njė jezuit, e pėrfshinte shpesh AMDG nė nėnshkrimin e tij.

7. Ēfarė ka tė bėjė e gjithė kjo me Robert De Niro?

Pėrpara se Robert De Niro tė bėhej i njohur pėr lidhjet e tij me mafian, ai luajti nė filmin britanik “Misioni”, i cili u kandidua pėr ēmimin “Oscar” nė vitin 1986. Skenat e filmit “Misioni”, ishin tė vendosura nė vitin 1790, dhe tregon historinė e njė misioni jezuit spanjoll nė Amerikėn e Jugut.

Robert De Niro nuk luajti priftin, ai luajti rolin e njė shoferi dhe robi mercenar, i cili rrėmben vendasit dhe i shet ata nė afėrsi tė plantacioneve – edhe pse ai mė vonė udhėton me Jezuitėt si njė i penduar.

Njė tjetėr shembull i njė jezuiti nė kulturėn popullore? Babai James Martin, i shfaqur nė filmin “The Colbert Report”, dhe ėshtė quajtur “kapelani i Kombit Colbert”, dhe mė sė fundi u shfaq nė 13 shkurt pėr tė diskutuar dorėheqjen e Papa Benedikti i XVI-sė.

Rastėsi?
avatar
Jon

1260


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Jezuitėt

Mesazh  Jetmira prej 15.09.13 13:50

avatar
Jetmira

768


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

A e themeloi urdhri i Jezuitėve socializmin ..?

Mesazh  Agamemndon prej 11.02.14 12:50



Shtatė gjėrat qė duhet tė dini rreth urdhrit Jezuitėve

Papa Franēesku ėshtė i parė Papė nga urdhri Jezuit. Por ēfarė do tė thotė kjo? Dhe ēfarė ėshtė urdhri i Jezuit. Revista amerikane Newsweek iu sjell njė speciale me shtatė fakte qė duhet tė dini mbi kėtė urdhėr. Qė nga themelimi i universiteteve nga jezuitėt, dalja e tyre jashtė ligjit, pse mė pėrpara nuk ka pasur asnjė Papė nga ky urdhėr. Nga motoja AMDG deri tek thashethemet qė urdhri i Jezuitėve ka themeluar socializmin.


1. Ēfarė janė Jezuitėt?

Nėse keni njė kujtesė tė mjegullt tė Jezuitėve nga ditėt qė shkonit nė shkollė, ju rikujtojmė se Shoqėria e Jezusit ėshtė shumė mė tepėr se njė administrator i universiteteve mė prestigjioze amerikane. Gjithashtu tė njohur si “Marinsat e Zotit” ose “Kompania”, Urdhri i priftėrinjve dhe vėllezėrve u themelua nga Shėn Ignatius Loyola nė vitin 1534 sė bashku me gjashtė studentė tė tjerė nė Universitetin e Parisit. Shėn Ignatius kishte njė pėrgatitje ushtarake, dhe aderuesit e hershėm i referoheshin si “Kompania e Jezusit”, prandaj tė dy pseudonimet jetojnė ende nė ditėt e sotme. Ndoshta tė lumtur qė jezuitėt nuk po formonin kishėn e tyre, sikundėr bėri Martin Luteri disa dekada mė parė, Papa Pali III u dha atyre nė vitin 1537 aprovimin pėr t’u bėrė priftėrinj. Tre vjet mė vonė, Papa u dha Jezuitėve tė drejtėn tė ndėrtonin urdhrin e tyre tė priftėrinjve. Si kreu i Urdhrit tė ri, Ignatius dėrgoi priftėrinjtė e tij tė gjithė Evropėn katolike tė ndėrtonin shkolla, kolegje dhe seminare. Nė ēastin e vdekjes se Ignatius nė vitin 1556, Jezuitėt kishin themeluar tashmė 74 kolegje nė tre kontinente. Duke qenė puna misionare si vlerė thelbėsore, jezuitėt janė njohur pėr pėrhapjen e katolicizmit tė gjithė botėn. St Francis Xavier, nė veēanti ėshtė fokusuar me zgjerimin e Kishės nė Azi.


2. Ēfarė pėrmban zemra e njė jezuiti?

Nėn Shėn Ignatius, Shoqėria e Jezusit besonte se reforma nė kishėn katolike filoln me reformėn e individit. Anėtarėt themelues tė Shoqėrisė sė Jezusit bėnė betimin e dėlirėsisė, varfėrisė dhe bindjes. Jezuitėt aktual bėjnė tė tre zotimet edhe sot, sė bashku me zotimin e bindjes ndaj Papės.


3. Ēfarė ka kjo tė bėjė me studimet nė Georgetown?

Me fokusin tė saj nė arsim, Urdhėri jezuit ka qenė i lidhur me disa nga universitetet mė tė mira nė botė. Nė Shtetet e Bashkuara, Georgetown ishte i pari universitet jezuit, i themeluar nė vitin 1789. Sot, ka 28 kolegje dhe universitete jezuitė vetėm nė Shtetet e Bashkuara (duke pėrfshirė Georgetown, Fordham University, Loyola University dhe Boston College), dhe ka pėrafėrsisht 189 institucione jezuitė tė arsimit tė lartė nė tė gjithė botėn. Qė nga themelimi i urdhrit, Jezuitėt janė tė njohur pėr tė menduarit e lirė, e cila ka ndihmuar ti bėjė universitetet e saj kaq tė mirė-konsideruar. Papa Franēesku  ndoqi Universidad del Salvador, njė institucion jezuit nė Buenos Aires.


