Hena

Shiko temėn e mėparshme Shiko temėn pasuese Shko poshtė

Hena

Mesazh  FM prej 20.05.08 2:33

Hena na e ndryshon jeten



Fuqinė e jashtėzakonshme tė Hėnės dhe ndikimin e kėtij sateliti nė vetė Tokėn - paraardhėsit tanė kaherė e kanė pasur tė njohur, andaj, bazuar nė kėtė realitet, ata gjithmonė pėrshtatnin dhe orientonin pėrditshmėrinė e tyre sipas kėtij ritmi.

Atė qė e dinin gjyshėrit tanė - tash ėshtė dėshmuar edhe shkencėrisht: Hėna ndikon dukshėm nė ndryshimin e jetės tonė.

Pas disa vite hulumtimi dhe studimi tė bėra nė kėtė drejtim, Jehona Paunger dhe Tomas Pope, tė arriturat e tre kėrkimore rreth ndikimit tė Hėnės nė pėrditshmėrinė tonė, kėto ditė, me sukses i kanė prezantuar nė njė artikull tė gazetės mė tė lexuar gjermane "Bild".

Shikimi i kėtyre dy studiuesve nė lidhje me ndikimet e Hėnės, ka ngjallur njė interesim tė madh tek lexuesit e kėsaj reviste prestigjioze me tirazh disa milionėsh.
Por, ēka do tė duhej tė dimė fillimisht pėr Hėnėn?

KATĖR GJENDJET E HĖNĖS

Hėna nė tė mbushur shihet dy deri tri herė pas Hėnės sė re dhe duket si hije e argjendtė nė errėsirėn e natės. Ajo pėrhap siguri, veēanėrisht pas njė etape tė pesimizmit, me bindje se gjėrat, megjithatė, sėrish do tė ecin para.

Hėna e plotė ėshtė si njė festė. Dielli dhe hėna qėndrojnė pėrballė njėri-tjetrit dhe e marrin tokėn nė mes, si prindi fėmijėn e tyre. Koha ėshtė pėr veprime tė mėdha dhe dashuri.

Hėna nė tė sosur simbolizon aktin e dhėnies dhe dhuratat. Koha ėshtė pėr shėrim (operacionet) dhe e pėrshtatshme pėr mbjellje dhe vjelje tė bimėve.

Hėna e re figurativisht simbolizon babanė. Kush agjėron nė kėtė ditė, ai e pastron mirė trupin nga helmet. Gjithashtu, edhe fillimi i ndonjė diete, ēfarėdo nisme e re, biznes, ose farė kurimi pėr dobėsim, nė kėtė periodė do tė mbėshtetet nga Hėna.

KALENDARI HYJNOR

Hėna qė "ėshtė ngrėnė" pakėson energjitė tona. Trupi ėshtė i dėrmuar dhe i rraskapitur, ka nevojė pėr qetėsi. Ėshtė faza e pjekurisė dhe e gjykimit pėr spastrimin e keqkuptimeve brenda familjes dhe nė profesion.

Operacionet gjatė kėsaj kohe kanė mė shumė gjasa dhe mundėsi tė jenė tė suksesshme, proceset e shėrimit pėrparojnė, gjithashtu, mė shpejt.

Pastrimi, fshirja, larja dhe heqja e peshės bėhen mė lehtė. Pastrimi i gjakut pėrmes ēajit tė hithit gjatė kohės sa Hėna "hahet", ėshtė njė mjet shėrues i famshėm.

Tė vjetrit tanė e dinin mirė se, trupi pas njė dimri rraskapitės ėshtė si i rrahur, gjė qė ndikon nė kolesterinėn. Nė pastrimin e hershėm - "pastrimi i gjakut", nė kėtė periodė, aktivizon kapacitetin e plotė tė funksionalitetit tė veshkave.

"Tė vjelat" e kopshtit (kose tė tarracės): bimė, perime dhe fruta tė vilen shkurt pas Hėnės sė plotė. Ato pastaj kanė shije intensive.

Edhe patatet dhe kėrpudhat gjatė kohės sė Hėnės sė plotė kanė aromė tė plotė.

Agjėrimi ka sukses nė humbjen e kilogramėve tė tepėrt mė sė miri tri ditė para Hėnės sė plotė dhe tri ditė pas Hėnės sė plotė.

Gjatė kėsaj kohe sa jeni nė dietė, pini sė paku dy litra ujė nė ditė! Flokėt. Ngjyra rri mė gjatė, nėse ato pėrdoren gjatė kohės sa hėna vjen duke u pėrplotėsuar. Larja dhe prerja e tyre preferohet, nėse Hėna ėshtė nė kuadėr tė shenjės sė Luanit.

Lakrat kėputni paradreke vonė, kur vesa tashmė ėshtė tharė dhe i magazinoni gjatė kohės kur Hėna "hahet". Kjo shmang mykun, ndėrkaq cilėsia dhe fuqia ndikuese e tyre mbetet e lartė.

Dashura dhe tė qenit tė kėndshėm (tė "ėmbėl!") - Hėna e plotė ėshtė romantike e madhe. Jo rastėsisht dhe jo pa shkas, ajo ėshtė pagėzuar edhe si "planeti erotik".

Gjatė Hėnės sė plotė ndryshohet fusha magnetike e Tokės. Fuqia e diellit dhe Hėnės pėrshkrojnė trupin tonė dhe i bėjnė hormonet t'ia thonė valles.

Nėse Hėna qėndron nė rrethin e shenjės sė Peshores nė Horoskop - ėshtė mirė pėr stėrngopje, pėr ata qė janė fizikisht tė dobėt si dhe pėr plehėrimin e bimėve.

Rekomandimet pėr ushqim gjatė kėsaj periode: Hani mė pak, ndėrkas pas orės 18:00 mos hani mė, nėse agjėroni, atėherė nuk ėshtė e mundur ta pėrballoni.

Pini rreth 2 litra lėngje deri nė ora 19.00, pastaj vetėm nėse keni etje.

KUR HĖNA ĖSHTĖ E RE - KENI MĖ SHUMĖ ENERGJI!

Hėna e re, faza e energjisė: Shikuar nė rrafshin astronomik rrėshqet nė mes Tokės dhe Diellit, fytyra e saj ėshtė zhytur tėrėsisht nė errėsirė. Lėreni ēdo gjė tė shkojė rrugės qė ėshtė nisur.

Startoni sėrisha nga e para - njė fillim i ri i mbarė (dieta, shpėrngulja...) Nė kėtė fazė, madje edhe medikamentet, kanė ndikim mė tė mirė.

Pemėt dhe lėngjet natyrore ju bėjnė posaēėrisht mirė nė periudhėn para Hėnės sė re dhe para Hėnės sė plotė.
Kėshillė: Nė kėtė periudhė bioproduktet kanė mė shumė materie ushqyese dhe aromė natyrore.

Pelingu po u pėrdor kur ėshtė Hėna nė tė "sosur", e mban lėkurėn shumė gjatė tė lėmuar dhe tė shėndoshė, por edhe tė kėndshme (lezetshme). Kjo kėshillė nuk vlen kur ėshtė Hėna nėn shenjėn e Horoskopit-Peshk.

Kositja e barit. Pėr rritje tė shpejtė bėhet, zakonisht, kur Hėna ėshtė duke u mbushur dhe qėndron nė shenjėn e Horoskopit tė Gaforres ose tė Akrepit.

PAS HĖNĖS SĖ PLOTĖ RRITET DĖSHIRA PĖR SEKS!

Seksi: Frytshmėria dhe gjallėria mė tė theksuara janė tetė ditė pas Hėnės sė plotė (tė gushtit), dhe gjatė kohės sa Hėna ėshtė nė tė "sosur". Kjo periodė ėshtė parashenja dhe parakushti mė i mirė pėr pranim tė fetusit, ngase dėshira pėr seks rritet.

Edhe ritmi ditor i organeve gjatė kėsaj periode ndryshon. Pėr shembull, te stomaku vėrehet aktivitet i lartė prej orės 7.00 deri nė ora 9.00, ndėrsa faza e qetėsisė, prej orės 9.00 deri nė ora 11.00.

Hėna e plotė: Somnambulėt (ata qė shėtisin natėn nė gjumė) si dhe ata qė flasin nė gjumė, do tė bėhen mė aktiv, sepse nė kėtė periodė pengesat gjatė tė fjeturit janė mė tė shpeshta.

Nė rrafshin astronomik, gjatė kėsaj periode. Hėna qėndron prapa Tokės dhe ėshtė tėrėsisht e zėnė nga Dielli.

Rrobat lahen mė sė mirė gjatė kohės sa Hėna ėshtė duke u mbushur, dhe ato, menjėherė pas larjes duhet nderen (tė shtrihen) pėr t'u tharė.

Hėna qė shkon duke u mbushur rezervon energji. Sa mė shumė i ofrohet pėrplotėsimit tė saj (Hėna e plotė), aq mė i fortė bėhet ndikimi i saj. Kjo periodė ėshtė koha optimale pėr biseda tė vėshtira. Por, keni kujdes! Mos merrni kurrė diēka pėsipėr si obligim!
avatar
FM

1190


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Ndikimi fatal i hėnės

Mesazh  FM prej 21.05.08 19:05

Ndikimi fatal i hėnės

Tė gjithė flisnin pėr tė se ėshtė njė pesėdhjetvjeqar me dukje tė njė djaloshi. Shokėt dhe ata qė e njifnin e pėrshkruanin si njeri shumė tė sjellshėm dhe tė butė. Fėmijėve u ndihmonte ta kalonin rrugėn nė vende tė rrezikshme, mė tė vjetėrve u a barte torbat, gjithkujt i ndihmonte kur kishin nevojė.

Ai gjithashtu organizonte aksione humanitare dhe merrte pjesė nė to, i ndihmonte njerėzit fizikisht, me kėshilla dhe jo rrallė edhe materialisht. Pos kėsaj ai pėr ndryshim nga njerėzit e tjerė, tė cilėt i janė besnik vetėm parasė dhe fitimit, ishte njeri i kallėpit tė vjetėr dhe shpesh humbej nė ėndėrrime romantike duke mos u ruajtur as nga tė tjerėt.

Pėrveē kėsaj, i adhuronte kuajt dhe gjithmonė mundeshe ta gjesh nė garat e tyre. Binte nė sy se kuajt i donte si qenje tė gjalla e jo si mjete pėr fitim. Pra nuk ishte qudi qė 46 - vjeēarin Fransoa Leroj e adhuronin tė gjithė.

Pėr fat tė keq mė vonė u kuptua se ky njeri i zakonshėm dhe shumė i adhuruar nga tė tjerėt ėshtė njė vrasės shumė i rrezikshėm dhe jo bash i pėrditshėm, sepse u vėrtetua se ai i ka kryer shtatėmbėdhjetė krime seksuale-sadiste ndėrsa i shtohen nė barrė edhe nėntė tė tjera!

Policia e kryeqytetit tė Francės njė kohė tė gjatė vuante nga neuroza kolektive pėr shkak tė disa rasteve tė pashpjeguara: vinte natėn, nė mėnyrė sadiste shfryhej nė to dhe nė fund i mbyste. Nuk i zgjidhte viktimat, kėshtu qė vriste edhe vajza tė reja tė moshės 18 vjeqare edhe plaka tė moshės 73 vjeqare. Ai ato i ngulfiste, i rrihte, i shponte me thikė, i dhunonte dhe nė fund i vriste nė mėnyra tė ndryshme. Vetėm tri prej tyre nuk i vrau dhe ato i ndihmuan shumė hetimeve tė policisė.

Po, Fransoa shpesh dilte vonė nga shtėpia pas mesnate, dhe kėtė e spjegonte me nervozėn e paspjegueshme e cila e shtyente tė dilte dhe tė shetiste. Dilte i shqetėsuar - thotė Brizhit Varga, e cila me tė i kishte kaluar pesė vjet e gjysmė nė martesė.

Kundrejt saj ai ishte shumė i kujdesshėm, bile i butė dhe kurrė nuk mundej tė kuptohej se ai nė tė vėrtetė ishte njė psikopat me kėrkesa tė sėmura sadiste. Gruaja e dytė e tij, nė gjykim thoshte se familja e tij veēanarisht nėna, kurrė nuk e kishin pranuar, sepse nėnėn e kishte diktator tė llojit mė tė keq e cila nė shtėpi nuk e lejonte pėrdorimin e alkoholit, duhanit bile edhe qeshjen me zė.

Ajo gjithmonė vendoste nė emėr tė tij, bile edhe pėr gjėra si zgjedhja e pastės sė dhėmbėve apo gjatėsisė sė pejve tė kėpucės.

Psikiatrėt thonė: ajo grua ėshtė person posesiv me autoritet agresiv, sjelljet e saj kanė lėnė shenja nė djalin e saj. Psikiatri prof. Zhak Kozini shkon edhe mėtej duke thėnė se nėna e tij ka pasur ndikim fatal nė tė birin e vet.

Rrethanat vendimtare

Por cila ishte rrethanė vendimtare nė formimin e njė personaliteti maniakal dhe vrasės?

Si fajtore kryesore u cilėsua caku i vjetėr dhe i tashėm i ēdo romantiku e ajo ėshtė HĖNA. Sepse, Fransoa Leroji renditej nė kategorinė e atyre personave tė cilėt mjekėt i quanin " homme de Lune" pra njerėz tė hėnės. Ekspertėt mjeksorė tė cilėt e kanė kontrolluar tė akuzuarin dhe tė cilėt e pėrcillnin gjendjen e tij, mundoheshin qė nė mėnyrė objektive ti tregojnė gjygjit ndikimin misterioz tė hėnės nė sjelljet kriminale tė romantikut tė akuzuar. Testet e ndryshme treguan se Leroi nė mėnyrė tė veqante sillej kur ishte hėna e plotė.

Pėr dallim nga personat e tjerė, te ai gjatė kohės sė hėnės sė plotė rritej tajimi i hormoneve, deri sa nė gjak kishte sasi senzacionale tė adrenalinės. Bėhej i parahatshėm, fillonte tė vraponte dhe ti mėshojė me grushta dyerve to Parizit dhe nė fund nisej pėr nė shtėpinė e viktimės ose atė e gjente edhe rrugės. Tajimi enorm i hormonit fillonte nė mbrėmje tė natės me hėnė tė plotė dhe nuk i binte as pas mesnate. Psikiatrėt mendojnė se Leroi natėn pėrjetonte transformim nė stilin e dr Xhekillit dhe dr Hajdit, duke u shėndruar nė vrasės tė cilin as nuk mundesh ta pėrshkruash.

Ē'farė ėshtė ndikimi i hėnės

"Tek i akuzuari ekziston njė element sekret i ndikimit tė hėnės tė cilėn shkenca edhe nė shkallėn e sotme tė zhvillimit ende nuk mundet me spjeguar. Por nuk ka kurrėfarė dyshimi se i akuzuari nė kohėn e hėnės sė plotė shėndrrohet nė njė personalitet krejt tjetėr, deri sa nė proceset e tij fiziologjike vjen deri te alarmime dhe ndryshimet e mėdha dhe tė quditėshme.

Nė tė vėrtet vjen deri te aso tajimesh tė hormoneve tė cilat ishin dashur tė priten te dhjetė njerėz pėrnjėher e jo vetėm te njė njeri i vetėm. Pėrveē kėsaj vjen edhe deri te ndryshimi i tonusit tė muskujve tė cilat tkurren dhe forcohen e qė nė mediciė janė vėrejtur vetėm te disa sėmundje".

Kėshtu para gjygjtarit u shpreh psikiatri tjetėr, prof. Ogist Sharije.

Por nė gjyq u kuptuan edhe disa fakte tjera. I akuzuari qė nė vitin 1962 ishte denuar me 20 vjet burg pėr shkak tė vrasjes sė tezes sė vet. Mbrojtja e tij kėtė e arsyetoi me atė se ai atėherė nė moshėn 16 vjeqare ishte i traumatizuar me vdekjen e dajės sė vet, qė ai e donte shumė, si dhe me vetėvrasjen e shokut tė tij mė tė ngushtė nga shkolla.

Gjyqi i ndjeu edhe disa tė dhėna se i akuzuari kishte jetuar nė njė pronė tė pasur tė fshatit nė njė rezhim tė rreptė ku babai e urrente si vrasės deri sa nėna, fanatik i madh fetar, i rrinte si njė "mur i pakapėrcyeshėm" duke e ruajtur veqanarisht nga shoqėria me femra.

Edhe psikiatrėt edhe mbrojtja e tij thanė se Fransoa Leroi ka qenė viktimė e ndryshimeve patologjike tė natės, kur edhe ishte i zoti ti kryente veprimet e veta kriminale, duke u bėrė njė maniak sadist-mazohist dhe duke e kompenzuar inferioritetin e vet ditor.

Si ndikonte Hėna nė vrasėsin? A ēfaqet shpesh ky fenomen? Ēfarė janė ato rreze rė cilat drejtohen nga Hėna dhe futen nė njeri?

Nė Francė filloi intenzivisht tė kėrkohet pėrgjegjja!

