Mistere, por te verteta
EXPLORER UNIVERS :: ∽ MISTERE ∽ :: ENIGMA :: KURIOZITETE
Faqja 11 e 11 • Share •
Faqja 11 e 11 •
1, 2, 3 ... 9, 10, 11
Mistere, por te verteta
First topic message reminder :
Mistere, por te verteta

Misteri i fshatit me 440 binjake
Njė ekip mjekėsh indianė janė duke u pėrpjekur pėr tė zgjidhur misterin e fshatit Kodinhi, nė Kerala tė Indisė, ku ka 440 binjakė tė lindur nga dy mijė familje.
Ekspertėt e udhėhequr nga dr.Krishnan Sribiju kanė udhėtuar pėr nė fshatin e largėt tropikal, por pa gjetur pėr momentin shpjegimin e bumit tė binjakėve, tė paktėn gjashtė herė mė shumė se mesatarja kombėtare.
Vetėm nė 2008, nė kėtė fshat janė lindur 15 ēifte binjakėsh.
Gjatė pesė viteve tė fundit, janė lindur 60 ēifte binjakėsh, njė shifėr qė rritet nga viti nė vit.
Pėr mė tepėr, konsiderohet se ka njėmospėrputhje nė mes tė regjistrimit tė lindjeve dhe numrit aktual,gje qe con ne idene se numri i binjakeve mund te jete ende me i larte nga ai i raportuari.

Mistere, por te verteta

Misteri i fshatit me 440 binjake
Njė ekip mjekėsh indianė janė duke u pėrpjekur pėr tė zgjidhur misterin e fshatit Kodinhi, nė Kerala tė Indisė, ku ka 440 binjakė tė lindur nga dy mijė familje.
Ekspertėt e udhėhequr nga dr.Krishnan Sribiju kanė udhėtuar pėr nė fshatin e largėt tropikal, por pa gjetur pėr momentin shpjegimin e bumit tė binjakėve, tė paktėn gjashtė herė mė shumė se mesatarja kombėtare.
Vetėm nė 2008, nė kėtė fshat janė lindur 15 ēifte binjakėsh.
Gjatė pesė viteve tė fundit, janė lindur 60 ēifte binjakėsh, njė shifėr qė rritet nga viti nė vit.
Pėr mė tepėr, konsiderohet se ka njėmospėrputhje nė mes tė regjistrimit tė lindjeve dhe numrit aktual,gje qe con ne idene se numri i binjakeve mund te jete ende me i larte nga ai i raportuari.

Edituar pėr herė tė fundit nga estilen nė 10.10.10 19:31, edituar 5 herė gjithsej

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Mbulesa e Arte e Qabese...

Nė fabrikėn e hapur pėr tė qėndisur mbulesėn e Qabes mund tė qėndiset vetėm njė mbulesė nė vit. Mbi mbulesėn prej kumashi tė vėrtetė qė peshon 670 kg, pėrdoren 120 kg ar dhe argjend pėr perin e pėrdorur nė qėndisjen e ajeteve (pasazheve tė Kuranit).
Nė fabrikėn Masnaat-ul Kisve (Fabrikėn e mbulesės) tė ndodhur nė Mekke ku po qėndiset mbulesa e Qabes, punojnė 70 punėtore me kombėsi arabe. Pėr kėtė mbulesė me vlerė rreth 4 milionė euro, pėrdoret 670kg kumash i vėrtetė dhe 720 kg bojė. Me lartėsi 13 m dhe gjerėsi 11 m, mbulesa e cila pėrdoret pėr tė mbuluar Qaben prej guri pėrbėhet nga 16 pjesė, ndėrsa mbulesa e derės sė Qabes pėrbėhet nga 5 pjesė.
Endja, ngjyrosja, qėndisja dhe pėrgatitja e mbulesės sė Qabes zgjat 1 vit. Pėr ajetet e qėndisura mbi mbulesė dhe pėr perin e pėrdorur duhet 120kg ar dhe argjend. Nė pjesėn e jashtme tė mbulesės sė Qabes qėndisen ajete me pe tė ndėrthurur me ar dhe argjend. Pėr tė arritur njė paraqitje mė tė bukur tė shkronjave, nėn shkronjat me ar dhe argjend bėhet pak fryrje. Fryrjet e bėra me pe prej mėndafshi mundėsojnė njė shikim mė tė qartė nga larg tė shkronjave arabe.

Mbulesa e jashtme e Qabes sė shenjtė, e quajtur ndryshe Beytullah, shtėpia e Zotit, ndryshohet njė here nė vit. E futur nė ihram nė fillim tė muajve tė haxhit duke mbledhur anėt e mbulesės, Qabja del nga ihrami ditėn e arefesė (sot) me ndėrrimin e mbulesės. Ndėrrimin e mbulesės, tė bėrė njė ditė para Bajramit nė kohėn kur haxhinjtė ndodhen nė Arafat, mund ta shohin vetėm vendasit.
Qabja mbulesa e sė cilės ndryshohet me ndihmėn e ashensorėve dhe pėrpjekjet e dhjetėra njerėzve bėhet gati pėr vizitėn e haxhinjve qė zbresin nga Arafati. Ndėrsa mbulesa e brendshme me ngjyrė jeshile e Qabes ndryshohet njė here nė 20 vjet. E quajtur si Beytullah d.m.th shtėpia e Zotit Qabja e shenjtė njihet si njė nga vendbanimet mė tė lashta tė gjeografisė botėrore.
Ėshtė shtėpia dhe tempulli i pare i ndėrtuar nė tokė. Arsyeja e quajtjes Bejtullah tė Qabes ,njė nga vendet mė tė pazėvendėsueshme nė historinė e njerėzimit ėshtė vetėm pėr tė treguar vlerėn dhe madhėshtinė e saj. Qabja e shenjtė ėshtė vendi i shenjtė i vizituar nga gjithė profetėt gjatė shekujve me radhė, me lutjen e Ibrahimit dhe Ismailit( as.) ėshtė begatuar e gjithė zona, e cila njihet si tempulli mė i rėndėsishėm.
Pavarėsisht transmetimeve se profeti Ismail (a.s) ka qenė i pari qė e ka mbuluar Qaben sipas disa opinioneve mė tė sakta pranohet se i pari qė e ka mbuluar Qaben ėshtė njė nga mbretėrit e Jemenit, Esad Ebu Kerib. Edhe nė shekujt mė pas Qabja ėshtė mbuluar me mbulesa tė ndryshme dhe ka transmetime se gjyshi i profetit Muhammed (a.s) Abdulmuttalib e ka veshur Qaben me kisve si falėnderim pėr gjetjen e ujit zemzem.
Nė muzeun e Qabes ( Methaful-Kabe) ngjitur me fabrikėn e mbulesės ekspozohen mbulesa tė vjetra tė Qabes, ēelėsat, dyert, kolonat, ulluqet. I vizituar nga miliona haxhi tė ardhur nga tė katėr anėt e botės Muzeu i Qabes ruhet nėn masa tė rrepta sigurie.
Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
A ekziston Antimateria...?

Njė ekip ndėrkombėtar i shkencėtarėve pretendojnė se kanė kapur pėr herė tė parė atomin e parė tė antimateries.
Shkencėtarėt nė Organziatėn Evropiane pėr Kėrkime Bėrthamore (CERN), thanė se ia kanė dalė tė krijojnė njė atom tė anti-hidrogjenit dhe pastaj e kanė bllokuar nė kohė tė mjaftueshme pėr ta studiuar nė laborator.
Ata thonė se ky ėshtė njė zbulim i madh nė zgjidhjen e njė prej mistereve mė tė mėdha nė fizikė: pse bota jonė ėshtė e pėrbėrė vetėm nga materia dhe jo nga antimateria.

Fizikantėt modernė thonė se antimateria ėshtė krijuar nė sasi tė njėjtė sikur materia nė momentin e Bing Bengut, i cili krijoi universin.Por, qė nga ajo kohė antimateria duket se ėshtė zhdukur nga universi.
Shkencėtarėt ka kohė qė kanė mundur tė krijojnė antimaterien, por jo edhe ta kapin atė pėr ta studiuar- sepse antimateria dhe materia kur tė vihen nė kontakt me njėra-tjetrėn asgjėsohen.
Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Nje UFO ne forme trekendeshi mbi Mbreterine e Bashkuar

Njė disk fluturues, i quajtur "Dorito Dudley" kishte ngjashmėri me nje chip Tortilla, i cili eshte pare nė qiell mbi Britani pėr herė tė tretė.
Inspektori Munesh Mistry, e ka pare "chip ekstra-tokėsorin Tortilla" mbi shtėpinė e tij nė Tipton, West Midlands, dhe ky objekt vjen vetėm disa javė pas njė disku tjeter qe fluturonte afer mbi Sutton Coldfield ne mes te natės si nje mase e madhe e zjarrte.
"Une dhe shoku im e pame kete objekt te shpejtė,me lėvizje tė heshtur e nė formėn e njė trekėndėshi.Objekti me tre drita te vendosura ne forme trekendesh, fluturonte nėpėr qiell me njė shpejtėsi marramendėse," shkruan Daily Telegraph duke cituar Z. Mistry
"Nė fillim dukej sikur tre shpende fluturonin nė unison, atėherė kur kemi parė formėn e trekėndėshit, ne tė dy u habitem dhe larguam cdo iluzion per tu bindur perfundimisht se kishim te benim me nje objekt fluturues te
panidntifikuar...shton z.Mistry
Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Paksim misterioz i rezervave te peshkut ne ujrat shqiptare

Gjithnjė e mė pak peshk nė ujrat e detit Adriatik. Janė peshkatarėt e Durrėsit ata qė japin alarmin pėr fenomenin e mistershėm, pėr tė cilin nuk ka njė pėrgjigje konkrete se pėrse po ndodh nė ujrat tona detare.
Peshkatarėt e Durrėsit dhe ata tė Vlorės nė njė pikė janė tė gjithė tė njė mendimi. Ata thonė se kėtė vit, nė ujėrat e Adriatikut e Jonit, ka rezerva tė pakta peshku. E thėnė ndryshe, sasi tė mėdha peshku kanė emigruar nė ujėra tė tjera. Por, ata nuk janė nė gjendje qė tė sqarojnė shkaqet qė kanė ēuar nė pakėsimin e rezervave tė peshkut. Dyshimi i kohėve mė parė se rrallimi i peshkut vjen nga gjuetia me lėndė plasėse, sipas tyre nuk qėndron. Pėr kėtė ata kėrkojnė angazhimin e institucioneve shkencore.
Nė peshkimin e Durrėsit nuk kanė ndonjė informacion shkencor pėr shkaqet e kėtij fenomeni. Nė Durrės ka njė Institut Peshku, i cili ėshtė i lidhur me universitetin pėr qėllime studimore nė det por qė nuk ka bėrė ndonjė studim lidhur me mungesėn e peshkut nė detin e Adriatik gjatė kėtij viti.
Nė peshkim sqarojnė gjithashtu se pėrpara dy muajve, njė subjekt privat me profil peshkimin dhe pėrpunimin e prodhimeve tė detit, pėr nevojat e veta pajtoi njė anije studimore franceze, e cila studioi pikėrisht rezervat e peshkut dhe nivelin e pastėrtisė sė ujit tė detit. Testimet kjo anije i bėri nė zonėn e Shėngjinit. Por, peshkatarėt nuk arritėn tė mėsojnė se cilat ishin rezultatet e studimit tė francezėve.
Nė Vlorė situata ėshtė edh mė kritike. Sipas Mezan Mezanit, kreu i shoqatės sė Menaxhim-Peshkimit nė Vlorė, si asnjėherė tjetėr, kėtė vit peshku nė ujėrat tona ėshtė tepėr i pakėt, aq sa shumė herė peshkarexhat kthehen duarbosh, duke u vėnė nė vėshtirėsi mbijetese.
Sipas tij, gjatė muajve tė deritanishėm tė kėtij viti, nė ujėrat tona, ka rreth 35% peshk mė pak. Rrallimin e peshkut e konfirmojnė dhe polumbarėt. Pajtim Shpata, njė prej tyre thotė se ky fenomen pėrbėn mister, pasi rrallimi i peshkut konstatohet jo vetėm afėr brigjeve, por deri nė thellėsi, gjė e cila nuk ndodh nė ujėrat e vendeve fqinjė.
Njėri prej peshkatarėve, pronar i njė anije metalike rrėfen pėr situatėn nė kėtė sektor. Klodian Kapiti, anėtar i Kryesisė sė Shoqatės sė Menaxhimit tė Peshkimit thotė se pėr tė pėrballuar mungesėn e peshkut nė Adriatik, pronarėt po blejnė anije metalike tė pėrmasave tė mėdha dhe po gjuajnė nė ujėrat ndėrkombėtare deri nė Mesdhe.
-Si paraqitet gjendja e peshkut dhe e prodhimeve tė detit nė Adriatik?
- Kėtė vit ka ndodhur njė fenomen i ēuditshėm. Konstatojmė se nė det ka pak peshk ose ka pak rezerva peshku. Kėtė e vėrtetojnė sasitė e pakta tė peshkut qė kanė nxjerrė rrjetat. Vetėm dje u kthyen nga gjuetia 3-ditore dy peshkarexha dhe sasitė e peshkut tė kapura nuk mbulonin as shpenzimet e naftės.
-Pėrse ngjet njė fenomen i tillė?
- Fillimisht, menduam se shkak ėshtė gjuetia me dinamit e peshkut nga gjuetarė tė pandėrgjegjshėm. Por kjo e largon peshkun deri 1 milje larg bregut. Por, mungesa e peshkut ėshtė konstatuar edhe nė thellėsi tė mėdha. Mė pas menduam se mos nė largimin e peshqve kanė ndikuar ndryshimet globale tė klimės. Por edhe kjo ra poshtė pasi nė ujėrat e Spanjės bie fjala, apo tė Norvegjisė si dhe tė vendeve tė tjera rezervat nuk kanė firuar. Edhe atje ngrohja globale ka ndikuar njėlloj si te ne.
-Keni dėgjuar pėr njė anije franceze, e cila ka kryer studime pėr peshkun dhe gjallesat e tjera nė detin Adriatik?
- Po kemi marrė vesh diēka. Kjo anije me karakter studimor, para 2 muajve ėshtė marrė nga njė subjekt privat qė ka si biznes peshkimin dhe industrinė e peshkimit pėr tė kryer studime nė det. Anija nuk i ka kryer testet e studimit nė zonėn territoriale ujore tė Durrėsit por nė atė tė Shėngjinit, kėshtu qė pėr rezultatet e saj dimė fare pak gjė. Kolegėt tanė tė Shėngjinit na patėn thėnė se subjekti nė fjalė interesohej pėr njė lloj tė veēantė gjuetie nė det ndaj paraprakisht kreu edhe studimet e nevojshme.
-Flitet pėr ndotje tė ujit tė detit, gjė qė ka ndikuar nė largimin e peshkut dhe tė gjallesave detare?
- Unė dhe shokėt e mi nuk jemi nė gjendje tė flasim pėr kėtė problem. Institucionet shkencore, si fjala vjen Instituti i Peshkut duhet tė merren me kėto analiza dhe tė na i bėjnė edhe neve tė ditura.
-Si keni menduar tė shtoni peshkun nė rrjetat tuaja nė njė kohė qė thoni se rezervat kėtu janė pakėsuar?
Jemi shtrėnguar dhe kemi blerė anije tė mėdha metalike me tė cilat jemi nė gjendje tė peshkojmė larg, nė ujėra ndėrkombėtare ku ka peshk dhe gjallesa tė tjera me shumicė.
Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Mbytjet shekullore te zbuluara nė Detin Baltik

