Zhdukja e civilizimeve

Shiko temėn e mėparshme Shiko temėn pasuese Shko poshtė

Zhdukja e civilizimeve

Mesazh  Admin prej 31.08.11 13:46

Zhdukja e civilizimeve

Bota lėviz, ndryshon, zvogėlohet, zhduket dhe sėrish krijohet. Nėpėr botė ekzistojnė dėshmi tė shumta materiale se bėhet fjalė pėr jetė nga e kaluara dhe zhvillim tė ndryshėm civilizues.

Olmekėt

Olmekėt kanė banuar nė pjesėn tropikale tė Meksikės jugore dhe qendrore. Tė dhėnat e para pėr civilizimin e Olmekėve janė gjetur rreth 1400 vite para erės sonė. Kanė qenė ndėrtimtarė shumė tė mirė, qė mund tė vėrehet nga njėra prej sy kryeqendrave, Tenoktitlan. Ndėrtonin lagje, piramida, qendra kulturore ndėrsa mė tė njohur janė pėr kokat kolosale prej guri. Janė marrė me tregti, dhe si kulturė me e re e kėtyre hapėsirave, konsiderohen si bazė e tė gjitha civilizimeve tjera qė mė vonė janė zhvilluar nė regjionin e Meksikos sė mesme.

Si janė zhdukur?

Njė prej teorive thotė se Olmekėt janė zhdukur kur aktivitetet vullkanike dhe ndryshimet klimatike nė pjesėn lindore ua kanė bėrė jetėn tė papėrshtatshme. Sipas njė teorie tjetėr, vėhet fjalė pėr pushtim, por nuk dihet kush ishin ata qė i kanė sulmuar. Rreth 400 vjet para erės sonė Olmekėve u humbet gjurma plotėsisht.

Nabatekėt

Kultura Nabateke ka qenė me prejardhje semitike dhe ėshtė zhvilluar nė territorin e Jordanisė sė sotshme gjatė shekullit tė gjashtė para erės sonė. Karakteristikat mė tė njohura tė kėtij civilizimi kanė qenė, Petra, qytet i gdhendur nė mure prej gėlqere nė njė klisurė. Fuqia e Nabatekėve rrjedh nga pozita e mirė gjeografike kėshtu qė ata kanė qenė udhėkryq kryesor tregtar nė kohėn antike. Ėshtė interesante se banorėve tė Petras dhe qyteteve tjera nabateke nuk e njihnin koncepti i qeverisjes me robėr dhe qytetarėt nė mėnyrė tė njėtrajtshme ishin aktiv nė zhvillimin e fuqisė sė qyteteve.

Si janė zhdukur?

Hulumtimet kanė treguar se banorėt e Petras nuk e kishin braktisur kryeqendrėn me dhunė, por nė mėnyrė tė organizuar dhe me faza. Ėshtė zhvilluar njė teori sipas sė cilės Petra e humbet fuqinė si kryeqendėr tregtare dhe banorėt nuk kanė mundur tė fitojnė mė, kanė filluar tė largohen nga Petra dhe nga qytetet tjera, duke u shpėrngulur drejt veriut ku ishte pėrqendruar fuqia.

Mbretėria aksumite

Kryeqendra e lashtė e mbretėreshės legjendare nga Saba ėshtė zhvilluar rreth qytetit Aksum nė Etiopi gjatė shekullit tė parė para erės sonė. Aksum ka qenė qendėr e fuqishme tregtare dhe djep i kulturės bashkėkohore afrikane. Karakteristikė kryesore e Aksumit kanė qenė gurėt e mėdhenj tė gdhendur qė kanė shėnuar varrezat e mbretėrve dhe fisnikėve mbretėror.

Kur nė vitin 324 mbreti Erzan i Dytė e pranoi besimin e krishterė, Aksun dhe Etiopia u bėnė tė krishtera. Pikėrisht pėr kėtė Etiopia ceket si strofull e fundit e “arkivolit tė premtuar”.

