Makthet e natės

Shiko temėn e mėparshme Shiko temėn pasuese Shko poshtė

Makthet e natės

Mesazh  Admin prej 03.08.08 23:55

Nga vijnė makthet e natės ?




Ėndrrat janė zakonisht njė bekim i madh qė i kemi jo vetėm nga fėmijėria e hershme por bile edhe nga barku i nėnės.

Por fatkeqėsisht njeriu i sotėm ėndrrat dhe porosit e saja i lėnė pas dore, dhe kėtė dhuratė aq e ēmueshme nuk di ta shfrytėzojė pėr tė mirėn dhe pėr harmoninė e vetvetes si dhe tė rrethit ku jeton.

Truri i njeriut ėshtė mjaft i komplikuar edhe gjatė gjumit ai punon pa ndėrpre shpeshherė pa ndonjė logjikė. Por truri na i dėrgon shumė porosi duke na pėrkujtuar se ēfarė po ndodh me neve!

Pavetėdija e jonė ėshtė mjaft kėmbėngulėse posaēėrisht kur vuajmė nga ndonjė problem, konflikt, shqetėsime e mėdha emocionale, brenga dhe tė gjitha ato qė na pengojnė rrugėn tonė tė zhvillimit mendor dhe shpirtėror.

Nė rastet e tilla aktivizohet pavetėdija dhe na i dėrgon sinjalet dhe porosit nėpėrmes ėndrrave tė cilat zakonisht pėrsėriten disa herė gjatė natės apo zgjatė njė jave por pak a shumė me tė njėjtėn pėrmbajte dhe janė tė ngjashme njėra me tjetrėn.

Po qe se kėto porosi nuk i kuptojmė ose nuk ja vėmė veshin ose prapė fare nuk i njohim, atėherė pas disa kohėve rishtas aktivizohet pavetėdija e jonė dhe kėtė radhė ėndrrat do tė jenė tė frikshme, tė rėnda me njė fjalė na kaplon makthet siē e pėrshkruat ju shumė bukur me tekniken bardh e zi.

Ashtu na ndodh se zgjohemi nga gjumi duke bėrtitur (piskat) nė zė, jemi krejtėsisht tė djersitur, frymėmarrja e pėrshpejtuar, po ashtu rrahurit e zemrės ėshtė i pėrshpejtuar.

Ėndrra qė e kemi parė na duket si tė ishte njė realitet, ashtu nuk e dallojmė kufirin mes gjumit dhe fjetjes, jemi tė vetėdijshėm siē e shkruat se ku gjendemi, nė cilin shtrat, dhomė, nuk mund tė lėvizim pjesėt e trupit, na paraqitėn pamjet e tmerrshme etj.

Zakonisht njerėzit ėndėrrta e tilla dėshirojnė sa mė shpejt t’i harrojnė, kjo ėshtė mjaft gabim.

Makthi i natės ėshtė si ajo nėna e mirė e cila na pėrkėdhelė flokėt dhe na dėshiron njė ditė tė kėndshme dhe tė mirė, kurse baba dėshiron dhe na kėshillon si dhe na ndihmon pėr t’i zgjedhur konfliktet, problemet, ērregullimet tjera emocionale, brengat e shtypura.

Po sa shpejt i kemi zgjedhė problemet e shtypura, brengat, konfliktet etj, makthi i natės zbehet dhe zhduket vetvetiu.

Po e pėrsėris se ėndrrat e frikshme dhe shqetėsuese pėrēojnė mesazhe tė ndryshme te njerėz tė ndryshėm. Pėr disa prej nesh ato sinjalizojnė njė mosveprim lidhur me ngjarjet e jetės sė pėrditshme, pėr tė tjerė ato sinjalizojnė njė mbi veprim tė tejmbushur me emocione.

Nėse injorojmė eksperiencat e dhimbshme apo tė vėshtira gjatė ditės, atėherė jam tė destinuar t'i pėrjetojmė ato gjatė natės. Ėndrra tė tilla na paraqesin sėrish ndjesi tė cilat nuk kemi dashur t'i marrin parasysh, nė mėnyrė qė tė bėjmė ndryshime nė jetėn e pėrditshme.

Duke e parė situatėn nga njė kėndvėshtrim krejt tjetėr, shumė njerėz i kthejnė problemet e jetės sė pėrditshme nė njė "ferr personal" duke u shqetėsuar, duke u ankuar, duke u bėrė me fiksime dhe duke imagjinuar situata mė tė kėqija deri sa flejė.

Makthet e tyre janė reflektim i problemeve tė egzagjeruara dhe njė jete tė vėshtirė e tė lodhshme. Ne duhet tė kuptojmė se ē'po ndodh nė jetėn tonė tė pėrditshme pėr tė ditur nėse makthet po na japin sinjal mosveprimi apo teprimi.

Por, edhe ėndrra mė e keqe ėshtė shpesh njė ėndėrr e mirė qė na bėn tė kuptojmė mė mirė veten dhe tė nxisim ndryshime pozitive nė mėnyrėn e tė menduarit dhe vepruarit. Kjo vjen sepse ėndrrat tona janė personale dhe pavarėsisht nga fakti nėse e duam apo jo ajo vetėm na mėson si tė ndryshojmė.

