Rrathėt nė grurė

Shiko temėn e mėparshme Shiko temėn pasuese Shko poshtė

Rrathėt nė grurė

Mesazh  Zattoo prej 13.04.11 19:37

Rrathėt nė grurė

Njė rreth drithėrash ėshtė njė model mjaft i madh i krijuar nga rrafshimi i bimėve tė tilla si gruri, elbi, thekra ose misri. Qarqet nė drithė janė referuar ndryshe edhe si formacione gruri, sepse ata nuk janė gjithmonė nė formė rrethore.

Megjithėse data e saktė kur rrathėt nė grurė filluan tė shfaqen ėshtė e panjohur, rastet e dokumentuara janė rritur nga 1970 nė kohėn e tanishme. Njėzet e gjashtė vende tė ndryshme kanė raportuar rreth dhjetė mijė formacione nė grurė, nė pjesėn e tretė tė shekullit tė 20, dhe 90% e atyre ishin tė vendosura nė Anglinė jugore.

Shumica e formacioneve tė shfaqura nė atė zonė janė tė pozicionuara pranė monumenteve tė lashta, tė tilla si Stonehenge. Gati gjysma e tė gjithė rrathėve tė grurit, qė janė gjetur nė Britani tė Madhe, janė tė vendosura brenda njė rrezeje prej 15 km nga Avebury. Formacionet zakonisht janė bėrė brenda natės, por ka raste qė janė bėrė edhe gjatė ditės.

Metoda mė e njohur gjerėsisht pėr tė ndėrtuar njė formacion gruri nga njė person apo grup ėshtė, qė tė lidhin njė fund tė njė litari njė pikė mbėshtetjeje dhe nė anėn tjetėr lidhin njė bord, i cili pėrdoret pėr tė shtypur bimėt.

Metodat mė tė fundit pėrfshijnė pėrdorimin e njė ruli lėndine. Disa formacione gruri janė tė paguara nga kompanitė, qė i pėrdorin ato si reklama. Formacionet e tjera thuhet se janė realizuar ndonjėherė nga individė apo grupe pa ndonjė provė pėr tė mbėshtetur pohimin e tyre, zakonisht mbasi pasoja tė padėshirueshme ligjore e bėn kėtė tė pamundur.

Pak histori


Disa dėshmi tė tilla si Djalli-kositės, sugjerojnė shfaqjen e qarqeve tė drithėrave edhe para shekullit tė 20-tė. Megjithatė ka ndryshime tė rėndėsishme nė mes historisė sė asaj periudhe dhe qarqeve moderne tė grurit.

Historia e djallit kositės pėrfshin prerjen e drithėrave pas mosmarrėveshjeve nė lidhje me korrjen dhe njė thirrje e muzės sė djallit, por nuk ka modele gjeometrike, qė janė raportuar. Nė vitin 1991, prestigjatorėt e vetė-shpallur Doug Bower dhe Dave Chorley deklaruan, se ata e kishin filluar fenomenin nė 1978, duke i bėrė qarqet aktuale tė drithėrave me pėrdorimin e mjeteve tė thjeshta.

Pas shpalljes sė tyre, nė njė demonstrim ata tė dy krijuan njė rreth gruri nė njė orė. Pas zbulimit tė mashtrimit, modelet e rrathėve tė grurit vazhduan tė bėheshin dhe madje u kthyen nė mė tė ndėrlikuara, madje disa pėrngjajnė edhe me jashtėtokėsorėt, siē portretizohet nga disa filma fantastiko-shkencorė, fraktale dhe simbolet arkeologjike, fetare, ose mitologjike.

Ndėr tė tjera, entuziastė tė dukurive paranormale, ufologjistė, dhe hetues tė anomalive kanė ofruar shpjegime hipotetike, qė janė kritikuar si pseudoshkencore nga grupet mosbesuese si Komiteti skeptik pėr Hetim.

Nė art dhe biznes

Qė nė fillim tė viteve 1990 bashkimi kolektiv i artit nė Mbretėrinė e Bashkuar, themeluar nga artisti John Lundberg, i quajti ata Circle-makers dhe ka krijuar disa formacione gruri nė Mbretėrinė e Bashkuar dhe nė gjithė botėn si pjesė e praktikės sė tyre tė artit, por edhe pėr klientėt tregtarė.

