Budizmi Tibetian

BUDIZMI TIBETAN = VAXHRAJANA

= „vetura e xhevahirit“ = Tantra tibetane

Idetë-bazë janë si në Budizmin Mahajana, por Vaxhrajana synon ndriçimin e shpejtë, brena kësaj jete.

Tantrizmi është çlirimi i shpejtë, gati i dhunshëm, i njeriut. Qëllimi është identifikimi me natyrën e Budës.


Idetë kryesore:

- Samsara dhe nirvana janë njëlloj

- Secili ka natyrën e Budës

- Duhet udhëheqja e një mjeshtri (sidha, lama).



Metodat:

- Vizualizimi (përfytyrimi) i një Bude apo Bodisatve

- Mantra (këndime të fjalëve apo fjalive të shenjta)

- Mudra (gjeste me duart)

- Meditimi

- Këndimi

Të bëhesh njësh me atë që vizualizon të çon drejt ndriçimit.

Për të arritur ndriçimin, duhet praxhna = urtësi dhe upaja = metodë.

Tantra është e njohur sidomos për përfshirjen e seksualitetit. Mirëpo, gjatë ritualeve, bashkimi seksual ndodh rrallë. Atëherë shërben për të transformuar energjitë seksuale në ato spirituale për ta arritur kështu ndriçimin.



4 shkollat bazë të Budizmit tibetan:

- Njingma

- Shakja

- Kagjy – më e përhapur në perëndim

- Gelug – shkolla e Dalai Lamës, që megjithatë respektohet si udhëheqës fetar nga të gjithë tibetanët.



4 klasat e Tantrës:

- Krija Tantra: rituale

- Çarja Tantra: veprimi ritual bashkë me përqëndrim të brendshëm

Njeriu ushtron si lutës, që i drejtohet hyjnisë së përfytyruar sikur të ishte qenie më e lartë

- Joga Tantra: meditim, vizualizim i mandalave (simbole përreth një qendre), identifikim me aspektet e Budave

- Anutara Joga Tantra: bashkimi i të gjitha polariteteve, kuptimi që në gjithçka ndodhet zbrazëtia

Njeriu duhet të praktikohet me bodiçita = një shpirt drejtuar ndriçimit, bashkë me mëshirë. Bodiçita është dashuri dhe mëshirë për të gjitha qeniet.


Hyjnitë janë ndihmës. Njeriu u drejtohet nëpërmjet vizualizimeve, mudrave, mantrave dhe mandalave.

Përfshihen 5 Buda transcendentë = Tatagata. Të gjithë Budat e tjerë janë emanacione (manifestime, shfaqje konkrete) të tyre.



Mjeshtrat janë lama (mësues spiritual) dhe tulku (një mësues që është rilindja e një mjeshtri të vdekur). Shumë funksione fetare përcaktohen me parimin e tulkus.

Kështu, Dalai Lama është rilindja e paraardhësit te tij, e kështu me radhë. Dmth. në të vërtetë ka vetëm një Dalai Lama në rimishërimet e tij.



Kozmosi është manifestimi i polariteteve.

Ka vetëm një zbrazëti – nirvana, por këtu gjithçka manifestohet në polaritete.

Këto klasifikohen sipas koncepteve simbolike mashkullor – femëror.

Kështu, metoda e shkathët është mashkullore, ndërsa urtësia femërore.

Në ritual, femërorja simbolizohet nga këmbana, ndërsa mashkullorja nga vaxhra.



Mësimi Trikaja: Çdo Buda paraqitet në tre trupa njëkohësisht.

- Nirmanakaja: trupi tokësor, që e kemi edhe ne

- Sambogakaja: trupi i lumturisë. Ai përbëhet nga një substancë si dritë, që manifestohet në nivelet e ndryshme të Budave.

- Darmakaja: trupi i së vërtetës. Është një trup i palindur = zbrazëtia = gjendja e hapur e ekzistencës = vetë ekzistenca (tatva) = kuptimi që nuk ka ndonjë Vete në asgjë që është = njësh me të gjitha Budat, sidomos me 5 Tatagatat = natyra e Budës