Si janė zhdukur?

Legjendat vendore thonė se mbretėria aksumite ėshtė djegur deri nė themel nga mbretėresha ēifute Jodit, e cila kishte shkatėrruar ēdo shenjė tė ekzistimit tė kėsaj kulture. Legjenda tė tjera thonė se mbretėrinė e kishte shkatėrruar mbretėresha pagane Bani-al-Hamvia nga Afrika Jugore, ndėrsa ekziston edhe teoria sipas sė cilės pėr zhdukjen e Aksumit janė fajtorė ndryshimet klimatike, ndryshimet politike dhe varfėria e papritur.

Kultura mikene

Civilizimi i Mikenėve e njohim nga legjendat antike. Pėr herė tė parė pėrmendet nė mesin e shekullit tė dytė para erės sonė. Mikenėt kishin marrė dy ishuj dhe pjesėn tokėsore jugore tė Greqisė dhe ishin njė nga fuqitė detare mė tė mėdha nė atė kohė. Nė Detin Egje ishin tė njohur pėr luftėrat dhe tregtinė, respektivisht pėr armėt dhe gurėt e ēmueshėm.

Si janė zhdukur?


Historia pohon se kulturėn mikene e kishin shkatėrruar Doranėt, por ekzistojnė edhe tregime popullore qė dėshmojnė shkatėrrim si pasojė e kryengritjeve tė fshatarėve, por edhe se tėrmetet dhe fatkeqėsitė e tjera natyrore kanė ndikuar nė zhdukjen e civilizimit.

Kmerėt

Prejardhja e Kmerėve lidhet me prejardhjen e civilizimit Ēenla, mbretėria e sė cilės dikur gjendej nė hapėsirat e Kamboxhas sė sotshme. Ngritja e mbretėrisė kishte filluar nė shekullin e nėntė tė erės sonė, ndėrsa dėshmi e fuqisė sė Kmerėve ėshtė njė nga qytetet e lashtė mė tė bukur dhe mė ekzotikė - Angori.

Si janė zhdukur?

Ekzistojnė teori qė pėrshkruajnė fundin e dhunshėm tė kėtij civilizimi. Konsiderohet se Kmerėt, pas futjes sė njė lloji tė veēantė budizmi, i cili udhėheqėsin e bėnte hyjnor, janė dorėzuar nga mbreti dhe kjo ka ēuar deri tek anarkia dhe shkatėrrimi i Kmerėve. Gjatė periudhės sė qeverisjes sė Jahavarmanit tė Shtatė, ėshtė ndėrtuar njė rrjet i pėrkryer i rrugėve qė duhej tė shėrbenin pėr tė lehtėsuar tregtinė me vendet pėrreth, por tė njėjtat rrugė kishin sjellė armiqtė deri nė Angor.


Admin

1162


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Zhdukja e civilizimeve

Mesazh  Dimitrov Xhunga prej 01.09.11 19:16

Per te plotesuar me tutje duke u mbeshtetur plotesisht ne librin "ENIGMA" te studjuesit Robert.d'ANGELY civilizimi i pellazgeve eshte primi i civilizimeve te mbare popullsise ariane.Mbi shpatullat e ketij civilizimi kane ngritur kulturen dhe qyteterimin e tyre edhe mikenasit qe permenden ketu.Bile studjuesi nenvizon se mikenasit s'jane vecse nje pjese e pellazgeve pasi keta te fundit perbenin popullaten e gjuthe pellgut te mesdheut dhe atij avropian.
avatar
Dimitrov Xhunga

159


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Zhdukja e civilizimeve

Mesazh  Berti69 prej 29.09.11 23:29

Lindja dhe zhdukja e qytetrimeve



Nese i hedhim nje veshtrim historise mijevjecare te njerezimit do te shohim se, ne periudha te ndryshme jane paraqitur qyteterime te shumta. Keto qyteterime ne fillim te paraqitjes se tyre, ishin te fuqishme dhe perparimtare dhe pas nje kohe te arritjese ne kulmin e fuqise, dalengadale fillonin te dobesoheshin.