Projekti Nord Stream ka sjellė zbulimin e dhjetra anijeve te mbytura nė thellėsitė e Detit Baltik. Mbytja me e vjetėr daton 800 vjet me pare.Zbulimi i fundit ėshtė bėrė nė ishullin lindor Gotland,ku mė shumė se 12 mbytje janė tė vendosura nė njė zonė rreth 42 kilometra te gjatė dhe 1,2 kilometra e gjerė.
Tre nga mbeturinat, tė vendosura nė njė thellėsi prej 130 metra, janė tė ruajtura mirė dhe janė tė pozicionuar me kokė poshtė. Ekspertėt thonė se ata do tė sjellin detaje tė reja nė lidhje me jetėn e pėrditshme nė atė periudhė.
Rrėnojat janė ruajtur gati te paprekura nė detin Baltik pėr shkak tė mungesės sė llojeve tė algave qė normalisht shkatėrrojne rrėnojat e objekteve te zhytura.
ScienceLine.ro - martie 2010
Estilen- Shkrime: 1892
A do te dali parashikimi Vangelia Pandeva Dimitrova per luften e trete boterore ne nentor te 2010-es.
A do te dali parashikimi i Vangelia Pandeva Dimitrova per luften e trete boterore kete nentor te 2010-es.

Pasi qė Koreja e Veriut hodhi disa granata nė ishullin Yeonpyeng tė Koresė sė Jugut, shumė njerėz besojnė nė parashikimin e Vangas, bullgares e cila kishte parashikuar shpėrthimin e luftės botėrore nė nėntor tė vitit 2010.
Vangelia Pandeva Dimitrova, e njohur si Vanga u bė e famshme nė Bullgari , por edhe nė mbarė botėn me parashikimet e saj tė sakta. Vanga e verbėr vdiq mė 1996, megjithatė emri i saj edhe sot pėrmendet shpesh, ndėrsa shumica e krahasojnė atė me Nostradamusin.
Qė mė 1980, Vanga kishte parashikuar se nė gusht tė vitit 1999 ose nė fillim tė vitit 2000 Kursk do tė mbulohej nga uji dhe e tėrė bota do tė qante mė pas.
Natyrisht, parashikimi i saj atėbotė nuk kishte kuptim. Shumė besuan se ajo po fliste pėr qytetin Kursk dhe se qyteti nuk mund dhe nuk do tė mbytej nga uji. Por parashikimi i saj u pėrmbush, nėndetėsja nukleare ruse e quajtur Kursk u fundos.
Vangelia parashikoi edhe sulmin nė Qendrėn Botėrore Tregtare mė 11 shtator 2001, duke thėnė se binjakėt amerikanė do tė bien pas sulmit tė zogjve prej ēeliku.
Po ashtu Vanga, parashikoi edhe Luftėn e Dytė Botėrore dhe vdekjen e Princeshės Diana. Flitet se atė e kishte vizituar edhe vetė Hitleri, tė cilit ajo ia kishte parashikuar fundin, ndėrsa me saktėsi tė plotė kishte parashikuar edhe vdekjen e saj mė 11 gusht 1996.
Por ajo qė frikėsoi mė shumė opinionin ditėt e fundit ėshtė parashikimi i saj se lufta e tretė botėrore do tė fillojė nė nėntor 2010. Fallxhesha e verbėr tha se kataklizmi i tretė do tė fillojė si njė luftė e zakonshme, por mė pas do tė pėrdoren armėt kimike dhe nukleare. Lufta e tretė botėrore, sipas parashikimeve tė saj do tė zgjasė deri mė 2014.
Vanga ka paraparė se prej vitit 2014 njerėzit do tė vuajnė nga sėmundje tė shumta tė lėkurės, mu pėr shkak tė luftės kimike. Ajo po ashtu paralajmėroi se mė 2016 nė Evropė nuk do tė ketė njerėz fare, ndėrsa deri mė 2018 Kina do tė bėhet superfuqi e re.
Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
A duhet te rishkruhet historia,ne se vertetohet qe legjionaret romake kane jetuar ne Kine...?

Fshati i harruar i Azisė ku kinezėt kanė pamjen e romakėve po bėhet i famshėm dhe mund tė ruajė njė sekret tė madh. Njė analizė gjenetike ka treguar se disa familje, nė mėnyrė tė pashpjegueshme janė me origjinė kaukaziane, element ky qė i bėn ekspertėt tė arrijnė nė pėrfundimin se e kanė prejardhjen nga legjionarėt e humbur tė ushtrisė sė Crassus
Cai Junnian i ka flokėt biondė, hundėn si shqiponjė dhe sytė jeshil. Jeton nė Liqian, njė fshat nė shkretėtirė nė kontenė Yongchang, nė Gansu. Ėshtė kinez, por nga pamja i ngjan njė evropiani. Bashkėpatriotėt e thėrrasin Cezar, e tallin dhe janė tė bindur se vjen nga ndonjė familje me origjinė romake.
Testi i ADN-sė ka treguar se 58 pėr qind e gjeneve tė tij janė tė njėjta me ato tė perėndimorėve. Nė kėtė zonė ai ėshtė shumė i famshėm. Ushqehet me paratė e atyre qė paguajnė pėr ta parė. Luo Ying ėshtė kopja e njė gladiatori tė Koloseut dhe nga tė gjithė njihe si Luoma, ose ndryshe romaku. Njė kompani nė Shangai, pasi e pa nė televizion, e punėsoi si imazh pėr tė negociuar me klientėt e Mesdheut.
Fshati i harruar i Azisė ku kinezėt kanė pamjen e romakėve po bėhet i famshėm dhe mund tė ruajė njė sekret tė madh. Pikėrisht kėtu, pėrgjatė gjurmėve tė fshira tė Rrugės sė Mėndafshit, mendohet se ka humbur njė legjion prej 6 mijė ushtarėsh romakė, tė udhėhequr nga djali i madh i gjeneralit Marcus Licinius Crassus. Ishte vitit 53 para Krishtit dhe sipas historisė, ata legjionarė tė arratisur nga lufta kundėr Parthėve, janė zhdukur nė mėnyrė misterioze.
Paraardhėsit e milicive tė Crassus-it, tė masakruar nga paraardhėsit e persianėve nė territoret e Iranit tė sotėm, mendohet se u vendosėn mes Tibetit dhe Turkistanit, sot Qinghai, pėr tė evituar eliminimin nga luftėtarėt kinezė tė perandorit Wu tė dinastisė Han. Ishin tė parėt qė nė mėnyrė tė pavullnetshme lidhėn Lindjen me Perėndimin, duke pėrdorur mjetet gjeografike tė asaj kohe.
Pėr antropologėt dhe arkeologėt, do tė ishte konfirmimi i njė zbulimi revolucionar qė do tė provonte se dy perandoritė mė tė fuqishme tė njerėzimit, ajo romake dhe kineze, nuk u lidhėn vetėm falė tregtisė, por hynė nė kontakt tė drejtpėrdrejtė me njėra-tjetrėn. Librat e sotėm tė historisė tregojnė se para Marco Polos, nė shekullin e 13-tė, vetėm njė grup diplomatėsh romakė nė vitin 166 pas Krishtit arritėn tė shkonin nė Pekin.
Studiuesit e Universitetit tė Lanzhout janė tė sigurt se shumė shpejt tekstet duhet tė rishkruhen. Nė rrjedhėn e njė fushate gėrmimesh u nxorėn nė dritė nė Liqian mbetjet e njė fortifikimi antik. Forma dhe sistemi ndėrtues ėshtė i njėjtė me strukturat mbrojtėse tė ndėrtuara nga romakėt nė Evropė, Azi dhe Afrikė. Identike janė edhe kanalizimet e ujit. Njė grup antropologėsh ka zbuluar se banorėt e fshatit, qė nuk kanė udhėtuar kurrė jashtė kėtij rajoni, adhurojnė demat dhe organizojnė lojėra tė ngjashme me ato qė bėheshin dikur nė Romėn e Lashtė.
Njė analizė gjenetike ka treguar se disa familje nė mėnyrė tė pashpjegueshme janė me origjinė kaukaziane, elementė qė i bėnė ekspertėt tė arrijnė nė pėrfundimin se e kanė prejardhjen nga legjionarėt e humbur tė ushtrisė sė Crassus-it. Kjo legjendė qė ka pushtuar faqet e para tė tė gjitha gazetave ka bėrė pėr vete gjithė Kinėn.
Arkeologėt dhe antropologėt italianė dhe kinezė, tė mbledhur nė qendrėn e studimeve italiane nė Universitetin e Lanzhout, nė pranverė do tė zgjerojnė mė tej gėrmimet, deri sa tė pėrshkojnė drejt Perėndimit 7 mijė kilometrat e Rrugės sė Mėndafshit. Duam tė tregojmė se lidhjet mes dy perandorive mė tė jashtėzakonshme tė historisė nisin shekuj mė parė se sa mendohet, - thotė Yuan Zhonggeng, drejtor i qendrės.
Nga ana tjetėr, kjo histori i lė shumė vend edhe skepticizmit. ADN-ja europiane e banorėve tė Yongchang nuk provon origjinėn romake, - thotė Yang Gongle, historian i Universitetit tė Pekinit. Por, shpresat dhe dyshimet e akademikėve nuk dekurajojnė entuziazmin popullor: sozitė e legjionarėve janė yje gazetash dhe televizionesh.
Mė tepėr romancė se realitet, mungojnė provat shkencore
Duket mė tepėr si njė romancė se sa konfirmimi i njė zbulimi shkencor. Entuziazmi i studiuesve kinezė nuk i bind aspak historianėt italianė. Njėri prej tyre ėshtė edhe Maurizzio Bettini.
Nėse nga fortifikimet e zbuluara nė Liqian do tė dalin ato qė priteshin, a duhet rishkruar vėrtet historia?
Fortifikimet nuk kanė tipologji fikse. Nuk habitem qė rrėnoja nė Kinė mund tė kujtojnė ndėrtimet e qytetėrimeve tė ndryshme. Nuk ka asnjė dyshim qė mes perandorisė romake dhe Kinės ka pasur kontakte dhe tregti dhe tė fshehėsh fillimet mund tė jetė interesante, por jo revolucionare. Pėr tė folur pėr gjetjet me rėndėsi historike duhen edhe simbolet me shqiponjė, monedhat dhe armėt tipike tė ushtrive romake. Pa prova tė kėtij lloji, historia e legjionit tė humbur ėshtė vetėm njė legjendė qė ripropozohet nė mėnyra tė ndryshme herė pas here.
Po pėrse kinezėt po pasionohen me lajmėrimet e nxjerra nga Universiteti i Lanzhout?
Nuk janė tė vetmit. Jetojmė nė kohėn e globalizimit dhe shumė historianė janė nė mrekulluar nga ideja pėr ti kthyer gjėrat pas pėr tė treguar se idetė e tanishme nuk pėrbėjnė ndonjė risi. Entuziazme tė tilla vijnė nga projektimi i qytetėrimit tonė tek ata qė na kanė paraprirė...
Telegraph.co.uk
Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Krijesa te cuditeshme detare qe shihen per here te pare..