Nga Arsim Ajgeraj
avatar
FM

1190


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Kriminaliteti dhe ndikimi i hėnės sė plotė nė tė

Mesazh  Neo prej 01.06.08 20:07

Kriminaliteti dhe ndikimi i hėnės sė plotė nė tė

Qysh nga kohėrat e lashta ėshtė i njohur fakti se hėna ka ndikim nė njeriun.
Kėshtu qė, me kalimin e kohės, janė krijuar kulte nė bazė tė tė cilave mė vonė janė shkruar tregime, e disa prej tyre janė realizuar nė projekte filmike, me tema tė ndryshme horrori. Nė kėta filma, tė pashmangshme kanė qenė skena me pamje tė hėnės sė plotė.

▪ Nė kėtė fazė tė hėnės sė plotė, zakonisht shfaqeshin skena me vrasės, dhunues dhe kriminel tė ndryshėm. Tė gjithė kėta, vėrehej se ishin tė ndikuar nga fuqia e hėnės.

Sipas burimeve tė Nasa-sė, distanca nė mes tė Hėnės dhe Tokės lėvizė prej 356,410 km e gjer mė 406,697 km. Distanca mesatare ėshtė 384,400 km.
Diametri I hėnės ėshtė 3,476 km, kurse diametri I Tokės ėshtė 12,756 km.
Perimetri I hėnės ėshtė 10,927 km, kurse perimetri I Tokės ėshtė 40,075 km.

Shkencėtarisht ėshtė e ditur se hėna ndikon nė baticėn dhe zbaticėn e oqeaneve, detėrave, nė botėn shtazore, bimore e gjithsesi ky ndikim manifestohet edhe tek njerėzit.

Kėshtu, ndikimi I hėnės ka rėndėsi tė madhe nė jetėn e pėrditshme. P.sh. nė mjekėsi ėshtė I njohur fakti se gjakderdhjet (hemorragjitė) gjatė hėnės sė plotė janė mė tė mėdha, kėshtu qė kirurgėt gjatė pėrgatitjeve pėr operacion kėsaj dukurie I kushtojnė kujdes tė posaēėm.

Dr. Edson J. Andrews nga Asociacioni I Mjekėsisė nė Florida kishte bėrė njė hulumtim nė 1.000 persona qė ishin operuar nga bajamet dhe kishte konstatuar se 82% tė tyre kishin pasur gjakderdhje mė tė madhe pas operacionit nė fazėn e hėnės sė plotė. Sipas kėtij mjeku, kjo fazė ėshtė e rrezikshme pėr kirurgjinė dhe kėto tė dhėna duhet tė shpėrndahen dhe tė shėrbejnė si bazė pėr planifikimin e operimeve.

Gjithashtu edhe gjakderdhja gjatė ciklit menstrual nė kėtė fazė ėshtė mė e madhe.

Hėna e plotė nė mes tjerash, ndikon e dhe nė pagjumėsi. Somnambulėt (njerėzit qė hėna ka ndikim nė ta, qė zgjohen gjatė gjumit dhe kryejnė veprime tė ndryshme pa vetėdije) janė njė dukuri e njohur, qė tė gjithė ose I kemi parė ose kemi dėgjuar pėr ta nga rrethi I ngushtė ose I gjerė.

Ndikimi I hėnės vėrehet edhe nė disponimin e pėrgjithshėm tė njerėzve. Me siguri se e keni vėrejtur se nė kėtė kohė nė mbrėmje jeni mė tė shqetėsuar se zakonisht, kėshtu qė iu pengojnė disa imtėsi qė zakonisht nuk I keni vėrejtur.

Duke u nisur nga kjo, shumė shkencėtarė botėrorė e kanė studiuar kėtė fenomen dhe kanė ardhur nė pėrfundim se hėna e plotė pashmangshėm ndikon nė sjelljet e njerėzve. Natyrisht se ka pasur edhe shkencėtarė tė tillė qė nuk e pranojnė kėtė teori, mirėpo shkencėtarėt qė e pėrfaqėsojnė kėtė teori, mendimin e tyre e mbėshtesin dhe e ilustrojnė me shumė fakte dhe statistika.

Dr. Arnold Lieber pas njė studimi 15vjeēar tė ndikimit tė hėnės sė plotė nė njerėzit ka ardhur nė pėrfundim se:

Gjatė hėnės sė plotė numri I vrasjeve ėshtė mė I madh, Lėndimet e trupit janė shumė tė shpeshta, Aksidentet rrugore nė kėtė kohė janė shumė tė theksuara, Vetėvrasjet mė sė shumti ndodhin nė kėtė fazė.

Ky shkencėtar, si mjek nė Klinikėn Psikiatrike nė Miami kishte konstatuar korrelacionin nė mes tė hėnės sė plotė dhe pacientėve nė kėtė spital. Nė kėtė korrelacion ishte bindur edhe I tėrė personeli mjekėsor nė kėtė spital.

Prandaj qė prej atėherė ky fenomen e kishte inspiruar kėtė shkencėtar qė tė merrej edhe mė tutje me kėtė ēėshtje. Rezultatet e hulumtimit kishin qenė mahnitėse. Numri mė I madh I vrasjeve ishte kryer pikėrisht gjatė hėnės sė plotė.

Pse ndikon hėna nė njeriun? Kur hėna tė arrijė pozitėn mė tė lartė nė relacion me planetin e tokės, ajo shkakton baticėn dhe anasjelltas kur hėna ėshtė mė sė afėrmi planetit tonė shkaktohet zbatica.

Meqenėse njeriu, si edhe toka pėrbėhet prej 75- 80% nga materia e lėngtė dhe 20-25% nga materia e ngurtė, kur hėna ėshtė e plotė nė njeriun shkaktohet njė “Aksion koncentrik”. Nė kėtė fazė pasojat qė njeriu i pėrjeton janė: ngushtimi I indeve, edemet (tė ėnjturit), eksitimet nervore, etj.

Tė gjitha kėto ndryshime qė pėrjeton njeriu manifestohen nė oreks, gjumė, disponim, sjellje, aktivitete trupore, seksuale, etj. Nė kėtė fazė ėshtė vetėvrarė (ose vrarė, pl. i autorit) aktorja e famshme, Merilyn Monro, pastaj ėshtė vrarė John Lenon, legjenda e grupit “Beatles”, dhe shumė njerėz tė famshėm nga bota e filmit dhe muzikės.

Dr. Lieber sė bashku me kolegėt e tij, nga Universiteti I Miamit pra, kishin bėrė njė hulumtim 15 vjeēar. Duke krahasuar numrin e vrasjeve nė kėtė periudhė, qė kishte qenė gjithsej 1887, kėta shkencėtarė ishin befasuar mė shumė se qė kishin pritur, me numrin e madh tė vrasjeve qė kishin ndodhur gjatė hėnės sė plotė.

Sipas kėtij hulumtimi, sa mė shumė qė afrohej hėna e plotė dukshėm rritej edhe numri I vrasjeve. Duke dėshiruar tė binden pėr njė dukuri tė tillė, hulumtuesit bėn njė studim tė njėjtė edhe nė Ohajo tė Clevelendit. Statistikat gjithashtu treguan se numri vrasjeve ėshtė dukshėm mė I madh gjatė hėnės sė plotė se sa nė faza tė tjera tė hėnės.

Dr. Lieber dhe kolegėt e tij nuk ishin tė befasuar edhe aq shumė me kėto rezultate. Njė raport I mėhershėm I Institutit Amerikan I mjekėsisė klimatologjike pranė Departamentit Policor tė Filadelfisė, I titulluar “Efektet e hėnės sė plotė nė sjelljet e njerėzve”, kishte zbuluar gjithashtu rezultate tė njėjta.

Sipas kėtij raporti shenja e hėnės sė plotė nė fazėn e saj kulminante rezulton me orientime tė ndryshme kriminale siē janė: vrasjet, piromanitė, vozitjet e rrezikshme dhe kleptomanitė. Sipas kėtij raporti, po ashtu disa njerėz duken pak a shumė mė tė gjindosur (krisur) gjatė kėsaj faze tė hėnės sė plotė.

Kohėt e fundit, regjioni I Sussexit nė Anglinė Jug-lindore kishte shtuar numrin e policėve qė patrullojnė nė rrugė gjatė kėtij cikli lunar, pasi qė oficerėt e tyre kishin konstatuar lidhjen nė mes tė hėnės sė plotė dhe krimeve tė dhunės.

Hėna e plotė dhe ditėt e pagave tė rrogės ishin identifikuar si faktorė tė rritjes sė krimeve tė dhunės nė mesin e vizitorėve tė kafeneve dhe klubeve tė natės.

Me dt. 06.06.2007. zėdhėnėsja e policisė sė Sussexit kishte deklaruar:

“Hulumtimet e bėra nga ana jonė tregojnė qartė se ekziston njė lidhje e fortė nė mes tė hėnės sė plotė dhe krimeve tė dhunės”, duke shtuar se, nė tė ardhmen shumė oficer do tė patrullojnė nėpėr rrugė, nė kėtė fazė tė hėnės.
Duke u bazuar nė kėtė, Andy Parr I kishte deklaruar Brighton Argus:

“Meqenėse grafikoni I krimeve tė dhunės ėshtė mė I madh nė kėtė fazė tė hėnės se sa nė jashtė kėsaj faze, do tė dėshiroja qė me kėtė dukuri tė merreshin shkencėtarėt e niveleve mė tė larta. Kjo do tė ishte nė interesin e pėrgjithshėm”.

Gjithashtu edhe prof. Michael Zimecky, nga Akademia Shkencore e Polonisė, duke studiuar qindra raste, ka argumentuar se hėna e plotė, bėn ndikim nė aktivitete kriminale si dhe nė shėndetin e njeriut.

Ndėrkaq, hulumtuesi japonez Asaka Fukada, mendon se hėna e plotė ndikon sidomos te piromanėt.

Nė hulumtimet psikologjike 3 mujore, tė bėra nė mesin e 1200 tė burgosurve, nė burgun Armley nė qytetin Leeds, nė vitin 1998, ishte zbuluar njė rritje e krimeve tė dhunės nė kėtė fazė tė hėnės sė plotė.

Por, gjatė fazave tė tjera tė hėnės, ėshtė shėnuar numėr mė I vogėl I incidenteve, kurse gjatė disa ditėve tjera nuk ėshtė shėnuar asnjė incident.

Fransua Leroj, ishte njė Parisien pesėdhjetėvjeēar me pamjen e njė djaloshi, qė miqtė dhe tė gjithė tė tjerėt e njihnin si shumė tė sjellshėm dhe tė butė, me njė fjalė e admironin tė gjithė.

Mirėpo, pėr fat tė keq, mė vonė pasi qė I tėrė Parisi vuante nga njė neurozė kolektive, u kuptua se ky njeri I adhuruar nga tė tjerėt ishte njė vrasės maniak sadist-mazohist, qė kishte kryer shtatėmbėdhjetė krime seksuale-sadiste, ndėrsa dyshohej edhe pėr nėntė krime tjera.

Ky kriminel nuk zgjidhte viktima dhe vriste vajza prej moshės 18 vjeēare e gjer te ato 73 vjeēare. Vetėm 3 nga viktimat e tij nuk I vrau dhe pikėrisht ato ndihmuan nė hetimet e policisė qė tė zbulohet ky vrasės serik.

Ekspertėt mjekėsorė tė cilėt e kishin kontrolluar tė akuzuarin dhe qė e ndoqėn gjendjen e tij, mundoheshin qė nė mėnyrė objektive t’i tregonin gjyqit ndikimin misterioz tė hėnės nė sjelljet kriminale tė akuzuarit.

Testet e ndryshme treguan se Leroj sillej nė mėnyrė tė veēantė kur hėna ishte e plotė. Nė kėtė kohė, te ai rritej sasia e hormoneve deri nė atė shkallė sa qė nė gjak kishte sasi tė jashtėzakonshme tė adrenalinės. “Niveli I hormoneve tė tij arrinte nė nivele tė cilat mund tė jenė tė barabarta me ato tė dhjetė njerėzve njėkohėsisht. Pėrveē kėsaj, edhe muskujt I ndryshojnė, ato tkurren dhe forcohen, dukuri qė nė mjekėsi janė vėrejtur vetėm nė disa sėmundje”, ishte shprehur para gjykatėsit psikiatri, prof.

Ogist Sharije. Sipas kėtij psikiatri, shkenca edhe nė shkallėn e sotme tė zhvillimit ende nuk mund ta shpjegojė ndikimin e hėnės nė njeriun, apo siē quhen nė Francė kėta njerėz, “Homme de Lune”!

Gjithashtu edhe nė Serbi, kėtė vit kishte ndodhur njė tragjedi e paparė nė fshatin Jabukovci, afėr Negotinit. Vrasėsi Nikolla Radosavljeviq (39), siē shkruanin gazetat nė “gjendje tė tėrbuar”, nė mbrėmjen e 27.07.2007. (Pl. i autorit, nė fazėn e hėnės sė plotė) kishte vrarė nėntė vendas tė tij, dhe kishte plagosur disa tė tjerė me pushkė gjuetie. Sipas fjalėve tė bashkėshortes sė vrasėsit Jellena, e cila ishte e plagosur me kėtė rast:

“Nikolla mė kishte sulmuar pa asnjė arsye dhe isha shumė e befasuar, meqenėse deri mė tani nuk kam pasur asnjėherė problem me te dhe nuk mė ka sulmuar asnjėherė”. Kėta kishin pasur njė jetė bashkėshortore shumė tė lumtur dhe kishin dy fėmijė, Gordanėn (12) dhe Daliborin (13). Sė bashku kishin jetuar dhe punuar nė Austri, prej nga kishin ardhur nė pushim njė ditė para krimit.

Tė gjithė banorėt e kėsaj ane ishin ēuditur me kėtė veprim tė jashtėzakonshėm tė vrasėsit Nikolla Radosavljeviq, qė mė parė e kishin njohur si njė njeri serioz, stabil, tė suksesshėm dhe qė jetonte dhe punonte nė Austri, njė jetė me njė familje nė lumturi tė plotė! Vrasėsi kishte jetuar nė vendin Himberg afėr Vjenės dhe sipas fjalėve tė banorėve tė kėtij vendbanimi kishte qenė njė “njeri I qetė, qė nuk dallohej nga tė tjerėt”.

Me siguri se raste identike ka shumė mė shumė se kėta qė u paraqitėn mė lartė. Kėto raste nė vendet mė tė zhvilluara tė botės, pa dyshim se po hulumtohen nga aspekte tė ndryshme shkencore.

Nė Amerikė, Angli, Francė, etj, edhe pse ėshtė konstatuar dhe argumentuar njė lidhje apo ndikim nė mes tė hėnės sė plotė dhe njeriut, prapė se prapė njė numėr shkencėtarėsh kėtė lidhje e konteston! Nė vendin tonė, nga aspekti shkencor njė dukuri e tillė nuk ėshtė pėrmendur dhe trajtuar asnjėherė.

Ėshtė mirė qė kjo dukuri, edhe tek ne, sikurse nė botėn e civilizuar t’i sfidojė kriminologėt dhe shkencėtarėt tjerė, qė sė paku ky fenomen tė trajtohet jo si njė faktor amnistues por si faktor kriminogjen.

Dihet mirėfilli se, njė dukuri e tillė edhe pse nuk ėshtė trajtuar nė nivele shkencore, ajo nė popull ėshtė pėrmendur edhe shumė mė herėt.

Tė gjithė ne e kemi dėgjuar e ndoshta edhe e kemi pėrmendur fjalėn “I pėrhontė” duke mos menduar se ēka nė esencė nėnkupton kjo fjalė. “I pėrhontė” e ka kuptimin e njėjtė me atė anglisht “Lunetic” ose frengjisht “Homme de Lune”, d.m.th.

Lunar-Hėnor. Kjo fjalė ėshtė trashėguar brez pas brezi te ne, por nė asnjė mėnyrė rastėsisht. Dihet se ndėr shqiptarėt ka pasur dituri dhe dijetarė shumė tė fortė, sepse nė kėto troje ka pasur shkolla tė larta (medrese) me traditė mbi 500 vjeēare, dhe se nė kėto shkolla ėshtė mėsuar dituri burimore.

Sa i pėrket nivelit shkencor kėto shkolla, dihet se kanė qenė mė tė avancuara se shumė shkolla tė vendeve perėndimore. Pikėrisht nga kėto shkolla ka dalur kjo fjalė e cila burimin e ka nė thėnien e profetit Muhamed, paēa dhe shpėtimi qofshin mbi te, I cili ka porositė “Agjėroni nė netėt e bardha” (fjala ėshtė pėr 3 ditė tė muajit tė plotė).

E dihet se agjėrimi I mirėfilltė nuk d.m.th. tė pėrmbajturit vetėm nga ushqimi por edhe nga fjalėt e kėqija, kacafytjet, cytjet e ndryshme, sjelljet asociale dhe tė dhunshme, pastaj neurozat tė cilat shkaktojnė rritjen e hormoneve, adrenalinės, e qė si pasojė kanė rritjen e krimeve. “Dhe ai (Muhamedi) nuk flet nga dėshira e tij. Ai (Kur'ani) nuk ėshtė tjetėr pos shpalljes qė i shpallet. Atė ia mėsoi, Ai fuqiforti” (Kur’an, kaptina 53, verseti 3-5).