Nė disa raste ėndrrat e kėqija bėhen ėndrrat qė na mėsojnė shumė gjėra; ne arrijmė tė shpėtojmė nga njė vėshtrim nė jorealen e rrezikut; ne ēlirohemi nga frika e rrėfimit. Nė disa raste ne mund tė kapėrcejmė rrezikun nė ėndėrr dhe tė zgjohemi me njė ndjesi mė tė fuqishme dhe autosufiēente.

Ėndrrat e frikshme janė mundėsi pėr tė tejkaluar frikėn dhe dobėsinė. Ne mund tė mendojmė se ē’ndodhi nė ėndėrr dhe si vepruam dhe mė pas tė pyesim veten "si mund ta ndryshoj kėtė ėndėrr"?. Mė pas mund tė vėmė nė zbatim mėsimet e nxjerra nga ėndrra.

Ne e quajmė njė ėndėrr "tė keqe" pasi nuk na pėlqen ajo qė ndodh nė ėndėrr. Por, nė vend qė ta bėjmė kėtė duhet ta konsiderojmė atė si njė ėndėrr tė vlefshme.

Nėse mėsojmė prej saj, nėse bėhemi mė tė fortė dhe mė tė zgjuar pėr shkak tė saj, ne duhet tė bindemi se ėndrra e keqe ishte njė ėndėrr e mirė. Nė fakt, ajo ishte ėndrra e duhur dhe perfektė nė atė moment tė veēantė tė jetės sonė.

Ja disa dukuri tė ērregullimit tė gjumit:

Parasomia

Parasomia nuk ėshtė asgjė tjetėr pėrveē ērregullimi i fjetjes qė ndėrlidhet me daljen e gjumit gjatė natės herė pas heret.

Kjo dukuri tek fėmija moshės fėmijėrore ėshtė e natyrshme pėrkatėsisht normale, kurse tek mosha e rriturėve ėshtė njė ērregullim ose sėmundje qė e ngarkon njeriun si tė tilė qė ankohet gjatė ditės nė pagjumėsi.

Ecja nė gjumė (somnambulizėm)

Disa njerėz me ērregullimin e somnambulizmit gjatė gjumit ata bėjnė disa lėvizje motorike nė mėnyrė automatik. Disa tė tjerėt e lėshojeė shtratin e tyre dhe ecin nėpėr dhomė.

Disa tė tjerėt e lėshojeė shtėpinė. Kurse komunikimi me tė ėshtė i pamundshėm. Zakonisht nga ky ērregullim vuajnė fėmijėt dhe adoleshentėt. Shkaku i kėtij ērregullimit ende nuk dihet mirė.

Endrrimet gjatė gjumit (pavor nocturnus)

Ky lloj ērregullimit zakonisht lajėmrohet te fėmija e vegjėl – pas disa orė fjetjes fėmija papritur fillon tė bėrtasė, djerėsitet, frymarrja ėshtė e pėrshpejtuar po ashtu edhe rrahja e zemėrs.

Shumė vėshtirė zgjohet fėmija, por nė mėngjes fare nuk di se ēfarė ka ndodhur me tė, ēfarė ėndrrash ka pa, ose ēfarė paraqitjeve ka pėretuar, ashtu nuk I kujtohen asgjė.

Agresiviteti gjatė gjumit

Ky ērregullim zakonisht lajmėrohet tek meshkujt e moshės sė mesme dhe tek pleqėt dhe shumė radhė tek femrat apo grupmoshat e tjera. Zakonisht lajmėrohet tek njerėzit qė vuajnė nga sėmundjet neurologjike.

Dallimi nė mes ērregullimit ecjes gjatė gjumin dhe agresivetiteti ėshtė se kėta tė fundit kur zgjohen nga gjumi ju kujtohen ngjarjet e natės, zakonisht flasim pėr ėndrrat e tmerrshme, frikshme.

Mendohet shkatari i kėtij ērregullimit ėshtė sėmundja neurologjike qė e ērregullon njė pjesė tė trurit, pikėrisht atė pjesė nuk pengon pėr ta ēliruar muskujt e trupit gjatė gjumit.

Ky lloj ērregullimit zakonisht shėrohet me medikamente ashtu tė quajtura KLONAZEPAM.

Pėrtypja e dhėmbėve gjatė gjumit (Bruksizėm)


Bruksizizmi pėrkatėsisht pėrtypja e dhėmbėve gjatė gjumit ėshtė mjaft i fortė saq qė ndihen fėrkimi i dhėmbėve nė dhomen e fjetjes.

Ky ērregullim ėshtė i pavetėdijshėm qė lajmėrohet nga mosha 17 ose 20 vjeēare dhe zgjatė deri pas moshės 40 vjeēare qė zhduket nė mėnyrė spontane.

Mendohet se shkaku ėshtė nė renditjen e dhėmbėve dhe pozita e tyre jo natyrshme.

Sė fundit kemi edhe biseda me zė gjatė gjumit etj.