Ne te vertete historia e botes eshte histori e popujve te cilet, ose jane shtypur nga popujt e tjere, ose jane shkaterruar nga brenda, duke u zhdukur gradualisht. Arsyet qe jane bere shkak i shkaterrimit te ketyre qytetrimeve, jane mesim per gjeneratat e ardhshme.

Mirepo, ka nje kohe qe mesimet e historise jane lene ne harrese dhe ngjarjet si, shkaterrimi i perandorise romake dhe shperberja e sundimeve mbreterore ne France dhe ne Spanje jane zbehur ne kujtesen e njerezimit. Tani eshte e nevojshme qe te rishikojme menyren e jeteses se atyre popujve, sepse ajo cka ka ndodhur ne shoqerite e kaluara eshte e ngjajshme me ceshtjet me te cilat perballen shoqerite e sotme.

Shkrimtari dhe gazetari amerikan, Korbi Anderson ka shqyrtuar menyren e shkaterimit te nje populli dhe shkaqet e lindjese dhe zhdukejve te qytetrimeve dhe thote: “per zhdukjen dhe devijimin e civilizimeve mund te sjellim arsye te ndryshme.

Mirepo, largimi i nje populli nga bindjet fetare eshte nje prej shkaqeve te zhdukjese se nje shoqerie, qe ne te shumetenn e rasteve nuk i kushtohet rendesi e duhur.

Sipas thenies se Rasell Kirk, kultura nuk eshte ndertuar ne baze te pikepamjve ideologjike dhe fetare, ashtu sic nuk jane ndertuar ne baze te vlerave fetare as qytetrimi i vjeter i Egjiptit, Greqise dhe Romes, si dhe qytetrimet tjera si ai, i Indise dhe Kines.

Eshte e qarte se atehere kur devijohen besimet fetare dhe tradicionale te nje populli, po ne ate kohe vjen edhe fundi i jetes se atij populli”.

Historiani amerikan, Vill Durant, ne lidhje me kete thote:
“Deri me tani historia nuk ka pare ndonje deshmitare te besueshem, qe te vertetoj se nje shoqeri duke mos marre ndihme nga feja te mund te kete nje jete te suksesshme morale.”

Ndoshta mund te thuhet se nje qyteterim, i cili duke u bazuar ne vlerat fetare dhe levize ne baze te rregullit dhe ligjeve, ai qyteterim eshte me i qendrueshem. Mirepo, shoqeria e cila zgjedh rrugen e shtypjes dhe me parregullesi dhe trazira i merr popullit sigurine, ajo shoqeri shume shpejt i afrohet zhdukjese.

Nelson Blek, ne librin me titull, “Kur vdesin popujt”, vlerat morale dhe humane, zhvillimin ekonomik dhe kulturen me themele te forta i cileson si faktore te ngritjese se nje shoqerie. Nga ana tjeter, korrupsionin shoqeror, kulturor dhe moral i cileson si faktor te shkaterrimit te nje shoqerie. Ai shkruan: “korrupsioni shoqeror e tregon veten te largimi nga ligji dhe anarkia ekonomike.

Ne histori shihen shembujt e shumte ne lidhje me rezultatet shaketerruese te zbehjes se ligjit dhe perhapjese se anarkise. Ne Greqine e vjeter, shenjat e para te parregullsise dhe mosfunksionimit te ligjit, verehen tek mosrrespektimi i traditave dhe moskkujdesi ndaj te rinjeve.

Edhe renia e vlerave artistike si dhe zbavitjet dhe kenaqesite e pakontrolluara jane nga shenjat tjera te zhdukjse se ketij civilizimi. Udheheqesit Grek u bene shkak i perhapjese se marredhenieve jo te shendosha shoqerore, agresioni u perhap shume edhe mos rrespekti ne menyre qe intelektualet ia kthyen shpinen traditave.”