Nė mesin e efekteve fiziologjike qė prodhon agjėrimi janė edhe rėnia e nivelit tė sheqerit dhe kolesterolit si dhe e presionit sistolik tė gjakut.

Krahas dobive materiale e fiziologjike, agjėrimi ka edhe shumė efekte moralo-shpirtėrore. Kėshtu, agjėruesi si rrjedhojė e kėnaqėsive shpirtėrore tė marra nga agjėrimi, ka njė situatė paqeje dhe qetėsie. Urrejtja dhe zemėrimi personal ėshtė nė nivelin mė tė ulėt. Agjėruesit gjithnjė duhet pasur parasysh kėshillėn Profetike: “Nėse jeni duke tė agjėruar, dikush ju ofendon ose ju godet, thuani: “Unė jam duke agjėruar”.

Gjatė agjėrimit, vėllimi i gjakut pakėsohet. Kjo dukuri i jep zemrės njė prehje me rėndėsi. Mė e rėndėsishmja ėshtė se, pakėsimi i lėngut ndėrqelizor shkakton pakėsimin e presionit indor. Ky presion indor i quajtur nė gjuhėn e popullit si presion i vogėl, gjatė gjithė kohės sė agjėrimit ėshtė vazhdimisht i ulėt, pėr rrjedhojė edhe zemra ėshtė e qetė.

Si pėrfundim, shkenca e mirėfilltė nuk duhet tė merret me paragjykime dhe tė mbetet edhe mė tutje peng e ideologjive tė kaluara dhe dėshtuara.

Shkencėtari nuk duhet tė vuaj nga kriza e identitetit, sidomos atij identiteti qė duhet mburret me te. Ai duhet ta ketė guximin qė, gjithnjė ta pranojė dhe ta thotė tė vėrtetėn, dhe nuk duhet tė ketė kompleks inferioriteti. Shkencėtarė janė vetėm ata dijetarė qė e dinė fillimin dhe fundin, janė dijetarė komplet, dijetarė shumėdimensional, pėrndryshe “dituria” e tyre do tė dėshmojė kundėr tyre.

Nga Saad R. Gashi
avatar
Neo

"Njėshmėria - mund tė njihet vetėm duke u bashkuar me tė."


1473


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Ēmenduria dhe Hėna e plotė

Mesazh  Jon prej 07.08.09 14:24

Ēmenduria dhe Hėna e plotė

A shkakton vėrtetė sjellje tė ēuditshme Hėna e plotė?

Nėpėr shekuj, shumė persona kanė pėshpėritur frazėn: 'Duhet tė jetė Hėnė e plotė atje pėrjashtė", nė njė pėrpjekje pėr tė shpjeguar ngjarje tė ēuditshme natėn. Nė tė vėrtetė, perėndesha romake e Hėnės mbante njė emėr qė mbetet i njohur edhe sot: Luna, ose prefiksi i fjalės lunatik - i ēmendur.

Filozofi grek, Aristoteli dhe historiani romak, Plakushi Plin thoshin se truri ishte organi "mė i lagėsht" nė trupin e njeriut dhe si rrjedhim mė i prekshėm nga ndikimet e Hėnės, e cila shkakton dallgėt.

Besimi nė "efektin e ēmendurisė hėnore", apo "efekti i Transilvanisė" siē e quajnė ndonjėherė mbizotėroi nė Europė edhe nė Mesjetė, atėherė kur qeniet njerėzore mendonin shpesh pėr shndėrrimin nė njerėz-ujq apo vampirė gjatė netėve me Hėnė tė plotė.

Edhe sot, shumė njerėz mendojnė se fuqitė mistike tė Hėnės shkaktojnė ērregullime, shtrime nė spitale psikiatrikė, vetėvrasje, vrasje, aksidente nė trafik, pėrleshje, kafshime qensh dhe gjithfarėsoj ngjarjesh tė ēuditshme

Uji ?

Duke ndjekur Aristotelin dhe Plakushin Plin, disa autorė bashkėkohorė, si psikiatri nga Majemi Arnold Lieber kanė hedhur idenė qė efektet e hėnės sė plotė mbi sjelljen vijnė pėr shkak tė ndikimit ndaj ujit. Nė fund tė fundit, trupi i njeriut ėshtė 80 pėrqind ujė, kėshtu qė ndoshta Hėna vepronė me magjinė e saj, duke prishur reshtimin e molekulave tė ujit nė sistemin nervor.

Por ka tė paktėn tre arsye, pėrse ky shpjegim nuk qėndron.

Sė pari, efektet gravitacionalė tė Hėnės janė shumė tė vegjėl pėr tė gjeneruar efekte tė dukshėm mbi aktivitetin e trurit, jo mė sjelljen. Siē thotė njė astrolog, njė mushkonjė mbi krahun tonė ushtron mė shumė tėrheqje gravitacionale se sa Hėna.

Sė dyti, forca gravitacionale e Hėnės ndikon vetėm nė trupat e hapur me ujė, si oqeane e liqene, por jo burime tė mbyllur uji, si trupi i njeriut. Sė treti, efekti gravitacional i hėnės ėshtė i fuqishėm vetėm gjatė Hėnave tė reja - kur Hėna ėshtė e padukshme pėr ne.

Nga buron

Nėse efekti i Hėnės ėshtė thjeshtė njė legjendė urbane astronomike dhe psikologjike, pėrse ėshtė kaq i pėrhapur? Ka disa arsye tė mundshme. Sigurisht qė mbulimi mediatik luan jnė rol. Shumė filma amerikanė i pėrshkruajnė netėt me Hėnėn e plotė si skenat e ngjarjeve tė tilla si therje, vrasje dhe sjellje psikotike.

Po kėshtu, studimet tregojnė se shumė njerėz bien pre e njė fenomeni qė psikologu Jean Chapman e quan "korrelacion iluziv" - perceptimi i njė asosacioni qė nė fakt nuk ekziston.

Pėr shembull, shumė njerėz qė kanė dhimbje tė kyēeve kėmbėngulin qė dhimbja e tyre rritet gjatė kohės me shi, ndonėse studimet e hedhin poshtė kėtė. Pak a shumė si mirazhet me ujė qė ne vėzhgojmė nė rrugė tė lira gjatė ditėve tė nxehta tė verės, korrelacionet iluzivė mund tė na bėjnė tė perceptojmė fenomene kur kėta nuk ndodhin.

Megjithatė, ky shpjegim ndonėse mund tė jetė njė pjesė e rėndėsishme e gjėzės, nuk tregon se si nisi nocioni i Hėnės sė plotė. Njė ide intriguese pėr origjinėn e tij na vjen prej psikiatrit Charles Raison dhe shumė kolegėve tė tij. Sipas Raison, efekti i ēmendurisė hėnore mund tė pėrmbajė njė pjesėz tė vėrtetė nė kuptimin qė dikur mund tė ketė qenė real.

Raison mendon qė pėrpara mbėrritjes sė ndriēimit tė jashtėm nė kohėt moderne, ndriēimi i madh i Hėnės sė plotė nuk i lejonte njerėzit qė jetonin jashtė qė tė flinin - duke pėrfshirė shumėkėnd qė kish ērregullime mendore.

Pėr arsye se mungesa e gjumit shpesh herė shkakton sjellje tė ērregullta me disa kushte tė caktuara psikologjikė, si ērregullimi bipolar (mė parė i quajtur depresion maniak), Hėna e plotė mund tė ketė qenė lidhur me njė rritje tė numrit tė sjelljeve tė ēuditshme nė njė epokė tė shkuar. Kėshtu qė, ky efekt, nė fjalėt e tyre mund tė jetė njė "fosil kulturor".

Ne mund tė mos e mėsojmė asnjėherė nėse ky shpjegim ėshtė i saktė. Por tė paktėn nė botėn e sotme, efekti i ēmendurisė hėnore duket se i ka shumė tė dobėta bazat.

Scott O. Lilienfeld, Hal Arkoėitz
avatar
Jon

1315


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Ndikimi i henes se plote tek njeriu...!!!!

Mesazh  Estilen prej 18.03.10 15:18

Ndikimi i hėnės sė plotė nė kriminalitet

Shkencėtarisht ėshtė e ditur se hėna ndikon nė baticėn dhe zbaticėn e oqeaneve, deteve, nė botėn shtazore, bimore dhe nė njė mėnyrė apo nė tjetrėn ky ndikim manifestohet edhe tek njerėzit

Qė nga kohėt e lashta ėshtė i njohur fakti se hėna ka ndikim tek njeriu, kėshtu qė me kalimin e kohės, janė krijuar kulte nė bazė tė tė cilave mė vonė janė shkruar tregime, e disa prej tyre janė realizuar nė projekte filmike, me tema tė ndryshme horrori. Nė kėta filma, tė pashmangshme kanė qenė skenat e shfaqjes sė hėnės sė plotė.

Nė fazėn e hėnės sė plotė, zakonisht shfaqeshin skena me vrasės, dhunues dhe kriminel tė ndryshėm. Tė gjithė kėta, vėrehej se ishin tė ndikuar nga fuqia e hėnės. Sipas burimeve tė Nasa-s, distanca mes Hėnės dhe Tokės lėviz prej 356,410 km e gjer mė 406,697 km, ndėrsa distanca mesatare ėshtė 384,400 km. Diametri i hėnės ėshtė 3,476 km, kurse diametri i Tokės ėshtė 12,756 km

. Perimetri i hėnės ėshtė 10,927 km, kurse perimetri i Tokės ėshtė 40,075 km. Shkencėtarisht ėshtė e ditur se hėna ndikon nė baticėn dhe zbaticėn e oqeaneve, deteve, nė botėn shtazore, bimore dhe nė njė mėnyrė apo nė tjetrėn ky ndikim manifestohet edhe tek njerėzit. Kėshtu, ndikimi i hėnės ka rėndėsi tė madhe nė jetėn e pėrditshme. P.sh. nė mjekėsi ėshtė i njohur fakti se gjakderdhjet (hemorragjitė) gjatė hėnės sė plotė janė mė tė mėdha, kėshtu qė kirurgėt gjatė pėrgatitjeve pėr operacion kėsaj dukurie i kushtojnė kujdes tė posaēėm. Dr. Edson J. Andreus nga Instituti i Mjekėsisė nė Florida, kishte bėrė njė hulumtim nė 1.000 persona qė ishin operuar nga bajamet dhe kishte konstatuar se 82% tė tyre kishin pasur gjakderdhje mė tė madhe pas operacionit nė fazėn e hėnės sė plotė.

Sipas kėtij mjeku, kjo fazė ėshtė e rrezikshme pėr kirurgjinė dhe kėto tė dhėna duhet tė shpėrndahen dhe tė shėrbejnė si bazė pėr planifikimin e operimeve. Hėna e plotė, nė mes tjerash, ndikon edhe nė pagjumėsi. Somnambulėt (njerėzit qė zgjohen gjatė gjumit dhe kryejnė veprime tė ndryshme pa vetėdije) janė njė dukuri e njohur, qė tė gjithė ose i kemi parė, ose kemi dėgjuar pėr ta nga rrethi shoqėror.

Ndikimi i hėnės vėrehet edhe nė disponimin e pėrgjithshėm tė njerėzve. Ndoshta dikush mund ta ketė vėrejtur se nė kėtė kohė nė mbrėmje ėshtė mė i shqetėsuar se zakonisht. Duke u nisur nga kjo, shumė shkencėtarė botėrorė e kanė studiuar kėtė fenomen dhe kanė ardhur nė pėrfundim se hėna e plotė pashmangshmėrisht ndikon nė sjelljet e njerėzve.

Natyrisht se ka pasur edhe shkencėtarė tė tillė qė nuk e pranojnė kėtė teori, mirėpo shkencėtarėt qė e pėrfaqėsojnė kėtė teori, mendimin e tyre e mbėshtesin dhe e ilustrojnė me shumė fakte dhe statistika. Dr. Arnold Lieber pas njė studimi 15-vjeēar tė ndikimit tė hėnės sė plotė tek njerėzit ka ardhur nė pėrfundim se: gjatė hėnės sė plotė numri i vrasjeve ėshtė mė i madh, lėndimet e trupit janė shumė tė shpeshta, aksidentet rrugore janė shumė mė tė theksuara dhe vetėvrasjet gjithashtu.

Ky shkencėtar, si mjek nė Klinikėn Psikiatrike nė Miami, kishte konstatuar korrelacionin nė mes tė hėnės sė plotė dhe pacientėve nė kėtė spital. Nė kėtė korrelacion ishte bindur edhe i tėrė personeli mjekėsor nė kėtė spital. Prandaj qė atėherė ky fenomen e kishte inspiruar kėtė shkencėtar qė tė merrej edhe mė tej me kėtė ēėshtje. Rezultatet e hulumtimit kishin qenė mahnitėse. Numri mė i madh i vrasjeve ishte kryer pikėrisht gjatė hėnės sė plotė.

Pse ndikon hėna tek njeriu?

Kur hėna arrin pozicionin mė tė lartė nė relacion me planetin e tokės, ajo shkakton baticėn dhe anasjelltas kur hėna ėshtė mė afėr planetit tonė shkaktohet zbatica. Meqenėse njeriu, ashtu si edhe toka pėrbėhet prej 75-80% nga materia e lėngėt dhe 20-25% nga materia e ngurtė, kur hėna ėshtė e plotė tek njeriu shkaktohet njė "Aksion koncentrik". Nė kėtė fazė pasojat qė njeriu pėrjeton janė: ngushtimi i indeve, edemet (tė ėnjturit), eksitimet nervore, etj. Tė gjitha kėto ndryshime qė pėrjeton njeriu manifestohen nė oreks, gjumė, disponim, sjellje, aktivitete trupore, seksuale, etj.

Nė kėtė fazė ėshtė vetėvrarė (ose vrarė, pasi ēėshtja e saj mbetet ende e pazgjidhur) edhe aktorja e famshme, Merilyn Monro, pastaj ėshtė vrarė John Lenon, legjenda e grupit "Beatles" dhe shumė njerėz tė famshėm nga bota e filmit dhe muzikės. Dr. Lieber sė bashku me kolegėt e tij, nga Universiteti i Miamit, pra, kishin bėrė njė hulumtim 15-vjeēar.

Duke krahasuar numrin e vrasjeve nė kėtė periudhė, qė kishte qenė gjithsej 1887, kėta shkencėtarė ishin befasuar mė shumė me numrin e madh tė vrasjeve qė kishin ndodhur gjatė hėnės sė plotė. Sipas kėtij hulumtimi, sa mė shumė qė afrohej hėna e plotė rritej dukshėm edhe numri i vrasjeve. Duke dėshiruar tė bindeshin pėr njė dukuri tė tillė, hulumtuesit bėn njė studim tė njėjtė edhe nė Ohajo tė Clevelendit. Statistikat gjithashtu treguan se numri i vrasjeve ishte dukshėm mė i madh gjatė hėnės sė plotė se sa nė faza tė tjera tė hėnės.

Dr. Lieber dhe kolegėt e tij nuk ishin tė befasuar edhe aq shumė me kėto rezultate. Njė raport i mėhershėm i Institutit amerikan tė Mjekėsisė Klimatologjike pranė Departamentit Policor tė Filadelfias, i titulluar "Efektet e hėnės sė plotė nė sjelljet e njerėzve", kishte zbuluar gjithashtu rezultate tė njėjta. Sipas kėtij raporti, shenja e hėnės sė plotė nė fazėn e saj kulminante rezulton me orientime tė ndryshme kriminale, siē janė: vrasjet, dhuna, sportet e rrezikshme dhe kleptomanitė. Sipas kėtij raporti, po ashtu disa njerėz duken pak a shumė mė tė xhindosur (krisur) gjatė kėsaj faze tė hėnės sė plotė.

Kohėt e fundit, zona e Sussexit nė Anglinė Jug-lindore kishte shtuar numrin e policėve qė patrullojnė nė rrugė gjatė kėtij cikli lunar, pasi oficerėt e tyre kishin konstatuar lidhjen mes hėnės sė plotė dhe krimeve tė dhunshme. Hėna e plotė dhe ditėt e pagave ishin identifikuar si faktorė tė rritjes sė krimeve tė dhunshme nė mesin e vizitorėve tė kafeneve dhe klubeve tė natės. Mė datė 06.06.2007, zėdhėnėsja e policisė sė Sussexit kishte deklaruar: "Hulumtimet e bėra nga ana jonė tregojnė qartė se ekziston njė lidhje e fortė mes hėnės sė plotė dhe krimeve tė dhunshme", duke shtuar se, nė tė ardhmen shumė oficerė do tė patrullojnė nėpėr rrugė, nė kėtė fazė tė hėnės.

Duke u bazuar nė kėtė konstatim, Andy Parr i kishte deklaruar Brighton Argus: "Meqenėse grafiku i krimeve tė dhunės ėshtė mė i madh nė kėtė fazė tė hėnės se nė fazat e tjera tė saj, do tė dėshiroja qė me kėtė dukuri tė merreshin shkencėtarėt e niveleve mė tė larta. Kjo do tė ishte nė interesin e pėrgjithshėm".

