Maja

Shiko temėn e mėparshme Shiko temėn pasuese Shko poshtė

Maja

Mesazh  Explorer prej 25.05.08 11:44

Menyra e ndertimit te Kalendarit te Majave

[You must be registered and logged in to see this image.]

Majat e llogarisnin kohen nepermjet nje kombinimi te disa cikleve te nderthurur sebashku per te percaktuar levizjen e diellit, henes dhe planetit Venus. Kalendari i tyre ritual i njohur si Tzolkin ishte i perbere nga 260 dite. Bashkon numrat nga 1 deri tek 13 me nje sekuence prej 20 dite-emra. Funksionon ne nje menyre te ngjashme si ditet e javes tone qe ciftezohen me numrat e muajve.

Kalendari Tzolkin u shkri me ciklin diellor prej 365 dite qe quhej "Haab". Kalendari perbehej nga 18 muaj me 20 dite sejcili (numrat nga 0-19) dhe nje muaj te "shkurter" me vetem prej 5 ditesh qe quhej Wayeb dhe qe konsiderohej si nje kohe e rrezikshme. Kalendarit Tzolkin dhe Haab i duhej nje periudhe prej 52 vjetesh qe te perfundonte ciklin e plote.

Sic e kam shpjeguar me pare kalendari i Majave nuk ishte i rastesishem dhe as nje numerim i rendomte por nje perllogaritje e sakte astronomike (gje per te cilen majat ju njihet merita si mjaft te zhvilluar). Procesi i ngadalte gjate te cilit solstici dimeror bashkohet me brezin e erret te Rruges se Qumeshtit eshte funksionimi i nje fenomeni qe njihet si precedenti i ekuinokseve. Ketu perfshihen rrotullimi i ngadalte i boshtit te Tokes qe shkakton zhvendosjen e ngadalte te pamjes yjore ne hapesire.

Per vezhguesit ne toke kjo shkakton levizjen e ngadalte te diellit gjate solsticit dimeror ne relacion me trupat e tjere qiellore te Rruges se Qumeshtit.

Rrotullimi i plote ose cikli i plote kryhet cdo 26 mije vjet.

Pothuajse 2100 vjet me pare kur te dy kalendaret ai i numerimit te madh dhe tjetri i quajtur Popol Vuh u hartuan nga Majat perputhen me pamjen e brezit te erret te Rruges se Qumeshtit qe mund te observohej 30 grade mbi perendimin e diellit ne solsticin dimeror.

Kjo vecori e Rruges se Qumeshtit mund te vihet re prej te gjitheve ne nje nate te qarte verte. Ne agimin e solsticit dimeror te vitit 2012 dielli do jete pikerisht ne brezin e erret te konstelacionit tone duke e bere kete te fundit te dukshem nga cdo pike e horizontit.

Pra ne kete menyre Rruga e Qumeshtit "do ulet" mbi Toke duke prekur cdo pike perreth dhe duke hapur ne kete menyre nje porte kozmike qiellore. Kjo me pak fjale do te thote nje venie ne vije te drejte te gjithe trupave qiellore te galaktikes sone.

Pra edhe njehere kalendari Tzolkin prej 260 ditesh dhe ai Haab prej 365 perputheshin cdo 52 vjet. Ne Tzolkin 260 ditor koha nuk rrjedh ne menyre lineare por leviz ne nje rreth te perseritur, i ngjashem me nje spirale.

Ndersa kalendari i Numurimit te Madh ose Haab eshte linear si kalendari yne gregorian.

Nga Darius

Explorer

1171


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Maja

Mesazh  Neo prej 28.09.09 23:50

Kalendari i Majave

Midis kryeveprave te tjera te realizuara prej Majave ata kane shpikur dhe nje kalendar qe te habit me saktesine dhe kompleksitetin e tij. Ai eshte i vjeter prej me shume se 3 mije vjetesh dhe ndahet ne numerimin e madh dhe ne ate te vogel.

Hartimi i ketij kalendari lidhej me kohen e te mbjellave dhe te korrave por edhe me ngjarje te ndryshme astronomike saktesia e te cilave i ka habitur studiuesit.

Koha qe perdornin per kultivimin e misrit matej me numrat qe duhet te kene qene mbledhja e gjithe gishtave te dores dhe te kembeve dhe si rrjedhoje numri 20 ose sic e quanin majat, kal. Ketyre 20 diteve ata i dhane emra te ndryshem.

[You must be registered and logged in to see this image.]

Dhe ky numer shumezohej me 13 kal (260) dite, koha e mjaftueshme per te mbjellat dhe korrjet te cilen majat e quanin milpa. Kjo menyre e aplikuar kryesisht per bujqesine i dha fillesen hartimit te kalendarit te majave te cilin ata e quajten Tzolkin. Fjala Tzol do te thote “te vesh gjerat ne rregull” ndersa fjala kin do te thote “dite”.

Tzolkin fillimisht ishte nje ceremoni ne te cilen prifterinjte caktonin rendin e diteve per te kuptuar kohen per mbjelljet. Nje cikel Tzolkin lidhej me pergatitjen e tokes ndersa nje cikel i dyte lidhej direkt me rritjen dhe korrjen e misrit.

