Njė sistem i ri monetar evropian

Shiko temėn e mėparshme Shiko temėn pasuese Shko poshtė

Njė sistem i ri monetar evropian

Mesazh  M986 prej 07.01.13 13:21

NJĖ SISTEM I RI MONETAR EVROPIAN

Nė vazhdėn e luftėrave botėrore, njė Sistem monetar evropian zyrtarisht u themelua nė Konferencėn Bretton Woods tė mbajtur mė 1944. Marrėveshja ėshtė arritur ndėrmjet sundimtarėve tė botės perėndimore nė njė sistem monetar nė tė cilin vetėm njė monedhė, Dollari amerikan, do tė ishte i kthyeshėm nė ar (nė normėn prej 35$ pėr njė ons ar).

Kėshtu tė gjitha monedhat tjera nė botė do tė kenė vlerėn e tyre tė pėrcaktuar nė lidhje me dollarin amerikan. Sė dyti, vetėm qeveritė, pėrmes Bankave tė tyre qendrore, do tė mund tė shpengojnė dollarin pėr ar. Njerėzit e rėndomtė qė do tė duhej tė pėrdorin monedha letre, nuk do tė mund tė shpengojnė asnjė monedhė pėr ar.

Njė institucion i njohur si Fondi Monetar Ndėrkombėtar (FMN) do tė themelohet dhe ēdo Shtet anėtar i FMN-sė do tė kėrkohet qė tė depozitoj 25% tė rezervave tė arit qė ai Shtet posedon.

Edhe pse kėto marrėveshje tė tilla pėrbėnin edhe Terminologjinė religjioze islamike, Bid’ah (njė risi fetare) mė i lartė se mali, dhe edhe pse Profeti Muhamed (salallahu alejhi we selem) kishte deklaruar se Bidahi shpie drejt zjarrit tė Xhehenemit, sėrish ėshtė shpėtuar, dhe vazhdon nė mėnyrė misterioze tė shpėtoj, vėmendjen e Botės sė Dijetarėve Islamik, pėrfshirė kritikėt e vazhdueshėm tė Brigadės sė Bidahit Salafi.

Kėto dispozita nė realitet ishin mjaft jobindėse dhe jepnin pėrshtypjen e rreme se sistemi i ri monetar disi ishte i ankoruar nė ari. Nė fakt, ari qė depozitohej nė FMN funksiononte vetėm si njė mjet pėrmes tė cilit shtetet mund tė kėrkojnė kredi pėr interes (tė mbėshtetur nga diēka me vlerė) nga FMN-ja. Mė e rėndėsishme, nė atė masė saqė shtete anėtare janė pajtuar me besnikėri mbi kėrkesat e depozitimit tė arit, kėshtu qė FMN-ja do tė dinte masėn e rezervave tė arit tė ēdo Shteti anėtar. Kjo mė tej ėshtė siguruar pėrmes njė kėrkese qė shtetet anėtare duhet tė raportojnė Fondin mbi tė gjitha shitjet dhe blerjet e arit.

Pėrse FMN-ja e kontrolluar nga SHBA-tė (dhe kėshtu e kontrolluar nga Sionistėt) do tė ishte aq e interesuar nė njohuritė e sasisė sė rezervave tė arit tė tė gjitha shteteve tė botės? Dijetarėt islamik asnjėherė as qė kanė dashur tia dinė qė ti pėrgjigjen kėsaj pyetjeje.

Ajo qė nuk u zbulua ishte se megjithatė dollari amerikan do tė ishte i shpenguar nė ar vetėm aq kohė sa do tė ishte i pėrshtatshėm pėr Qeverinė amerikane pėr tė nderuar detyrimin ligjor. Dhe po aq ogurzezė ishte mundėsia tjetėr qė nėse Qeveria amerikane mund tė mbante detyrimin ligjor qė tė shpengoj dollarin amerikan pėr ar nėn Nenet e Marrėveshjes me FMN-nė, kėshtu qė mund tė refuzonte qė tė riatdhesoj 25% apo mė shumė tė arit tė grumbulluar nė SHBA nė pajtueshmėri me kėrkesat e FMN-sė.

Le tė ndalemi pėr njė moment qė tė rikujtohemi te ato qė nuk janė nė dijeni, se Qeveria amerikane veē mė ka shfuqizuar detyrimin ligjor qė tė shpengoj dollarin amerikan pėr ar, dhe tani refuzon qė tė kontrolloj edhe arin qė i pėrket pjesės tjetėr tė botės, qė ėshtė ruajtur nė SHBA.

Nė mėnyrė tė ēuditshme dhe misterioze, pėrdorimi i arit si para ėshtė ndaluar nė Nenet e Marrėveshjes sė FMN-sė. Askund nuk ėshtė dhėnė njė sqarim pėr kėtė ndalim tė ēuditshėm. Kėshtu e pėrshtatshme, saqė askush nuk ka pyetur pėr sqarimin – madje as dijetarėt e Islamit.