Gjithashtu, edhe prof. Michael Zimecky, nga Akademia Shkencore e Polonisė, duke studiuar qindra raste, ka argumentuar se hėna e plotė, ka njė ndikim tė fortė ndaj aktiviteteve kriminale, si dhe ndaj shėndetit tė njeriut.

Ndėrkaq, studiuesi japonez Asaka Fukada, mendon se hėna e plotė ndikon sidomos te kriminelėt. Nė hulumtimet psikologjike 3-mujore, tė bėra nė mesin e 1200 tė burgosurve, nė burgun Armley nė qytetin Leeds, nė vitin 1998, ishte zbuluar njė rritje e krimeve tė dhunės nė kėtė fazė tė hėnės sė plotė. Por, gjatė fazave tė tjera tė hėnės, ėshtė shėnuar numėr mė i vogėl i incidenteve, kurse gjatė disa ditėve tė tjera nuk ėshtė shėnuar asnjė incident. Fransua Leroj, ishte njė parisien pesėdhjetėvjeēar me pamjen e njė djaloshi, qė miqtė dhe tė gjithė tė tjerėt e njihnin si shumė tė sjellshėm dhe tė butė, me pak fjalė e admironin tė gjithė.

Mirėpo, pėr fat tė keq, mė vonė pasi i tėrė Parisi vuante nga njė neurozė kolektive, u kuptua se ky njeri i adhuruar nga tė tjerėt ishte njė vrasės maniak sadist-mazoist, qė kishte kryer shtatėmbėdhjetė krime seksuale-sadiste, ndėrsa dyshohej edhe pėr nėntė krime tjera. Ky kriminel nuk zgjidhte viktima dhe vriste vajza prej moshės 18-vjeēare e gjer te ato 73-vjeēare. Vetėm 3 nga viktimat e tij arritėn tė mbijetonin dhe pikėrisht ato ndihmuan nė hetimet e policisė qė tė zbulohej ky vrasės serial.

Ekspertėt mjekėsorė, tė cilėt e kishin kontrolluar tė akuzuarin dhe qė e ndoqėn gjendjen e tij, mundoheshin qė nė mėnyrė objektive t'i tregonin gjyqit ndikimin misterioz tė hėnės nė sjelljet kriminale tė tė akuzuarit. Testet e ndryshme treguan se Leroj sillej nė mėnyrė tė veēantė kur hėna ishte e plotė. Nė kėtė kohė, te ai rritej sasia e hormoneve deri nė atė shkallė sa qė nė gjak kishte sasi tė jashtėzakonshme tė adrenalinės. "Niveli i hormoneve tė tij arrinte nė nivele tė cilat mund tė jenė tė barabarta me ato tė dhjetė njerėzve njėkohėsisht.

Pėrveē kėsaj, edhe muskujt i ndryshojnė, ato tkurren dhe forcohen, dukuri qė nė mjekėsi janė vėrejtur vetėm nė disa sėmundje", ishte shprehur para gjykatėsit psikiatri Prof. Ogist Sharije. Sipas kėtij psikiatri, shkenca edhe nė shkallėn e sotme tė zhvillimit ende nuk mund ta shpjegojė ndikimin e hėnės tek njeriu, apo fenomenin "Homme de Lune", siē quhen nė Francė kėta njerėz. Rastet e ēuditshme tė kėtyre njerėzve, tė cilėt janė paraqitur nė shumė vende tė zhvilluara tė botės, pa dyshim po hulumtohen nga aspekte tė ndryshme shkencore.

Nė Amerikė, Angli, Francė, etj, edhe pse ėshtė konstatuar dhe argumentuar njė lidhje apo ndikim mes hėnės sė plotė dhe njeriut, prapė se prapė njė numėr shkencėtarėsh kėtė lidhje e konteston.

K. B

Estilen

1022


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Hena

Mesazh  Jon prej 20.06.10 15:56

Hena dhe te pathenat e saj...



Qe nga Antikiteti, njeriu eshte perpjekur te gjeje nje lidhje mes cikleve henore dhe ritmeve natyrale: nga rritja e bimeve, te sjellja e njerezve dhe kafsheve. Sot, bindjet e vjetra po analizohen nga shkenca.

A ka lidhje mes ciklit henor dhe menstrual?


Cikli menstrual, qe zgjat mesatarisht 28 dite, eshte shume i ngjashem me ate henor 29,5 dite. Ky cikel ishte mjaft i njohur ne antikitet. Ne fakt, filozofi grek, Aristoteli, theksonte se menstruacionet shfaqeshin me uljen e henes, ndersa “Maya”-t (dhe shume kultura te tjera), me henen e re. Ne Oqeani ka komunitete qe besojne ende sot se vete Hena ka menstruacione gjate henes se re. Ne fakt, nuk ka deshmi shkencore qe i konfirmojne keto bindje. Nderkaq, studimet e pakta tregojne se kane gjetur nje lidhje mes ciklit henor dhe menstrual, pavaresisht rezultateve kontradiktore.

A ndikon hena ne ritmet jetesore te qenieve njerezore?

Po, dhe e ben permes gravitetit te saj (qe shkakton baticat) dhe drites qe leshon. Baticat jane ngritje dhe ulje te nivelit te deteve qe perseriten ēdo 12 ore e 25 minuta. Gaforret e llojit “Carcinus” ose “Uca”, qe perkatesisht jetojne ne Mesdhe dhe tropik, ndjekin kete cikel si per depozitimin e vezeve, ashtu edhe proceset e tjera. Ritme te ngjashme ndiqen edhe nga shume moluske dhe butake qe jetojne ne afersi te brigjeve. Ndersa koralet e llojit “Acropora” kane nje cikel mujor qe lidhet me shkelqimin e henes: fale nje gjeni specifik (Cry2), leshimi i vezeve dhe spermes per riprodhim ndodh ne korrespodence me henen e plote. Per me teper, hena e plote pengon gjahun (minjte dhe lepujt), sepse i ben me te dukshem, nderkohe qe privilegjon grabitqaret. Rezultatet jane nga me te ndryshmet: per shembull, luanet e detit te Galapagosit, ne netet e ndriēuara nga hena notojne me pak, por zhyten me ne thellesi per te ndjekur gjahun qe perpiqet te fshihet.

A ndikon hena ne meteorologji?


eshte e veshtire ta thuash nje gje te tille. Natyrisht qe hena ndikon mbi klimen, duke qene se ne zonat polare temperatura eshte me e larte se 0,55ŗC kur hena eshte e plote, siē tregojne edhe vezhgimet diellore. Efektet e mundshme mbi motin jane me te veshtira per t’u percaktuar. Megjithate, ne disa raste duket se ka nje ndikim te vogel.

Nje savane perreth henes paralajmeron stuhi?


Kete e thone marinaret dhe eshte e vertete ne disa rrethana, pra kur drita e shperndare nga kristalet e akullit lart ne atmosfere, shkaktohet nga re stuhish qe po vijne.

Ujqerit ulerijne me shume kur hena eshte e plote?


Ritmet e kafsheve te nates natyrisht qe varen nga fazat henore, por nuk eshte e vertete qe ujqerit ulerijne me shume gjate neteve kur hena eshte e plote. Ne fakt e bejne me shume, pavaresisht se si eshte hena, ne te gdhire dhe gjate perendimit te diellit, pra para dhe pas gjuetise.

Mbushja e shisheve me vere duhet bere kur hena eshte e paplote?


Kete e theksojne njerezit qe merren me kete pune, por nuk ekziston asnje prove shkencore qe e verteton kete. Megjithate, ne ēdo rast nuk duhet harruar se sot metodat per prodhimin e veres ndryshojne shume nga ato te vjetrat dhe nuk jane me te lidhura me periodicitetin henor. Keshtu, nese kjo thenie e vjeter vlente ne te kaluaren, sot nuk ka kuptim qe te jete.

A ndikon hena ne rritjen e bimeve? Po ne vjeljen e tyre?


Sigurisht. Permes drites se saj, Hena ndikon ne ritmet jetesore te bimeve, por eshte e veshtire te thuash se ne ē’menyre. Gjithsesi, qe nga fillimi i historise, fermeret kane zhvilluar nje sere parimesh per ta bere me efikase bujqesine, duke i sinkronizuar aktivitetet e ndryshme me fazat henore. Ne kete menyre kane lindur edhe “kalendaret bujqesore”, qe lidhen me disa pika te veēanta: kur hena eshte duke u mbushur, lehteson rritjen e bimeve, ndersa kur hena eshte e paplote, e pengon. Ne fakt, asgje nga ajo qe u tha me lart nuk konfirmohet nga studimet shkencore, qe te pakten deri tani nuk kane hedhur drite mbi keto bindje, pavaresisht faktit se njerezit vazhdojne te besojne.

A mund te ndikoje hena ne sjelljet e njerezve?

Ne fakt, kjo gje nuk mund te perjashtohet, madje shume persona mendojne se eshte keshtu. Pergjegjesi kryesor i ketij ndikimi, nese vertet ekziston, eshte melatonina, hormoni qe rregullon ciklin e gjumit dhe te zgjimit. Jane vezhguar me kujdes variacione te ciklit te melatonines ne lidhje me fazat henore, por jane variacione te vogla dhe nuk eshte e qarte nese shkaktohen nga ndriēimi henor, apo nga nje “ore” biologjike qe ka evoluar me racen njerezore dhe se do te vazhdoje te funksionoje edhe pa henen.

Ēfare eshte efekti “Transilvani” dhe a ekziston vertet?


eshte nje nga bindjet me te perhapura mbi henen: fakti qe hena e plote favorizon rritjen e agresivitetit mes njerezve dhe realizimin e nje numri te madh aksidentesh e katastrofash. Fenomeni e ka marre emrin nga fakti se, ne kinema dhe letersi, konti Drakula ne Transilvani ishte me aktiv gjate neteve kur hena ishte e plote. Ne te vertete, ne te kaluaren shume njerez mendonin se Hena mund te ndikonte mbi gjendjen psikike te tyre, aq sa ne shekullin XIX ne Angli prania e henes se plote gjate nje vrasjeje konsiderohej si lehtesi ne proceset gjyqesore. Studimet shkencore lidhur me kete fakt nuk e kane konfirmuar ekzistencen e ketij fenomeni. Ndoshta sepse, siē theksonte nje psikolog amerikan, efekti Transilvani ekzistonte vetem ne te kaluaren, kur nuk kishte ndriēim artificial dhe hena ishte burimi i vetem i nates. Prania e saj mund te favorizonte pagjumesine, qe eshte nje faktor rreziku per kriza agresiviteti dhe epilepsie. Por sot, me shkelqimin artificial, kjo lidhje nuk ekziston me, dhe ne fakt as studimet nuk e konfirmojne kete gje.

Me henen e plote rritet edhe numri i lindjeve?


Edhe ne kete rast ka pasur shume studime, rezultatet e te cilave kane qene kontradiktore. Megjithate, studimi me i kompletuar eshte realizuar ne vitin 2004, ne Karolinen e Veriut, te 550 lindje nga viti 1997 deri ne 2001-shin dhe nuk u gjet ndonje lidhje mes fazave henore dhe lindjeve.
avatar
Jon

1315


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Hena

Mesazh  Elizza prej 27.06.10 21:28

ANA TJETĖR E HĖNĖS
David Wood



(Ėshtė Hėna me tė vėrtetė sateliti ynė natyror apo mund tė jetė diēka tjetėr ogurzezė?)

Edhe pas kaq e kaq vitesh, legjenda vazhdon tė jetojė mes nesh, nėpėrmjet fjalėve tė Edgar Keisit, nėpėrmjet fakteve tė rralla nė tė dy krahėt e Atlantikut dhe nėpėrmjet shkrimeve tė klasikėve. Po pse u zhyt Atlantida nėn det? Pjesė tė legjendės thonė se kjo ndodhi si njė shpagim hyjnor pėr shkak se atlantidasit kishin provokuar zemėrimin e zotrave. Pjesė tė tjera tė legjendės thonė se atlantidasit e kishin zhvilluar teknologjinė kaq shumė sa qė vuajtėn kundėrgoditjen pėr shkak tė mbingarkesės.

Sidoqoftė, shkenca mund tė ketė njė pėrgjigje tė thjeshtė ndaj kėtij rebusi. Pra njė kontinent i tėrė u zhduk pa lėnė gjurmė. Ē’gjė mund ta ketė shkaktuar njė kataklizmė tė tillė? Njė pėrgjigje potenciale pėr kėtė ėshtė, nėse shkencėtarėt do ta pranonin si tė tillė. Gjurmėt e dėshmive shkojnė deri 12,000 vjet tė shkuara, por ne do ta nisim nga shekulli i 17-tė.

Galileu e ktheu teleskopin e tij fillimisht nga Hėna nė 1609. 360 vjet mė vonė - Eagle u ul mbi Hėnė. Ishte vajtja nė Hėnė “njė hap i vogėl pėr njeriun dhe njė hap gjigand pėr njerėzimin” apo kishte njė motiv prapamendues nė kėtė operacion? Shumė njerėz mendojnė se vajtja nė Hėnė ishte njė ushtrim ushtarak. Edhe 25 vjet mė pas vazhdon argumenti: Kush na mundi nė Hėnė?

Ulja nė Hėnė

Apollo 11 preku Hėnėn mė 20 Korrik 1969 dhe mund tė duket sikur NASA vizitoi Hėnėn thjeshtė sepse ajo ėshtė atje. Pėr shkak se kemi male, alpinistėt do t’u ngjiten atyre, por ata nuk do tė shpenzonin kurrė 27 miliard dollarė pėr ta bėrė atė. Fakt ėshtė se Apollo 11 solli nė Tokė shumė pak tė reja, atėhere pse NASA vajti nė Hėnė edhe pesė herė tė tjera? Njerėz nė botė vdesin nga urija, nga tė ftohtit; burimet e Tokės po pakėsohen, popullsia e Botės po rritet me shpejtėsi; dy tė tretat e Tokės janė mbuluar nga uji dhe potenciali i detrave ka mbetur pa u zhvilluar. Motivi nė themel tė programit tė Hėnės duket qartė se ėshtė njė motiv shumė i fortė. Nė rast krize lidhur me sigurimin e Tokės, aspekti ushtarak fiton pėrparėsi maksimale.

Ekzistojnė dy teori lidhur me praninė e Hėnės. Teoria e shkėputjes nga Toka qė thotė se njė trup i madh kozmik ėshtė pėrplasur me Tokėn dhe ka shkėputur njė copė tė saj duke krijuar basenin e madh tė Oqeanit Paqėsor. Copa qė u shkėput kaloi nė orbit. Fatkeqėsisht Hėna ėshtė kaq e ndryshme nga Toka nė pėrbėrje sa qė teoria nuk mund tė qėndrojė dot.

Atėhere na mbetet teoria e kapjes nga forca tėrheqėse e Tokės. Probabiliteti matematikor tregon se mundėsia e kėsaj ndodhie ka qėnė shumė e ulėt. Pėr analogji kėsaj i thonė qė tė hedhėsh njė top tenisi nga njė lartėsi prej 10,000 metrash dhe topi tė bjeri nė njė filxhan ēaji. Shansi ėshtė fare i ulėt, por marifeti ja vlen tė provohet.Teoria e dytė bie poshtė menjėherė ashtu si edhe e para sapo qė ju tė uleni dhe tė rikujtoni njohuritė qė keni pėr Hėnėn. Sa pėr fillim, Toka ėshtė me densitet 5 herė mė tė lartė se uji ndėrkohė qė Hėna ėshtė vetėm tre herė. Shkėmbinjtė mė tė vjetėr tė Tokės datohen tė moshės 3.8 miliard vjet. Kampionėt e sjella nga Apollo 11 datojnė njė moshė midis 4 dhe 4.6 miliard vjet. Me fjalė tė tjera, Hėna ėshtė mė e vjetėr. Pėrveē kėsaj, shkėmbinjtė hėnor pėrmbajnė tre komplekse mineralesh qė nuk gjenden nė Tokė. Kėta janė: spineli krom-titan, ferro-pseudobrukite dhe piroxmangite. Pra, Hėna nuk ėshtė njė copė nga Toka dhe origjina e saj vjen nga tjetėr drejtim, atėhere pse ky interesim ushtarak?

Interesi ushtarak

Pra, njė pjesė e arsyes sė interesimit ushtarak ėshtė se askush nuk e di se nga erdhi Hėna. Qysh nga koha e Galileut, njeriu jo vetėm qė ka vrojtuar Hėnėn, por edhe anomalitė e saj tė ēuditshme. Nė 1870, krateri i quajtur Linne u zhduk. Nganjėherė janė vrojtuar re mbi Hėnė, mjegull ose tym. Drita nga Hėna na mbrinė nė forma, ngjyra dhe pėrmasa tė ndryshme. Mė 24 Prill 1874, njė objekt i bardhė me shkėlqim verbues lėvizi pėr gjatė sipėrfaqes sė Hėnės. Nė 1887, njė trekėndėsh i ndritshėm ndriēoi nga krateri Plato dhe gjatė pjesės tjetėr tė vitit dritė tė tjera konvergjonin mbi Plato dhe e ndriēonin atė.