Krijesa tė ēuditshme detare janė filmuar pėr herė tė parė nga shkencėtarė australianė, nėpėrmjet kamerave tė vendosura qindra metra nėn sipėrfaqe nė Great Barrier Reef (Barjerėn e Madhe tė Koraleve).

Studiues nga Queensland Brain Institute, pėrdorėn kamera tė komanduara nga distanca tė vendosura nė fund tė detit, 1400 m nėn sipėrfaqe.


Misioni, i njohur si Projekti i Thellėsive tė Australisė, pėrdori kamera tė posaēme me ndjeshmėri tė lartė qė nuk ishin pėrdorur mė parė nė kėtė vend.

Osprey Reef ėshtė pjesė e Zonės sė Mbrojtur tė Koraleve tė Detit, e cilėsuar nga Profesor Marshall si "njė zonė konservimi shumė e rėndėsishme".
Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Oksigjen ne henen e dyte te Saturnit,Rhea

Nė atmosferėn e Rheas,hena e dyte e Saturnit,eshte vertetuar se ka oksigjen thone astronomėt kete tė enjte, por nuk deklarojne pėr mundėsitė e kolonizimit.
932-milje e gjerė (1.500 kilometrash-gjerė), hėna Rhea,e mbuluar me akull ėshtė mė shumė se 932.000.000 milje (1.5 miliardė kilometra) larg nga Toka me nje temperatura mesatare -292 gradė Fahrenheit ose (-180 gradė Celsius).
Dhe nė mė pak se 62 milje (100 kilometra) e trashė, shtresa e oksigjenit ėshtė aq e hollė sa qė nė temperaturė dhe presion tokesor, atmosfera e gjithė Rheas do tė mbushte vetem njė ndėrtesė tė vetme mesme.
Megjithatė, zbulimi nėnkupton se shtresat me oksigjen nuk mund tė jenė aq te pazakonta nė kozmos. (Related: "Potentially Habitable Planets Are Common, thuhet ne studim." )
Nė rreth 327.000 milje (527000 km) nga Saturni, orbita Rheas gjendet brenda fushės magnetike tė planetit. Atmosfera e oksigjenit te Rhea's besohet tė jetė ruajtur nga avari kimike tė vazhdueshme tė akullit nė sipėrfaqen e hėnės, e nxitur nga rrezatimi i magnetospheres se Saturnit.
Teleskopi Hubble i Hapsires dhe ai Galileo i NASAs ,qe nė vitin 1995,kane vertetuar se njė proces i ngjashėm ka krijuar oksigjenin dhe akullin ne atmosferen e henave Europa e Ganymede te Jupiterit.
"Eshte vertetuar se nė Rhea,atmosfera e oksigjenit eshte e akullt,dhe se deri tani te tilla janė zbuluar vetėm nė Europė dhe Ganymede, nė fakt ato mund tė jenė tė zakonshme rreth kėtyre hėnave tė akullta,por gjithashtu mund te gjinden edhe ne tė gjithė universin me masė tė mjaftueshme pėr tė mbajtur njė atmosferė," tha kreu i studimit, Ben Teolis,i Institutit tė Kėrkimeve Jugperėndimore nė San Antonio, Texas.
Duke ditur se ku dhe si ekziston oksigjeni nė univers,atehere ky fakt mund tė ndihmojė shkencėtarėt,per te planifikuar misionet e ardhshme robotike te drejtuara.
http://news.nationalgeographic.com/news/2010/11/101125-saturn-moon-oxygen-atmosphere-discovered-science-space
Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Nje krijese e cuditeshme ne Tajlande
Shihni kete krijese ''shume te cuditeshme'' dhe misterioze per banoret lokale te nje zone rurale ne Tailande.Unė nuk mendoj se kėto fotografi kėrkojne ndonjė koment tė veēantė,ndersa lajmi ne shtypin boteror dhe internet po bejne xhiron e botes.Kėto janė lajme fantastike per nje botė tė denjė pėr sensacion .
Kjo krijesė, ėshtė gjetur nė Tajlandė, cuditerisht forma e trupit te saj lė shumė enigma rreth tij. ''Fotografi ka kapur me aparatin e tij njė moment me tė vėrtetė unike dhe tė mahnitshme,njė fotografi fantastike qė pėrbėjnė njė histori tė madhe'',deklarojne autoritet zyrtare te zones.
Si tė gjitha misteret edhe kjo ndodh shumė larg nga teknologjia dhe mrekullitė e shoqėrisė moderne nė Tajlandė. Ju mund tė shihni shumė kureshtare lokale nė sfond ne kėto fotografi qė duket se e shohin gjithe adhurim kėtė krijesė qė ata kanė "gjetur".
Rezultati pėrfundimtar ėshtė njė skenė sa e habiteshme po aq dhe qesharake.Vizitoret gjate kohes qe i bejne vizita kesaj krijese,bejne dhe shume dhurata per hir te saj.Gjithashtu ata paguajne dhe nje punonjes per ta mbajtur dhe ruajtur ate pėr shkencėtarėt.
Meqense qenka e pamundur per ti postuar fotot ketu,atehere i shihni tek linku qe po ju jap.
http://www.wonders-world.com/2010/11/strangest-creature-found-on-earth.html

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
C'do te arrije teknologja ne te ardhmen e afert...?

Si do tė jetė bota pas 10 ose 40 viteve? A do tė arrijmė ta mundim ngrohjen globale? Mos vallė robotėt do jenė miqtė tanė? A e dini sa interesante apo tė vėrteta janė mendimet mė popullore nė lidhje me teknologjinė e sė ardhmes?
Ja disa ''legjenda'' rreth teknologjive tė sė ardhmes tė publikuara nė adresėn HowStuffWorks tė internetit:
Robotėt do jenė miqtė tanė:

- a do tė munden makinat e sė ardhmes tė kopjojnė njerėzit pa qenė nėn kontrollin e tyre? A do tė kemi makina tė cilat ecin nė mėnyrė automatike? Ditėve tė sotme kemi pare makina, tė cilat tė ndihmojnė nė parkim dhe mund tė parandalojnė kalimin e shiritit nga shoferi por a mund tė bėjnė mė shumė se kaq?
Roboti i prezantuar nga iRobot, Roomba ėshtė prodhuar mbi njė teknologji tė lartė pastruese, mund tė shkojė nė ēdo qoshe tė shtėpisė dhe tė pastrojė tapetet, parketet e pllakave dhe mund tė ndryshojė drejtim sapo tė dallojė njė objekt tė thyeshėm nė dysheme.
Nė vitin 2009 specialistėt e kompjuterit, studiuesit e robotėve dhe specialistė tė fushave tė tjera diskutuan rreth etikės sė shfrytėzimit tė avantazheve teknologjike tė brezit tė ardhshėm siē janė inteligjenca artificiale pėr tė imituar njerėzit e vėrtetė dhe pėr tė marrė informacion. Specialistėt theksuan se ėshtė akoma herėt tė punojnė me tema tė tilla.
Mund tė parandalojmė ndryshimet klimaterike:
-mos vallė ndryshimet klimaterike janė tė pashmangshme? Ky ėshtė dhe mendimi i shumicės sė shkencėtarėve. Shkencėtarėt mė tė njohur klimaterikė pohojnė se njerėzimi ka kaluar pikėn kritike dhe nuk mund tė kthehet mė mbrapa.
Ne akoma shohim ndikimet e ndryshimeve klimaterike. Kėto pasoja parashikohen tė jenė shumė tė rėnda pėr qindra milionė njerėz. Nėse nuk prodhojmė sera gazi atėherė temperaturat do tė vazhdojnė tė rriten deri nė mesin e kėtij shekulli. Sepse sasia e dioksidit tė pėrhapur mund tė qėndrojė nė atmosfere 50 vjet ose mė shumė.
Ligji Moore do jetė gjithnjė i vlefshėm:
- i njohur si njė nga udhėzuesit mė tė rėndėsishėm tė prodhuesve tė mikro procesorėve qė nga viti 1965, ligji Moore do tė dale jashtė mode pasi tė kalojė kufirin 20nm. Nė njė intervistė tė dhėnė pėr njė revistė nė vitin 1965 themeluesi i Intel, Gordon Moore kishte thėnė se numri i transistorėve nė procesorėt e kompjuterit do tė dyfishohej ēdo 18 muaj.

Por specialistė tė ndryshėm tė kompjuterit janė tė mendimit se ligji Moore nuk do tė zgjasė mė shumė se 20 vjet. Sepse me zvogėlimin e transistorėve prodhimi i monedhave do tė bėhet dhe mė i shtrenjtė. Njė analist parashikon se nė vitin 2014 madhėsia e transistorėve do tė arrijė 20nm. Por tė prodhosh njė monedhė tė tillė tė kėsaj madhėsie do tu kushtojė shumė shtrenjtė prodhuesve nė seri. Qė nga vera e vitit 2009 vetėm firma si Samsung dhe Intel kanė investuar nė kėtė fushė.
Kėndvėshtrimi i njėjėsisė teknologjike:

- disa parashikues tė sė ardhmes pohojnė se deri nė vitin 2030 do tė pėrfshihemi nga njėjėsia. Makineritė do ti lėnė prapa njerėzit pėr nga inteligjenca dhe llojet mė potente tė planetit do tė krijojnė makineri tė reja dhe inteligjente. Disa shkrimtarė dhe akademikė pohojnė se tė gjitha kėta janė vetėm njė skenar i njė filmi fantastiko-shkencor.
Sė afėrmi do tė kemi makina fluturuese:

- mendimi i makinave fluturuese ekziston qė para shumė vitesh. Mund tė keni pare dhe fotografitė apo videot e modeleve tė kėtyre makinave. Por autoplane i pare ėshtė prezantuar nė vitin 1917 dhe mė pas u ndoq nga shumė pėrpjekje tė tjera. Henry Ford kishte parashikuar se makina fluturuese do tė prodhohej nė vitin 1940. Deri sot janė dhėnė shumė alarme tė rreme. Kemi kaluar 10 vjet tė shekullit tė ri por akoma nuk i jemi afruar makinės fluturuese. Sepse janė prerė fondet.
NASA ka ndaluar tė gjithė shpikėsit tė krijojnė makinė fluturuese pėr shkak tė krijimit tė njė mjeti ajror privat. Prandaj duhet tė kalojnė shumė vite pėr tė arritur tek makina fluturuese. Por, kohė mė pare u realizua ėndrra e makinės fluturuese pėr ti dhėnė fund tmerrit tė trafikut. Duke punuar me benzinėn e njė makine tė zakonshme dhe e njohur si The terrafugia Transition ėshtė makina e pare fluturuese.
Me dy krahė tė palosur Terrafugia mund tė pėrdoret dhe si njė makinė normale. Gjatė kohės kur ėshtė duke ecur nė rrugė normale, shtyp butonin e krahėve dhe vjen nė pozicionin e fluturimit. Por pėr tė pėrdorur kėtė mjet pėrveē patentės sė makinės duhet tė kesh dhe patentėn e pilotit. Ēmimi i mjetit, i cili parashikohet tė dale nė trafik pas vitit 2011, mendohet tė jetė 200 mijė dollarė
HowStuffWorks

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Perse nuk ''shuhen'' keto rebelime edhe sot...?
1. Euskadi Ta Askatasuna (ETA)
Shteti: Spanjė
Nisi: 1959