Arsyet e mundshme pėr ndalimin e pėrdorimit tė arit si para janė si mė poshtė:

1. Pėr tė parandaluar mundėsinė se ari i pėrdorur si para mund tė kėrcėnoj, dhe mund tė shkaktoj kolaps tė sistemit monetar tė parave false tė letrės;

2. Pėr tė siguruar se ari qė i takon pjesės tjetėr tė botės, por qė gjendet nė SHBA, do tė ngelet i paprekshėm nė territorin amerikan derisa tė vijė koha qė sistemi monetar i parasė sė letrės do tė shkatėrrohet dhe bota ti kthehet arit si para. Nė atė kohė ndalimi ligjor i pėrdorimit tė arit si para do tė hiqet, dhe ari i magazinuar nė pronėsinė e Bankės Federale tė Rezervave tė Nju Jorkut, tė kontrolluar nga Sionistėt, atėherė do tė mund nė mėnyrė tė fshehur dhe joligjore tė transferohet nė Izrael (transferimi ndoshta veē mė ka ndodhur) kėshtu qė sundimi i Izraelit mbi botėn e parasė tė ngelet i pasfiduar dhe i pandryshueshėm. Ari i magazinuar nė SHBA do tė mbetet edhe pėr njė kohė tė gjatė i paprekur pasi qė nuk do tė ketė arsye qė ndonjė Shtet anėtar tė kėrkoj riatdhesimin e arit tė tij. Ēfarė do tė bėjnė ata me arin e tij, pėrveē se ta mbajnė si njė dyqan me vlerė? Mund tė pėrdoret si para.

3. Pasi qė shtetet anėtare tė FMN-sė dikish depozituar 25% tė rezervave tė tyre tė arit nė FMN (d.m.th. nė SHBA) dhe shtetet anėtare kanė filluar qė tė marrin kredi nga FMN-ja qė ishin siguruar nga ari, atėherė do tė jetė e mundur qė tė inkurajohen ato qė tė depozitojnė mė shumė dhe mė shumė nga rezervat e tyre tė arit nė FMN. Nėse ata mbajnė arin e tyre, ata nuk mund ta pėrdorin nė asnjė mėnyrė qė do tė kishte dobi pėr to. Dhe kėshtu kjo dispozitė e Neneve tė Marrėveshjes ka hapur rrugėn pėr SHBA-nė qė pėrfundimisht tė jetė e ngarkuar me ruajtjen e shumicės sė rezervave tė arit tė botės.

Ėshtė absolutisht e mahnitshme se pėrse bota e Dijetarėve Islam asnjėherė nuk ka ngritur zėrin qė nga viti 1944, e deri mė sot, ndaj Neneve tė Marrėveshjes sė FMN-sė, qė tė vėnė nė dukje se zoti i Lartėsuar e ka lejuar pėrdorimin e arit si para (Halal), dhe kush e bėn tė ndaluar (Haram) atė qė zoti e ka bėrė tė lejuar (Halal), ka bėrė mėkatin pėrfundimtar tė Shirkut (apo femohimit). Pėrveē kėsaj, kushdo qė pranon dhe pason atė akt tė Shirkut, edhe vet bėn Shirk. (Shih Kuran, Kaptina Al-Taubeh, 9:31). Kėshtu i tėrė sistemi monetar qė ėshtė kontrolluar nga FMN-ja ėshtė i bazuar nė Shirk, dhe i mbarė njerėzimi qė pėrdor sistemin monetar tė FMN-sė njashtu ka bėrė Shirk.

Ėshtė gjithashtu mahnitėse se bota e Dijetarėve tė Islamit ka dėshtuar qė tė njeh se pasi qė “paraja” nė Kuran dhe Sunet gjithnjė ka qenė para me vlerė tė vėrtetė, qė ėshtė manifestuar me braktisjen e Kuranit dhe Sunetit se “paraja me vlerė tė vėrtetė” duhet tė zėvendėsohet nga Paraja Sioniste e FMN-sė me vlerė tė rreme.

Pėrveē kėsaj, njė nga funksionet e rėndėsishme tė FMN-sė ishte qė tė siguroj kredi nė interes tė shteteve anėtare. Kėto kredi do tė mundėsoheshin nga fondet e depozituara nė FMN nga kontribuuesit e mėdhenj tė tillė si SHBA-ja. Depozitimet e arit nė FMN njashtu mund tė pėrdoren qė tė sigurojnė kreditė e FMN-sė. Sistemi monetar kėshtu ka siguruar tė paktėn njė pėrdorim pėr arin.