Pėr qindra vjet njeriu ka parė ngjyrime tė kuqėrremta vezulluese, pika nė formė ylli, ndriēime, pulsime, tufėza drite dhe dy njolla tė kuqe qė vezulluan pėr 28 minuta. Janė vėnė re drita edhe gjatė eklipseve Hėnore.

Nė qoftė se tė gjitha kėto shenja tregojnė jetė inteligjente atėhere nuk ka aspak ēudi qė ėshtė implikuar interesimi ushtarak. Ēdo gjė qė mund tė pėrbėjė njė rrezik pėr kombin mbulohet me njė heshtje sekrete deri nė marrjen e pėrgjigjes sė saktė. Por "Ata" nuk janė shfaqur. Njė formė jete qė mbijeton nė njė trup pa ajėr dhe ujė dhe pa atmosferė dhe me ekstremitete tė ashpra temperaturash disponon njė teknologji shumė mė tė zhvilluar se e jona.

Fakti tregon qė "Ata" kanė qėnė atje pėr njė kohė tė konsiderueshme dhe se gjatė kėsaj kohe "Ata" nuk janė prezantuar me ne miqėsisht. Pėr kėtė shkak mendjet ushtarake i konsiderojnė "Ata" armiqėsor dhe njė rrezik potencial. Pothuaj 40 vjet mė parė, astronomi Morris Jessup ka pyetur: "Kush na ka mundur ne nė Hėnė?.

Nė 1953, njė botues shkencor, John O'Neil, raportoi praninė e njė ure 18 km tė gjatė nė skaj tė Mare Crisium. Nė Prill 1962, Apollo 16 fotografoi disa ura. NASA ka fotografuar gjithashtu kulla shumė mė tė larta se ēfarėdolloj strukture mbi Tokė, ndėrtesa, kupola, ēati tė pjerrta dhe glife nė formėn e A, X dhe P.

Kamerat kanė fiksuar gjithashtu mjete dhe makineri. Disa prej kėtyre mjeteve kanė proporcione gjigande dhe lenė gjurmė tė dallueshme nė tokėn e butė tė Hėnės. Duket sikur kėto mjete angazhohen nė procese gėrmimesh nė miniera tė hapura.

Atėhere cilat janė shpjegimet zyrtare pėr kėto anomali? Po e theksojmė se origjina e Hėnės ėshtė e panjohur, pavarėsisht nga ēfarė mund tė sugjerojnė shkencėtarėt. Krateret e panumėrt qė mbulojnė sipėrfaqen e Hėnės kanė gjithashtu origjinė tė paqartė. Disa prej tyre janė pasojė e veprimit tė goditjes sė meteorėve, por edhe shkencėtarėt e pranojnė se jo tė gjithė krateret janė pasojė e pėrplasjes sė meteorėve. Ndoshta disa prej tyre janė formuar nga veprimi i kundėrt i asaj qė i bėn ato tė zhduken. Linne nuk ka qėnė i vetmi krater qė ėshtė zhdukur.

Ka dy teori qė pėrpiqen tė shpjegojnė retė, mjegullėn dhe shkrepėtimat e ndritshme. A do tė besonit po tė thosha se ato janė rezultat i veprimeve goditėse dhe vullkanike? Reja gjigande e pluhurit qė do tė pasonte ēdo pėrplasje do tė ishte shumė jetėshkurtėr sepse pluhuri do tė kthehej shumė shpejt mbi sipėrfaqen e Hėnės pėr shkak tė mungesės sė atmosferės. Ndėrsa aktiviteti vullkanik dhe tektonik nė Hėnė ka marrė fund 3 miliard vjet mė parė.

Hėna nuk ka fare atmosferė prandaj nuk ka kushte moti. Por pėr shkak tė temperaturave ekstreme, 200 EF (93.3EC) nė mesditė dhe - 250EF (- 121.1EC) nė mesnatė, veprimi ngrirje/shkrirje mund tė shkaktojė ēlirimin e gazeve natyrale nga nėnsipėrfaqja. Megjithatė, sipėrfaqja e Hėnės ndodhet nė vakum dhe gazi nė kėtė mjedis nuk formon re, por shpėrndahet. Po kėshtu edhe pėr mjegullėn. Njė re pluhuri i ngritur do tė binte menjėherė poshtė. Grimcat e pluhurit qė notojnė brenda njė boshti drite diellore dhe qė quhet Lėvizja Brovniane, ėshtė e pamundur tė ndodhė nė Hėnė pėr shkak tė vakumit.

Pa atmosferė, pa mot, pa erė. Glifet e zbuluara kudo mbi sipėrfaqen e Hėnės nuk janė rezultat e erozionit. Kėto glife janė kaq tė mėdha saqė hijet qė lėshojnė ato janė tė kapshme nga kamerat orbitale. Vakumi do tė sigurojė qė sipėrfaqja e Hėnės tė mbetet e pandryshuar.

Deri tani, tė gjitha kėto vrojtime flasin pėr inteligjencė, ndėrtime inxhinjerike dhe disa forma jete. Patjetėr ju do tė pyesni se ēfarė formė jete mund tė ekzistonte mbi njė trup pa atmosferė, me temperatura ekstreme, pa ushqim, pa ujė dhe nėn bombardimin e vazhdueshėm tė rrezatimit diellor?

Ju e dini qė ka krijesa qė jetojnė nė fundet oqeanike dhe nė Arktikun armiqėsor. Ju e dini qė ka krijesa qė mbijetojnė nė diellin e mesditės dhe netėt nėn - zero tė shkretėtirave ekuatoriale. Kėto mjedise janė vėrtet armiqėsore pėr njeriun, por jo pėr tė gjitha format e jetės.

Kritere tė tjera pėr jetėn janė streha, oksigjeni, ushqimi dhe uji. Ndonėse edhe nė kėtė rast kėto janė esenciale pėr jetėn tonė, por kjo nuk do tė thotė se janė esenciale edhe pėr format e jetės qė mund tė ndeshim. Megjithatė, lidhur me Hėnėn, tre nga kriteret e mėsipėrme janė potenciale nė Hėnė. Streha: qyteti nėntokėsor. Pėrparėsitė e tė jetuarit nėn tokė janė mbrojtja nga rrezatimi diellor, mjedis mė i kontrollueshėm dhe fshehje nga teleskopėt dhe astronautėt. Oksigjeni: duke supozuar se "Ata" kanė nevojė tė marrin frymė, shkėmbenjtė hėnor janė tė pasur me mineral hekuri dhe nga 22 ton mineral mund tė nxirret gjatė shkrirjes 1 ton oksigjen. 1 ton oksigjen ėshtė e barabartė me tre vjet furnizim pėr njė njeri. Ushqimi: kultivimi hidrofonik kėrkon vetėm ujė qė na sjell ne te burimi pėr tė.

Nė qoftė se Hėna ėshtė atje me qėllim, ē’ka pėr t'u habitur qė "Ata" e parkuan atė pranė njė planeti me sasira tė bollshme tė lėndėve tė nevojshme pėr "Ta". Po tė vini re dėshmirat e UFO-ve tė para nė Tokė do tė shikoni se nė shumicėn e rasteve ato janė parė pranė liqeneve. E vėrteta ėshtė shumė mė e ēuditshme se edhe vetė fantazitė mė tė ēfrenuara.

Pra Hėna ėshtė aty aksidentalisht apo qėllimisht? Shanset qė Hėna tė ketė mbritur aty pėr shkak tė forcave natyrore janė shumė tė vogla. Atėhere le tė supozojmė se Hėna ėshtė sjellė aty me qėllim, ē’gjė e mbėshtet kėtė?

Kronikat e tibetianėve tė vjetėr, pėrrallat sllave dhe tekste tė tjera tė lashta i referohen njė kohe kur nuk kishte batica dhe as Hėnė. Nga kjo historianėt mendojnė se Hėna ka ardhur aty rreth 12,000 vjet tė shkuara.

Katastrofa

Imagjinoni katastrofėn qė do tė shkaktonte njė ngjarje e tillė. Beteja gravitacionale, pėr shkak tė hyrjes sė Hėnės nė sistem, do tė shkaktonte tėmete, erupsione vullkanike, vėrshime dhe kushte ekstreme moti. Do tė duheshin shumė vjet pėrpara se tė qetėsoheshin dukuritė dhe tė riformohej plotėsisht i gjithė planeti. Ja vlen tė theksojmė kėtu se pikėrisht rreth 12,000 vjet tė shkuara u zhdukėn pa gjurmė qytetėrimet e Mu dhe Atlantidės. Ėshtė pikėrisht koha e Pėrmbytjes Biblike. Por ēdo tė ndodhte nė qoftė se "Ata" do tė vendosnin tė shkonin mė tutje?

Ka edhe ēėshtje tė tjera qė ne nuk mund t'i shpjegojmė. Disa prej hėnave tė Jupiterit nuk rishfaqen mė nga prapa planetit tė tyre primar. Ata humbasin. Nė 1672, Cassini zbuloi njė hėnė nė orbitėn e Venusit. Astronomėt e patėn atė nėn vrojtim deri nė 1764 kur, pas 92 vjetėsh, ajo u zhduk. Kujtohuni pėr Vulkan, qė u zbulua nė 1762 dhe u vrojtua pėr 100 vjet. Vulkani nuk shihet mė qysh nga viti 1876. Herschel zbuloi Uranin dhe dy nga pesė hėnat e tij, por ai pretendonte se kishte gjetur edhe katėr tė tjera. Fatkeqėsisht askush nuk mundi tė shoh ato qė pa Herschel.

Isak Asimov njėherė ka thėnė: "Ēfarė dreqin bėn Hėna jonė atje? Ajo ėshtė shumė mė larg nga ē’duhej pėr tė qėnė vėrtet satelit i Tokės." Sipas teorisė sė tij tė 'tėrheqjes sė litarit' Hėna nuk duhet tė ndodhet aty ku ėshtė. Raporti midis pėrmasave tė saj dhe distancės nga Toka dhe nga Dielli nuk del.

Hėna ėshtė njė dukuri e ēuditshme. Qysh nga ajo ditė e shėnuar nė Korrik 1969, programi spacial programoi edhe pesė ulje tė tjera me njerėz nė Hėnė: Apollo 12 ( 19 Nėntor 1969), Apollo 14 (5 Shkurt 1971), Apollo 15 (30 Korrik 1971), Apollo 16 (21 Prill 1972 dhe Apollo 17 (11 Dhjetor 1972). Pėrveē kėtyre janė bėrė edhe shumė ulje pa njerėz nė Hėnė si edhe fluturime nga Ranger, Surveyor dhe sondat orbitale. Disa prej kėtyre misioneve lanė nė sipėrfaqen e Hėnės aparatura sizmike.

Pajisjet sizmografike mund tė tregojnė se kur ndodhin vibrimet, por jo pse. Gjatė tė gjithė kohės, janė marrė vlera tė larta sizmike. Shpjegimi zyrtar: aktivitet vullkanik. Por a mund tė ndodhė qė ato tė jenė prej aktiviteteve minerale?

Sekretet

Hėna ėshtė njė anomali. Sipas tė gjitha llogarive ajo nuk duhej tė ishte aty. Edhe pėr sa kohė do t'i ruajė ajo sekretet e saj apo ja ka zbuluar disa prej tyre NASA-s? Saturni ka njė hėnė me lėvizje retrograde, dmth lėviz nė kundėrshtim me parimet e sistemit diellor. Neptuni ka gjithashtu njė hėnė kurse Jupiteri ka disa. Shumė gjėra tė ēuditshme ndodhin nė sistemin tonė diellor qė sfidojnė tė gjitha ligjet e fizikės. Hėna qė ēfaqen papritur dhe qė zhduken po ashtu papritur. Hėna tė vonuara nė orbit. Re qė ekzistojnė nė vakum. Drita, gjurmė mjetesh, kratere qė zhduken. Kontinente qė papritur zhyten nė oqean. Ndoshta pėrgjigjet pėr tė gjitha kėto mund tė gjenden nė pjesėn e errėt tė Hėnės.
avatar
Elizza

1087


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

HENA

Mesazh  mistrecja prej 11.08.10 20:19

1-DUKE E PARE HENEN NGA TOKA AJO DUKET SHUME E VOGEL, POR NE TE VERTETE SIPERFAQJA E SAJ ESHTE SA SIPERFAQJA E AFRIKES DHE AUSTRALISE TE MARRA SE BASHKU. HENA ESHTE TRuPI ME I AFERT ME TOKEN.

GJER ME SOT NE HENE KANE SHKUAR SHUME NJEREZ POR TE PARET QE SHKUAN ATJE ME 21 KORRIK 1969 ME ANIJEN KOZMIKE ‘’APOLLO 11’’ ISHIN ARMSTRONG,OLLDRIN DHE KOLLINS.NISJA PER NE HENE U BE ME NEJ RAKETE 36 KATE TE LARTE.KUR JU AFRUAN HENES NGA ANIJA E MADHE U SHKEPUT NJE ANIJE E VOGEL ME EMRIN ‘’SHQIPONJA’’

I PARI QE HAPI DEREN DHE VURI KEMBEN MBI HENE ISHTE ARMSTRONGU. DHE 19 MINUTA PAS TIJ ZBRITI OLLDRINI.I GJITHE UDHETIMI ZGJATI 8 DITE. NDERKOHE QE ARMSTRONGU DHE OLLDRINI QENDRUAN VETEM 30 ORE NE HENE.

2- NJE NJERI NE HENE PESHON 6 HERE ME PAK SESA NE TOKE. NE HENE MUND TE BESH KERCIME 5-6 METRA LARTESI DHE 15-20 METRA NE GJATESI. NATA NE HENE ZGJAT 14 NETE TOKESORE DHE DITA PO ASHTU. NE HENE NUK KA UJE DHE NUK KA AS AJER PRANDAJ NUK KA GJALLESA. NE HENE NUK MUND TE DEGJOSH.NESE NJE SHKEMB RROKULLISET PAS TEJE NUK E NDJEN FARE.. NE HENE SHEH VETEM NJE SKRETETIRE TE PAFUND ME MALE TE LARTE DHE TE ZHVESHUR.

3-NGA HENA MUND TE SHOHESH QE TOKA ESHTE E RRUMBULLAKET POR NUK MUND TE SHOHESH NDERTESAT E LARTA- E VETJA VEPER E NJERIUT QE SHIHET NE HENE ESHTE MURI KINEZ..EDHE SIKUR NE HENE TE KISHTE AJER EDHE UJE PERSERI NUK DO TE JETOHEJ SEPSE DITEN ESHTE SHUME NXEHTE NDERSA NATEN SHUME FTOHTE.
avatar
mistrecja

8


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Hena

Mesazh  Zattoo prej 21.08.10 18:22

Hėna humbet shkėlqimin, plaket dhe zvogėlohet

Sateliti i Tokės i studiuar nga sonda “Lro”. Mbi sipėrfaqen e Hėnės janė shfaqur rrudhat e para

Ashtu si njeriu edhe Hėna plaket, zvogėlohet dhe mbushet me rrudha. Edhe pse tė padukshme pėr syrin tonė, me kalimin e viteve shenjat e para tė plakjes kanė filluar tė duken qartė.

Sipas shkencėtarėve, kjo ėshtė njė nga arsyet qė ajo humbet shpesh nga sytė tanė. Pėr tė parė ngushtimin e rrezes sė saj (njėqind metra nė njė total prej 1700 kilometrash), nevojitej njė mision i NASA-s.

Njė mision i studiuar mirė pėr tė mbledhur ēdo detaj tė pėrmasave tė njė metri mbi sipėrfaqen e satelitit. Aparaturat nė bordin e “Lunar Reconnaissance Orbiter” (sonda “Lro” e cila prej qershorit tė vitit 2009 ndodhet nė orbitė pėrreth Hėnės) kanė vėnė re se ngushtimi i rrezes prodhon njė efekt dytėsor mbi sipėrfaqe.

Shkarjet nga tė cilat pėrbėhet sipėrfaqja e Hėnės gjendjen shumė pranė njėra-tjetrės, fillojnė tė shtyjnė dhe krijojnė kėshtu disa tė ngritura qė tė sjellin ndėrmend pamjet e murit tė madh kinez tė marra nga satelitėt tonė artificialė.

Ato qė i vunė re “rrudhat” e para tė Hėnės ishin misionet “Apollo 15, 16, 17” nė fillim tė viteve ‘70, por nė atė kohė shkencėtarėt nuk u dhanė shumė rėndėsi atyre shenjave. Njė nga arsyet ishte se vėzhgimet e tyre u kufizuan vetėm nė njė tė pestėn e sipėrfaqes, pra pranė Ekuatorit.

Tani sonda e NASA-s ka zbuluar edhe 14 “gunga” tė tjera - tė gjata disa dhjetėra kilometra dhe tė larta njėqind metra – tė shpėrndara pėrgjatė gjithė sipėrfaqes sė satelitit. “Janė efekt i ftohjes sė bėrthamės sė Hėnės dhe kėto shenja kanė filluar tė shfaqen kohėt e fundit”, shpjegon Thomas Watters, shkencėtari i “Smithsonian Institution”, i cili sė bashku me disa kolegė ka kryer studimin, qė e ka publikuar mė pas nė revistėn “Science”.