Nga Don Nosh Gjolaj

Admin

1163


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Makthet e natės

Mesazh  xhema prej 19.02.10 12:38

Faleminderit per shpjegimet por une kam nje pyetje nese din kush te me tregoi si mund te eliminohen enderrat e keqija si psh ato qe jane te trishtueshme, qe bertet njeri me ze gjate gjumit, nuk mund te merr fryme lirshem, si mund te largohen keto lloje te endrrave kam shum nevoj per ndihmen e juaj ju flm ?
Respekt.
avatar
xhema

8


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Makthet e natės

Mesazh  Elizza prej 20.02.10 0:21

Muslimanėt para se tė bien nė gjumė thonė tri suret e fundit tė Kur'anit si dhe ajetin 255 tė sures sė dytė (Ajetul Kursija), disa bien nė gjumė edhe me abdes.
Kjo bėhet pėr mbrojtje nga djalli qė mund tė na shqetėsoi me ėndrrat e kėqija.
Disa nga ėndrrat e kėqija janė kėshilla, vėrejtje apo pėrgėzime dhe s'mund tė eliminohen pėrderisa tė mos veprojmė nė bazė tė tyre.
Dhe si thuhet nė fillim tė temės: "Ėndrrat janė zakonisht njė bekim i madh..."
avatar
Elizza

1073


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Makthet e natės

Mesazh  Elizza prej 12.03.10 14:08

Pse vuajmė nga makthet e natės

Sipas ekspertėve, njerėzit pėrjetojnė makthe pėr njėrėn nga arsyet e mė poshtme:
- njė aspekt i dobėt emocional,
- njė kujtim i vetėdijshėm apo i ndėrdijshėm i njė ngjarje traumatike,
- njė faktor i jashtėm (p.sh. zhurmė a tingull) pėr tė ciliin personi nuk ėshtė nė dijeni por truri e zbulon, duke shkaktuar njė ndryshim tė papritur nė gjumin tuaj.
- njė personalitet i karakterizuar nga ankthi, pasiguria apo nervozizmi.

Kur kemi mė shpesh makthe?

Normalisht, gjatė natės kalojmė nėpėr dy sfera tė ndryshme. Faza e parė ėshtė njohur si SWS (slow wave sleep) dhe pas rreth 90 minutash, normalisht kemi hyrė nė fazėn e dytė e quajtur REM (gjumi me lėvizjet e shpejta tė syve). Pjesėn tjetėr tė natės jemi nė mes kėtyre dy sferave. Shumica e maktheve ndodhė gjatė fazės REM. Vetėm 4% e maktheve ndodhin gjatė fazės SWS dhe njihen si "tmerre tė natės".
Njerėzit zakonisht nuk mbajnė mend pėrmbajtjen e kėtyre maktheve. Mund tė zgjohen tė djersitur e duke bėrtitur e ende tė mos jenė nė gjendje tė dinė se qfarė kanė ėndėrruar.

Si mund t'i kontrollojmė dhe t'i kurojmė makthet?

Janė disa hapa qė ju mund t'i bėni pėr tė shmangur makthet qė keni. Disa ekspertė kėshillojnė qė:

- Shmangni alkoolin para gjumit. Megjithėse disa njerėz besojnė se alkooli ndihmon pėr gjumė mė tė mirė, por nuk ėshtė ashtu. Vetėm shkoni nė gjumė mė herėt, por disa orė kur trupi tė arrijė tė eleminojė alkoolin nga gjaku juaj, efekti qetėsues i alkoolit zhduket, i cila mund tė ēojė nė zgjim ose nė vuajtje nga njė gjumė i shqetėsuar dhe njė makth.

- Shmangni pėrdorimin e stimuluesve para gjumit: si kafe, ēaj, pije energjike ... sepse mund tė veprojnė nė metabolizmin tuaj dhe tė rrisin nervozizmin dhe ankthin tuaj, ju bėn mė tė prekshėm pėr mundėsinė e tė pasurit njė makth.

- Nė qoftė se flini nė njė shtėpi ku dėgjohen zhurma, ose nga sistemi i energjisė elektrike nė shtėpi ose nga zhurmat jashtė, vendosni disa tapone nė vesh pėr tė parė nėse kėto zhurma shkaktojnė njė ndryshim tė menjėhershėm nė ėndrrat qė shpiejnė nė makthe.

- Mundohuni tė shkruani gjithė ankthin nė letėr, pastaj ia lexoni me zė tė lartė dikujt tjetėr dhe nė fund griseni letrėn dhe hidheni. Kjo mund tė ketė njė efekt terapeutik qė arrin ndėrdijen tuaj.

- Provoni teknikėn Lucid Dream (ėndrra e qartė) e nxitur kryesisht nga eksperti i ėndrrave Dr. Keath Hearne. Ky ekspert thotė se ju duhet tė mėsoni se si t'i ktheni ankthet nė njė ėndėrr tė qartė, dmth personi e kupton qė ajo ėshtė vetėm njė ėndėrr joreale dhe pėr kėtė arsye nuk duhet tė frikėsohet. Hapi tjetėr ėshtė tė mundohet t'i kontrollojė ngjarjet nė ėndrrat e veta, sikur tė ishte njė regjisor filmi.