Nga nje kendveshtrim fetar kjo periudhe kohore prej 13 kal i dha nismen hyjnizimit te numrit 13 ndersa krijimi i periudhes prej 13 ditesh u quajt Oxlahukin qe me pas u be baza e Kalendarit Tzolkin dhe si rrjedhoje 260 dite mipla perbehen nga 20 periudha trembedhjete ditore.

Me pas Majat vune kohen qe i duhej Diellit per te kompletuar ciklin vjetor koha e te cilit u percaktua nepermjet 28 periudha 13 ditore duke dhene keshtu shumen prej 364 ditesh, nje kohezgjatje kjo qe nuk perputhej plotesisht me ciklin.

Me pas matematikanet dhe astronomet (sic supozohet) Maja rane dakort qe te krijonin nje vit prej 360 ditesh per efekt perllogaritje kalendarike te cilin ata e quajten Tun dhe qe e ndane ne 18 muaj me nga 20 dite dhe e quajten Uinal, sejcili me nje emer te te vecante dhe me numra nga 0 tek 19. Me pas ata krijuan nje njesi matese prej 5 ditesh qe e quajten Uayeb dhe qe ja bashkangjiten vitit Tun, gje qe solli krijimin e kalendarit Haab.

Ne kete kalendar Uayeb vendosej perpara fillimit te vitit astronimik. Tzolkin dhe Haab me pas u koordinuan duke krijuar keshtu kalendarin e rrumbullaket.

Pra nuk ka asnje dyshim mbi saktesine e kalendarit te majave. Kete kalendar e gjejme ne Piramiden Chichen Itza ne gadishullin e Jukatanit, Meksike.

[You must be registered and logged in to see this image.]

Ajo qe te gjithe shkenctaret bien dakort sot eshte ky kalendar nuk perben thjesht dicka mitologjike per shpalos dhe nje njohuri perfekte qe kishin Majat mbi levizjen qiellore te yjeve ne galaktinen e Rruges se Qumeshtit dhe ne disa konstelacione.

Disa astronome dhe studiues kane zbuluar qe ndertimi i kalendarit dhe data te vecanta te tij te percaktuara gjate ndertimit, jane perputhur me ngjarje te ndryshme kozmike, eklipse, ndryshime apo kalime te trupave planetare etj. Shume prej tyre jane te mendimit qe data me te cilin mbyllet kalendari (21 dhjetor 2012) mund te jete fundi i nje epoke kozmike dhe fillimi i nje te reje.

[You must be registered and logged in to see this image.]

Dhe ketu fillon shtjellimi i te gjitha hipotezave.

Nga Darius

Neo

"Hyjnorja - mund tė njihet vetėm duke u bashkuar me tė."


1428


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Renia e Majave

Mesazh  Jon prej 16.10.09 1:31

Renia e Majave - Ēfarė thonė shkencėtarėt?

[You must be registered and logged in to see this image.]

E sollėn vetė fundin e tyre


Pėr 1200 vite me radhė, Majat dominuan Amerikėn Qendrore. Nė kulmin e perandorisė sė tyre, diku rreth vitit 900 para Krishtit, qytetet e Majave ishin tė tejmbushur me mė shumė se 2.000 persona pėr milje katror - tė krahasueshme me Kontenė moderne tė Los Anxhelosit. Edhe nė zonat rurale, Majat numėronin 200-400 vetė pėr milje katror. Por krejt papritur, pllakosi nė qetėsi totale. Dhe heshtja e thellė dėshmoi njė nga katastrofat mė tė mėdha demografike nė parahistorinė e njeriut - "zhdukjen" e shoqėrisė dikur shumė tė gjallėruar tė Majave.

Ēfarė ndodhi? Disa studiues tė financuar prej NASA-s mendojnė se e dinė mirė ēfarė ka ndodhur. "Ata ia bėnė vetvetes", thotė arkeologu veteran tom Sever.

"Majat janė pėrshkruar shpesh si njerėz qė kanė jetuar nė harmoni tė plotė me mjedisin e tyre", thotė Dr Robert Griffin. "Por si shumė kultura tė tjera, pėrpara dhe pas tyre, ata pėrfunduan duke shpyllėzuar dhe shkatėrruar peizazhin e tyre, nė pėrpjekjet pėr t'u shtuar nė kohė tė vėshtira".

Njė thatėsirė e madhe pllakosi pikėrisht nė kohėn kur Majat filluan tė zhduken. Dhe nė kohėn e rėnies sė tyre, Majat kishin prerė shumicėn e drurėve nėpėr hapėsira tė mėdha toke, pėr tė pastruar fushat me qėllim qė tė rrisnin misėr pėr tė ushqyer popullsinė e tyre nė zhvillim. Ata prenė gjithashtu pemėt pėr t'i bėrė dru zjarri si dhe pėr materiale ndėrtimi.