Historia: Themeluar fillimisht si njė lėvizje studentore qė i kundėrvihej represionit tė diktatorit Franko ndaj kulturės dhe gjuhės baske, ETA ishte njė prej organizatave terroriste mė tė frikshme nė Evropė nė vitet '70 dhe '80. Eshtė pėrgjegjėse pėr mbi 800 vdekje. Nė fundin e viteve '70, teksa spanja po shndėrrohej nė demokraci dhe baskėve iu dha mė shumė autonomi, fushata e dhunshme e grupit pėr pavarėsi tė plotė vetėm u intensifikua, aq sa na njė moment arriti tė merrte 100 jetė njerėzish nė vit.
Gjendja e sotme: ETA ka operuar nėpėr njė seri armėpushimesh dhe rikthimesh nė dhunė qė nga viti 1998, teksa opinioni publik, edhe mes nacionalistėve baskė ėshtė kthyer kundėr tyre. Grupi ka kryer njė seri atentatesh tė vegjėl me bombė nė vitet e fundit, duke pėrfshirė atentatin nė Aeroportin Barahas tė Madridit nė vitin 2006, qė shkaktoi vdekjen e dy vetėve. Ndėrkohė, policia spanjolle ka vrarė njė numėr liderėsh tė ETA, duke pėrfshirė liderin ushtarak Mikel de Garikoitz Rubina nė nėntor 2008. Kryeministri Zapatero pėrshėndeti arrestimin e Rubinas, duke e quajtur njė goditje vendimtare kundėr ETA-s.
2. Sendero Luminoso (Shtegu i Ndriēimit)
Shteti: Peru
Nisi: 1980

Historia: Partia Komuniste e Perusė, njė organizatė maoiste e njohur mė shumė si Sendero Luminoso ishte pėrgjegjėse pėr valėn e terrorit qė shkaktoi afro 80 mijė peruanė tė vdekur mes viteve 1980 dhe 2000. Themeluesi i grupit, profesori i Filozofisė, Abimael Guzman ka thėnė njė herė se 10% e popullsisė sė Perusė do tė vritej para se ai tė merrte pushtetin. Sendero njihej pėr brutalitetin e atentateve nė fshatra, duke pėrfshirė masakrimin e fėmijėve si dhe pėr politikėn e tij tė vrasjes sė figurave tė njohura peruane, sidomos liderėt e lėvizjeve tė majta rivale.
Gjendja e sotme: Sendero mori njė goditje tė madhe, pasi Guzman u arrestua nė 1992. Deri nė fund tė viteve '90 grupi dukej i mposhtur, por ka shenja shqetėsuese tė njė ringjalljeje. Me vetėm 400-700 ushtarė nga mijėra guerilasit qė grupi kish nė kulmin e tij, senderistat arritėn tė vrasin 25 ushtarė dje policė nė 2008. Fatmirėsisht, Sendero ka braktisur taktikat mė tė pėrgjakshme tė Guzman dhe ka patur shumėpak atentate mbi civilė. Kjo ndoshta, sepse ashtu si FARC-u kolumbian, Senderistėt mund tė kenė lėnė mėnjanė ideologjinė marksiste nė favor tė trafikut tė kokainės dhe narkoterrorizmit.
3. Rebelimi i Kaukazit Verior
Shteti: Rusia
Nisi: 1991

Historia: epoka moderne e dhunės nė Kaukaz nisi me shpalljen e pavarėsisė nga Ēeēenia pas rėnies sė Bashkimit Sovjetik dhe dėshtimit tė Boris Jelsinit pėr tė shtypur ushtarakisht lėvizjen ēeēene pėr pavarėsi nė 1992. Kur rebelimi nisi tė pėrhapet nė Dagestanin fqinjė nė fundin e viteve '90, kryeministri i atėhershėm i Rusisė, Vladimir Putini, nisi njė fushatė brutale ushtarake pėr tė shtypur separatistėt ēeēenė.
Gjatė luftės, militantė kaukazianė kryen sulme nė shkallė tė gjerė nė tė gjithė rusinė, duke pėrfshirė njė atentat me bombė nė njė blok apartamentesh nė 1999, sulmin nė njė teatėr nė Moskė nė 2002 si dhe masakrėn e shkollės nė Beslan. Lufta nė Ēeēeni radikalizoi gjithashtu lėvizjen separatiste, teksa xhihadistė nga e gjithė Lindja e Mesme dhe Azia Qendrore erdhėn tė luftojnė.
Gjendja e sotme: nėn sundimin e fortė tė rebelit qė u kthye nė njė besnik tė Putinit, Ramazan Kadirov, rebelimi ēeēen ėshtė vėnė nėn kontroll. Nuk mund tė thuhet e njėjta gjė pėr republikat fqinje nė Dagestan dhe Ingusheti, aty ku militantėt islamikė kanė transferuar bazat e tyre.
Sulmet kundėr njėsive lokale tė ushtrisė dhe policisė u shpeshtuan nė vitet 2007 dhe 2008. Presidenti rus, Dimitri Medvedev, u detyrua tė largojė presidentin jopopullor tė Ingushetisė, pasi rebelėt nė kėtė republikė vranė 75 forca sigurie dhe 40 civilė nė 2007. Nė fund tė 2007, disa grupe rebelėsh tė Kaukazit shpallėn krijimin e Emirateve tė Kaukazit, njė grup mbrojtės i pėrkushtuar pėr krijimin e njė shteti islamik nė Kaukaz.
4. Rebelėt Tuareg
Shteti: Mali dhe Niger
Began: 1961

Historia: Qė kur Mali fitoi pavarėsinė nga Franca nė 1960, grupi etnik nomad, Tuareg, nė rajonin verior tė vendit ka zhvilluar njė rezistencė nė nivele tė ulėt kundėr qeverisė. I supozuar i mposhtur disa herė nė vitet '70 dhe '80, rebelėt u rishfaqėn nė 1990 nė Mali dhe Nigeri. Ndonėse rebelimi ėshtė udhėhequr nga liderė tė panumėrt gjatė 50 viteve luftime, problemet mbeten tė njėjtė:
-tuaregėt pretendojnė se qeveria ka ndihmuar popullsinė e qėndrueshme nė kurriz tė stilit tė tyre nomad tė jetesės, pėrshembull shpėrndarjen e tokave kullota pėr fermerėt. Kohėt e fundit, Tuaregėt kanė protestuar kundėr shfrytėzimit tė mineraleve nga kompani tė huaja. Ata kanė nisur vendosjen e minave dhe rrėmbimin e tė huajve pėr tė tėrhequr vėmendjen drejt kauzės sė tyre.
Gjendja e sotme: Pas armėpushimeve tė fundit tė viteve '90 nė Mali dhe Nigeri, tė dy qeveritė premtuan tė integrojnė mė mirė Tuaregėt nė ushtritė dhe qeveritė kombėtare, njė premtim qė nuk u materializua. Dhuna nisi tė intensifikohet nė fillimin e kėsaj dekade dhe shpėrtheu nė 2007, kėtė herė nėn stemėn e Mouvement des Nigériens pour la Justice njė grup mė i organizuar.
Nė 2007, grupi rrėmbeu disa punėtorė kinezė dhe urdhėroi tė gjithė kompanitė e huaja tė ndalnin veprimtarinė. Jo mė larg se janari, rebelėt rrėmbyen njė grup turistėsh francezė qė mbahen ende pranė kufirit me Nigerinė.
5. Tigrat Tamilė
Shteti: Sri Lanka
Nisi: 1975

Historia: Lėvizjet e rezistencės nė Tamil u shfaqėn nė 1970 si reagim kundėr dekadave izolim nė Ceilon (sot Sri Lanka) qė kufizoi tė drejtat e grupeve etnikė dhe shanset ekonomikė. Tigrat e Tamilit qė morėn mbėshtetje nga India dhe njihen formalisht si tigrat ēlirimtarė tė Tamil Elam bėnė thirrje pėr njė shtet tė pavarur hindu tė Tamilit, jashtė kontrollit tė shumicės budiste tė vendit.
Nė fund tė viteve '80, India dėrgoi njė forcė paqeruajtėse pėr tė ndėrmjetėsuar nė armėpushim, por luftimet u pėrkeqėsuan. Rebelimi vazhdoi njė dekadė, gjatė tė cilit tamilėt pėrdorėn taktikat e bombave vetėvrasėse, bashkė me pėrdorimin e shpeshtė tė minave dhe vrasjeve. Mė shumė se 700 000 vetė kanė vdekur nė konflikt.
Gjendja e sotme: ndonėse cunami i 2004 solli njė pushim tė shkurtėr, luftimet vazhduan pas dy vitesh. Qeveria nisi njė fushatė ushtarake dhe deri nė fillim tė janarit 2009 trupat qeveritare arritėn tė marrin kontrollin e bastionit nė Kilinoki. Pjesa e mbetur prej afro 1900 luftėtarėsh u detyruan tė kufizohen nė njė copė tė vogėl toke prej vetėm 620 metra katrorė nė veri tė vendit.
Kėtė herė, Presidenti i Sri Lankės ėshtė betuar tė shkatėrrojė Tigrat. Por kėta nuk duken gati tė heqin dorė. Nė 9 shkurt, ata kryen njė atentat me kamikaz nė njė qytet qė vetėm kohėt e fundit ėshtė vėnė nėn kontrollin e qeverisė, duke vrarė 28 vetė.

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Mallkim dhe masaker ne shkretetire.