Kur pėrdor fjalėn “janė tė freskėta”, Watters nuk arrin tė pėrcaktojė me saktėsi datėn e shfaqjes sė rrudhave tė para “nė fytyrėn” e Hėnės. Megjithatė, ai nuk heziton tė thotė se kjo gjė ka ndodhur para njė milion vitesh (rreth njė tė pestėn e moshės sė satelitit), epokė kur ftohja e vazhdueshme e bėrthamės sė Hėnės ndaloi tė gjitha aktivitetet vullkanike.

Prej atij momenti, vetėm pėrplasja me meteorėt e ka ndryshuar pamjen e jashtme tė Hėnės. Fakti qė relievet janė bėrė tė dukshme pėr sytė e sondės sė NASA-s me gunga tė mprehta e tė thepisura, si edhe fakti qė nuk ka asnjė shenjė pėrplasjeje me trupa tė tjerė qiellorė, i ka shtyrė shkencėtarėt t’i quajnė rrudhat si shumė “tė freskėta”.

Kalimi nga njė fazė e lėngshme dhe e valuar nė njė ftohje tė vazhdueshme, gjė qė ka sjellė edhe zvogėlimin e pėrmasave, nuk ėshtė njė fenomen i cili ndodh vetėm nė satelitin tonė. Edhe Marsi e Mėrkuri e kanė sipėrfaqen me valėzime, njėsoj si ato qė janė zbuluar sė fundmi nga sonda “Lro” nė Hėnė, por me njė ndryshim, qė janė pak mė tė larta: arrijnė deri nė njė kilometėr lartėsi.

Mbi njėrėn nga kėto kreshta, rezultat i shtytjeve tektonike dhe njė Hėne qė vazhdon tė plaket, u ngjitėn edhe dy astronautė tė “Apollo 17”, Eugene Cernan dhe Harrison Schmitt. Ishte viti 1972, kur u krye edhe vizita e fundit e njeriut mbi yllin e bukur. Qė nga ajo kohė, pėrveē tkurrjes, ftohjes dhe plakjes, Hėna po largohet nga ne me njė ritėm prej 4 centimetrash nė vit.
avatar
Zattoo

704


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

HĖNA

Mesazh  Nikolaos prej 07.02.11 14:14

HENA NĖ MITOLOGJI:
Hėna ka pasur gjithmonė njė ndikim tė fortė tek njerėzimi. Ashtu si Dielli dhe Hėna ishte adhuruar si perėndeshė nė qytetėrimet mė tė lashta. E njohur si nėna e madhe e perėndeshave, Hėna nė mitologjinė greke barazvlerėsohet me Artemisėn gjahtare, ndėrsa nė atė romake ajo ishte Diana. Artemisa, perėndesha hėnore, lindi nga bashkimi i Zeusit dhe Letos. Kur gruaja e Zeusit, Hera, mori vesh se Leto kishte mbetur shtatzėnė me burrin e saj, e zemėruar u betua se Leto nuk do tė mund tė lindte mė kurrė nė asnjė vėnd tė ndriēuar prej Diellit. Nė vazhdim tė kėsaj, Artemisa u bė perėndesha e grave kur lindin dhe ajo mbron lindjet, fėmijėt e vegjėl dhe kafshėt qė po rriten. Ajo konsiderohet si motra binjake dhe shoqe e Apollonit (Diellit).
Njė mit tjetėr e unifikon Hėnėn me Selenėn flokėartė, e cila ishte motra e Heliosit. Legjenda thotė qė njė dragua e ndiqte atė dhe ajo u detyrua tė fshihej, dhe kjo gjė shkaktoi eklipset hėnore. Selena u dashurua me njė djalosh i cili ishte bari, me tė cilin pati 50 vajza.


HENA NĖ ASTROLOGJI:
Nė astrologji, ashtu si Dielli, edhe Hėna quhet planet dhe ėshtė planeti i dytė mė i rėndėsishėm (pas Diellit) nė njė temė tė lindjes. Hėna pėrfaqėson botėn e brendshme, anėn mė sekrete tonėn, tė panjohurėn (tė pavetėdishmen), reagimet, paracaktimin e pavetėdishėm, imazhin e vetvetes, instiktin, gjėndjen shpirtėrore, ndjeshmėrinė, emotivitetin, anėn femėrore tė karakterit, intuitėn dhe imagjinatėn. Pėr njė burrė, ajo pėrfaqėson gjithashtu nėnėn e tij dhe mė vonė bashkėshorten. Pėr gratė ajo ėshtė mė e rėndėsishme se Dielli. Hėna korrespondon me fėmijėrinė dhe ka lidhje tė forta me prehrin amėsor dhe nga ana e karakterit pėrcakton mentalitetin fėmijėror, mungesėn e eksperiencės, pakujdesinė. Ajo pėrfaqėson gjithashtu humorin, dėshirėn (pėr femrat), emocionet, ushqimin, vendbanimin, shtėpinė, publikun, klientin, detin, pasigurinė, nėnshtrimin nga autoritetet, bukurinė, pėrkushtimin, qetėsinė, modestinė, por dhe anė negative si: paqėndrueshmėrinė, naivitetin, kapriēot, varėsinė, ndrojtjen, mbylljen nė vetvete, plogėshtinė, ndjeshmėrinė e tepėrt, delikatesėn, impresionet, simpatinė, fshehtėsinė, pasivitetin, ėndrrat, gjumin dhe ndryshueshmėrinė. Ajo personalizon femrėn, anėn femėrore tek burrat, personalitetin e jashtėm tek femrat, nėnėn, bashkėshorten, familjen, tė kaluarėn, fėmijėrinė, kujtimet, jetėn private, intimitetin, maternitetin, publikun (turmėn), kujtesėn, zakonet, tregtinė, poetėt, subkoshiencėn, nostalgjinė, pėrshtatshmėrinė me ambientin dhe situatat, ka lidhje me ciklet e grave dhe pjellorinė (lindjen e fėmijėve).
Nga anatomia sundon anėn e majtė tė trupit.

Pasaporta astrologjike e Hėnes

Numri qė sundon - 2 (dy)
Ngjyra qė i pėrket- E bardhė, e argjendtė
Metali- Argjendi
Mosha qė drejton - 0 – 11 vjeē ( fėmijėt)
Pjesėt e trupit- Stomaku, syri i majtė, aparati tretės, mitra, gjinjtė, vezorja, lindja, gjėndrrat qumėshtore, djersitja (lėngjet e trupit), ureja, kujtesa.
Lidhja me shenjat- Shtepia e saj: Gaforrja - nė ngritje te Demi –
Nė rėnie te Akrepi – nė mėrgim tek Bricjapi.
Analogjia- Shtepia e katėrt zodiakale dhe Gaforrja
Dita qė sundon- E Hėne
Fjala kyēe- “Unė ndjej”
Revolucioni zodiakal- 28 ditė
Elementi- Uji, i ftohtė dhe i lagėsht
Qėndrimi nė njė shenjė zodiakale- 2 ditė e 8 orė
avatar
Nikolaos

"Kthejeni fytyrėn nga Dielli dhe ēdo hije mbetet mbrapa jush"

644


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Hena

Mesazh  Zattoo prej 18.03.11 1:04

Mallkimi i Hėnės

Hėna ėshtė afruar mė shumė se kurrė nė kėto 18 vjetėt e fundit, duke bėrė qė katastrofat natyrore tė ndodhura gjatė kėtyre tre muajve tė parė tė vitit 2011 tė lidhen me tė ashtuquajturin “mallkim tė Hėnės”.

Si rrjedhojė e njė cikli normal astronomik, sateliti i vetėm i Tokės do tė arrijė mė 19 mars distancėn mė tė afėrt qė mund tė arrijė prej nesh, 356 577 kilometra, duke bėrė qė tė shihet mė e madhe se kurrė.

Nė fakt, nėn efektin e gravitacionit tė Diellit, Hėna lėviz midis distancave nga 356 mijė deri nė 410 mijė kilometra nga Toka.

Pas dy ditėsh, Hėna do tė duket saktėsisht 14 pėr qind mė e madhe se zakonisht, perspektivė qė pėr disa ėshtė e frikshme.

Sipas njė teorie tė pashpjegueshme tė besuar nga disa njerėz, nė vitet kur Hėna i afrohet mė shumė planetit tonė, ndodhin vazhdimisht katastrofa.

Pėr hir tė sė vėrtetės, kėto tre muaj tė parė tė vitit 2011 kanė pasur secili nga njė katastrofė natyrore.

Nė janar, Australia u njoh me pėrmbytjet mė tė mėdha nė histori. Nė shkurt, qyteti i Zelandės sė Re Christchurch u shkatėrrua nga njė tėrmet, ndėrsa njė tjetėr tėrmet dhe cunami rrėnuan bregun verilindor tė Japonisė, duke kanosur edhe me njė katastrofė bėrthamore.
avatar
Zattoo

704


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Hena

Mesazh  ari0158 prej 18.03.11 3:48

tashi papritur edhe hena jon e bukur qenka armiqsore e fshihka sekrete te padegjume, leni kto teorina imagjinare e mos shpikni kot. hena ka qene dhe eshte pjese e pandashme e tokes, shoqeruesja e saj qe prej krijimit, eshte ajo qe na i ben netet me pak te vetmuara e i jep bukuri tokes. a sju mjafton kaq per te qene te kenaqur me pranine e saj.
avatar
ari0158

2


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

42 GJĖRA QĖ NUK I DINIT PĖR HĖNĖN E PLOTĖ

Mesazh  arbri1994 prej 29.03.11 1:49

Nuk ėshtė vetėm ēėshtje supersticioni. Sipas studimeve, procesi i Hėnės sė plotė rastis me njė rritje tė rrugaēėrisė. Jonathan Brown dhe Rebeca Bowle kanė hedhur dritė nė kėtė fenomen qiellor.


1. Faza e Hėnės sė plotė ndodh atėherė kur ajo ėshtė nė anė tė kundėrt me Tokėn nga Dielli, si dhe kur tė tre planetėt vendosen nė njė vijė tė drejtė. E parė nga Toka, ana mė e afėrt e Hėnės ndriēohet plotėsisht nga Dielli, duke i dhėnė pamjen e saj rrethore.

2. Ndodh vetėm gjatė Hėnės sė plotė, qė ana e errėt e saj -hemisfera nė anėn e kundėrt tė Diellit, tė errėsohet plotėsisht.

3. Eklipsi i Hėnės (i shkaktuar nga kalimi i hijes sė Tokės pėrmes hemisferės sė ndriēuar) ndodh vetėm gjatė Hėnės sė plotė.

4. Sipas njė studimi tė spitalit Bradford Royal, mundėsia pėr t‘u kafshuar nga ndonjė qen, gjatė Hėnės sė plotė, ėshtė dy herė mė e madhe. Sipas kėtij studimi, janė regjistruar 1621 raste tė kafshimit nga qeni midis viteve 1997 dhe 1999. Por njė tjetėr studim i bėrė nė Universitetin e Sidneit nė Australi, rezultoi se nuk kishte lidhje mes gjendjes sė Hėnės dhe kafshimit tė qenve.

5. Gervaisi i Tilburit, njė avokat i sė drejtės kishtare nė shekullin e 13-tė, ishte i pari qė lidhi procesin e Hėnės sė plotė me transformimin nė njė njeri-ujk. Filozofi Gottfried Leibniz, e pėrshkruan si "budallallėqe tė treguara nga njerėzit".

6. Hėna bėhet e plotė ēdo 29.5 ditė- e cila ėshtė edhe kohėzgjatja e njė cikli tė plotė tė Hėnės.

7. Ėshtė i njohur fakti se cikli menstrual femėror ka lidhje me procesin e Hėnės sė plotė. Sipas njė teorie, meshkujt parahistorikė shkonin nė gjueti, gjatė periudhės qė gratė ishin me cikėl, pėr shkak tė tabuve qė lidheshin me gjakun. Koha mė e leverdishme pėr tė shkuar nė gjueti ishte gjatė Hėnės sė plotė dhe mėnyra mė e mirė pėr tė bindur mashkullin qė tė kthehej me ushqim, ishte shpresa pėr seks.

8. Neo paganėt ndiqnin njė ritual tė pėrmuajshėm, qė bazohej rreth Hėnės sė plotė dhe quhej Esbat. Termi lidhet me shkrimet kundėrshtuese tė antropologut Margaret Murray.

9. Procesi i dytė i Hėnės sė plotė, qė ndodh nė njė muaj kalendarik, quhet Hėna Blu. Rasti i fundit ėshtė parė mė 31 maj 2007. Ky fenomen i veēantė ndodh mesatarisht njė herė nė 3 vjet.

10. "Blue Moon" (Hėna Blu), e cila ėshtė shkruar nga Richard Rodgers dhe Lorenz Hart nė vitin 1934, u bė njė baladė standarde, e cila u kėndua mė vonė nga kėngėtarė si Frank Sinatra dhe Bob Dylan. Versioni mė i famshėm ėshtė regjistruar nga banda "Marcels" nė vitin, 1961 duke shitur mė shumė se njė milionė kopje.

11. Shkalla e baticave nė botė ėshtė nė maksimum gjatė Hėnės sė plotė, atėherė kur Dielli, Toka dhe Hėna janė nė njė vijė. Marinarėt e njohin efektin si baticat pranverore.

12. Muaji i vetėm, gjatė tė cilit nuk ndodh procesi i Hėnės sė plotė ėshtė shkurti.

13. Hėna e plotė konsiderohet si shenjė tersi nėse ndodh tė dielėn, por nėse ndodh tė Hėnėn shihet si shenjė fati (nga vetė emri i ditės sė hėnė).

14. Sipas supersticioneve, fėmija qė ngjizet kur Hėna ėshtė e plotė, ka shumė mundėsi qė t‘i pėrkasė gjinisė mashkullore.

15. Nė tetor tė vitit 1939 nė Springfield, Misuri, Hėna e plotė u krijoi idenė njerėzve sikur po binte nga qielli. Ngjarja e pazakontė u raportua nė gazetat lokale, por mė vonė rezultoi e pavėrtetė.

16. Kalendari Gregorian daton Pashkėn si e diela e parė, pas Hėnės sė plotė kishtare- e para ndodh pas ekuinoksit tė pranverės.

17. Festivali Kinez i Fenerėve, qė daton nė dinastinė Han, ėshtė vėnė nė skenė ditėn e pesėmbėdhjetė, tė muajit tė parė, tė Hėnės sė plotė, pas vitit tė ri. Komunitetet kineze festojnė duke ndezur fenerė dhe bėrė gosti me oriz.

18. Shoqėria e Hėnės, qė pėrfshinte Erasmus Darwin, James Watt dhe Josiah Wedgewood, e mori emrin nga praktika e mbajtjes sė takimeve muaj pėr muaj, nė ditėn e Hėnė pranė procesit tė Hėnės sė plotė. Anėtarėt e shoqėrisė, e quanin veten si njerėzit e hėnės.

19. Sipas njė studimi psikologjik tre mujor tė bėrė tek 1200 tė burgosur nė burgun e Armley nė Leeds, nė vitin 1998 rezultoi se kishte njė rritje tė madhe tė incidenteve kur Hėna ishte e plotė.

20. Shkencėtarėt janė pėrpjekur shumė tė shpjegojnė "iluzionin e Hėnės", ku Hėna e plotė duket sikur ėshtė mė e madhe, se sa duket nė horizont. Fenomeni kuptohet qė ėshtė shkaktuar nga perceptimi njerėzor.

21. Mbjellja e drurėve ėshtė e ndaluar gjatė Hėnės sė plotė nė Amerikėn e Jugut dhe nė Azinė Juglindore, sepse shkakton tharje.

22. Qindra njerėz mblidhen ēdo muaj nė plazhet e Koh Phangan nė Tailandė, pėr tė festuar ngjarjen e Hėnės sė plotė. Ata gėzojnė dhe kėrcejnė gjatė gjithė natės.

23. Tributė amerikane nė Britaninė e Madhe, u japin ēdo Hėne tė plotė tė vitit njė emėr si p.sh., Hėna kastor, Hėna bli dhe Hėna luleshtrydhe.

24. Hėna e plotė mund tė duket e rrumbullakėt, por nė fakt ka formėn e njė veze.

25. Sonata e Hėnės, kompozuar mjeshtėrisht nga Ludwig von Beethoven, ėshtė padyshim njė nga kryeveprat klasike mė tė bukura qė ka lidhje me Hėnėn e plotė. Titulli i melodisė nuk vjen nga kompozitori, por nga njė kritik, i cili krahasoi pjesėt dhe efektin e dritės sė Hėnės nė liqenin e Lucernės.

26. RAF pėrdori Hėnėn pėr tė prezantuar sulmin e tij tė parė tė suksesshėm nė qytetin gjerman, kur aeroplanėt sulmuan Lubeckun nė 1942.