"Atyre u duhej tė digjnin 20 pemė pėr tė ngrohur gėlqeren pėr tė prodhuar vetėm 1 metėr katror suva gėlqereje qė e pėrdornin pėr tė ndėrtuar tempujt e tyre tė mėdhenj, rezervuaret dhe monumentet", shpjegon Sever. Ai dhe ekipi i tij pėrdorėn stimulime kompjuterike pėr tė rindėrtuar modelin se si shpyllėzimet mund tė ketė luajtur njė rol nė pėrkeqėsimin e thatėsirės. Ata i izoluan efektet e shpyllėzimit duke pėrdorur disa modele kompjuterikė klimaterikė tė provuar: Modeli i qarkullimit tė mesėm atmosferik UVP/NCAR, i njohur si MM5, dhe CCSM.

"Ne modeluam skenarėt e rastit mė tė keq dhe mė tė mirė: 100 pėrqind shpyllėzim nė zonėn e Majave dhe aspak shpyllėzim", thotė Sever. "Rezultatet ishin befasuese. Humbja e tė gjitha pemėve shkaktonte njė rritje 3-5 gradė nė temperaturė dhe njė ulje 20-30 pėrqind tė reshjeve". Rezultatet janė domethėnėse, por nevojiten mė shumė hulumtime pėr tė shpjeguar plotėsisht mekanizmat e rėnies sė Majave. Tė dhėnat arkeologjike tregojnė se ndėrsa disa qytet-shtete tė Majave ranė gjatė periudhave tė thatėsirės, tė tjerė mbijetuan e madje lulėzuan.

"Ne besojmė se thatėsira ishte ndier ndryshe nė zona tė ndryshme", shpjegon Griffin. "Ne supozojmė qė rritja e temperaturės dhe ulja nė shira e shkaktuar prej shpyllėzimeve lokale ka shkaktuar probleme serioze tė mjaftueshme pėr tė shtyrė disa, por jo tė gjitha qytet-shtetet, drejt buzės sė greminės".

Njė cikėl vdekjeprurės thatėsire, ngrohjeje dhe shpyllėzimi mund tė ketė sjellė fundin e Majave. Majat e kryen shpyllėzimin pėrmes bujqėsisė pri dhe digj - njė metodė qė pėrdoret sot ende nė ish-tokat e tyre, kėshtu qė studiuesit e dinė se si funksionon. "Ne e dimė qė pėr ēdo 1-3 vite qė mbjell njė copė tokė, duhet ta lėsh ugar pėr 15 vite qė tė rimarrė veten.

Gjatė asaj kohe, pemėt dhe bimėsia mund tė rriten sėrish atje, ndėrkohė qė ti pret dhe djeg njė tjetėr zonė pėr tė mbjellė". Por, po nėse nuk e lė tokėn djerrė pėr aq kohė sa ėshtė e nevojshme pėr t'u "rimbushur"? Apo sikur tė pastrosh gjithnjė e mė shumė fusha, pėr tė plotėsuar kėrkesėn nė rritje pėr ushqim? "Besojmė se pikėrisht kjo ka ndodhur", thotė Griffin. "Majat prenė dhe dogjėn hapėsira shumė tė mėdha tė tokave tė tyre pėr t'i mbjellė".

Jo vetėm qė thatėsira e bėri tė vėshtirė rritjen e sasisė sė mjaftueshme tė ushqimeve, por gjithashtu do tė kish qenė e vėshtirė pėr Majat qė tė siguronin ujė tė mjaftueshėm pėr t'i mbijetuar stinės sė thatė. "Qytetet pėrpiqeshin tė ruanin njė furnizim 18-mujor me ujė nė rezervuarėt e tyre", thotė Sever. "Pėr shembull, nė Tikal kishte njė sistem rezervuarėsh qė mbanin miliona gallonė ujė. Pa shira tė mjaftueshėm, rezervuarėt u thanė". Etja dhe uria nuk ėshtė se bėjnė shumė pėr tė bėrė tė lumtur popullsinė. Pjesa tjetėr, siē thuhet, ėshtė histori.

"Nė disa prej qyteteve-shtete tė Majave, janė gjetur varre masivė qė pėrmbanin grupe skeletėsh me zbukurime nefriti nė dhėmbė - diēka e rezervuar pėr elitat e Majave - ndoshta nė kėtė rast aristokraci e vrarė", spekullon ai. Asnjė faktor i vetėm nuk gjunjėzon njė qytetėrim, por shpyllėzimi qė dha njė dorė nė afrimin e thatėsirės mund tė ketė shkaktuar acarim tė problemeve tė tjerė si trazira, luftė, vdekje prej urisė dhe sėmundje.

Shumė prej kėtyre konkluzioneve vijnė si rezultat i imazheve tė nxjerra nga hapėsira, vėren Sever. "Duke interpretuar tė dhėna satelitore infra tė kuqe, ne kemi lokalizuar qindra qytete tė vjetėr e tė braktisur qė mė parė nuk dihej qė ekzistonin. Majat pėrdornin suva gėlqereje si themele pėr tė ndėrtuar qytetet e mėdha me tempuj tė zbukuruar, observatorė dhe piramida. Me kalimin e qindra viteve, gėlqerja depėrtoi nė tokė. Si rezultat, bimėsia pėrreth ėshtė e dallueshme me rrezet infra tė kuqe edhe sot e kėsaj dite".