Nje ngjarje e datuar heret por qe mbart dhe sot e kesaj dite refleksione negative.
Nė vitin 1187, udhėheqėsi musliman, Saladin ripushtoi qytetin e Jeruzalemit, ashtu si edhe pjesėn mė tė madhe tė bastioneve tė kryqėzatorėve nė Tokėn e Shenjtė. Si reagim, mbretėrit e Evropės, duke pėrfshirė Frederik Barbarozėn e Gjermanisė, i cili vdiq rrugės), Filipin e Francės dhe Rikardin I tė Anglisė (Zemėrluani) u bėnė bashkė dhe nisėn njė fushatė gjigande ushtarake pėr tė rimarrė qytetin. Kishte nisur Kryqėzata e Tretė.
Njė element kyē pėr suksesin e fushatės ishte marrja e qytetit-port tė Akrės. Mbreti Rikard mbėrriti nė kėtė skenė lufte nė qershor tė vitit 1191, pėr ta gjetur qytetin nėn rrethim nga njė ushtri e krishterė. Nė distancė, Saladini ishte kėrcėnues - ushtria e tij ishte shumė e dobėt pėr tė mundur rrethuesit, por nga ana tjetėr ishte shumė e fuqishme pėr t'u shkulur qė aty.
Duke intensifikuar bombardimin e qytetit, Rikardi dhe mbreti i Francės, Filipi, dalė-ngadalė thyen muret e qytetit, duke dobėsuar mbrojtjen e tij, ndėrkohė qė nė tė njėjtėn kohė u prenė ushqimet, duke menduar qė etja dhe uria do tė bėnin qė ata qė ndodheshin brenda tė nėnshtroheshin. Mė nė fund, nė 12 korrik, mbrojtėsit muslimanė tė qytetit dhe krerėt e Kryqėzatės ranė dakord pėr kushtet e dorėzimit.
Nė kėmbim tė kursimit tė jetės sė mbrojtėsve, Saladini do tė paguante njė haraē prej 200 000 shufrash floriri, do tė lironte afro 1500 tė burgosurit e krishterė dhe do tė rikthente Kryqin e Shenjtė. Kėto gjėra duhej tė pėrmbusheshin brenda njė muaji pas rėnies sė qytetit. Rikardi do tė mbante 2700 tė burgosur muslimanė si pengje deri kur tė ishin plotėsuar kushtet.
Saladini hasi menjėherė nė probleme sa i pėrket plotėsimit tė kushteve tė tij dhe afati i dhėnė pėrfundoi pa u paguar shuma dhe plotėsuar kushtet. Si kompromis, Saladini propozoi qė Rikardi tė lironte tė burgosurit e tij nė kėmbim tė pjesės sė mbetur tė pagesės qė do tė paguhej mė vonė. Saladini do t'i ofronte pengje Rikardit pėr tė garantuar pagesėn.
Si alternativė, ai propozoi qė t'i jepte Rikardit aq para sa kishte dhe tė lejonte Rikardin tė mbante tė burgosurit dhe nė kėmbim tė kėsaj pengjet e krishterė do tė mbaheshin deri kur tė ishin mbledhur pjesa e mbetur e parave dhe kur tė liroheshin tė burgosurit muslimanė.
Rikardi u pėrgjigj se do tė pranonte pagesėn e pjesshme, por Saladini duhej tė pranonte premtimin e tij mbretėror qė tė lironte tė burgosurit e tij, kur ai tė merrte pjesėn e mbetur tė haraēit. Asnjėri prej udhėheqėsve nuk do tė pranonte kushtet e kundėrshtarit. Rikardi deklaroi si tė humbura tashmė jetėt e mbrojtėsve muslimanė tė Akrės dhe shpalli 20 gushtin si datėn e ekzekutimit tė tyre.
Perse duhet te ndodhte..?
Beha-ed-Din ishte njė pjesėtar i oborrit tė Saladinit dhe (bashkė me njė pjesė tė madhe tė ushtrisė sė saraēinėve qė shihnin nga distanca) qe njė prej dėshmitarėve tė masakrės sė 2700 prej shokėve tė tij tė luftės:
"Pastaj, Mbreti i Anglisė, duke parė tė gjithė vonesat e shkaktuara nga Sulltani pėr ekzekutimin e marrėveshjes, veproi nė mėnyrė tė pabesė me tė burgosurit e tij muslimanė. Nė momentin qė mori qytetin, ai kishte premtuar qė tė falte jetėn e tyre, duke shtuar se, nėse Sulltani do tė respektonte anėn e tij tė marrėveshjes ai do t'u jepte atyre lirinė dhe do t'u garantonte qė tė merrnin me vete fėmijėt dhe bashkėshortet e tyre.
Nėse Sulltani nuk do tė pėrmbushte detyrimet nė bazė tė marrėveshjes, ata do tė shndėrroheshin nė skllevėr. Tani mbreti i theu premtimet e tij ndaj tyre dhe shfaqi nė mėnyrė tė hapur atė ēfarė kishte mbajtur deri tani tė fshehur nė zemėr, duke kryer atė qė kish patur qėllim tė bėnte, pasi tė kish marrė paratė dhe tė burgosurit.
Nė pasditen e tė martės sė 20 gushtit, diku rreth orės katėr, ai doli i hipur mbi kalė me tė gjithė ushtrinė, kalorėsit, kėmbėsorėt dhe shkoi drejt rrėzės sė kodrės sė Al 'Ayadijyeh, vend ku tashmė kishte nisur ēadrat e tij.
Ushtarėt me tė mbėrritur nė mesin e pllajės qė shtrihet mes kėsaj kodre dhe asaj tė Keisanit, vend shumė pranė tė cilit ishin tėrhequr forcat e Sulltanit, urdhėruan tė gjithė tė burgosurit muslimanė, martirizimin e tė cilėve Zoti e kishte shkruar pėr kėtė ditė, qė tė vinin para tij.
Ata ishin mė shumė se tre mijė dhe qenė tė gjithė tė lidhur me litarė. Mė pas, ushtarėt e Rikardit u turrėn kundėr tyre nė tė njėjtėn kohė dhe i masakruan me shpata dhe me heshta, me gjakftohtėsi tė tmerrshme. Pararoja jonė e kishte lajmėruar tashmė Sulltanin nė lidhje me lėvizjet e armikut dhe ai dėrgoi disa pėrforcime, por vetėm pas masakrės.
Muslimanėt, pasi panė atė qė po u bėhej tė burgosurve, rendėn drejt ushtrisė sė Rikardit dhe gjatė luftimeve qė zgjatėn deri natėn vonė pati shumė tė vrarė e tė plagosur nė tė dy krahėt. Tė nesėrmen nė mėngjes, njerėzit u mblodhėn nė vendngjarje dhe gjetėn aty muslimanėt tė shtrirė pėrtokė, si martirė tė besimit. Ata njohėn madje disa prej tė vdekurve, dhe pamja shkaktoi njė dhimbje tė madhe. Armiku kishte kursyer vetėm tė burgosurit qė ishin tė fuqishėm pėr tė punuar.
Motivet e kėsaj masakre tregohen nė mėnyra tė ndryshme: sipas disave, robėrit u vranė si raprezalje pėr vdekjen e atyre tė krishterėve qė ishin vrarė prej muslimanėve. Tė tjerė thonė se Mbreti i Anglisė, kur vendosi qė tė sulmonte pėr tė pushtuar askalonin, mendoi se nuk ishte gjė e menēur qė tė linte kaq shumė tė burgosur prapa pas ikjes sė tij. Vetėm zoti e di, se cila ishte arsyeja e vėrtetė".

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Miisteret e Kryeqytetit te luftes

Kryeqyteti i luftės, kėshtu ėshtė konsideruar pėr njė periudhė tė gjatė, gjatė regjimit komunist qyteti i Ēorovodės. I rrethuar nga tunele tė shumtė, godina tė fshehta, ndėrtesa tė nėndheshme, zyra sekrete dhe dhjetra e dhjetra investime tė tjera marramendėse pėr kohėn tė cilat do tė pėrdoreshin nė rast se Shqipėria do tė sulmohej nga ushtritė e huaja. Kanė kaluar 20 vjet nga rėnia e komunizmit e megjithatė pak ose aspak dihet nga kjo fytyrė tjetėr e fshehur nėn themelet e kėtij qyteti dhe gjithė zonės pėrreth.
Por cila ėshtė historia e harruar pėrmes sė cilės mund tė ngrihet ndoshta rrjeti muzeal mė i vėrtetė e kuptimplot, i epokės sė diktaturės komuniste, kohės kur jeta, vdekja, fjala e lirė e burgu kishin thuajse tė njėjtėn vlerė.
Pas prishjes se marrėdhėnieve me Bashkimin Sovjetik nė vitin 1961 Enver Hoxha vendosi fortifikimin e vendit. Pėr shkak tė pozicionit gjeografik dhe relievit malor, Skrapari u vendos tė kthehej nė kryeqytetin e vendit nė kohė lufte. Nė mė pak se njė vit e gjithė zona u rrethua nga njė zinxhir fortifikimesh dhe objektesh strategjike, mes tė cilave njeri kishte rėndėsinė mė tė madhe. Ai u vendos rreth 20 km nga qyteti i Ēorovodės mes vargmalit Tomorr, Rramije, Zaloshnje.
Kėto janė tunelet-bunkerė tė ngritura rreth viteve 6070 nga udhėheqja e lartė komuniste, tė cilat do tė pėrdoreshin nė rast tė njė lufte tė mundshme, nė rast tė njė sulmi tė mundshėm ndaj Shqipėrisė, kėtu do tė pozicionoheshin, pra kėtu do tė qendronin gjithė udhėheqėsit mė tė lartė tė Partisė Komuniste tė kohės, edhe vetė Enver Hoxha nė njė nga kėto apartamente, tė cilat kishin komoditetet maksimale pėr kohėn, pavarėsisht se sot janė nė kėtė gjendje duke mos treguar nė fakt atė imazh qė kanė patur nė atė kohė.
I gjithė tuneli nėntokė ku ishin vendosur apartamentet e udhėheqėsve ėshtė rreth 1000 metra katrorė. Muret anėsore janė tė pėrbėrė nga njė shtresė e dyfishtė betoni dhe njė tjetėr prej hekuri duke bėrė tė mundur qė kėto vendstrehime ku do tė qendronte udhėheqja e lartė komuniste tė pėrballonin goditjet atomike dhe ato kimike.
Vilat e nėndheshme, tė tilla konsideroheshin, ku do tė qėndronin Enver Hoxha, Hysni Kapo, Petrit Dume e Beqir Balluku kanė njė hapėsirė tė bollshme, me njė sistem 3 plus 1, por veē tyre ka edhe dhoma tė tjera tė ndara.
Nė dokumenta tė ndryshme tė kohės flitet se gjatė ngritjes sė tyre kanė humbur jetėn mė shumė se 100 ushtarė e po aq tė tjerė janė plagosur. Por gjithēka ka kaluar nė sekret tė plotė nga organet komuniste. Ende edhe sot e vėrteta mbi numrin e viktimave nuk ėshtė zbardhur.
Vetėm nė kėtė zonė tė grabitur e rigrabitur shumė herė pas rėnies sė komunizmit gjenden mė shumė se 8 hyrje tunelesh, tė cilėt ishin tė ndarė, tek disa do tė qendronte udhėheqja, tek tė tjerėt ushtarė e oficerė qė kishin pėr detyrė mbikėqyrjen e tyre.
Njė hallkė kyē e zinxhirit ishte edhe pushteti ekonomik, i cili duhej medoemos tė ndodhej nė kėtė zonė sigurie. Pikėrisht nė hyrje tė qytetit tė Ēorovodės ndodhen tunelet e nėndheshme ku ishte i vendosur thesari i shtetit.
Elementet e sigurisė janė thuajse tė njėjtė, pėrveē faktit se dhoma kryesore ku qendronte i mbyllur floriri ishte e vendosur nė njė nėnkat Brenda tunelit, qė sot ėshtė i pamundur tė kalohet per shkak tė nivelit tė lartė tė ujit qė ndodhet nė tė. Ai funksiononte me njė sistem tė sofistikuar alarmi dhe dyert disa tonėshe mund tė hapeshin vetėm me kode tė veēanta.
Tuneli i gjatė me qindra metra nėntokė ka disa degėzime tė cilat lidhen nė zona tė ndryshme mes tyre, duke e kthyer nė njė labirinth tė komplikuar pėr njerėzit qė nuk e kanė shkelur mė parė, por jo pėr mbledhėsit e hekurishteve qė pėrpiqen tė shkulin ētė mundin.
Disa qindra metra me tej nga tunelet e thesarit i cili ėshtė larguar prej kėtej nė vitin 93, ndodhet godina e cila do tė shėrbente si arkiva qendrore e shtetit dhe e komitetit qendror tė Partisė sė Punės. Ajo ruhej nga Garda e Republikės dhe kishte njė kapacitet tė madh arkivimi nėn parametra tė lartė teknikė dhe sigurie. Nė kėtė godinė sot tė privatizuar njė pjesė e dokumentave sekrete erdhėn qė nė atė kohė e disa tė tjera kanė mbetur hedhur ndėr cepa.
Nė Skrapar u ngritėn nė atė periudhė edhe tunelet nė Devri, tė cilat lidhnin kėtė zonė me Tomorricėn. Sot pjesė e njė reparti ushtarak, gjatė luftės ato do tė shėrbenin si seli punė pėr shtabin e pėrgjithshėm, por edhe pėr batalionin e sigurimit tė ushtrisė popullore.
Ndėrkohė tunelet e tjerė ato tė Pirogoshit qė shtrihen nė njė sipėrfaqe prej rreth 20 hektarėsh do tė ishin furnizuesit e ushtrisė me armatim. Sipas pėrllogaritjeve me sasinė e municioneve qė ndodheshin brenda tyre Shqipėria mund tė luftonte pėr 6 muaj rresht pa pushim ditė e natė. Kjo ka bėrė qė sot tė krijohet njė mesatare e frikshme ku pėr ēdo banor tė Skraparit ka njė ton municion.
Nė kryeqytetin e luftės nuk mungonte as shtypshkronja ku llogaritej qė gjatė sulmit ushtarak tė shtypej gazeta Zėri i popullit, e cila do tė shpėrndahej mė pas nė tė gjithė vendin. Rezervat e shtetit nė sasi shumė tė mėdha rreth 20 mijė tonė grurė u ngritėn jo larg tuneleve ushtarake nė Kakrukė dhe Cerenisht. Ndėrsa pėr furnizimin e kėtij rrjeti gjigand me energji u ndėrtua edhe hidocentrali i Bogovės. Ndėrkohė qė ishte projektuar edhe ndėrtimi i njė aeroporti tė vogėl.
Kujtesa si institucion ėshtė vlera mė e madhe e njė populli, ėshtė boshti mbi tė cilin mbėshtetet e ardhmja e tij. Provė pėr kėtė janė rumunėt me muzeumet e Ēausheskut, gjermanet me zyrat e stasit dhe muzeun e nazizmit nė Laipzig, kilianėt me muzeun 5600 metra katrorė nė pėrkujtim tė viktimave tė Pinoēetit, tė argjentinasve qė kanė kthyer nė muze njerin nga burgjet mė tė tmerrshėm, tė hungarezve qė kanė mbledhur nėn tė njėjtėn ēati bustet e monumentet e epokės diktatoriale, tė italianėve, francezve e spanjollve.
Por Shqipėria ndryshe nga e gjithė bota ka zgjedhur teorinė e shkatėrrimit nga tunelet, tek burgjet komuniste, tek piramida, kudo kemi zgjedhur tė shuajmė historinė e mbi tė gjitha memorjen e tmerreve tė diktaturės 45 vjeēare, pa marrė parasysh se njė e keqe e harruar rrezikon tė pėrsėritet nė tė ardhmen. Por ndoshta ky ėshtė qėllimi i fshehur i politikės sė sotme.
Top Channel... 29/11/2010 20:10

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Shume interesante keto,por sa i/e sigurte je qe keto jane te verteta???!!! Jo per gje por termi "te verteta" eshte fjale e madhe dhe me peshe,prandaj po te pyesa sa siguri ke qe jane te verteta?

yasmin- Shkrime: 353
Re: Mistere, por te verteta
Misteret e disa liqeneve ne Rusi...
Ēfarė vetishe shėruese posedon njė liqen me uje tė ėmbėl? Si mund tė lashe rrobat nė njė liqen pa sapun? Mundet qe njė liqen tė shėrbejė si njė rezervė kripe? Diversitetin e liqeneve tė vendosura nė Rusi dhe vendet e CIS nuk mund ti spiegoje askush.
Te formuara artificialisht ose me origjine natyrore,te formuara nga aktivitete bėrthamore ose per qellime te keqija, por te para nga zhvillimi i formave te avancuara tė jetės, keto liqene paraqesin njė pamje tė vėrtetė te shumellojeshme por dhe aq misterioze.
Video-ja me poshte ne anglisht shpiegon me gjere kete fenomen ne keto liqene.
http://www.unexplained-mysteries.com/viewvideo.php?id=XEqYroQEtA8&tid=195731

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Bretkosa qe qan si nje bebe.
E pa mundur...? Jo,eshte me se e vertete.Se besoni,shiheni dhe degjojeni..!!!