Edituar pėr herė tė fundit nga Elizza nė 08.07.10 19:30, edituar 1 herė gjithsej
avatar
Elizza

1073


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Makthet e natės

Mesazh  Fikrro prej 23.06.10 15:19

Nese shihni endrra te frikshme dhe qe ju stresojn,dhe nese ato endrra te frikshme ju perseriten per ti larguar ato duhet qe:

1.Ta shkruani ne leter endrren qe keni pare dhe qe nuk doni qe ta shihni me,pastaj letren e digjini duke thene "siq po digjet letra u dogjte edhe endrra".

2.Nese nuk doni ta shihni endrra me te frikshme leshojeni ujin ne shtepin tuaj dhe thuani "siq ecen uji le te ecin edhe makthet e keqija".

3.Nese ju po fleni dhe keni parė nje enderr te frikshme jeni zgjuar dhe perseri endrra e frikshme ka vazhduar pasi ju ka zene gjumi atehere per te mos e pare per te treten here zgjohuni dhe shikojeni dritaren (xhamin) e dhomes ku flini dhe vazhdoni gjumi se ajo enderr ju largohet.
Ju pershendes.
avatar
Fikrro

616


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Makthet e natės

Mesazh  Jon prej 31.07.10 0:27

Makthet e nates na bejne mire



A e keni pyetur ndonjehere veten se cfare kuptimi kane endrrat ne te cilat na duket sikur po rrezohemi nga lartesi te medha, po na ndjekin, po na bien dhembet, na duket sikur jemi perseri ne shkole apo edhe endrra me te sikletshme ne te cilat shfaqemi lakuriq para te tjereve?

Shkencetaret mendojne se endrrat tona lidhen me ato te paraardhesve tane qe jetonin ne shpella dhe qe ndiqeshin nga kafshet e egra.

Shkencetari Finlandez Antti Revonsuo thote se ne i kemi trasheguar endrrat - bazuar tek nevoja primitive per te mbijetuar - sepse ato e pergatisin trurin tone te perballet me situata te veshtira cdo dite.

Ai thote se eshte me se e sigurt qe paraardhesit tane shihnin endrra, pasi procesi i te enderruarit duket se eshte programuar biologjikisht ne trurin tone, dhe truri qe kishin paraardhesit tane ishte pothuaj identik me tonin. "Ne e dime se paraardhesit tane jetonin ne nje mjedis i cili i permbante te gjitha llojet e rreziqeve.

Natyra e endrrave te keqija apo maktheve te nates eshte se ato permbajne ngjarje kercenuese dhe na detyrojne te shkojme drejt ketyre ngjarjeve te stimuluara. Keshtu qe ne boten reale, pra kur jemi zgjuar, kur ndeshemi me situata te ngjashme apo te ndryshme nga keto, atehere ne jemi te pergatitur per te mbijetuar pasi i kemi hasur me pare ne endrrat tona.

Pavaresisht se kemi frike nga makthet e keqija, ato na ndihmojne te perballemi me diten qe kemi para. Pra, si specie ne duhet te jemi mirenjohes per keto vizione te frikshme. Pa endrrat e keqija apo makthet e nates, ka mundesi qe njerezimi te mos kishte arritur aty ku eshte sot. Kerkimet tregojne se 3/4 e endrrave jane negative".

Endrrat nuk e fshehin kuptimin e tyre, ato jane relativisht transparente. Endrrat reflektojne shqetesimet emocionale te njerezve qe lidhen me problemet e tyre ne jeten e perditshme. Por ato mund te jene gjithashtu edhe frymezuese.

Mjaft arritje qe kemi ne sot, kane ardhur nepermjet endrrave. Tabela e elementeve, qe u formulua ne 1869, thuhet se iu shfaq kimistit Mendlejev ne enderr. Po keshtu edhe makina qepese,e cila u shpik nga amerikani Elias Howe.

Mary Shelley shkroi romanin "Frankenstein", pas nje endrre, dhe rasti me i fundit eshte ai i shkrimtares J.K.Rowling e cila filloi te shkruante "Harry Poter", mbasi iu shfaq ne enderr magjistari i famshem.
avatar
Jon

1233


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

enderr e cuditshme

Mesazh  TamaraTami prej 13.01.12 23:45

Pershendetje...une besoj shum tek Zoti, dhe lutem shum her ne dite mbremje dhe kam besim edhe tek hena, dhe yjet, sa kur eshte hena plote shkruaj ne ditar, kam nje yll timin qe qendron gjithmon afer henese dhe une cdo her gjunjozem dhe drejtohem ka ylli im dhe hena duke u lutur per deshirat e mija. qe me duket jan 4 deshira, dhe nje nate shoh enderr se jam une e gjunjozur ne te njejtin vend ku lutem ne realitet e drejtuar nga hena dhe ylli, dhe papritmas aj yll sfillon e leviz me shpejtesi te madhe ben nje gjysem rreth dhe bije pran gjunjeve te mi, ku ndahet ne kater pjes, dhe ne ate vend ku ra ylli nga pjeset e ndara te ti mebte nje ark e vogel si ark thesari. dhe aty ka disa gjera nuk me kujtohet se qfare dhe une emar ne duar..me pas nuk mbaj mend...mund te ma shpjegosh se cfare do te thot apo mos eshte nje mesazh.ju lutem ma shpjegoni
avatar
TamaraTami

11


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Makthet e natės

Mesazh  Odin prej 29.01.13 20:46

Ndikimet nė pėrmbajtjen e ėndrrave dhe Makthet

Ekspertėt thonė qė gjatė viteve tė hulumtimit ėshtė kuptuar pak pėr atė se ēka ndikon nė gjumė dhe prodhon makthe.