"Teknologjia hapėsinore ėshtė duke e revolucionarizuar arkeologjinė", pėrfundon ai. "Ne po e pėrdorim pėr tė mėsuar rreth telasheve tė tė lashtėve, me qėllimin pėr tė shmangur njė fat tė ngjashėm nė kohėt tona".

Jon

1308


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Majat

Mesazh  saimirkraja prej 02.11.09 0:10

Mua nuk me duket bindese ideja e zhdukjes se Majave nga thatesira !!!

saimirkraja

10


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Maja

Mesazh  tr4sh3g|m prej 02.12.09 17:50

Keta thojne se ne 2012 ka me u ba fundi i botes.
Une nuk besoj aspak, ku po dine ata se ka me u ba bash me 21 dhjetor 2012 edhe me ore te caktuar, kjo eshte rrene se perpara ata nuk kane pas si me e mate kohen.

tr4sh3g|m

2


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Maja

Mesazh  Zattoo prej 06.11.11 22:26

Lakandonet: pasardhesit e Maya

Sot pasardhesit origjinale te Maya-ve jane Lakandonet. Per dy shekuj e gjysem 400 Lakandonet kane jetuar ne xhunglen e Chiapas por sot me mjetet moderne te komunikimit po behen pjese e kultures moderne dhe ne kete menyre kultura e tyre e origjines humbet serish.

Lakandonet qe aktualisht jetojne ne pyjet e Chiapas ne jug te Meksikes, adhurojne rrenoja monumentesh te ndertuar ne periudhen klasike te Maya-ve. Sipas bestytnive te petyre pasardhesve ato ndertime ishin krijuar nga qenie mbinatyrore qe ata quajne “k’hu”, dmth “perendi”. Jane shtepite e perendive por syri yne, sipas besimit te tyre, nuk eshte ne gjendje t’i shohe ne te gjithe bukurine e tyre dhe shohin vetem guret.

perveē adhurimit te rrenojave te ndertimeve antike, Lakandonet adhurojne edhe shkembinj te medhenj ne breg te liqeneve dhe per te komunikuar me perendite perdorin tymoses prej balte te pjekur. Keto rituale jane te njejta me ato qe perdornin Maya-t antike.

Gjate disa ritualesh fetare Lakandonet ngjyrosin fytyren, veshjen e tyre dhe tymosesin me “orianen”, me nje fjale nje substance e kuqe si gjaku qe nxirret nga orelana, per te pershkruar sakrificat njerezore qe beheshin nga Maya-t ne periudhen postklasike. Ashtu siē thame me pare, Maya-t mendonin se gjaku ishte nje lidhje me hyjnoren. Vete Lakandonet thone qe “gjaku i njerezve eshte oriana e perendive”; perendite, sipas ketyre bestytnive, kenaqen shume me aromen e gjakut te njeriut.

Lakandonet mbartin me vete nje besim te forte te trasheguar nga Maya-t, ate te Fundit te Botes ose me saktesisht, te mbarimit te “kesaj” bote, te kesaj epoke.

Sipas Maya-ve kane ekzistuar 5 periudha kozmike:

periudha e ujit;
periudha e ajrit;
periudha e zjarrit;
periudha e tokes;
periudha e arit/floririt.

Ne ēdo periudhe kemi nga nje qyteterim te ri. Keto periudha, me civilizimet perkatese, kane mbaruar te gjitha si pasoje e kataklizmave sepse toka periodikisht ka nje spostim te aksit te saj rrotullues.

Aktualisht ne gjendemi ne periudhen e arit (ne realitet per sa u perketketyre periudhave ka teori te ndryshme) te qeverisur nga Quetzalkoatl dhe periudha jone, sipas kalendarit Maya, do te mbaroje midis datave 21 dhe 23 dhjetor 2012.

Sipas kerkuesit Maurice Cotterell profecia qe ka te beje me fundin e periudhes tone vjen si pasoje e nje llogarie e bere mbi invertimin fushave magnetike tokesore, parashikuar pikerisht per vitin 2012. Per ate vit parashikohet afrimi i planetit Venus drejt Tokes dhe kjo do te shkaktoje nje ndryshim vibracional.

Lakandonet mbeshtesin faktin qe fundi i botes do te filloje me nje eklips te diellit qe do te erresoje pyllin e tyre totalisht. Shume Lakandone u konvertuan ne te krishtere pikerisht sepse e dine qe dita e fundit (xutan) po vjen dhe ne ate dite deshirojne te shkojne ne qiell me Jezusin. Duan te shpetojne.

“E DI QE AFROHET DITA E FUNDIT, KUR PERENDITE DO T’I JAPIN FUND KETIJ CIKLI TE BOTES (…). GJYSHI IM THOSHTE QE ISHTE AKOMA LARG, BABAI IM QE NUK ISHTE AKOMA AFER. POR MUA PERENDITE MA THANE: XUTAN ESHTE DUKE ARDHUR”.