4. Nėse Jezuitėt janė katolikė inteligjentė mė zotimin e dėlirėsisė, pse nuk ka patur pėrpara njė Papė Jezuite?

Ndonėse jezuitėt tani janė tė mirė-konsideruar, urdhėri nuk ka patur gjithmonė marrėdhėnie tė mira me Kishėn Katolike. Shikoni vetėm emrin e urdhėrit, “Jezuit” ishte fillimisht njė term ironik pėr ata qė pėrdornin shumė shpesh emrin e Jezusit. Jezuitėt arritėn ta pėrmirėsojnė kėtė emėr dhe tashmė termi i pėrqafuar nga urdhri i Jezusit ka kryesisht kuptimin pozitiv. Por nė vitin 1767, nisur nga akuzat se Jezuitėt kishin shumė ndikim dhe ishin elitistė, Papa Klementi i XIV firmosi urdhrin pėr zhdukjen e Shoqėrisė sė Jezusit, i cili u zbatua nė disa vende katolike tė tilla si Franca, si edhe nė vendet qė ishin pjesė perandorisė spanjolle dhe portugeze. Por urdhėri nuk u pėrndoq nė vendet e tjera jo-katolike, duke bėrė nė kėtė mėnyrė qė urdhėri i Jezuitėve tė vazhdonte nė Rusi dhe nė territoret e saj. Nė 1814, Papa Pius VII rimėkėmbi urdhrin e Jezuitėve, por kjo praktikė nuk u ndoq menjėherė nė tė gjitha shtetet. Nė fakt, Zvicra ndaloi Jezuitėt me anė tė Kushtetutės, nen i cili nuk u hoq deri nė njė referendum nė vitin 1973.


5. Jezuitėt janė mendimtarė tė lirė? Ēfarė do tė thotė kjo? Gjithashtu cili ėshtė zotimi i varfėrisė? A do tė thotė kjo qė Jezuitėt tė jenė socialistė?

Jezuitėt inkurajojnė tolerancėn ndaj feve tė tjera, mėsojnė teologjinė e feve tė tjera nė institucionet e tyre, dhe gjithashtu besojnė nė arsimin e lirė pėr tė gjithė. Ky theks nė tė menduarit e lirė – dhe veēanėrisht opozita e pjesėtarėve tė urdhrit ndaj tė pasurve – i ka quajtur ata si themeluesit e socializmit. Papa Gjon Pali II, pėr shembull, denoncoi disa Jezuitė nė Amerikėn Latine pėr promovim tė teologjisė ēlirimtare, e cila ėshtė e fokusuar nė ēlirimin e popullit tė shtypur, veēanėrisht tė tė varfėrve nga shtypėsit e tyre tė pasur. Por ndoshta lidhja mė e drejtpėrdrejtė me socializmin vjen nga Fidel Castro – ish-diktatori kuban i cili studioi me Jezuitėt pėr 12 vjet, megjithėse Kastro mė vonė detyroi mėsuesit e tij tė largoheshin nga Kuba nė vitin 1961.


6. Ēfarė ėshtė AMDG?

Motoja e Jezuitėve nė latinisht ėshtė “AD MAIOREM DEI GLORIAM”, ose AMDG, qė do tė thotė “pėr lavdinė mė tė madhe tė Perėndisė”, pėr tė thėnė qė ēdo gjė i ofrohet Perėndisė. Disa institucione jezuitė kanė edhe notat e vlerėsimit tė studentėve me AMDG,e dhe Papa Gjon Pali II, edhe pse nuk ishte njė jezuit, e pėrfshinte shpesh AMDG nė nėnshkrimin e tij.


7. Ēfarė ka tė bėjė e gjithė kjo me Robert De Niro?

Pėrpara se Robert De Niro tė bėhej i njohur pėr lidhjet e tij me mafian, ai luajti nė filmin britanik “Misioni”, i cili u kandidua pėr ēmimin “Oscar” nė vitin 1986. Skenat e filmit “Misioni”, ishin tė vendosura nė vitin 1790, dhe tregon historinė e njė misioni jezuit spanjoll nė Amerikėn e Jugut. Robert De Niro nuk luajti priftin, ai luajti rolin e njė shoferi dhe robi mercenar, i cili rrėmben vendasit dhe i shet ata nė afėrsi tė plantacioneve – edhe pse ai mė vonė udhėton me Jezuitėt si njė i penduar. Njė tjetėr shembull i njė jezuiti nė kulturėn popullore? Babai James Martin, i shfaqur nė filmin “The Colbert Report”, dhe ėshtė quajtur “kapelani i Kombit Colbert”, dhe mė sė fundi u shfaq nė 13 shkurt pėr tė diskutuar dorėheqjen e Papa Benedikti i XVI-sė. Rastėsi?


avatar
Agamemndon

Besim do tė thotė tė besosh diēka qė e di qė s'ėshtė ashtu.

— Mark Tuein


261


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Shiko temėn e mėparshme Shiko temėn pasuese Mbrapsht nė krye


 
Drejtat e ktij Forumit:
Ju nuk mund ti pėrgjigjeni temave tė kėtij forumi