Psikiatrja Deirdre Barrett nga Harvard Medical School dhe autorja e librit “The Committee for Sleep” pėr Yahoo Shine ka ndarė dhjetė gjėra tė cilat nė masė tė madhe mund tė ndikojnė nė pėrmbajtjen e ėndrrave qė t’i mbani mend dhe t’i kujtoni tė nesėrmen nė mėngjes.

1. Aromat. A ēojnė aromat e ėmbla deri tek ėndrrat e ėmbla?

Njė studim ka treguar qė marrja erė luleve nė njė fazė tė caktuar tė gjumit ēon drejt ėndrrave pozitive, derisa aromat e sulfurit janė tė lidhura me ato negative. Por shkencėtarėt thonė qė inhalimi i aromave tė luleve para gjumit nuk ka ndikim nė ėndrra. Nėse ndjeni aromėn e proshutės e cila vjen nga kuzhina, me siguri nuk do tė zgjoheni, por do ta “gjuani” nė ėndrrėn tuaj, pėrcjellin mediet.

2. Tingujt. Jeni zgjuar pasi qė keni kuptuar qė ndėrtesa ėshtė nė flakė dhe ėshtė lėshuar alarmi i zjarrit?

Jo, ju ka zgjuar alarmi juaj. Derisa flemė, tingujt po ashtu i dėgjojmė, prandaj Barrett thotė qė ata duhen tė jenė mjaft tė ulėt derisa flini qė tė mos ju zgjojnė, por mjaft tė zėshėm pėr t’i “pėrjetuar”. Nėse jetoni pranė rrugės ku ka trafik, ndoshta zgjidhja ėshtė qė tė lėshoni tinguj relaksues tė valėve nga CD-ja, pėr t’ju pėrkujtuar nė pushimin vjetor ose diēka tė bukur.

3. Ushqimi me mėlmesa.

Ēdo gjė qė mund tė shkaktojė ērregullime tė tretjes, si produktet e qumėshtit dhe mėlmesat, por edhe shujta e bollshme nėnkupton qė me siguri do tė keni makthe tė natės, ndėrsa nga ato mė lehtė mund tė zgjoheni dhe t’i kujtoni. Pėr t’i kujtuar, shpjegojnė ekspertėt, duheni tė zgjoheni pesė minuta pas ėndrrės. Pėr gjumė mė tė rehatshėm duheni tė hani mė herėt, mė sė voni dy orė para gjumit, por edhe tė keni kujdes nė pėrzgjedhjen e delikatesave tė mbrėmjes. Njėlloj kėshtu edhe konsumi i kafes nė orėt e vonshme tė pasdites ka efekt “shkatėrrues” nė disa njerėz, prandaj mė sė miri ėshtė qė me kafen e fundit tė pėrfundoni rreth orės 14.

4. Fjetja nė bark.

A jeni tė prirė ndaj ėndrrave tė gjalla? Nėse jeni, me siguri flini nė stomak. Hulumtimi mė i ri ka treguar qė nė kėtė pozitė mė sė shpeshti ėndėrrohet seksi ose pėrkėdhelja, ndėrsa supozohet qė kjo ėshtė e lidhur me frymėmarrjen jo tė plotė, sepse ekziston shtypja nė bark dhe diafragmė.

5. Vitamina B6.

Edhe pse nuk ekziston hulumtimi i cili vėrteton lidhjen e ėndrrave lucide dhe marrjes sė shtesės sė vitaminės B6, Barrett thotė qė B6 ėshtė substanca e cila e pėrdorė trupin tonė qė disa aminoacide t’i shndėrrojė nė neurotransmiterė qė ndikojnė nė gjumė. Nėse dėshironi gjumė mė tė qetė, duheni tė reduktoni konsumimin e vitaminės B.

6. Antidepresivėt.

Po, edhe kėto mund tė nxisin makthe tė natės. Nė njė hulumtim ėshtė treguar qė ata e bėjnė shumė mė intensive fazėn REM tė gjumit (nė tė cilėn ėndėrrojmė). Nėse i merrni pėr njė kohė mė tė gjatė, makthet mund tė shumėzohen, prandaj mė sė miri ėshtė tė kėshilloheni me mjekun tuaj rreth ndryshimit tė terapisė.

7. Ndalja e duhanit.

Ėndrrat e gjalla mund tė jenė rezultat i ndėrprerjes sė dėmshme si pirja e duhanit. Njė studim ka treguar qė madje 63 pėr qind e duhanpirėsve ėndėrrojnė pėr duhanin edhe njė vit pas ndėrprerjes. Nė fazėn e ndėrprerjes, problemi i juaj psikologjik ėshtė se si t’i largoni mendimet nga cigaret, megjithatė edhe vet mungesa e nikotinės po ashtu rrit aktivitetin trunor, kėshtu qė ėndėrroni mė shumė. Patrick McNamara nga Shkolla e mjekėsisė ne Boston thotė qė pavarėsisht problemeve me gjumė qėndroni tė fortė sepse neuronet do tė qetėsohen pėrsėri dhe do tu sigurojnė gjumė tė qetė, ndėrsa mushkėritė do t’i keni mė tė shėndetshme.