Ne te vertete burime te tjera mbeshtesin faktin qe ne ate date, gjithmone sipas Maya-ve, do te kete nje ndryshim por rraca njerezore do te vazhdoje te egzistoje: imazhet katastrofike qe pershkruhen ne Apokalips (fjale qe perkthehet ne “zbulim”) nuk jane tjeter veēse projeksionet e frikes tone sepse epoka jone karakterizohet nga frika.

Zattoo

636


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Maja

Mesazh  Zattoo prej 06.11.11 22:28

5 periudhat Maya dhe Fundi i Botes

Kultura e Maya-ve konsiderohej si kultura ameroindiane me e pasur. aspektet e saj me te dalluara ishin njohurite astronomike, matematike (mbi tegjitha per perdorimin e zeros) dhe urbanistike, te lidhura me nje kalendar shume te sakte dhe nje sistem shkrimi ne fillim ideografik (glifi) te perkthyer vetempjeserisht dhe mepastaj ne nje sistem pike dhe vize.

Gjeografikisht populli maya gjendej ne zonat e Meksikes lindore, gadishullin Yukatan, Belize, disa zona te Guatemales, Hondurasit dhe ne Salvador. Kjo zone eshte shume e rendesishme nga pikepamja e rendesise klimaterike dhe topografike, sepse shkon nga pyjet e dendura ne rrafshnalta te gjera, e megjithate ky popull arriti te krijoje nje perandori te madhe me qytete-shtete te medha.

Zona gjeografike e Maya-ve perfshin vendndodhje te shumta ne te cilat mund te admirojme edhe sot ate qe ka mbetur nga kjo popullate qe, ashtu si dhe popullsite e tjera pre-kolumbiane, kishte nje art ne ndertim qe te le pa fjale per saktesine dhe preēizionin e tyre.

Historianet e ndajne periudhen Maya ne 3 faza:

periudha preklasike: nga 2000 a.C. ne 250 d.C.;
periudha klasike: nga 250 d.C. ne 900 d.C.;
periudha postklasike: nga 900 d.C. ne 1519, date qe shenon mberritjen e europianeve dhe zhdukjen e mepasshme te civilizimit Maya.

Mbi Maya eshte folur shume: astronome shume te mire, ndertues te mrekullueshem dhe ka teori te ndryshme mbi zhdukjen e tyre. Nder qytetet me te rendesishme Maya permendim, ne gadishullin Yucatan, Chichén Itza i cili ka shume mundesi te ishte nje tempull (me nje burim) dedikuar Kukulkan-it (ose Kukumatz), ose ndryshe “Gjarperit me Pende”, atij qe Azteket quanin Kuetzalkoatl.

Gjarperi me pende nuk eshte pikerisht nje zot, ashtu siē mendohet; ishte, sipas popullsive prekolumbiane, pruresi i civilizimit, nje njeri i menēur me nje mjeker te gjate te bardhe i cili nga Aztlan (qe do te thote “toka e lejlekeve”), ishull nga i cili sipas legjendes kishin prejardhjen Azteket, solli kulturen dhe qyteterimin ne Ameriken Qendrore.

Ne Meksike kujtojme Palenque, e njohur per artin e saj dhe skulpturat te cilat jane te ngjashme me ato egjiptiane. Ne fakt mbeshtetet fakti qe mund te kete patur nje relacion midis qyteterimit amerikan dhe atij egjiptian ose, siē pretendon Peter Tompkins, qe piramidat e ketyre dy kulturave te jene ndertuar nga i njejti qyteterim.

SAKRIFICA – PERENDITE

Midis glifeve te gjetura dhe perkthyera eshte nje qe pershkruan derdhjen e gjakut. Maya-t e kishin zakon te benin sakrifica te pergjakshme qe kishin te benin me mbreter dhe prifterinj qe duhet te zhvilloheshin me tej (ngritje shpirterore) dhe te kishin ne vizion Gjarperin e shenjte dhe kishin si praktike te zakonshme dhe autosakrificen.

Autosakrifica ishte ndryshe per femrat dhe meshkujt: meshkujt duhet te tejshponin .... me objekte te mprehte dhe duhet te fusnin ne vrimat e bera disa fije kashte; femrat, ne te kundert, duhet te shponin gjuhen dhe buzet. Ky ritual jepte nje gjendje transi, si rrjedhoje dhe e perdorimit te substancave te caktuara. Transi kthehej pastaj ne vizionin e Gjarperit te shenjte.

Maya-t besonin se gjaku ishte nje mjet per te krijuar nje lidhje midis botes se siperme dhe asaj te poshtme, ishte dmth nje ēeles per te arritur tek hyjnorja. Gjaku dhe uji konsideroheshin baza e jetes.
Disa elemente ikonografike te perdorur per te treguar gjakun nderlidhin prezencen e ketij ketij elementi me figuren e perlave.