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Sfidat njerzore per mbijetese qe nga lashtesia e deri ne modernitetin e sotem

Nė tė gjithė epokat historike, brezat bashkėkohore janė ndodhur pėrballė njė serie tė re problemesh, karakteristike tė kohės. Pėr kėtė arsye, njeriu ėshtė impenjuar gjithmonė qė tė kėrkojė zgjidhje pėr tė gjitha problemet praktike tė jetesės sė pėrditshme, nė tė gjitha fushat: mjekėsi, ushqim, bujqėsi, transporte, komunikacione, urbanistikė, teknologji dhe mė pas akoma muzikė, jetė seksuale e kėshtu me radhė.
Pėrpara se tė flasim per sfidat duhet te njohim konceptin shpikje dhe zbulim, sepse duhet tė dallohen shpikjet nga zbulimet: tė parat janė njė arritje njerėzore nė kuptimin e vėrtetė tė fjalės, pasi me tė krijohet diēka e re, tė dytat kufizohen qė tė nxjerrin nė pah atė qė tashmė ekziston nė natyrė.
Sigurisht qė shpikjet rriten me zhvillimin e qytetėrimit e qytetėrimit material, por kėto nuk janė faktore te modernizmit tonė. Tė gjithė kemi studiuar nė shkollė zbulimet dhe shpikjet e mėdha tė bėra nga njeriu nė periudhėn parahistorike: zjarri, bujqėsia me plug, artizanati me krijimin e poēerisė dhe instrumentave tė gurit, rrota.
Shumė nga ne habiten nė konstatimin se shumė prej shpikjeve revolucionare zbresin nė mijėra vjet mė parė: pėr shembull, nė Indi qysh nė shekullin e I-rė P.Krishti. praktikohej kirurgjia plastike; ndėrtimet e mėdha egjiptiane dhe maja pėr tė dhėnė njė shembull tjetėr nuk u lėnė gjė mangut gratacelave moderne.
Ideja e kontraceptivit ėshtė shumė mė e vjetėr nga sa mund tė mendohet: i pėrket deri Egjiptit tė Lashtė. Dėshmia mė e vjetėr e njė ilaēi kontraceptiv vjen nga njė papirus egjiptian qė ekspertėt e datojnė rreth vitit 1850 p.krishtit.
Edhe kinezėt e lashtė pėrdornin receta antifekonduese. Duket, se egjiptianėt kanė qenė tė parėt qė kanė pėrdorur veshka dhe zorrė kafshėsh tė vajisura pėr tė shmangur tė gjitha rreziqet qė burojnė nga raportet seksuale, ndėrsa nė Orient pėrdoreshin copėra letre ta vajosura tė prera, cilindra lėkure apo zhguaj breshke fleksibėl.
Duke qėndruar nė fushėn e mjekėsisė, nėqoftėse qysh nė vitin 2200 p.k. nė Mesopotaminė e Lashtė ishte krijuar njė legjislacion mjekėsor (kodi i Hamurabit) qė ndėshkonte atė qegabonte ne operacionet, jepte kura tė gabuara apo nuk posedonte njė grup instrumentash tė vlefshme kirurgjikale.
\
Nė Egjipt dhe nė Indi, arti i mjekėsisė me dijet e tij ka pėrqafuar disa mijėvjeēarė. Teksti mė i lashtė qė pėrmban nocione tė mjekėsisė ėshtė indian: bėhet fjalė pėr Atharvaveda, njė prej katėr librave Veda. Sipas fesė indiane, kėto tekste ju urdhėruan njerėzve drejtpėrsėdrejti nga Zoti Brahma.
Datimi i Atharvaveda ėshtė i paqartė, por ndoshta u pėrket disa mijėvjeēarėve pėrpara Krishtit. Ama bėhet fjalė pėr njė shembull mjekėsie teurgjie, domethėnė terapish qė konsistojnė sidomos nė formula magjike dhe lutje.
Gjithmonė nė Indi, nė fillimet e shekullit tė II-tė A.D., gjejmė kontributin e ēmuar lidhur me farmakologjinė, qė i detyrohet studimeve mbi Jatrochimica (shkencėn e pėrgatitjes sė ilaēeve minerale) nga ana e filozofit tė famshėm, mjekut ajurvedik dhe murgut budist, Nagarjuna (shekulli i II-tė A.D.).
Nėqoftėse deri atėhere merreshin nė konsideratė vetėm bimė mjekėsore dhe barėra, me Nagarjuna u futėn substanca deri mė atėhere tė konsideruara toksike (pėr shembull, mėrkuri qė mund tė ishte i padėmshėm falė teknikave tė veēanta tė zhvilluara nga vetė mjeku dhe murgu indian).
Kurse mjekėsia egjiptiane konsiderohet njė shembull klasik i mjekėsisė protohistorike. Ka baza fuqimisht empirike, qė derivojnė nga vėzhgimi i realitetit, edhe pse ngushtėsisht e lidhur me fenė. Qe edhe falė praktikės sė ballsamosjes sė kufomave qė egjiptianėt fitojnė dituri anatomike.
Disa papirusė egjiptianė tė gjetur gjatė punimeve arkeologjike sidomos njė pėrmbledhje shkrimesh mjekėsore qė i pėrkasin vitit 1550 B.C. (Papirusi Ebers dhe Brughsch) apo deri edhe mė parė e konfirmojnė kėtė tezė, pasi qė janė demonstruar traktate mjekėsie nė kuptimin e vėrtetė tė fjalės, ndėrsa gjetja e instrumentave mjekėsore tė ngjashme me ato tė pėrdorur sot nė spitale na bėn tė imagjinojmė, se nė atė kohė kryheshin operacione kirurgjikale nė kuptimin e vėrtetė tė fjalės.
Tė mos harrojmė se ėshtė verifikuar se rreth vitit 3000 para krishtit. operonte shkolla mjekėsore e Osirisit nė Heliopolis. Pikėrisht nė Egjipt, ekzistojnė dėshmi lidhur me praktikimin e artit odontoiatrik nga ana e disa mjekėve.
Duke shqyrtuar disa mumje me rreze X apo duke studiuar disa gjetje qė i pėrkasin vitit 3000 para krishtit., disa studiues kanė konstatuar sesi nė kėtė pėriudhė praktikoheshin rėndom jo vetėm heqjet, por edhe bllokimet; realizoheshin edhe pastė dhėmbėsh me temjan, plumb dhe oksid bakri.
Mė tė mirėdokumentuara nė kėtė fushė janė nė fakt disa gjetje etruske, qė i pėrkasin afėrsisht vitit 700 para krishtit., ku zbulohet se njė pacienti jo vetėm qė ju hoq njė dhėmb, por ky u zėvendėsua me njė kopje artificiale.
Edhe tjetėrkund, pėr shembull nė Kinė apo nė Amerikė, falė gjetjeve ėshtė mundur tė pėrcaktohet se popujt indigjenė njihnin shumė mjekėsi. Nė disa shpella tė Kalifornisė janė gjetur afreske qė i pėrkasin kulturės Mesoamerikane qė riprodhojnė nė mėnyrė shumė tė ngjashme strukturėn e ADN-sė.
Nuk duhet harruar se, babai i mjekėsisė konsiderohet Hipokrati, i lindur rreth vitit 460 para krishtit. Nė fakt, pikėrisht me Hipokratin, mjekėsia pati njė adresė pothuajse definitive, duke u ēliruar nga ēdo ndikim klerikal dhe duke fituar ato parime thelbėsore tė mjekėsisė shkencore tė vėrtetė.
Edhe nė fushėn e Inxhinierisė sė Ndėrtimit, tė lashtėt nuk qenė mė pak. Pėrveē piramidave apo tempujve parakolombianė tė famshėm, kryevepra tė arkitekturės dhe tė shkencės sė konstruksioneve, shkėlqime tė tjera shpjegojnė sesi vepra tė ngjashme nuk janė fryt vetėm i forcave tė konsiderueshme tė punės materiale.
Porti i madh Caesarea Maritima nė Izrael, i ndėrtuar midis viteve 22 dhe 9 para K. nga Herodi i Madh, tiran me famė biblike, mbetet njė shembull aftėsie tė lartė. Sipas njė pėrshkrimi tė hollėsishėm tė lėnė nga historiani Josephus Flavius, njė port i tillė ishte pajisur me njė barrierė ujore artificiale me 60 metra gjerėsi, mjaftueshmėrisht e madhe sa tė pėrmbante vendstrehime harkore pėr marinarėt.
Veē kėsaj, ishte i rrethuar nga njė metropol guri gėlqeror tė bardhė dhe rrugėt e tij qenė hequr sipas njė projekti kompleks dhe tė zbukuruar me shatėrvanė tė shumta me ujė tė ėmbėl. Shumė e shumė vite mė parė, nė Egjipt filluan punimet e njė kanali qė tė lidhte Mesdheun me Detin e Arabisė.
Vepra ka qenė paraardhėsja e kanalit shumė tė famshėm tė Suezit. Punimet filluan nėn mbretėrimin e Sesotris tė II-tė shumė vite pėrpara ardhjes sė Krishtit, u zhvilluan mė pas nga Necao i II-tė dhe u pėrfunduan, pasi Dari pushtoi Egjiptin.
I lėnė i papėrfunduar, rėra e shkretėtirės e mbuloi me kalimin e kohės, arabėt rifilluan punimet. Tėta e rimbuloi sėrish kanalin deri nė vitin 1869. Duke qėndruar nė Lindje tė Mesme, nė fillim tė shekullit tė IX-tė, gjatė mbretėrimit tė Harun al-Rashid, Bagdadi ishte qyteti mė i madh dhe i begatė i botės, njė shembull qytetėrimi urban tejet i sofistikuar.
Qyteti kishte njė lloj spitali falas me nja 1000 mjekė, njė shėrbim postar tė rregullt, njė sistem tė mirė furnizimi ujor, njė rrjet tė mirė ujėrash tė zeza, 15000 hammam (banja dhe llixha), qindra xhami dhe shumė biblioteka. Qyteti mbeti njė prej qendrave kryesore kulturore dhe tregtare tė botės islamike deri mė 10 shkurt tė vitit 1258, kur u plaēkit nga mongolėt e drejtuar nga Hulagu, nip i Genghis Khan.
Gjithmonė nė Lindje, qytetet e lashta pakistaneze Mohenjo-Daro, Harappa, Kalibanga, dispononin njė projekt planifikimi urban tė pėrsosur, me kanale evadimi pėr mbeturinat dhe njė sistem ujor efikas.
Pikėrisht, qyteti Mohenjo-Daro ka rrjetin e ujėrave tė zeza mė tė lashtė tė historisė, qė i pėrket vitit 2500 para krishtit.. Nė banesat mė tė lashta tė Koresė ekzistonte edhe njė impiant modern ngrohjeje, i pėrbėrė nga tubacione nėn dysheme ku qarkullonte ajėr i ngrohtė.
Duke qėndruar nė fushėn e urbanistikės, duhet regjistruar habia absolute e pushtuesve spanjollė nė Meksikė, kur nė vitin 1519 kur hynė nė kryeqytetin e lashtė aztek Tenochtitlįn (tani Mexico City).