8. Uria.

Jeni nė dietė dhe nuk hiqni dorė edhe pse u ėshtė krijuar vrimė nė stomak? Shkalla e ulėt e sheqerit nė gjak pėr shkak tė mungesės sė ushqimit mund ta zgjojė njeriun nga gjumi, ēka do tė thotė qė mė siguri nė atė gjendje mund tė kujtoheni se ēka keni ėndėrruar (me siguri ndonjė copė tė shijshme tė picės, ēka ėshtė dėshmuar te pacientėt anoreksik). Fatmirėsisht, njė gotė jogurt ose banane mund tu ndihmojnė tė lehtėsoni urinė, dhe njėkohėsisht pėrmbajnė edhe triptofan (aminoacidin) i cili ka edhe efekt pėr tė rėnė nė gjumė dhe mund tu ndihmojė tė flini mė mirė.

9. Filmat horrorė.

Barrett thotė qė muzika tė cilėn e dėgjoni, libri qė lexoni ose biseda me partnerin ose personin e afėrm para gjumit ndikon nė ėndrra tuaja. Kėshtu, nėse vuani nga makthet e natės ose keni shikuar ndonjė film tė tmerrshėm, tentoni qė disa minuta tė reprogramoheni “duke pėrjetuar” mendime tė bukura dhe pozitive para se tė flini.

10. Shtatzėnia.

Fėmijėn nuk e keni nė djep, ndėrsa ju tė shqetėsuar e zgjoni bashkėshortin nga gjumi? Kjo sipas hulumtimit, ėshtė sulm klasik i ankthit, tipi pėr femrat shtatzėnė ose nėnat e reja. Ėshtė dėshmuar qė ėndrrat e femrave shtatzėnė janė mė tė gjalla me siguri pėr shkak tė pėrzierjes sė emocioneve, pagjumėsisė ose luhatjeve hormonale. Ėndrrat nga pak shqetėsuese janė shenjė qė truri ju ndihmon tė mėsoheni nė ndryshimet e mėdha qė do tu ndodhin nė jetė.
avatar
Odin

577


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Makthet e natės

Mesazh  Flavius prej 17.06.13 16:16

Zgjimi ne mes te nates pa mundur te merrni fryme dhe pa mundur te levizni?



Ka patur shume raste vdekjesh kur personi ishte ne gjume dhe nuk u zgjua me. Mjeket gjejne shpjegimet e tyre ndersa legjendat dhe folkloret kane shpjegimet e tyre per kete fenomen.

Besoj se te gjithe ne nje moment te jetes e kane provuar ate ndjesine e tmerrshme kur zgjohesh nga gjumi ne mes te nates dhe nuk merr dot fryme.
Nje "hag", ose "shtrige e keqe" ose cfaredolloj emri tjeter qe t'i vihet, pasi ne cdo vend i kane vene nga nje emer te ndryshem, ishte nje shpirt makthesh ne folklorin Britanik dhe folklorin e Amerikes Veriore Anglofone. Me gjithe varietetin ne emra, kjo qenie eshte e njejte me "mbare" Anglo-Saksone; nje qenie me rrenjet ne supersticionin antik Gjermanik dhe shume i lidhur me "mara" Skandinave.

Edhe ne vende te tjera, edhe pse pershkrimi ndryshon thelbi mbetet po i njejte.

Sipas folklorit, kjo qenie ulej ne kraharorin e personit i cili ishte ne gjume dhe i dergonte atij/asaj makthe. Kur subjekti ngrihej, ai ose ajo ishte i paafte qe te merrte fryme apo edhe te levizte per nje periudhe te shkurter kohe. Ne kohet e tanishme kjo gjendje eshte quajtur paralize ne gjume, por ne besimet e vjetra besohet se ka qene faji i "hag".

Ne disa variante te tjera te folklorit, ndodhte edhe qe qenia te ulej ne kraharor duke i marre frymen personit qe qe ne gjume deri sa ai/ajo te vdiste.
Ne mitologjine Irlandeze dhe Skoceze, Cailleach eshte nje perendeshe "hag" e lidhur me krijimin, korrjen, motin dhe sovranitetin. Ne partneritet me perendeshen Bride, ajo eshte nje perendeshe sezonale; Cailleach drejton muajt e dimrit, ndersa Bride muajt e veres. Ne Skoci nje grup "hags"-esh te njohur si Cailleachan (Hag-et e rrufese) jane pare si personifikimi i fuqive elementare te natyres, vecanerisht ne nje aspekt shkaterrues.

Ne mitologjine Irlandeze hag-et jane figura sovraniteti. Me e zakonshmja eshte qe nje hag eshte figura e keqe e perralles, ndersa heroi i perralles duhet t'i afrohet pa frike, dhe te filloje ta doje ate me githe te keqen qe ka. Kur heroi tregon kurajo, dashuri dhe pranin te anes se saj te keqe, hag-u me pas kthehet ne nje perendeshe te re dhe te bukur.

