Vullkani gjigant qė mund tė sjellė fundin e botės

Shko poshtė

Vullkani gjigant qė mund tė sjellė fundin e botės

Mesazh  Luli prej 31.05.12 20:29

Vullkani gjigant qė mund tė sjellė fundin e botės


Rezervuar magme qė ndodhet nėn Tokė

Njė shpėrthim i fuqishėm vullkanik me fuqi pėr tė shkatėrruar njerėzimin mund tė ndodh shumė mė shpejt se shkencėtarėt mendonin.

Vetėm njė numėr i vogėl sa gishtat e dorė ekzistojnė nė botė por vetėm njėri prej tyre mund tė sjellė efekte shkatėrruese.

Mendohet se zhurma e shpėrthimit do tė dėgjohet nė tė gjithė planetin, do tė bjerė shi i zi dhe qielli rreth Tokės do tė errėsohet.

Kjo mendohet si e dyta mundėsi pėr shkatėrrimin e shpejtė tė tokės pas ndonjė vizite tė asteroideve nė Tokė.


Parku Jelloustone

Vullkanet gjigantė janė tė mbushur me pellgje tė mėdhenj magme, tė cilėt gjendet nėn Tokė.

Mė parė mendohej se njė vullkan i tillė mund tė shpėrthente pas 100 mijė apo 200 mijė vite, kohė e cila do tė mjaftonte pėr tė rritur presionin pėr njė shpėrthim tė tillė.



Shtrirja e magmės nėn Tokė nė Jelloustone

Njė kėrkim i fundi i publikuar nė revistėn shkencore “One”, parashikohet se njė proces i tillė mund tė kėrkojė edhe mė pak kohė, njėmijė apo njėqind vjet.

Zbulimi i ri sjell lajme tė kėqija pėr shkak se nė Parkun Kombėtar tė SHBA-ve nė Jelloustone, e cila ka njė rezervuar magme 10 km nėn tokė, po rritet me shpejtėsi rekord qė prej vitit 2004.



Super-vullkan

Jellostone ngjan si njė kap i nxehtė i tenxheres sė gatimit dhe ėshtė formuar 600 mijė vite mė parė kur edhe ka ndodhur shpėrthimi i fundit. Shkencėtarėt besojnė se ajo mund tė shpėrthejė pėrsėrit.

Njė super-vullkan ka shpėrthyer vetėm tre herė nė 2.1 milionė vitet e fundit. Mė i fundit ka qenė Toba, 74 mijė vite mė para nė Sumatra, Indonezi, i cili ka qenė 10 herė mė i madhe se Shėn Helenės dhe ishte njė katastrofė globale.




Shpėrthimi i Shėn Helenės nė Uashington me 22 korrik 1980

“Studimi ynė tregon se kėto rezervuare tė mėdha magme janė kalimtare dhe nuk mund tė rrinė gjatė pa shpėrthyer”, thotė Dr Guilherme Gualda nga Universiteti i Nashville. “Fakti qė procesi i formimit tė magmės ka nisur nė shumė vite mė parė, kohėzgjatja gjeologjike ndryshon krejtėsisht natyrėn e problemit”.

F.Stafa
avatar
Luli

"Duhet bredhur shumė nė errėsirė derisa tė preket drita"

884


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Vullkani gjigant qė mund tė sjellė fundin e botės

Mesazh  Fikrro prej 01.06.12 22:35

“Supervullkani” do tė sjellė fundin e botės



Shpėrthimi i njė “supervullkani”, njė fenomen natyror nė gjendje qė tė shfarrosė qytetėrimin nga faqja e planetit, ėshtė njė ngjarje qė ndodh shumė mė shpesh nga sa mendohet.

Ndėrsa njė meteor si ai qė besohet se i dha fund jetės sė dinosaurve godet planetin mesatarisht njė herė nė 70 mijė vjet, vullkane gjigante ndodhin njė herė nė disa mijėra vjet, por njė shpėrthim i tillė mund tė formohet edhe brenda disa qindra viteve, tregojnė studimet e reja.

Lajmi i keq pėr tė gjithė ėshtė se shkencėtarėt besojnė se njė vullkan tejet i fuqishėm ėshtė duke u formuar nėn parkun kombėtar tė “Yellowstone” nė SHBA.

Nėse parashikimet dalin tė vėrteta, dy tė tretat e SHBA-sė do tė mbuloheshin nga pluhuri dhe do tė bėheshin tė pabanueshme, ndėrsa epoka e akullnajave do tė rikthehej si pasojė e ftohjes drastike qė do tė shkaktohej nga akumulimi i reve vullkanike, qė do tė pengojnė dritėn e diellit.

Nė tė shkuarėn, shkencėtarėt besonin se grumbullimi i magmės dhe formimi i presionit pėr shpėrthimin e saj kėrkonte 100-200 mijė vite pėr t’u formuar.

Megjithatė, studimet e reja tregojnė se koha e nevojshme pėr shpėrthimin mund tė jetė shumė e shkurtėr nga sa besohej dhe qė prej vitit 2004, njė masė llave po rritet me shpejtėsi rekord dhjetė kilometra nėn tokėn e “Yellowstone”.

Lajmi i ka ridhėnė jetė teorive se fundi i botės ėshtė i afėrt, midis tė cilave edhe teorive se ai mund tė ndodhė nė 21 dhjetor 2012, sipas njė date tė dhėnė nga njė kalendar i fiseve antike maja pėr fundin e qytetėrimit dhe i portretizuar nė film nė njė prej veprave mė tė suksesshme tė Hollivudit (filmi “2012”).
avatar
Fikrro

539


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Mbrapsht nė krye


 
Drejtat e ktij Forumit:
Ju nuk mund ti pėrgjigjeni temave tė kėtij forumi