27. Wesak, festivali mė i rėndėsishėm budist ėshtė festuar nė maj, kur ka qenė Hėnė e plotė . Nė kėtė kohė, festohet ditėlindja e Budės, ndėrsa pėr disa budistė tė tjerė shėnohet lindja dhe vdekja e tij.

28. Hėna e plotė ėshtė objekti mė i shndritshėm nė qiellin e darkės.

29. Psikiatri sllovak, Eugen Jonas, krijoi metodėn e kontrollit tė lindjes dhe fertilitetit, bazuar nė procesin e Hėnės sė plotė.

30. Njė analizė e ditėlindjeve tė 4,256 bebeve tė lindura nė njė klinikė nė Francė, tregoi se nuk kishte asnjė lidhje mes Hėnės sė plotė dhe fertilitetit.

31. Njė studim i realizuar nga Universiteti Tybingen nė Gjermani, tregon se sipas raportimit tė policisė, cikli i Hėnės sė plotė ndikon duke pirė mė shumė pėr tė ardhur nė qejf.

32. Njė vizatim i Hėnės sė plotė parė nga teleskopi ėshtė realizuar nga njė matematicien anglez, Thomas Harriot, nė fillim tė gushtit tė vitit 1609. Ky ėshtė regjistrimi i parė, i cili i paraprin fizikanit italian Galileo, nė studimet e tij tė mėvonshme.

33. Artistėt e Rilindjes tradicionalisht kanė pėrshkruar mė tepėr gjysmėhėnėn, se sa fazėn e saj tė plotė.

34. Shakaja e madhe e Hėnės, u bė nga Richard Adams Locke pėr "New York Sun" nė vitin 1835.

35. Gjatė sezonit dimėror, Hėna e plotė ėshtė nė lartėsinė mė tė madhe nga Toka.

36. Disa njerėz qė vuajnė nga pagjumėsia tregojnė se flenė shumė keq kur Hėna ėshtė e plotė, por ka edhe nga ata qė thonė se flenė shumė rėndė.

37. Ėshtė gabim nėse mendoni se ulja e parė e "Apollo"-s ėshtė bėrė kur Hėna ka qenė e plotė. Ulja ndodhi njė javė mė pas.

38. Hėna ėshtė 10 herė mė e shndritshme kur ėshtė e plotė, se sa kur ėshtė ēerekhėnė.

39. Muaji i mjaltit ėshtė quajtur pas Hėnės sė plotė nė qershor. Duke qenė se binte mes mbjelljes dhe tė korrave, ky ishte tradicionalisht muaji mė i mirė pėr t‘u martuar.

40. Kalendari i vjetėr i Hėnės, i cili tregon kohėn se kur shfaqet ajo e plotė, ėshtė zbuluar nė shpellat nė Lascaux nė Francė. Daton para 15000 vjetėsh dhe tregon fazat e Hėnės me njė sėrė pikash, tė cilat pėrshkruajnė ditėt e ciklit.

41. Nė 2001, loja e parė mes Sri Lanka dhe Zimbabve u shty. Ajo u caktua tė luhej njė ditė mė vonė, nė bazė tė rregullit tė ri tė nxjerrė nga qeveria vendase, e cila ndalonte ēdo lloj sporti kur Hėna ėshtė e plotė.

42. Sipas njė studimi tė 1000 operacioneve pėr heqjen e bajameve, 82 pėr qind e pacientėve tė operuar treguan se krizat ishin mė tė forta kur afronte procesi i Hėnės sė plotė. Kjo nė bazė tė revistės sė shoqatės sė mjekėve nga Florida.
avatar
arbri1994

32


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Hena

Mesazh  Luli prej 08.11.11 18:31

Hena e plote na bene me te dhunshem



Hipoteza e autoreve eshte se me henen e plote ka me shume mundesi per te konsumuar alkool dhe droge, gje qe mund te coje ne raste me frekuente te dhunes dhe halucinacioneve.

Kur hena eshte e plote, behemi me te dhunshem. Ky eshte perfundimi i nxjerre nga disa shkencetare australiane te cilet kane dokumentuar disa sjellje te cuditshme gjate ketyre diteve.

Ne kerkimin e publikuar ne “Medical Journal” te Australise, studiuesit kane ekzaminuar ratet e 91 pacienteve qe jane paraqitur ne ndihmen e shpejt te nje qyteze ne veri te Sydney.

Hipoteza e autoreve eshte se me henen e plote ka me shume mundesi per te konsumuar alkool dhe droge, gje qe mund te coje ne raste me frekuente te dhunes dhe halucinacioneve.
avatar
Luli

"Duhet bredhur shumė nė errėsirė derisa tė preket drita"

984


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Hena

Mesazh  Luli prej 08.11.11 23:47

Hėna e tė korrave – hėna e plotė

Ajo qė njihet si hėna e tė korrave, ėshtė hėna e plotė mė afėr ekuinoksit vjeshtak, qė ndodh kur dielli perėndon nė perėndim dhe lind nė lindje. Dhe pėr herė tė parė qė nga viti 1991, kėto dy ngjarje pėrkuan nė orėt e para tė sė enjtes sė kaluar, nė hemisferėn veriore.
Ekuinoksi vjeshtak verior zyrtarisht fillon rreth orės 04:20 mė 23 shtator.

Kjo nuk do tė ndodhė mė nė tė njėjtėn kohė me hėnėn e tė korrave deri nė vitin 2029.

Emri “hėna e tė korrave” e ka origjinėn tek koha kur fermerėt mbėshteteshin nė dritėn e saj pėr tė zgjatur ditėn e punės. Por, nė kėtė foto, ajo ndriēon njė garė noti qė pėrkon me ekuinoksin nė Miami.

Kjo pamje e veēantė e hėnės gjithashtu shėnon fillimin e festivalit tė mes-vjeshtės, qė festohet nga kinezėt nė mbarė botėn nė kėtė kohė tė vitit.

Nė Gjermani, hėna e tė korrave del gjatė festivalit tė birrės qė organizohet nė muajin tetor. Fillimisht njė festė publike qė shėnonte ditėn e martesės sė Princit tė kurorės, Ludwig, nė vitin 1810, ky aktivitet i pėrvitshėm pėrfshin edhe organizimin e panaireve bujqėsore ku ekspozohet begatia e vjeshtės.

Pavarėsisht studimit ndėr shekuj pėrmes teleskopėve gjithnjė e mė tė fuqishėm, hėna filloi tė zbulojė sekretet e saj vetėm gjatė zbarkimt atje tė anijeve kozmike Apollo, nė vitet 1960-70.
Por njohja e sekreteve tė hėnės e bėn atė njė objekt jo mė pak tė fuqishėm.

Hėna ėshtė objekti mė i ndritshėm nė qiell, pas Diellit. Rėndėsia e saj, si dhe cikli i rregullt i fazave tė shfaqjes sė saj, do tė thotė qė ajo ka patur njė ndikim tė rėndėsishėm kulturor qė nga kohėt e lashta.
avatar
Luli

"Duhet bredhur shumė nė errėsirė derisa tė preket drita"

984


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Hena

Mesazh  xhemalekovaci prej 18.11.11 0:36

.


Edituar pėr herė tė fundit nga xhemalekovaci nė 30.11.11 9:58, edituar 1 herė gjithsej
avatar
xhemalekovaci

27


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Hena

Mesazh  Dimitrov Xhunga prej 18.11.11 8:42

KENDVESHTRIM I PERGJITHSHEM PER HENEN


Distanca Nga Toka: 384,400 km nga Toka
Diametri: 3476 km
Masa: 7.35e22 kg
Largesia rretullimit: 363,104 km (0.002 4 AU)
Gjysem Aksi: 384,399 km (0.002 57 AU)
Sjellje e pakontrolluar: 0.054 9
Koha e rretullimit: 27.321 582 d (27 d 7 h 43.1 min)
Peridhua: 29.530 588 d (29 d 12 h 44.0 min)
Shpejtesia e rretullimit: 1.022 km/s
Pjerresi: 5.1450 ne rretullim Eklipsor (eshte ndermjet 18.290 dhe 28.580 tek ekuadori i Tokes)

E quajtur Luna nga Romaket, Selene dhe Artemis nga Greket , dhe shume emra te ndryshem sipas kulturave te popujve te ndryshem.


Disa mekanizma jane propozuar pėr formimin e Henes rreth 30–50 million vjet pas orgjines te Sistemit Diellor,
duke pasur nje vecori dhe sjell ne baze ngadalesimin e Tokes dhe ciklin me kryesor, i cili eshte graviteti. Hena arrin te mbaje shtratin e oqeaneve tona ne menyre perfekte duke perdorur gravitetin e saj.Hipotezat qe reflektojne sot shkencen jane se Sistemi Toke-Hene eshte formuar nga perplasja me Token e nje (te themi Meteori ose pjes Shkembi ) i cili ishte , me madhesine e planetit Mars , dhe pjeset e mbetura pas perplasjes se ketij objekti me Token, arriten te formojne Henen.

Perplasje gjigande mendohet te kene ndodhur ne formimin e Sistemit Diellor. Sipas simulimeve kompjuterike del ne teori qe Hena eshte krijuar nga keto perplasje pra dhe jo si nje rrjedhoje e mbetjeve ne formimin e Sistemit Diellor. Nje energji e pa imagjinueshme eshte formuar pas perplasjes se Tokes dhe nje pjese te Meteorit duke bere qe nje pjese e Tokes te kthehet ne llave te lengshme , dhe duke dale jashte Tokes prej fuqise se perplasjes, sjell ne jete Henen e cila si dhe vete Toka jane te formuara prej perplasjeve dhe llaves se lengshme duke ardhur dhe duke u bere te ngurta . Hena eshte objekti i dyte ne qiell qe shkelqen pas Diellit . Koha nepermjet Henave te njepasnjeshme eshte 29.5 Dite (709 ore), pak e ndryshme nga periudha e rrotullimit ndaj Yjeve per shkak se Toka leviz ne nje distance te konsiderueshme me orbiten e saje rreth Diellit .

Per shkak te madhesise dhe perberjes Hena nga njehere eshte klasifikuar si nje planet tokesor se bashku me Marsin, Token, Venusin dhe Merkurin. Hena ne fillim u vizitua nga Ruset me anijen e tyre Luna 2 ne 1959. Hena eshte i vetmi trup (Planetor) i vizituar nga njerezit. Ulja e pare ne Hene u be ne vitin 20 Korrik 1969. Ne veren e vitit 1994 Henes iu be nje harte dhe nje explorim me i zgjeruar nga Sateliti Clementine, dhe serish ne vitin 1999 nga Sateliti Lunar Prospector Forca gravitacionale mes te Tokes dhe Henes shkakton disa efekte interesante. Efekti me i qarte eshte Batica ne oqeanet tona.

Terheqja e gravitetit eshte me e forte ne anen e aferme midis Tokes ne Henes dhe me e dobet ne anen e kundert. Nga kendveshtrimi yne ne siperfaqen e Tokes shohim dy burime te vogla, nje ne drejtimin e Henes dhe nje ne krahun e kundert. Efekti i Henes eshte shume me i forte ne Oqeanet se sa ne koren e ngurte te Tokes, dhe shkaku qe Toka rrotullohet shume me shpejt se sa Hena rrotullohet rreth Tokes ben qe Hena te rrotullohet nje here ne dite rreth Tokes duke krijuar baticen 2 here ne 1 rrotullim te saj rreth Tokes. Baticat jane me te theksuara ne brigjet e Oqeaneve dhe Deteve tona duke na dhene mundesi ti kuptojme ne momentin e batices.

Kjo do te thote se forca ne mes te Tokes dhe Henes nuk eshte pikerisht pergjate vijes ne mes te qendrave te tyre te formuara ne nje menyre rrotulluese ne Toke dhe nje force pershpejtimini ne Hene.Kjo shkakton nje nje trasformim te engjergjise ne rrotullimin rreth tyre duke ngadalesuar rrotullimin e Tokes ne 1.5 Miliseconda per Shekull dhe rrit orbiten e Henes me Token ne 3.5 centimetra ne vit. Menyra e e Gravitetit dhe vendodhjes se Henes eshte pergjegjes per rrotullimin e saj rreth Tokes,dmth Hena eshte e bllokuar ne fazen e rrotullimit dhe ben qe Hena te nxjerre te njejten pjese ballore te sajen kur del perballe me Token.





Si ngadalesimi i Tokes qe eshte shkaktuar nga Hena ,ne te kaluaren ka qene Toka qe ka ngadalesuar Henen gjithashtu , po efektet kane qene shume here me te forta .E njejta gje ndodh me te gjithe satelitet ne Sistemin Diellor , rrotullimi i Tokes do jete me i ngadalte ne periudhen ne vazhdim , ashtu sic ndodh me Pluto dhe Charon. Ne Hene nuk ka asnje pjese qe rri gjithmon nate , pra Hena totalisht ndricohet nga rrezet e Diellit ne 100% te trupit saj. Kjo gje nuk dihej me pare , dhe atehere Sateliti Rus Luna3 arriti te zbuloje dhe t'i jape drite shkencetareve per sa i perket Henes dhe pjeseve te saj te cilat mendoheshin qe nuk i rreflektonte Dielli. Te gjitha pjeset e Henes marrin rrezatim diellor. Pervec disave Gropave te cilat jane shkaktuar nga perplasjet e asteroideve, pra ato jane vetem disa pjese shume te vogla te Henes, te cilen Djelli nuk mund te kete kontakt direkt, te cilet jane te vendosura ne polet e Henes.





Hena nuk ka Atmosfere, por disa evidenca nga sateliti Clementine tregojne qe Hena ka uje te ngrire ne forme akulli ne gropat e krijuara nga perplasjet e asteroideve qe ndodhen ne Polin e Jugut . Nje informacion i ri nga Sateliti Lunar perceptor ka dale, qe shtresa akulli ka dhe ne Polin e Veriut ne Hene.

Korja e Henes eshte mesatarisht 68 km e trashe duke filluar nga 0 tek e ashtuquajtura (Mare crisium - Kriza Detare) 107 km ne ne veri te krateri i quajtur Korolev. Poshte kores eshte shtresa brendeshme dhe thelbi prej rreth 360 km dhe 2% i mases se Henes . Per fat te keq Hena nuk ka te njejtin aktivitet gjeologjik sic ka Toka , pra Thelbi i Henes eshte i shuar dhe nuk ka asnje lloj aktiviteti brenda saj, gjithashtu thelbi i Henes eshte 2 km larg nga vendi qe duhet te ishte , dhe i afrohet me shume pjeses ballore me Token.





Ne Hene ka dy lloj terrenesh , terrenet shume te vjetra ose krateret e vjeter dhe relativisht te qete , dhe gjithashtu ato te rinjte sic eshte Maria .Maria e cila permban rreth 16% te siperfaqes se Henes eshte krijuar nga nje perplasje e vashdueshme e asteroideve ne Hene , duke vijuar me permbytjet e llaves ne kete te fundit. Pjesa e siperfaqes eshte e perbere nga (regolith) Pluhur dhe perberje shkembore, te cilet jane krijuar nga perplasjet e meteoreve dhe asteroideve. Shumica e kratereve ne anen e aferme jane emeruar pėr figura te famshme ne historine e shkences si Tycho, Copernicus, dhe Ptolemaeus. Karakteristikat tregojn qe jane disa kratere shume te famshem per shkencetaret, sic jane Apollo, Gagarin dhe Korolev te zbuluar nga sateliti rus Lunar 3. Pervec karakteristikave ne anen e aferme , Hena ka dhe disa kratere te medhenj ne Polin e Jugut ne pamjen e larget me diameter 2250 km dhe 12 km e thelle , e cila mendohet te jete perplasja me e madhe ne Sistemin Diellor per sa i perket madhesise.


Nje total prej 382 kg te mostrave te dheut u kthye ne Toke nga ana e programeve te Henes. Keto arriten te na japin idete rreth explorimit te Henes dhe misteret e saj . Edhe sot, me shume se 30 vjet pas uljes ne Hene, shkencetaret ende studiojne keto mostra dheu te ēmuar. Te gjitha keto kampione dheu dhe guresh te mbledhur ne Hene jane rreth 3 miliard vjet te vjeter , dhe japin evidencen per moshen e Sistemit Diellor . Shkembinjte dhe guret ne Toke nuk arrijne ta perbejne nje gje te tille per te bindur shkencetaret per moshen e Sistemit Diellor.