Autori i librit, “Kur vdesin popujt”, ne nje shembull tjeter te faktoreve te shkaterrimit te qytetrimeve, permend qytetrimin “Kartazh”, i cili quhet edhe si rivali i qeverise se Romes.
Mirepo, nuk zgjati shume dhe shpejt perendoi edhe dielli i ketij populli. Ky popull si pasoj e pasurise se madhe dhe jetes aristokrate ishte fundosur ne parregullesi me shperdorimin e pasurise. Ligji ishte lene ne harrese nga ana e shoqerise, dhe te pasurit e rinje me para detyronin njerezit tjere qe ne vend te tyre te dalin ne sheshet e luftes.

Por, edhe njerezit e paguar me kete qellim, gjate luftimit shpirtin e preferonin perballe parave te Kartazheve dhe e leshonin sheshin e luftes. Keto faktore u bene shkak i zhdukjese se civilzimit te “Kartazheve”. Edhe korrupsioni kulturore cilesohet si nje nga shkaqet e shkaterrimit te qyteterimeve dhe me dobesimin e bazave kulturore, mosrespektimin e traditave, vjen deri te perhapja e mendimit materialist.

Sipas pikepamjes se Livit, poet romak, thote: “Klasa arsitokrate, e kishte cuar aq larg deshiren per jete te mire dhe epsherore saqe ne te gjithe Romen, nuk ekzistonte gje tjeter perpos parregullesise dhe shkaterrimit”.

Ne lidhje me kete, Edward Gibon, ne librin me titull “ lindja dhe zhdukja e perendorise romake”, pas analizave te shumta arrin ne kete perfundim se: dorezimi i udheheqesve romak perballe devijimeve kulturore dhe shperdorimit te fuqise, u bene shkak qe populli i Romes te deshtoje perballe popujve te eger”.

Vlen te theksohet se Korbi Anderson, me shikimin analitik qe ka per hitorine e popujve te kaluar, ka ardhur ne perfundimin ,se edhe qeveria Amerikane eshte duke ndjekur te njejten rruge dhe i terheq verejtjen popullit Amerikan qe te kete kujdes, sepse eshte duke ecur ne te njejten rruge e cila shkaterroi civilimet e kaluara.

Ai thote: “ duke e shikuar shoqerine aktuale Amerikane, mund te imagjonojme nje te ardhme per veten tone ne te cilen jane zhdukur vlerat dhe qytetaret jane ne kerkim te deshirave me te shumta. Populli yne duhet ta dije se eshte i obliguar qe te merr mesim nga e kaluara”.

Ai duke theksuar mbi femijet te cilet jane flijuar per idhujt, thote: “ midis faktoreve qe kane shkaktuar zhdukjen e popujve te kaluar dhe popullit tone (atij amerikan), mund te shihen ngjashmeri te shumta.
Eshte e qarte se ne nuk kemi flijuar asnje femije per idhujt, mirepo kemi shkaterruar rreth 40 milion femije me ane te abortit, me qellim qe te jetojme te qete.
Aktualisht shume parregullsi morale dhe seksuale, shoqeria amerikane i ka pranuar si normale. Pra nuk eshte cudi nese themi se shumica kane ardhur ne perfundimin se shoqeria Amerikane ka marre rrugen e shkaterrimit”.
avatar
Berti69

"Si ėshtė lartė, ashtu ėshtė edhe poshtė, e si ėshtė poshtė, ashtu ėshtė edhe lart"


474


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Zhdukja e civilizimeve

Mesazh  Sponsored content


Sponsored content


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Shiko temėn e mėparshme Shiko temėn pasuese Mbrapsht nė krye


 
Drejtat e ktij Forumit:
Ju nuk mund ti pėrgjigjeni temave tė kėtij forumi