Maya-t, nen aspektin fetar dhe shpirteror, adhuronin ne Yucatan te ashtequajturin Qenie Supreme, krijuesin e Tokes dhe Qiellit (ndoshta e krahasueshmeme Zotin tone) qe quhej Haunab Ku, si dhe perendi te tjera, midis te cilave:

Itzamną: zoti i diellit dhe Qiellit, i kultures, i shkences mjekesore, agrikultures, i shkrimit dhe kalendarit;
Bakab, djali i Itzamną;
Ixkel, gruaja e Itzamną, perendesha e tokes dhe henes;
Kukulkan ose Kukumatz, dmth Gjarperi me pende, mbrojtesi i prifterinjve.

FUNDI I MAYA-ve

Ne 1517 Hernandez de Cordoba zbarkoi ne Yucatan dhe ky zbarkim ishte katastrofik per popullaten autoktone. ai dhe pushtuesit e tjere paten impatkin e pare me ndertimet ne gur. Pas pushtimit spanjoll kultura Maya filloi te shfaqte shenjat e para te rrenimit.

Ne brendesi te Yucatan ndodhen betejat e para me popullsite indigjene te cilat shkaktuan humbje per europianet, midis te cileve dhe vdekjen e vete Hernandez de Cordoba. Te tjere europiane vazhduan vepren qe kishin filluar.

Ne 1562 Ipeshkvi Diego de Landa vazhdoi, ne emer te Zotit, evangjelizimin dhe shkaterrimin etnik nepermjet vrasjeve, torturave dhe gjithēka qe mund te perdorej. Ne kete menyre u shfarosen keto qyteterime, por eshte gjithashtu e vertete qe edhe sot fundi i Maya-ve paraqet nje mister sepse ka disa qe mbeshtesin tezen qe Maya-t ne te vertete jane transferuar ne nje dimension tjeter.

Librat e vetem Maya qe kane mberritur deri ne ditet tona jane: “Kodi Drezda”, “Kodi i Madridit”, “Kodi Grolier” dhe “Kodi i Parisit” (Kodet mbajne emrat e qyteteve ne te cilat gjenden aktualisht) dhe “Relacionas de las cosas de Yucatan” i cili eshte nje permbledhje e Diego de Landa ku tregon kulturen dhe mendimin e Maya-ve ne periudhen e pushtimit duke dhene mendime mbi interpretimin e glifeve dhe kalendarit.

Bibliografia:
- Noone, R. W. – (1982) “5/5/2000 Ice: the Ultimate Disaster”, New York, Harmony Books.
- Cortez, C. – (1997) “Enigma Maya”, Fabbri editori, Milano.

Burime te tjera:
- DVD National Geographic – (2010) “Ancient Aliens”

Zattoo

636


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Maja

Mesazh  Zattoo prej 06.11.11 22:30

Kalendari Maya

Nje nga elementet kulturore me te rendesishem dhe perfaqesues te qyteterimit Maya eshte kalendari. Ne fakt egzistojne teori te ndryshme mbi kete: disa burime flasin per dy kalendare: “tzolkin”, kalendari i shenjte, dhe “haab”, kalendari civil. Burime te tjera, ne kundershtim me keto, permendin nje kalendar te trete, “tun”, qe perdorej per perllogaritjet e gjata.

“Tun“-i duket sikur futet ne kalendarin civil, dmth qe merret si sinonim per kalendarin civil: perdorimi i llogaritjeve te gjata, faktikisht, mund te behet vetem me nje kalendar te gjate, qe ne fakt eshte pikerisht kalendari civil.

“Tzolkin” duket si nje kalendar hyjnor dhe ritual, i ndare ne 13 muaj nga 20 dite seicili per nje total prej 260 ditesh. Ne kete kalendar kemi konceptin e dites (kin) dhe egzistojne dy tipe madhesishe/matjesh me te medha se sa dita por, jo te krahasueshme as me javen tone dhe as me muajin. Gjithsesi kemi nje emer per te pershkruar muajin ne kalendarin tzolkin: “uinik”.

Maya-t kishin njefare sjelljeje perkundjrejt diteve dhe shifrave: i shikonin nen nje aspekt hyjnor. Kishte dite qe konsideroheshin me fat dhe pa fat (sipas prifterinjve antike ishin te dobishem, me fat dhe pa fat, dhe kishin te benin me vendimet e rendesishme si p.sh. dite kur te merrnin vendime per lufte, te dyluftonin, kryenin rite, merrnin vendime politike). Sipas kesaj, disa vendime te rendesishme merreshin ekskluzivisht ne dite te caktuara.

Kalendari i dyte, “haab“, perbehej nga 360 dite plus 5 dhe perputhej me vitin diellor. Maya-t ishin ne dijeni qe viti diellor perbehej nga 365,242 dite dhe vendosen ta korigjonin kete gabim (dmth numrat pas presjes) me qellim per te patur nej numer te plote per nje saktesi me te madhe; krijuan keshtu kete kalendar duke e ndare ne 18 periudha (pop) seicili prej 20 ditesh qe shkonin nga zero ne 19. Dita e fundit e nje muaji (diktuar me numrin “zero”) ishte dhe dita e pare e muajit pasardhes. Ne fund te tetembedhejte periudhave shtohej nje tjeter, perbere vetem nga pese dite. Kjo periudhe kishte emrin “uayeb” dhe konsiderohej si e keqe.