Pas studimeve te mostrave te mbledhura nga misionet e apollove ne Hene , akoma nuk ka nje evidence te sakte per origjinen dhe krijimin e Henes , duke lene dritare hapur per shkencetaret te perdorin 3 nga teorite te cilat jane , Toka dhe Hena, qe u krijuan nga Nebula Diellore duke shkeputur Henen Nga Toka dhe formimi i kesaj te fundit duke u kapur nga graviteti i Tokes. Asnje nga keto teori nuk eshte shume e sakte, por nga kampionet e shkembinjve dhe dheut te mbledhur ne siperfaqen e Henes, rezulton qe Toka eshte perplasur me nje objekt shume te madh, i cili ka pasur madhesine e planetit Mars dhe Hena u formua nga materialet e mbetura dhe te dala jashte orbites se Tokes ne momentin e perplasjes. Ka dhe shume teori tjera por kjo teori qe sapo tham, eshte e pranuar nga te gjithe shkencetaret. Hena nuk ka Fushe magnetike Globale-Pergjithshme, por disa nga shkembinjte magnetike ne siperfaqen e Henes tregojne qe Hena dikur ka patur sistem Magnetik Global-Te Pergjithshem.
avatar
Dimitrov Xhunga

192


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

une

Mesazh  rta prej 19.11.11 14:35

kur eshte hena ne kuader te shenjes se luanit per kta dy muaj ?
avatar
rta

2


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Hena

Mesazh  xhemalekovaci prej 20.11.11 15:38

.
avatar
xhemalekovaci

27


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Hena

Mesazh  Odin prej 26.11.12 21:00

A eshte vertet hena e plote shkaktare e ēmendurise dhe e fenomeneve te tjera te ēuditshme?



Shume shpesh ideja e henes se plote eshte e lidhur me shume fenomene te ndryshme mistike, te pashpjegueshme, apo edhe me akte te ndryshme jo normale.Vale te papritura krimi qe ndodhin pikerisht gjate henes se plote, pra nje rritje e pashpjegueshme e kriminalitetit gjate ketij fenomeni, demtime, si edhe akte te tjera per te cilat eshte fajesuar fenomeni mujor i henes se plote.

E cuditshme eshte qe ky fajesim eshte bere edhe nga doktore, infermiere, dhe ndonjehere edhe police.
Por kush eshte e verteta? Shkencetaret jane munduar shume qe te arrijne te zbulojne nje lidhje ndermjet henes se plote dhe ketyre veprimtarive.

Ne fakt, keto kohe, nje grup kerkimi i perbere prej psikologesh ne Kanada, me ne fund e kane pergenjeshtruar kete mit. Ata kane provuar qe cikli henor nuk ka asnje lidhje dhe nuk ka anje influence ne ngjarjet e cmendurise.

Me shume se 770 paciente spitalesh jane studiuar ne projektin 3 vjecar duke i analizuar nga afer ato paciente qe kishin probleme psikologjike.

Pacientet e analizuar vuanin nga probleme qe varjonin nga atake paniku, e deri ne sjellje vetevrasje, dhe shpesh ata ankoheshin qe kishin dhimbje te mistershme stomaku.

Gjate studimit nuk u zbulua asnje e dhene qe te provonte lidhjen e henes se plote me keto ngjarje.
“Kjo mund te jete dicka rastesore apo mund te jete per shkak te faktoreve qe ne nuk i kemi marre ne konsiderate.” – tha profesor Genevieve Belleville, nje psikologe e Universitetit te Kanadase Laval tha per gazeten General Hospital Psychiatry.

“Megjithate nje gje eshte shume e sigurt. Ne nuk vezhguam te kishte ndonje lidhje efekti I henes se plote apo henes se re ne problemet psikologjike.”

“Analiza qe ne beme tregoi qe nuk kishte asnje lidhje ndermjet problemeve psikologjike dhe kater fazave henore.”
Dhimbjet qe ndjenin pacientet iu atribuan shendetit mendor te tyre dhe koha qe ato ndodhnin nuk ishte e percaktuar; ndodhte ne kohe te ndryshme pa perjashtim. Megjithate, ataket e ankthit ishin 32% me pak te zakonshme gjat cerekut te fundit te nje cikli henor se sa ne periudhat e tjera.
Hena e plote qe shkakton sjellje te cuditshme eshte nje mit qe eshte besuar per qindra vjet.

Rreth 80% e infermiereve dhe 63% e doktoreve neper spitale kane qene te bindur qe ata kishin me shume paciente me probleme mendore gjate periudhes se henes se plote se sa ne periudhe tjeter.

Forcat policore nga Brighton e deri ne Ohio kane shtuar gjithashtu forcat gjate nates ne kohen e henes se plote duke e fajesuar ate per rritjen e krimit.

Disa komentatore kane deklaruar edhe qe arsyeja se pse George W. Bush fitoi ne menyre te papriutr zgjedhjet e vitit 2000 ishte si rezultat i henes se plote qe i kishte cmendur votuesit.

Megjithate pas ketij studimi te fundit, ndoshta nuk do te mund te fajesohet me hena e plote per asgje.
avatar
Odin

614


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Hena

Mesazh  Odin prej 06.07.13 20:11

Pese menyra te cuditshme se si Hena ndikon tek kafshet



Nderkohe qe shume gjera te lidhura me Henen mbeten ende thjesht mite, disa sjellje te cuditshme te kafsheve ne fakt jane vertetuar te kene lidhje me ciklin Henor.

Eshte bere nje permbledhje e pese menyrave me te cuditshme se si Hena ndikon ne sjelljet e kafsheve:

Vjedullat Europiane kane tendencen qe te ngrejne nje kembe me shume kur ato jane duke urinuar gjate periudhes se Henes se re (kur Hena eshte ndermjet Tokes dhe Diellit keshtu qe faqja qe na eshte drejtuar ne nuk merr drite direkte nga dielli) se sa ne Hene te plote. Ata e perdorin kete pevizje per te markuar territorin, e sidomos kur jane gati te ciftezohen. Dhe Hena e re duket se eshte edhe koha me e mire per tu ciftuar, duke qene se erresira e shtuar u jep atyre me shume mundesi per tu fshehur nga grabitqaret.

Ne nje nate te vecante Dhjetori nen driten e Henes, koralet ne brigjet e Australise sinkronizojne leshimin me te madh te vezeve dhe spermes ne te gjithe Token. Nderkohe qe ka edhe faktore te tjere qe kontribuojne ne kete, kerkuesit kane zbuluar qe kjo ngjarje ndodh gjithmone gjate Henes se plote apo prane saj.

Macet dhe qente duket se kane me pak fat dhe demtohen me shume gjate kohes se Henes se plote. Nje studim qe hetonte kete lidhje, qe eshte vene re shpesh nga veterineret dhe te tjere qe punojne duke u kujdesur per kafshet, vune re nje rritje me 23% ne vizitat e maceve dhe 28% ne vizitat e qenve ne dhomat e emergjences ne netet kur Hena ishte me e plote. Kerkuesit nuk ishin te afte qe te percaktonin me saktesi pse.

Luanet gjuajne me mire naten por ndonjehere ato vrasin edhe gjate dites, vecanersiht pas nje Hene te plote. Kerkuesit kane treguar qe luanet konsumojne me pak gjate neteve me shume drite Hene, pasi prete jane me pak aktive gjate ketyre neteve. Per te kompensuar nje nate te tille me mungese gjuetie te mire, luanet duhet te gjejne me shume ushqim gjate dites qe ndjek nje nate shume te ndricuar.

Nje studim tjeter i publikuar ne 2011, zbuloi qe luanet Afrikane jane me te prirur qe te sulmojne dhe te vrasin njerezit ne ditet qe pasojne menjehere Henen e plote.

Rrezet UV te Henes nderveprojne me nje proteine qe gjendet tek akrepet dhe qe i ben ato te ndricojne ne erresire.Keto araknide kane tendencen te jene me aktive gjate Henes se re, dhe me pas, gjate pjeses tjeter te ciklit Henor duket se kerkojne te fshihen. Kerkuesit nuk jane ende te sigurt per arsyen pse ndodh kjo gje, por disa sugjerojne qe prete mund te jene me te thjeshta per tu kapur gjate neteve me te erreta. Dhe me me pak pre qe vertiten gjate periudhes se Henes se plote dhe neteve me drite, akrepat preferojne te rrine ne hije.
avatar
Odin

614


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Hena

Mesazh  Jetmira prej 15.07.13 13:18

avatar
Jetmira

898


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Hena

Mesazh  gjilanasi prej 14.07.14 0:42

Pse Hėna e plotė mund tė na mbajė zgjuar gjatė natės

full moonHėna e plotė ka qenė e famshme pėr ndikimin nė sjellje, qė nga kohėt e lashta. Dhe tani shkencėtarėt kanė gjetur dėshmi se ora e trupit tė njeriut mundet vėrtetė tė veprojė nė njė cikėl hėnor. Njė studim ka zbuluar se njerėzit duket se flenė mė pak afėr hėnės sė plotė, edhe kur janė nė njė mjedis krejtėsisht tė errėt. Michael Smith, njė student Doktorature nė Universitetin e Gothenburg, i cili udhėhoqi analizėn, ka thėnė: “Ėshtė e mundur qė trupi ka njė ritėm rreth-lunar.”

Shkencėtarėt kanė identifikuar specie tė caktuara detare me orė molekulare 29.5-ditore qė duket se ndihmon pėr tė sinkronizuar tė ushqyerit dhe riprodhimin me baticėn. Studime tė tjera kanė treguar se grabitqarėt, tė tilla si Bobcats, janė mė aktivė gjatė Hėnės sė plotė. “Mund tė kishte nė avantazh evolucionin tė qenėt mė aktive nė kėto kohė, pėr tė shkuar pėr gjueti ose tė qenėt vigjilent ndaj kėrcėnimeve,” tha zoti Smith.



Mitet pėr efektet shqetėsuese tė Hėnės sė plotė mbi sjelljen janė me bollėk, por dėshmitė pėr ndonjė themel biologjik kanė mbetur tė pakapshme.

Hipokrati konkludoi nė shekullin e pestė para Krishtit se “ai ėshtė tmerruar, (trembje dhe ēmenduri) gjatė natės qė ka qėnė duke u vizituar nga perėndesha e Hėnės”. Nė shekullin e 19 ne Angli, avokatėt kanė argumentuar pėr dėnime mė tė buta pėr vrasje tė kryera nė kuadrin e njė hėne tė plotė. Mė sė fundmi nė 2007, mė shumė policė u vendosėn nė Brighton, kur hėna ishte e plotė me supozimin se njerėzit do tė ishin mė agresive.

Gjetjet e fundit, botuar nė Biologjia Sot, u bazuan nė njė studim tė mėparshėm qė pėrfshinte 47 vullnetarė tė moshės 18 dhe 30 vjec, i cili vėzhgoi se si njerėzit iu pėrgjigjėn zhurmave nė gjumin e tyre. Ata kaluan gjashtė netė nė njė laborator gjumi, duke pėrfshirė njė natė pėr t’u ambjentuar me mjedisin, njė natė kontrolli pa trazira dhe katėr netė, kur ata ishin tė ekspozuar nė mėnyrė periodike nėn tingujt e njė treni mallrash.

Shkencėtarėt iu kthyen tė dhėnave pėr tė analizuar nėse faza hėnore ka pasur ndonjė ndikim nė gjumė dhe gjeti se vullnetarėt i zuri gjumi pėr 25 minuta mė pak mesatarisht afėr hėnės sė plotė. Vullnetarėt meshkuj fjetėn pėr rreth 50 minuta mė pak. Tė gjithė vullnetarėt kanė qenė mė tė ndjeshėm ndaj zhurmės nė netėt gjatė Hėnės sė plotė. Dhoma e gjumit nė laborator nuk kishte dritare, duke pėrjashtuar qė drita tė kishte njė ndikim tė drejtpėrdrejtė. “Njė mundėsi tjetėr ėshtė qė gjetjet janė nė dorė tė fatit,” tha zoti Smith, duke shtuar se pėr shkak se ajo ishte njė analizė retrospektive, studimi nuk ishte i favorshėm pėr tė provuar efektin e hėnės nė gjumė. Njė studim i dytė nė Biologjinė sot, duke pėrfshirė tė dhėna nga mė shumė se 1,000 njerėz dhe njė total prej 26.000 netėsh tė regjistruara gjumi, nuk arriti tė demonstrojė ndonjė efekt tė ciklit hėnor.

Nė njė artikull komentues mbi kėrkimin shkencor, Russell Foster, Profesor i shkences Nervore nė Universitetin e Oxfordit, tha se do tė jetė e nevojshme mė tep punė pėr tė pajtuar rezultate kontradiktore nė dukje. “Ne nuk e dimė nėse drita e reflektuar nga sipėrfaqja e Hėnės e bėn trurin mė nervoz, shkakton lloje tė caktuara tė sjelljes nė fazat e tij tė veēanta, ose thjesht zgjat zgjimin pėr tė shkaktuar efekte dytėsore nė gjumė,” shkroi ai.


Hannah Devlin
avatar
gjilanasi

424


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Hena

Mesazh  Morgan TheSetting Witch prej 09.09.14 20:48

Sot ka Hene te Plote. Prisni cudirat sot dhe neser. Nje magjistare e fuqishme do ta shkaterroje Token. Ajo do te ndeshkoje gjithe mekataret sot. Une e di sepse ajo eshte mikja ime. Sot eshte dita e parafundit per shkaterrimin tuaj njerez. Paralajmerim!!!!!!!
avatar
Morgan TheSetting Witch

Universe for me is the god who answers me!

219


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Hena

Mesazh  Anon prej 09.09.14 20:51

BiselarThe new magician shkruajti:Sot ka Hene te Plote. Prisni cudirat sot dhe neser. Nje magjistare e fuqishme do ta shkaterroje Token. Ajo do te ndeshkoje gjithe mekataret sot. Une e di sepse ajo eshte mikja ime. Sot eshte dita e parafundit per shkaterrimin tuaj njerez. Paralajmerim!!!!!!!

hahahahahahaahahahahahahahhahaha!
avatar
Anon

Even the most expensive clock still shows sixty minutes in every hour. - yidish proverbs

472


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Hena

Mesazh  Morgan TheSetting Witch prej 09.09.14 21:24

Benxhamin. shkruajti:
BiselarThe new magician shkruajti:Sot ka Hene te Plote. Prisni cudirat sot dhe neser. Nje magjistare e fuqishme do ta shkaterroje Token. Ajo do te ndeshkoje gjithe mekataret sot. Une e di sepse ajo eshte mikja ime. Sot eshte dita e parafundit per shkaterrimin tuaj njerez. Paralajmerim!!!!!!!

hahahahahahaahahahahahahahhahaha!

Tallu, tallu ti po as per ty nuk do te kete meshire Nuk ia njeh forcen asaj
avatar
Morgan TheSetting Witch

Universe for me is the god who answers me!

219


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Hena

Mesazh  Muneer prej 09.09.14 22:53

BiselarThe new magician shkruajti:Sot ka Hene te Plote. Prisni cudirat sot dhe neser. Nje magjistare e fuqishme do ta shkaterroje Token. Ajo do te ndeshkoje gjithe mekataret sot. Une e di sepse ajo eshte mikja ime. Sot eshte dita e parafundit per shkaterrimin tuaj njerez. Paralajmerim!!!!!!!

Mos, sdo me zere gjumi sonte...
avatar
Muneer

سلام موعد المغرب

606


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Hena

Mesazh  Morgan TheSetting Witch prej 10.09.14 1:50

Psiko-Parapsikologjia shkruajti:
BiselarThe new magician shkruajti:Sot ka Hene te Plote. Prisni cudirat sot dhe neser. Nje magjistare e fuqishme do ta shkaterroje Token. Ajo do te ndeshkoje gjithe mekataret sot. Une e di sepse ajo eshte mikja ime. Sot eshte dita e parafundit per shkaterrimin tuaj njerez. Paralajmerim!!!!!!!

Mos, sdo me zere gjumi sonte...

Nqs s'ke bere mekate ajo do te te lere te shkosh. Ajo do denoje mekataret, ata qe e tallnin, ofendoni, perqeshnin dhe fyenin si edhe te dashurit e saj qe e kane lene. Gjithashtu do shihni dhe dukurine e qiellit te Zi.
avatar
Morgan TheSetting Witch

Universe for me is the god who answers me!

219


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Hena

Mesazh  Morgan TheSetting Witch prej 10.09.14 2:59

BiselarThe new magician shkruajti:
Psiko-Parapsikologjia shkruajti:
BiselarThe new magician shkruajti:Sot ka Hene te Plote. Prisni cudirat sot dhe neser. Nje magjistare e fuqishme do ta shkaterroje Token. Ajo do te ndeshkoje gjithe mekataret sot. Une e di sepse ajo eshte mikja ime. Sot eshte dita e parafundit per shkaterrimin tuaj njerez. Paralajmerim!!!!!!!

Mos, sdo me zere gjumi sonte...

Nqs s'ke bere mekate ajo do te te lere te shkosh. Ajo do denoje mekataret, ata qe e tallnin, ofendoni, perqeshnin dhe fyenin si edhe te dashurit e saj qe e kane lene. Gjithashtu do shihni dhe dukurine e qiellit te Zi.

Askush s'eshte i interesuar te pyesi te dije me shume?
avatar
Morgan TheSetting Witch

Universe for me is the god who answers me!

219


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Hena

Mesazh  Muneer prej 10.09.14 8:28

BiselarThe new magician shkruajti:

Askush s'eshte i interesuar te pyesi te dije me shume?
Ajo magjia me pudren ishte me e bukur. Nice try!
avatar
Muneer

سلام موعد المغرب

606


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Shiko temėn e mėparshme Shiko temėn pasuese Mbrapsht nė krye


 
Drejtat e ktij Forumit:
Ju nuk mund ti pėrgjigjeni temave tė kėtij forumi