Ne folklorin Persian, Bakhtak ka te njejtin rol ashtu si edhe hag-u ne folklorin Britanik. Bakhtak-u ulet ne kraharorin e nje personi qe eshte ne gjume dhe duke i shkaktuar atyre pengese ne frymarje apo ne levizje qe mund te coje deri ne vdekje. Ne gjuhen moderne Persiane fjala Bakhtak perdoret edhe ne menyre metaforike per t'ju referuar maktheve.

Shume histori te frikshme ne lidhje me kete krijese jane treguar dhe perdorur per te frikesuar femijet ne menyre qe ata te silleshin mire.
Megjithate, te dhenat qe jane arritur te mblidhen, nuk jane te mjaftueshme per ta bere te qarte nese kjo krijese eshte nje grua e vjeter e shemtuar qe ka mesuar magji apo eshte nje qenie mbinatyrore.
avatar
Flavius

108


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Makthet e natės

Mesazh  Jetmira prej 12.07.13 11:19

Shkencetari Finlandez Antti Revonsuo thote se ne i kemi trasheguar endrrat - bazuar tek nevoja primitive per te mbijetuar - sepse ato e pergatisin trurin tone te perballet me situata te veshtira cdo dite. Ai thote se eshte me se e sigurt qe paraardhesit tane shihnin endrra, pasi procesi i te enderruarit duket se eshte programuar biologjikisht ne trurin tone, dhe truri qe kishin paraardhesit tane ishte pothuaj identik me tonin. "Ne e dime se paraardhesit tane jetonin ne nje mjedis i cili i permbante te gjitha llojet e rreziqeve.

Natyra e endrrave te keqija apo maktheve te nates eshte se ato permbajne ngjarje kercenuese dhe na detyrojne te shkojme drejt ketyre ngjarjeve te stimuluara. Keshtu qe ne boten reale, pra kur jemi zgjuar, kur ndeshemi me situata te ngjashme apo te ndryshme nga keto, atehere ne jemi te pergatitur per te mbijetuar pasi i kemi hasur me pare ne endrrat tona. Pavaresisht se kemi frike nga makthet e keqija, ato na ndihmojne te perballemi me diten qe kemi para. Pra, si specie ne duhet te jemi mirenjohes per keto vizione te frikshme. Pa endrrat e keqija apo makthet e nates, ka mundesi qe njerezimi te mos kishte arritur aty ku eshte sot. Kerkimet tregojne se 3/4  e endrrave jane negative".

Endrrat nuk e fshehin kuptimin e tyre, ato jane relativisht transparente. Endrrat reflektojne shqetesimet emocionale te njerezve qe lidhen me problemet e tyre ne jeten e perditshme. Por ato mund te jene gjithashtu edhe frymezuese. Mjaft arritje qe kemi ne sot, kane ardhur nepermjet endrrave. Tabela e elementeve, qe u formulua ne 1869, thuhet se iu shfaq kimistit Mendlejev ne enderr. Po keshtu edhe makina qepese,e cila u shpik nga amerikani Elias Howe. Mary Shelley shkroi romanin "Frankenstein", pas nje endrre, dhe rasti me i fundit eshte ai i shkrimtares J.K.Rowling e cila filloi te shkruante "Harry Poter", mbasi iu shfaq ne enderr magjistari i famshem.
avatar
Jetmira

655


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Makthet e natės

Mesazh  Zattoo prej 09.02.14 22:36

Makthet



Sipas folklorit gjerman, makthet krijoheshin prej njė pėrbindėshi tė keq qė ulej nė gjoksin e njerėzve teksa ata flinin. Fiset e lashta aziatike mendonin se nėse i shkruaje ėndrrat nė pllaka argjile dhe i hidhje nė lum, ato do tė zhdukeshin pėrgjithmonė.

Dy psikanalistėt Frojdi dhe Jungu mendonin se nuk ishte kaq e thjeshtė dhe ishin tė bindur se ėndėrruesi po pėrjetonte disa pėrvoja tė dhimbshme tė sė shkuarės.

Ndoshta dėshira jonė pėr tė harruar makthet dhe ėndrrat e kėqija sa mė shpejt qė zgjohemi, ka bėrė qė atyre tė mos u kushtohet vėmendje nga kėrkuesit shkencorė.

Psikologėt e Universitetit tė Montrealit kanė zbuluar se ekziston njė e fshehtė gjinore nė cepat e errėt tė mendjeve tona tė pandėrgjegjshme.

Studimi ku morėn pjesė 572 tė anketuar rezultoi nė mbajtjen e njė ditari ėndrrash nga pjesėmarrėsit. Ata shkruan sė bashku pėr 10.000 ėndrrat qė kishin parė. Pėrfundimi ishte se meshkujt dhe femrat shqetėsoheshin nė gjumė nga makthe tė ndryshme.

makthet-1Makthet dhe ėndrrat e kėqija tė meshkujve kishin brenda tyre elementė tė katastrofave si pėr shembull pėrmbytjet, tėrmetet dhe luftėra. Nė tė kundėrt, konfliktet e ndėrpersonale siē janė ato me bashkėshortin, tė afėrmit dhe kolegėt, ishin mė tė pranishme tek ėndrrat e kėqija tė femrave dhe shumė tė rralla tek meshkujt.
Njerėzit qė shfaqen nė ėndrrat e kėqija variojnė gjithashtu nga meshkujt tek femrat. Kėto tė fundit ėndėrrojnė zakonisht pėr njerėz qė i njohin, ndėrsa meshkujt kanė makthe pėr personazhe totalisht tė trilluar.