Nė Europė, nuk ishte parė kurrė ndonjė gjė e krahasueshme me tempujt dhe pallatet e mrekullueshme tė kėtij qyteti, tregun e pasur tė saj, dyqanet e llojeve tė ndryshme, kanalet e dendura tė pėrshkuara nga ura tė transportueshme, kopshtet e jashtėzakonshėm lundrues nė shkallė tė gjerė, rrugėt me nė qendėr njė rrip gurėsh shumėngjyrėsh pėr tė delimituar dy rrugėt e ecjes.
Megjithatė, duhet kujtuar se dėshmitė e para tė shtėpive tė ndėrtuara me tulla prej balte tė thara nė diell i pėrkasi vitit 7000 para krishtit Njė prej vendeve mė tė lashta qė njihen nga kėto fshatra ėshtė ai i Qualat Jarmo qė ngrihet nė ultėsirėn Chamchama (Iraku verior).
Pėrsa i pėrket veshjes, mendohej se endėsit e parė i pėrkisnin Neolitikut, domethėnė jo mė parė se 5000 apo 10000 viteve mė parė. Sot, ekzistojnė provat se arti i endjes dhe i qepjes praktikohej qysh 30.000 vjet mė parė.
Sigurisht, rrobat e para bėheshin nga lėkurėt dhe peliēet e kafshėve tė thara nė diell dhe tė qepura me gjilpėrė (gjilpėrat e para, ato prej kocke, datohen viti 20.000 para K. dhe shėrbenin pėr tė qepur lėkurėt), mė pas filluan tė pėrdoren materiale vegjetale.
Tashmė ėshtė e sigurtė se gratė e Paleolitit tė hershėm qenė endėse tė afta. Ndėr provat mė tė rėndėsishme ėshtė gjetja e nja 90 fragmenteve prej argjile tė gjetura nė Republikėn ēeke, qė u pėrkasin rreth 27000 viteve mė parė.
Nė fillim, sigurisht qenė rroba qė i ngjanin thasėve tanė tė trashė prej jute, por krijimi i copėrave komplekse, qė shfaqen midis viteve 2500 2000 PARA K., solli qė tė siguroheshin copėra gjithnjė e mė tė buta, tė cilat filluan tė quheshin tekstile (nga texla), ideale pėr tė prodhuar pelerina, kapuēė, tunika dhe lloje tė tjera veshjeje.
E njėjta teknikė u zbatua mė pas nė Indi, pėr fibrat e pambukut dhe nė vende tė tjera pėr leshin. Tė lidhura me historinė e veshjes dhe tė tekstilit janė dy qytetet e Lindjes sė Mesme tė Mosulit (Irak) dhe Damaskut (Siri).
Me irakenin Mosul (transkriptim i gabuar i termit arab Mawil) janė tė lidhura muslin dhe mousseline (copa shumė fine fillimisht prej pambuku, mė pas prej leshi dhe mėndafshi, shumė tė pėrdorura pėr tė linjtat e brendshme ose pėr tė konfeksionuar rroba emėrore, ashtu dhe pėr tė krijuar tenda).
Ndėrsa nga qyteti sirian Damask morėn emrin copat damaskine (njė punim i veēantė qė jep efekte tė ndryshme ndriēimi, duke krijuar dizenjo tė stilizuara apo floreale opake nė sfond tė zbehtė). Kėto metrazhe u futėn mė pas nė Europė respektivisht nė shekujt e XII-tė dhe tė XVII-tė.
Edhe disa produkte qė sot i gjejmė nė tryezat tona kanė origjinė tė lashtė. Pėr shembull, buka njihej tashmė nga Homo sapiens, natyrisht jo siē paraqitet sot nė tryezat tona. Nė fillim drithėrat haheshin krudo dhe mė pas u mėsua qė tė piqeshin.
Kjo procedurė jo vetėm pėrmirėsonte aromėn, por lehtėsonte ruajtjen, duke penguar qė tė formoheshin myqe. Mė pas, u kalua nė bluarjen e drithėrave, duke pėrdorur njė bazė prej guri mbi tė cilėn vendoseshin kallėzat qė shtypeshin me njė gur tjetėr tė mbajtur nė dorė. Sigurohej kėshtu njė miell shumė i trashė, qė i pėrzier me ujin, pėrdorej si ushqim.
Zbulimi i bukės, sipas ēdo gjase, ndodhi nė mėnyrė tė rastėsishme kur, e lėnė afėr zjarrit pėrzierja e ujit dhe miellit, u kuptua se forcohej duke ndryshuar aromė. U kalua kėshtu nė gatimin e drithėrave tė bluara dhe ujit mbi njė gur tė nxehtė.
Drithi i parė i konvertuar nė bukė ka shumė mundėsi tė ketė qenė elbi, sėbashku me melin. Egjiptianėt qenė planifikues tė aftė: atyre u detyrohet ndėrtimi i furrave tė parė me kupola, qė mundėsonin pjekjen nė temperatura mė tė larta, por edhe zbulimi i tharmimit.
Buka u bė edhe simbol dallimi social: popullit i takonte buka prej elbi apo tėrshėre, fisnikėve ajo prej mielli gruri. Teknika e bėrjes sė bukės u pėrmirėsua ndjeshėm nga grekėt.
Me ta buka mori forma dhe aroma tė reja: nė Greqinė e lashtė u arrit qė tė prodhoheshin rreth 72 lloje tė ndryshme buke (me specie, me qumėsht, me mjaltė e kėshtu me radhė), emrat e tė cilave e kishin origjinėn nga format, nga lloji i drithėrave tė pėrdorura, nga pėrbėrėsit dhe nga mėnyra e pjekjes.
Grekėt qenė edhe tė parėt qė ndėrtuan furra publike dhe shoqata bukėpjekėsish qė pėrcaktonin rregullat pėr punėn e natės sė furrxhinjve. Arti i bukės u pėrhap nė Romė pas humbjes sė mbretit maqedonas, Perseus nga skllevėrit e saj grekė, qė i importuan punimin. Romakėt rafinuan bluarjen, duke siguruar miellra mė tė bardha dhe mė tė imta.
Pasta ėshtė njė ushqim qė e gjejmė tashmė qysh rreth vitit 8000 para krishtit, natyrisht me emra tė ndryshėm. Ajo vjen nga njė pėrzierje drithėrash me ujė e lėnė tė thahet nė diell. Fjala pasta vjen nga latinishtja e vonshme pasta(m), nga greqishtja pįste me domethėnien miell me salsė qė vjen nga folja pįssein domethėnė tė pėrziesh.
Edhe dy pije sot tė pranishme nė tryezat tona, tė tilla si vera dhe birra, kanė origjina shumė tė lashta. Gjurmė tė bimės sė hardhisė (Vitis Vinifera) i pėrkasin rreth 2 mijė viteve mė parė: nė Valdarno Superiore, rreth Montevarchi nė Arezzo, janė gjetur nė disa rezerva linjiti fosile degėsh Vitis Vinifera.
Disa specie bimėsh tė egra tė hardhive lulėzonin nė brigjet e Detit Kaspik dhe qė ndoshta nė njė zonė tė tillė qė bima, rreth vitit 3000 para krishtit., ju nėnshtrua pėr herė tė parė kultivimit. U shtri mė pas nė Mesopotami, nga kėtu nė Egjipt, nėpėrmjet Kaukazit drejt brigjeve tė Detit tė Zi dhe, mė pas, nė Greqi. Dėshimtė e parė tė pėrdorimit tė pijes dehėse qė mund tė nxirrej nga shtrydhja dhe fermentimi i mėpasėm i frutit tė rrushit janė rreth viteve 6000 5000 para krishtit. nė Lindje.
Midis tyre, ato tė lėna nga sumerėt, qė jo vetėm simbolizonin me njė degė hardhie ekzistencėn njerėzore, por tashmė e njihnin kėtė pije. Nė fakt, mbi bazorelievet e tyre gjejmė skena banketesh, nė tė cilat janė paraqitur skllevėr qė e nxjerrin verėn nga kraterė tė mėdhenj dhe ua shėrbejnė ngrėnėsve me kupa tė mbushura plot.
Edhe Bibla, tek Zanafilla, referon pėr Noen, qė sapo ka dalė nga Arka pas Pėrmbytjes Universake, mbjell njė rrėnjė rrushi dhe i nxjerr verėn, duke na dhėnė dėshminė e faktit qė teknikat enologjike njiheshin shumė kohė pėrpara epokės paraPėrmbytjes. Ashtu si pėr bukėn, zbulimi qe i rastėsishėm.
Ai i detyrohet fermentimit natyral tė ndodhur nė kontenitorė ku hominidėt e parė mbanin rrushin e pėrdorur si frut. Edhe birra ka origjinė shumė tė lashtė, ka mundėsi midis viteve 8000 - 6000 para krishtit.
Megjithatė, burime e datojnė praninė e kėsaj pijeje pranė sumerėve rreth vitit 3000 , tė cilėt e prodhonin nė 8 varietete (njė legjendė sumere nxjerr Zoten Ninkasi tė manipulojė drithin e lulėzuar).
Nė tė njėjtėn periudhė, edhe egjiptianėt prodhonin birrė, tė quajtur haq, duke e nxjerrė jodrejtpėrsėdrejti me drithėra krudo tė lulėzuar, por me bukė tė pjekur nė pėrbėrjen e sė cilės kishte drithėra tė tilla.
Kėto bukė liheshin mė pas pėr tu fermentuar pėr njė ditė tė zhytur nė ujė, pas sė cilės lėngu filtrohej dhe birra ishte e gatshme pėr tu pirė. Mė pas birra u paraqit nė Mesopotami dhe dora-dorės nė zona tė tjera tė Mesdheut.
Kėto janė disa shpikje dhe zbulime qė kanė njė histori shumė mė tė gjatė nga sa besohet,ku njeriu i ka realizuar nga nevoja per mbijetese dhe mirqenije. Mund tė vazhdohet, duke folur pėr shembull pėr vajin (pema e ullirit njihej qysh nė vitin 6000 Para Krishtit.)
Ndersa pėr shpikjen e numrave (numri i parė i shkruar i takon vitit 3500 para krishtit.,pranė sumerėve) apo akoma tė varkave (varkat e para, edhe pse shumė rudimentare, i pėrkasin vitit 7500 para krishtit) dhe tė anijeve (2500 para krishtit.).
Edhe shpikje tė tjera, nė dukje tė thjeshta dhe tė parėndėsishme, janė pjesė e historisė sė lashtė dhe grintes njerzore,per te pasur dicka te re e me teper,p.sh: krehėri (8000 vjet), kozmetikėt (3500 vjet), gozhda (3500 vjet.), karrigia (3000 vjet), pasqyra (3500 vjet.), gėrshėrėt (2000 vjet.), komēa (2000 vjet.), loja me top (e njohur qysh nga qytetėrimet parakolombiane), skitė (3000 vjet. dhe ndoshta akoma mė thellė nė parahistori), patinat mbi akull (1000 vjet.), peshorja (disa papiruse tė datuara 3500 vjet. paraqesin kėtė objekt), qiriu (3000 vjet.), ombrella (800-900 vjet para krishtit.) dhe mund tė vazhdohet pafund.
Nė pėrfundim tė kėtyre fakteve shumė tė shkurtėra rreth zbulimeve dhe shpikjeve nė lashtėsi,na imponohet njė konsiderate:-se qe ne fillesat e para njeriu sundoi vehten dhe natyren per te arritur deri ne stadin e sotem te modernitetit,nje modernitet qe me hap galopant,po nderhyn ne te kunderten e asaj qe ka bere mijra e mijra vjet me pare,duke e shkaterruar mjedisin ku ai jeton.