Por zoti i Lartėsuar ka ndaluar huazimin e parave me interes. Huazimit tė parave me interes, qė FMN-ja ėshtė bėrė para-huadhėnės, tė cilėve zoti dhe Profeti i Tij i kanė shpallur luftė (Shih Kuran, Al-Bekare, 2:279) dhe tė cilėt, kanė marrė mallkimin e Profetit Muhamed (s.a.v.s.). pėrveē gjithė kėsaj qė ėshtė cekur mė lartė, ēuditėrisht Bota e dijetarėve tė Islamit ka heshtur, dhe nuk ka bėrė asgjė, qė ti paralajmėroj myslimanėt pėr kėtė rrezik tė madh, dhe ti parandaloj myslimanėt pėr anėtarėsimin nė FMN. Pavarėsisht degėve tė shumta tė tyre tė dijes, dijetarėt e Islamit kanė dėshtuar nė mėnyrė mizore kur Dexhalli, Mesihu i rremė i testoi me kėtė test monetar.

Nė fakt sfida e vetme e sistemit tė ri monetar ndėrkombėtar qė i shfaq brenda 25 viteve tė fundit tė ekzistimit erdhi nga Franca, e cila me vonesė e realizoi rolin joserioz tė arit nė sistemin monetar. Pėrveē mungesės sė integritetit, sistemi monetar ėshtė gjithnjė duke funksionuar nė njė mėnyrė qė ėshtė padrejtėsisht e dobishme pėr SHBA-nė, dhe kėshtu Franca kishte kundėrshtime serioze pėr avantazhin e tillė tė padrejtė.

Francezėt filluan qė tė bėjnė pėrpjekje nė 1960-at e hershme qė tė rivendosin arin nė vendin qendror nė sistemin monetar. Ndėr gjėrat qė Francezėt bėnė ishte qė dollari amerikan tė shpengohet pėr 35$ pėr ons. Lufta e Vietnamit i ka dhėnė Francės njė arsye shtesė pėr tė kėrkuar ndryshime nė sistemin monetar tė Bretton Woods-it. Si dhe tė gjitha vendet anėtare, SHBA-ja duhej tė depozitonte 25% tė rezervave tė saja tė arit nė FMN.

Nė kėtė mėnyrė ajo siguroi shtetet anėtare me informacionin e shtrirjes sė rezervave tė arit tė saj. SHBA-ja ishte nėn detyrimin ligjor qė tė shpengoj dollarin pėr ari pėr 35$ pėr ons. Prandaj do tė ishte e paligjshme dhe e pamoralshme pėr SHBA-nė qė tė printoj mė shumė dollar amerikan tė letrės sesa mund tė shpengohen pėr arin amerikan. Kjo ėshtė pikėrisht ajo qė Qeveria amerikane bėri qė tė financoj Luftėn e Vietnamit. Franca iu pėrgjigj kėsaj sjelljeje tė paligjshme dhe tė pamoralshme duke kėrkuar zhvlerėsimin e dollarit amerikan pėrmes ndryshimit tė ēmimit tė arit.

Francezėt sfiduan mė nė fund sistemin kur u dobėsua SHBA-ja, detyruan qė tė financojnė Luftėn e Vietnamit duke printuar mė shumė dhe mė shumė dollar tė letrės, qė nuk mund ti qėndronin presionit francezėt, dhe nė Gusht tė vitit 1971 u detyrua qė tė mbaj detyrimin ligjor qė tė shpengoj dollarin pėr ari.

Mos vallė bota Islame pėrdori mundėsinė qė u prezantua nga kolapsi i sistemit monetar tė Bretton Wods qė tė artikulojnė njė koncept Islamik tė parave dhe sistemit monetar? Jo, nuk ka ndodhur njė gjė e tillė. Pėrveē publikimit tė Umar Ēapra “Drejt njė Sistemi tė Vetėm Monetar”, bota e dijetarėve tė Islamit mbeti e heshtur nė mėnyrė misterioze. As francezėt nuk ishin nė gjendje qė tė kuptojnė mundėsinė e prezantuar nga kolapsi i Bretton Woods-it qė tė udhėheqin njė pėrpjekje pėr njė sistem tė ri monetar mė tė mirė. Nė vend tė kėsaj, brenda vetėm dy viteve nga kolapsi i Bretton Woods-it, amerikanėt larguan njė lepur nga qesja qė tronditi botėn, nė fillim tė tetorit tė vitit 1973 Lufta Arabo-Izraelite dhe njėkohėsisht embargoja e Naftės Arabe nė SHBA, me krijimin e njė sistemi magjepsės tė sistemit monetar tė petro-dollarit.
avatar
M986

"The hawk and the dove must become one in wisdom"

74


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Njė sistem i ri monetar evropian

Mesazh  rebelisistemit prej 16.10.13 1:18

Kjo pjese eshte marre nga Imran Hosein...
avatar
rebelisistemit

Nėsė do tė bėsh armiq, nuk ėshtė e nevojshme qė tė shpallėsh vetėm luftė, mjafton ta thuash tė Vėrtetėn. (Martin Luter King)

164


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Shiko temėn e mėparshme Shiko temėn pasuese Mbrapsht nė krye


 
Drejtat e ktij Forumit:
Ju nuk mund ti pėrgjigjeni temave tė kėtij forumi