Nė natėn e 11-12 korrikut, 1992, njė konkurs nė lidhje me bėrjen e rrathėve tė grurit, pėr njė ēmim prej disa mijėra paund nė Mbretėrinė e Bashkuar (pjesėrisht tė financuar nga Fondacioni Koestler Arthur), u mbajt nė Berkshire. Fituesi ishte prodhuar nga tre inxhinierė tė helikopterėve Westland, duke pėrdorur litar, tub PVC, njė mushkė dhe njė shkallė.

Njė tjetėr konkurrent kishte pėrdorur njė rul tė vogėl kopshti, njė dėrrasė dhe disa litarė. Nė vitin 2002, Discovery Channel porositi pesė studentė aeronautike dhe astronautike tė diplomuar nga MIT, pėr tė krijuar rrathė nė grurė sipas mėnyrės sė tyre, me qėllim qė tė kopjojnė disa nga karakteristikat e pohuara, pėr tė dalluar rrathėt e grurit "tė vėrteta" nga ato fallto, tė njohur tė tilla si ato tė krijuara nga Bower dhe Chorley. Krijimi i rrethit ėshtė regjistruar dhe pėrdorur nė qarqet dokumentare Discovery Channel: Misteret nė Fusha.


Implikime ligjore

Nė 1992 tė rinjtė hungarezė Gįbor Takįcs dhe Robert Dallos, atėherė nė moshėn 17-vjeēare, ishin njerėzit e parė, qė u pėrballėn me veprime ligjore pas krijimit tė njė rrethi gruri. Takįcs dhe Dallos, nga Technicumi bujqėsor i Shėn Stefanit, njė shkollė e lartė nė Hungari e specializuar nė bujqėsi, krijuan njė rreth me 36-metra diametėr nė njė fushė gruri pranė Székesfehérvįr, 43 milje (69 km), nė jugperėndim tė Budapestit, mė 8 qershor, 1992.

Mė 3 shtator, kjo palė u shfaq nė TV hungareze dhe ekspozuan rrethin si njė sajesė, duke treguar foto tė fushės para dhe pasi ishte bėrė rrethi. Si rezultat, Aranykalįsz Co,pronarėt e tokės, paditėn tė rinjtė me shumėn 630.000 HUF (rreth 3000 USD) pėr dėmet.

Kryetari i trupit gjykues ka vendosur, qė studentėt tė ishin pėrgjegjės vetėm pėr dėmin e shkaktuar nė rrethin me 36-metra diametėr, qė arrinte nė rreth 6.000 HUF (afėrsisht $ 30USD) dhe se 99% tė dėmit nė grurė ishte shkaktuar nga mijėra vizitorė, tė cilėt u dyndėn nė Székesfehérvįr pas promovimit tė rrethit nga mediat.

Gjoba ėshtė paguar pėrfundimisht nga TV, siē ishin taksat ligjore tė studentėve. Nė vitin 2000, Matthew Ėilliams u bė njeriu i parė nė Mbretėrinė e Bashkuar, qė do arrestohej pėr shkaktimin e dėmit, pasi kishte bėrė njė rreth gruri pranė Devizes.

Shpjegimi pėrmes motit

Disa njerėz kanė sugjeruar, se rrathėt nė grurė janė rezultat i fenomeneve tė jashtėzakonshme meteorologjike. Kjo hipotezė ndoshta e ka origjinėn nga njė botim i vitit 1880 nė revistėn Nature nga hetuesi dhe shkencėtari amator John Rand Capron.

Pjesė e publikimit ėshtė rishfaqur nė ēėshtjen e janarit 2000 tė Journal of Meteorology: "Stuhitė nė lidhje me kėtė pjesė tė Western Surrey kanė qenė kohėt e fundit lokale e tė dhunshme dhe efektet e prodhuara nė disa raste kurioze. Duke vizituar fermėn e njė fqinji tė mėrkurėn mbrėma, kemi gjetur njė fushė gruri tė ngritur nė kėmbė dhe tė rrėzuar nė mėnyrė tė konsiderueshme, jo si njė tėrėsi, por nė formėn e arnave dhe tė para nga distanca si spote rrethore ... Unė nuk mund tė gjej asnjė gjurmė nė vend pėr format e veēanta tė arnave nė fushė, as mund tė tregoj nėse ishte era apo shiu, apo tė dyja tė kombinuara, qė kishin shkaktuar ato. Pėrtej provave tė pėrgjithshme me shirat e rėndė, pėr mua ishin disa veprime tė erės Ciklonike ... "


Shpjegimi Paranormal


Qė nga shfaqja nė media nė vitet 1970, qarqet nė drithė janė bėrė objekt i spekulimeve nga hetuesit e ndryshėm paranormalė, ufologjistė dhe anormalė, duke filluar nga propozimet qė ata janė krijuar nga fenomenet meteorologjike tė ēuditshme e deri te mesazhe nga qenie jashtėtokėsore.