LLOGARITE

Ashtu si pame me lart, Maya-t njihnin zeron. Ky popull numeronte me sistemin njezetor, dmth me baze njezeten. Pas nje periudhe ne te cilen perdoren hieroglifet, Maya-t adoptuan nje sistem me pike dhe viza.

Pikat tregonin numrat nga 1 ne 4, kurse viza tregonte 5-en. Zerua pasqyrohej me nje shenje ne formen e syrit. Sistemi i tyre ishte mbledhes por dhe pozicional, me nje fjale Maya-t ishin ne gjendje te shkruanin numra te ēdo lloji.

Zattoo

636


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Maja

Mesazh  Zattoo prej 06.11.11 22:31

Maya: profecite dhe fundi i botes

[You must be registered and logged in to see this image.]

Sipas shume kerkuesve, kataklizmat qe karakterizuar fundin e Periudhes Maya u shkaktuan nga nje invertim i fushave magnetike tokesore, si pasoje e spostimit te aksit tokesor te rrotullimit.

Ne fakt Toka periodikisht ndikohet nga nje levizje e aksit te saj ne raport me aksin eliptik te sistemit diellor. Kjo do te provokonte skenare apokaliptike, dhe profecite qe parashikojne fundin e botes jane te shumta: ka nga ata qe parashikojne zjarr dhe flake nga qielli, kush termete dhe katastrofa naturale, dikush impaktin e meteoriteve, dikush per luftera berthamore ndaj te cilave rraca njerezore nuk do te mbijetoje ose do te mbijetojne vetem pak qe e meritojne dhe quhen te “rizgjuar”.

Ajo qe u ben pershtypje lexuesve te thjeshte, por dhe atyre me te kulturuar, nuk jane diferencat e profecive nga njera-tjetra, por gjerat qe ato kane te perbashketa. Ne fakt ndodh shume shpesh, qe autore te ndryshem, pa qene ne dijeni te njerit apo tjetrit autor, qe kane jetuar ne epoka te ndryshme dhe ne vende te ndryshme, te pershkruajne skena te njellojta.

Profetet konsideroheshin si udhetare te kohes, kishin dhuntine te shkonin para ne kohe dhe te shikonin ate qe do te ndodhte apo kush do te ishte fati (ose nje nga fatet e mundshme) te historise njerezore.

Shume profeci te famshme pershkruajne njefare katastrofe qe do te bjere ne planetin tone dhe do te lajmerohet nga tre dite erresire ne te gjithe token…

Zattoo

636


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Maja

Mesazh  Eon prej 06.10.12 19:10

Zbulohet varri i mbretėreshės sė Maya-ve

[You must be registered and logged in to see this image.]

Arkeologėt besojnė se kanė zbuluar varrin dhe mbetjet mortore tė mbretėreshės sė Majave nė Guatemalė. Ajo ishte varrosur me stoli tė punuara nga gurėt e ēmuar dhe thika nga xhami vullkanik. David Freidel, njė arkeolog amerikan, i cili zbuloi varrin nė rajonin Peten, ka thėnė se bėhet fjalė pėr njė ndėr zbulimet mė tė rėndėsishme qė lidhen me Mayat.

Nė varr janė zbuluar edhe vazo qeramike nga shekullit VII dhe VIII, si dhe guaca, gurė tė ēmuar dhe thika prej gurit tė zi. Kufoma e gruas ėshtė dėrguar nė laboratorin pėr testimin e ADN-sė nė Guatemalė. Freidel ka thėnė se 43 vjet punon nė Guatemala, Meksikė dhe Belize dhe se ky ėshtė zbulimi i tij mė i madh deri mė tani pėr shkak se bėhet fjalė pėr njė mbretėreshė emri i sė cilės ėshtė i njohur si Kalomt'e K'abel.

“Ajo ka qenė gruaja e mbretit K'inich Bahlam II, por titulli i saj, Kalomt'e ose Luftėtare Supreme, tregon se ka pasur mė shumė autoritet sesa burri i saj”, ka thėnė Freidel. Ēifti ka udhėhequr mbretėrinė Vak sė paku nė dy dekadat e fundit tė shekullit VII. K'abel ėshtė e paraqitur edhe nė pjesė tė njė shkėmbi (El Peru-Waka) i cili momentalisht ėshtė i ekspozuar nė Muzeun e Artit nė Cleveland.

Eon

615


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Maja

Mesazh  0011 prej 08.10.12 22:30

Lakandonet mbeshtesin faktin qe fundi i botes do te filloje me nje eklips te diellit qe do te erresoje pyllin e tyre totalisht. Shume Lakandone u konvertuan ne te krishtere pikerisht sepse e dine qe dita e fundit (xutan) po vjen dhe ne ate dite deshirojne te shkojne ne qiell me Jezusin. Duan te shpetojne.