“Ka disa shpjegime tė mundshme pėr tė gjithė kėtė”, shprehet profesor Antonio Zadra, bashkautor i studimit dhe njė nga kėrkuesit mė tė mirė pėr ėndrrat nė botė.

Mund tė ketė tė bėjė me evolucionin dhe me rolin e mashkullit si mbrojtės qė gjithnjė kujdeset qė tė mos i kanosen kėrcėnime fizike familjes sė tij. Shumė ekspertė besojnė se arsyeja kryesore pėrse ėndėrrojmė ėshtė qė tė stėrvitim mendjen si tė mbijetojmė nė situata tė rrezikshme.

“Nė rastin e meshkujve, makthet mund tė jenė njė rikthim nė kohėn kur mbijetesa e tyre bazohej nė kundėrpėrgjigjen luftarake”, thotė studiuesi Zadra.

Njė tjetėr teori bazohet nė supozimin se tė gjitha ėndrrat tona janė tė nxitura nga interesat dhe frika e jetės sė vėrtetė. Kėshtu, meshkujve u pėlqen tė shohin filma horror dhe thriller, ndėrsa femrave drama emocionale. Nė kėtė mėnyrė shfaqen gjėrat edhe nė ėndrra.

Njė tjetėr ndryshim qė ndodhte midis femrave dhe meshkujve tė studimit ishin makthet rreth insekteve, gjarpėrinjve dhe minjve. Elementėt e mėsipėrm janė shumė tė pėrhapur te meshkujt, ndėrsa femrat rrallė mund tė kenė ėndrra tė tilla.

Sipas studimit, makthet te gjinia mashkullore janė mė agresive dhe me ndjesi mė negative. Po ashtu meshkujt janė tė vetmuar nė ėndrrat e tyre, kurse femrat gjithnjė krijojnė personazhe qė i ndihmojnė. Jo vetėm qė femrat kanė ėndrra tė ndryshme nga meshkujt, por ato ėndėrrojnė edhe mė shumė, e arrijnė t’i kujtojnė mė qartė.

Njerėzit qė vuajnė nga makthet kanė mė shumė ankth dhe depresion, gjendje qė janė mė tė pranishme te femrat sesa te meshkujt. Ndryshe nga sa mendojmė, makthet mė tė zakonshme nuk janė ndjesia e rėnies, qė zė vetėm 1 pėr qind tė ėndrrave. Kaq pak zėnė edhe ėndrrat me mbytje dhe ndjesinė e tė paralizuarit. Mė i pėrhapur ėshtė makthi i tė qenėt i ndjekur, vrasjet, pėrdhunimi dhe rrėmbimi. Pas maktheve agresive tė mėsipėrme vijnė ato tė konflikteve siē ishin ofendimet, grindjet, tradhtia dhe refuzimi, qė pėrbėnin 20 pėr qind tė ėndrrave.

Tė tretat vijnė makthet pėr dėshtimin dhe mjerimin, siē ishin vonesat, humbja, pamundėsia pėr tė folur, harrimi i diēkaje ose gabimet.

Studimet tregojnė se koha kur pėrjetojmė veēanėrisht stres dhe probleme emocionale ėshtė koha kur pėrjetojmė mė shumė makthe. Grupi i studiuesve gjeti se ekzistonte njė ndarje e ngjashme midis sekseve kur analizoi ėndrrat erotike. “Numri i madh i personazheve nė ėndrrat erotike tė femrave janė njerėz qė ato i njohin, njė partner, ish-partner ose njė koleg zyre”, tha studiuesi i Montrealit.

Nė ėndrrat e meshkujve personazhet janė plotėsisht tė sajuara. Atyre nuk u pėlqen tė ėndėrrojnė sikur bėjnė seks me gratė, tė dashurat apo edhe yjet e filmave. Femrat qė burrat ėndėrrojnė erotikisht janė ose imagjinatė ose njė pėrzierje e njerėzve qė njohin.

Nė 22 pėr qind tė maktheve dhe nė 38 pėr qind tė ėndrrave tė kėqija, pavarėsisht sesa alarmante mund tė jenė, fundi ėshtė i lumtur.
avatar
Zattoo

674


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Makthet e natės

Mesazh  55 prej 10.02.14 9:37

Mua vete dhe shume njerezve qe njoh me thone se gjithmone u ndodhin keto gjera ne ore 3 te nates. Dua ta di pse? Dhe cfare jane keto rrembibe qe ndodhin naten?
avatar
55



Asgje nuk eshte e parashikueshme, gjithcka eshte surpriz. Gjithcka eshte e parashikueshme, asgje nuk eshte surpriz


318


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Shiko temėn e mėparshme Shiko temėn pasuese Mbrapsht nė krye


 
Drejtat e ktij Forumit:
Ju nuk mund ti pėrgjigjeni temave tė kėtij forumi