Vendndodhjen e rrathėve nė grurė shumė pranė vendeve tė lashta tė tilla si Stonehenge, pirgjeve tė lashta dhe kuajve tė shkumės ka ēuar shumė sisteme besimi tė Epokės sė Re, tė pėrfshijnė rrathėt nė drithė nė kulturė, duke spekuluar ekzistencėn e tyre nė lidhje me linjat e lashta imagjinare.

Disa nga mbėshtetėsit e New Age kanė lidhur rrathėt nė grurė me hipotezėn Gaia, duke pretenduar se "Gaia", nėna tokė, ėshtė nė tė vėrtetė e gjallė dhe rrathėt e grurit janė mesazhe ose pėrgjigje pėr stimuj tė tilla si ngrohja globale dhe ndotja e njeriut.

Ajo pohon, se toka mund tė jetė e modeluar si njė super-organizėm i vetėm, nė faktin se komponentėt tokėsore (p.sh. bota, klima, temperatura, rrezet e diellit, etj), ndikojnė njėri-tjetrin dhe janė tė organizuar, pėr tė funksionuar dhe zhvilluar si njė e tėrė.

Kritikat kryesore tė krijimit tė rrathėve tė grurit tė dyshuar jo-njerėzore, ėshtė se ndėrsa provat e kėsaj origjine, pėrveē dėshmive tė dėshmitarėve okularė, nė thelb mungojnė, disa janė tė njohur patjetėr, qė tė jetė puna e makinacioneve tė njeriut dhe tė tjerat mund tė shpjegohen nė mėnyrė adekuate si i tillė.

Ka pasur raste, nė tė cilat studiuesit kanė deklaruar, se qarqet nė grurė janė "gjė e vėrtetė", vetėm pėr t’u konfrontuar me njerėzit qė krijuan rrathėt dhe dokumentuan mashtrimin (shih mė lart).

Nė vitin 1997 nė librin e tij ‘The World Demon-Haunted: Shkenca si njė qiri nė errėsirė’, shkencėtari Carl Sagan diskutoi teoritė e bazuara nė aliena tė formimit tė rrathėve nė grurė. Sagan arriti nė pėrfundimin, se nuk ekzistojnė prova empirike pėr tė lidhur UFO me rrathėt e grurit.

Shumė tė tjerė kanė treguar, se si mund tė jenė krijuar rrathėt kompleksė. Scientific American botoi njė artikull nga Matt Ridley, i cili filloi tė bėnte rrathė nė grurė nė Anglinė veriore nė vitin 1991. Ai shkruan, se sa e lehtė ėshtė pėr tė zhvilluar teknika, duke pėrdorur mjete tė thjeshta qė mund tė habisin vėzhguesit mė vonė.

Ai njoftoi pėr burimet e "ekspertėve" tė tilla si Wall Street Journal, qė kishin qenė tė mashtruara dhe zbavitura lehtė, se pse njerėzit duan tė besojnė shpjegime mbinatyrore tė fenomeneve, pėr tė cilat nuk janė sqaruar ende. Metodat pėr tė krijuar njė rreth gruri tani janė tė dokumentuara mirė nė internet.

Nė pėrgjigje tė besimeve vendase se "qeniet jashtėtokėsore" UFO ishin pėrgjegjės pėr rrathėt e drithit tė shfaqura nė Indonezi, qeveria dhe Agjencia Kombėtare e Aeronautikės dhe Hapėsirės (Lapan) i pėrshkroi ato si "tė bėra nga njeriu".

Thomas Djamaluddin, profesor pėr kėrkimin e astronomisė dhe astrofizikės nė Lapan deklaroi: "Ne kemi ardhur pėr tė rėnė dakord, se kjo gjė nuk mund tė provohet shkencėrisht. Shkencėtarėt kanė vėnė UFO-t nė kategorinė e pseudoshkencės."
avatar
Zattoo

696


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Shiko temėn e mėparshme Shiko temėn pasuese Mbrapsht nė krye


 
Drejtat e ktij Forumit:
Ju nuk mund ti pėrgjigjeni temave tė kėtij forumi