0011

40


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Maja

Mesazh  Luli prej 15.11.12 0:16

Fundi i Majave
Flasin studimet e fundit

[You must be registered and logged in to see this image.]

Dekada me mot ekstrem, dobesuan dhe me pas shkaterruan komplet, fillimisht kulturen politike dhe me pas edhe popullsine e Maya-ve. Keto jane rezultatet ne te cilat ka arritur nje studim i bere nga nje ekip kerkuesish qe perfshin edhe dy shkencetare te Universitetit te Kalifornise.

Renia e Maya-ve eshte nje prej mistereve em te medha te botes. Tani, per here te pare, kerkuesit kane arritur te kombinojne nje regjistrim te sakte klimaterik te mjedisit te Maya-ve se bashku me nje regjistrim te sakte te historise politike te Maya-ve ne menyre qe te mundesojne nje kuptim me te mire te rolit qe ka patur moti ne renien e ketij civilizimi te madh.

Zbulime t e ketyre kerkuesve jane publikuar ne numrin e dates 9 nentor 2012 te revistes Science.
“Ketu ne kishim nje shoqeri ne nje nivel shteteror te jashtezakonshem qe kishte krijuar kalendare, arkitekture te mahnitshme, vepra arti, dhe ishin te angazhuar me tregti neper te gjithe Ameriken Qendrore.” – tha profesori i antropologjise ne Universitetin e Kalifornise Davis dhe bashkeautori Bruce Winterhalder.

“Ata ishin njerez te jashtezakonshem. kishin mireqenie, agrikulture, te zhvilluar, dhe ne rreth 80 vjet gjithshka u shkaterrua.”

Per te percaktuar se cfare po ndodhte ne fushen sociopolitike gjate secilit prej atyre viteve, studimi vezhgoi Maya Hieroglyphic Database Project, qe drejtohet nga drejtoresha dhe gjuhetara Martha Macri, ne Qendren Gjuhesore Native |Amerikane ne Universitetin e kalifornise Davis. Ajo eshte nje specialiste ne lidhje me hieroglifet Maya e cila ka gjurmuar monumentet e gurit te kesaj kulture per perafersisht 30 vjet.

“Secili prej monumenteve Maya eshte histori politike.” – tha Macri.

Te gdhendura ne secilin monument eshte data ne te cilen eshte ndertuar si edhe data te ngjarjeve te rendesishme, si per shembull ditelindja e drejtuesit apo hyrja ne fuqi, si edhe datat e disa vdekjeve, varrosjeve, apo betejave te medha. Kerkuesit kane vene re qe numri i monumenteve te ndertuara eshte ulur me kalimin e viteve deri sa me pas ndodhi renia totale e Maya-ve.

Megjithate, ben pershtypje fakti se neper monumente nuk permendeshin ngjarje ekologjike, si per shembull stuhite, thatesirat apo referenca ne lidhje me suksesn apo deshtimin e te korrave.

Per te marre ate informacion, kerkuesit mblodhen stalagmite nga nje shpelle ne Belize, me pak se nje milje nga vendi i Maya-ve Uxbenka dhe rreth 18 milje nga tre qendra te tjera te rendesishme dhe perdoren ne to izotopoe oksigjeni.

Te kombinuara, stalagmitet dhe hieroglifet i lejuaj kerkuesit te lidhnin reniet e shiut me politiken. Periudhat ku kishte me shume shi perputheshin me nje ritje ne popullsi dhe qendra politike ndermjet viteve 300 dhe 660. Nje ndryshim klimatik dhe nje periudhe thatesire ndermjet viteve 660 dhe 1000 shtuan konkurencen politike dhe shkaktuan instabilitet te pergjithshen sociopolitik, dhe ne perfundim renie politike.

Kjo periudhe ndiqet nga nje thatesire e zgjatur ndermjet viteve 1020 dhe 110 qe me shume mundesi i korespondon deshtimit te te korrave, vdekjes, urise, migrimit, dhe qe coi me pas ne renien e civilizimit Maya.

“Ka kohe qe dyshohet qe ngjarjet klimaterike mund te shkaktojne shume shqetesime politike dhe qe i bejne shoqerite subjekte te semundjeve dhe pushtimeve.” – tha Macri.

“Tani ka prova per kete. Ne jemi te varur nga ngjarje klimatologjike qe jane jashte kontrollit tone.”
“Eshte dicka qe tregon se sa delikate mund te jete struktura jone politike. A jemi ne ne rrezik ashtu si ishin Maya-te?”

Luli

"Duhet bredhur shumė nė errėsirė derisa tė preket drita"

754


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Maja

Mesazh  mv prej 16.12.12 23:38

patjeter duht tju besojm ketyre gjerave

mv
Vizitor


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Shiko temėn e mėparshme Shiko temėn pasuese Mbrapsht nė krye


Drejtat e ktij Forumit:
Ju nuk mund ti pėrgjigjeni temave tė kėtij forumi