Nė tė gjithė epokat historike, brezat bashkėkohore janė ndodhur pėrballė njė serie tė re problemesh, karakteristike tė kohės. Pėr kėtė arsye, njeriu ėshtė impenjuar gjithmonė qė tė kėrkojė zgjidhje pėr tė gjitha problemet praktike tė jetesės sė pėrditshme, nė tė gjitha fushat: mjekėsi, ushqim, bujqėsi, transporte, komunikacione, urbanistikė, teknologji dhe mė pas akoma muzikė, jetė seksuale e kėshtu me radhė.
Pėrpara se tė flasim per sfidat duhet te njohim konceptin shpikje dhe zbulim, sepse duhet tė dallohen shpikjet nga zbulimet: tė parat janė njė arritje njerėzore nė kuptimin e vėrtetė tė fjalės, pasi me tė krijohet diēka e re, tė dytat kufizohen qė tė nxjerrin nė pah atė qė tashmė ekziston nė natyrė.
Sigurisht qė shpikjet rriten me zhvillimin e qytetėrimit e qytetėrimit material, por kėto nuk janė faktore te modernizmit tonė. Tė gjithė kemi studiuar nė shkollė zbulimet dhe shpikjet e mėdha tė bėra nga njeriu nė periudhėn parahistorike: zjarri, bujqėsia me plug, artizanati me krijimin e poēerisė dhe instrumentave tė gurit, rrota.
Shumė nga ne habiten nė konstatimin se shumė prej shpikjeve revolucionare zbresin nė mijėra vjet mė parė: pėr shembull, nė Indi qysh nė shekullin e I-rė P.Krishti. praktikohej kirurgjia plastike; ndėrtimet e mėdha egjiptiane dhe maja pėr tė dhėnė njė shembull tjetėr nuk u lėnė gjė mangut gratacelave moderne.
Ideja e kontraceptivit ėshtė shumė mė e vjetėr nga sa mund tė mendohet: i pėrket deri Egjiptit tė Lashtė. Dėshmia mė e vjetėr e njė ilaēi kontraceptiv vjen nga njė papirus egjiptian qė ekspertėt e datojnė rreth vitit 1850 p.krishtit.
Edhe kinezėt e lashtė pėrdornin receta antifekonduese. Duket, se egjiptianėt kanė qenė tė parėt qė kanė pėrdorur veshka dhe zorrė kafshėsh tė vajisura pėr tė shmangur tė gjitha rreziqet qė burojnė nga raportet seksuale, ndėrsa nė Orient pėrdoreshin copėra letre ta vajosura tė prera, cilindra lėkure apo zhguaj breshke fleksibėl.
Duke qėndruar nė fushėn e mjekėsisė, nėqoftėse qysh nė vitin 2200 p.k. nė Mesopotaminė e Lashtė ishte krijuar njė legjislacion mjekėsor (kodi i Hamurabit) qė ndėshkonte atė qegabonte ne operacionet, jepte kura tė gabuara apo nuk posedonte njė grup instrumentash tė vlefshme kirurgjikale.
\
Nė Egjipt dhe nė Indi, arti i mjekėsisė me dijet e tij ka pėrqafuar disa mijėvjeēarė. Teksti mė i lashtė qė pėrmban nocione tė mjekėsisė ėshtė indian: bėhet fjalė pėr Atharvaveda, njė prej katėr librave Veda. Sipas fesė indiane, kėto tekste ju urdhėruan njerėzve drejtpėrsėdrejti nga Zoti Brahma.
Datimi i Atharvaveda ėshtė i paqartė, por ndoshta u pėrket disa mijėvjeēarėve pėrpara Krishtit. Ama bėhet fjalė pėr njė shembull mjekėsie teurgjie, domethėnė terapish qė konsistojnė sidomos nė formula magjike dhe lutje.
Gjithmonė nė Indi, nė fillimet e shekullit tė II-tė A.D., gjejmė kontributin e ēmuar lidhur me farmakologjinė, qė i detyrohet studimeve mbi Jatrochimica (shkencėn e pėrgatitjes sė ilaēeve minerale) nga ana e filozofit tė famshėm, mjekut ajurvedik dhe murgut budist, Nagarjuna (shekulli i II-tė A.D.).
Nėqoftėse deri atėhere merreshin nė konsideratė vetėm bimė mjekėsore dhe barėra, me Nagarjuna u futėn substanca deri mė atėhere tė konsideruara toksike (pėr shembull, mėrkuri qė mund tė ishte i padėmshėm falė teknikave tė veēanta tė zhvilluara nga vetė mjeku dhe murgu indian).
Kurse mjekėsia egjiptiane konsiderohet njė shembull klasik i mjekėsisė protohistorike. Ka baza fuqimisht empirike, qė derivojnė nga vėzhgimi i realitetit, edhe pse ngushtėsisht e lidhur me fenė. Qe edhe falė praktikės sė ballsamosjes sė kufomave qė egjiptianėt fitojnė dituri anatomike.
Disa papirusė egjiptianė tė gjetur gjatė punimeve arkeologjike sidomos njė pėrmbledhje shkrimesh mjekėsore qė i pėrkasin vitit 1550 B.C. (Papirusi Ebers dhe Brughsch) apo deri edhe mė parė e konfirmojnė kėtė tezė, pasi qė janė demonstruar traktate mjekėsie nė kuptimin e vėrtetė tė fjalės, ndėrsa gjetja e instrumentave mjekėsore tė ngjashme me ato tė pėrdorur sot nė spitale na bėn tė imagjinojmė, se nė atė kohė kryheshin operacione kirurgjikale nė kuptimin e vėrtetė tė fjalės.
Tė mos harrojmė se ėshtė verifikuar se rreth vitit 3000 para krishtit. operonte shkolla mjekėsore e Osirisit nė Heliopolis. Pikėrisht nė Egjipt, ekzistojnė dėshmi lidhur me praktikimin e artit odontoiatrik nga ana e disa mjekėve.
Duke shqyrtuar disa mumje me rreze X apo duke studiuar disa gjetje qė i pėrkasin vitit 3000 para krishtit., disa studiues kanė konstatuar sesi nė kėtė pėriudhė praktikoheshin rėndom jo vetėm heqjet, por edhe bllokimet; realizoheshin edhe pastė dhėmbėsh me temjan, plumb dhe oksid bakri.
Mė tė mirėdokumentuara nė kėtė fushė janė nė fakt disa gjetje etruske, qė i pėrkasin afėrsisht vitit 700 para krishtit., ku zbulohet se njė pacienti jo vetėm qė ju hoq njė dhėmb, por ky u zėvendėsua me njė kopje artificiale.
Edhe tjetėrkund, pėr shembull nė Kinė apo nė Amerikė, falė gjetjeve ėshtė mundur tė pėrcaktohet se popujt indigjenė njihnin shumė mjekėsi. Nė disa shpella tė Kalifornisė janė gjetur afreske qė i pėrkasin kulturės Mesoamerikane qė riprodhojnė nė mėnyrė shumė tė ngjashme strukturėn e ADN-sė.
Nuk duhet harruar se, babai i mjekėsisė konsiderohet Hipokrati, i lindur rreth vitit 460 para krishtit. Nė fakt, pikėrisht me Hipokratin, mjekėsia pati njė adresė pothuajse definitive, duke u ēliruar nga ēdo ndikim klerikal dhe duke fituar ato parime thelbėsore tė mjekėsisė shkencore tė vėrtetė.
Edhe nė fushėn e Inxhinierisė sė Ndėrtimit, tė lashtėt nuk qenė mė pak. Pėrveē piramidave apo tempujve parakolombianė tė famshėm, kryevepra tė arkitekturės dhe tė shkencės sė konstruksioneve, shkėlqime tė tjera shpjegojnė sesi vepra tė ngjashme nuk janė fryt vetėm i forcave tė konsiderueshme tė punės materiale.
Porti i madh Caesarea Maritima nė Izrael, i ndėrtuar midis viteve 22 dhe 9 para K. nga Herodi i Madh, tiran me famė biblike, mbetet njė shembull aftėsie tė lartė. Sipas njė pėrshkrimi tė hollėsishėm tė lėnė nga historiani Josephus Flavius, njė port i tillė ishte pajisur me njė barrierė ujore artificiale me 60 metra gjerėsi, mjaftueshmėrisht e madhe sa tė pėrmbante vendstrehime harkore pėr marinarėt.
Veē kėsaj, ishte i rrethuar nga njė metropol guri gėlqeror tė bardhė dhe rrugėt e tij qenė hequr sipas njė projekti kompleks dhe tė zbukuruar me shatėrvanė tė shumta me ujė tė ėmbėl. Shumė e shumė vite mė parė, nė Egjipt filluan punimet e njė kanali qė tė lidhte Mesdheun me Detin e Arabisė.
Vepra ka qenė paraardhėsja e kanalit shumė tė famshėm tė Suezit. Punimet filluan nėn mbretėrimin e Sesotris tė II-tė shumė vite pėrpara ardhjes sė Krishtit, u zhvilluan mė pas nga Necao i II-tė dhe u pėrfunduan, pasi Dari pushtoi Egjiptin.
I lėnė i papėrfunduar, rėra e shkretėtirės e mbuloi me kalimin e kohės, arabėt rifilluan punimet. Tėta e rimbuloi sėrish kanalin deri nė vitin 1869. Duke qėndruar nė Lindje tė Mesme, nė fillim tė shekullit tė IX-tė, gjatė mbretėrimit tė Harun al-Rashid, Bagdadi ishte qyteti mė i madh dhe i begatė i botės, njė shembull qytetėrimi urban tejet i sofistikuar.
Qyteti kishte njė lloj spitali falas me nja 1000 mjekė, njė shėrbim postar tė rregullt, njė sistem tė mirė furnizimi ujor, njė rrjet tė mirė ujėrash tė zeza, 15000 hammam (banja dhe llixha), qindra xhami dhe shumė biblioteka. Qyteti mbeti njė prej qendrave kryesore kulturore dhe tregtare tė botės islamike deri mė 10 shkurt tė vitit 1258, kur u plaēkit nga mongolėt e drejtuar nga Hulagu, nip i Genghis Khan.
Gjithmonė nė Lindje, qytetet e lashta pakistaneze Mohenjo-Daro, Harappa, Kalibanga, dispononin njė projekt planifikimi urban tė pėrsosur, me kanale evadimi pėr mbeturinat dhe njė sistem ujor efikas.
Pikėrisht, qyteti Mohenjo-Daro ka rrjetin e ujėrave tė zeza mė tė lashtė tė historisė, qė i pėrket vitit 2500 para krishtit.. Nė banesat mė tė lashta tė Koresė ekzistonte edhe njė impiant modern ngrohjeje, i pėrbėrė nga tubacione nėn dysheme ku qarkullonte ajėr i ngrohtė.
Duke qėndruar nė fushėn e urbanistikės, duhet regjistruar habia absolute e pushtuesve spanjollė nė Meksikė, kur nė vitin 1519 kur hynė nė kryeqytetin e lashtė aztek Tenochtitlįn (tani Mexico City).
Nė Europė, nuk ishte parė kurrė ndonjė gjė e krahasueshme me tempujt dhe pallatet e mrekullueshme tė kėtij qyteti, tregun e pasur tė saj, dyqanet e llojeve tė ndryshme, kanalet e dendura tė pėrshkuara nga ura tė transportueshme, kopshtet e jashtėzakonshėm lundrues nė shkallė tė gjerė, rrugėt me nė qendėr njė rrip gurėsh shumėngjyrėsh pėr tė delimituar dy rrugėt e ecjes.
Megjithatė, duhet kujtuar se dėshmitė e para tė shtėpive tė ndėrtuara me tulla prej balte tė thara nė diell i pėrkasi vitit 7000 para krishtit Njė prej vendeve mė tė lashta qė njihen nga kėto fshatra ėshtė ai i Qualat Jarmo qė ngrihet nė ultėsirėn Chamchama (Iraku verior).
Pėrsa i pėrket veshjes, mendohej se endėsit e parė i pėrkisnin Neolitikut, domethėnė jo mė parė se 5000 apo 10000 viteve mė parė. Sot, ekzistojnė provat se arti i endjes dhe i qepjes praktikohej qysh 30.000 vjet mė parė.
Sigurisht, rrobat e para bėheshin nga lėkurėt dhe peliēet e kafshėve tė thara nė diell dhe tė qepura me gjilpėrė (gjilpėrat e para, ato prej kocke, datohen viti 20.000 para K. dhe shėrbenin pėr tė qepur lėkurėt), mė pas filluan tė pėrdoren materiale vegjetale.
Tashmė ėshtė e sigurtė se gratė e Paleolitit tė hershėm qenė endėse tė afta. Ndėr provat mė tė rėndėsishme ėshtė gjetja e nja 90 fragmenteve prej argjile tė gjetura nė Republikėn ēeke, qė u pėrkasin rreth 27000 viteve mė parė.
Nė fillim, sigurisht qenė rroba qė i ngjanin thasėve tanė tė trashė prej jute, por krijimi i copėrave komplekse, qė shfaqen midis viteve 2500 2000 PARA K., solli qė tė siguroheshin copėra gjithnjė e mė tė buta, tė cilat filluan tė quheshin tekstile (nga texla), ideale pėr tė prodhuar pelerina, kapuēė, tunika dhe lloje tė tjera veshjeje.
E njėjta teknikė u zbatua mė pas nė Indi, pėr fibrat e pambukut dhe nė vende tė tjera pėr leshin. Tė lidhura me historinė e veshjes dhe tė tekstilit janė dy qytetet e Lindjes sė Mesme tė Mosulit (Irak) dhe Damaskut (Siri).
Me irakenin Mosul (transkriptim i gabuar i termit arab Mawil) janė tė lidhura muslin dhe mousseline (copa shumė fine fillimisht prej pambuku, mė pas prej leshi dhe mėndafshi, shumė tė pėrdorura pėr tė linjtat e brendshme ose pėr tė konfeksionuar rroba emėrore, ashtu dhe pėr tė krijuar tenda).
Ndėrsa nga qyteti sirian Damask morėn emrin copat damaskine (njė punim i veēantė qė jep efekte tė ndryshme ndriēimi, duke krijuar dizenjo tė stilizuara apo floreale opake nė sfond tė zbehtė). Kėto metrazhe u futėn mė pas nė Europė respektivisht nė shekujt e XII-tė dhe tė XVII-tė.
Edhe disa produkte qė sot i gjejmė nė tryezat tona kanė origjinė tė lashtė. Pėr shembull, buka njihej tashmė nga Homo sapiens, natyrisht jo siē paraqitet sot nė tryezat tona. Nė fillim drithėrat haheshin krudo dhe mė pas u mėsua qė tė piqeshin.
Kjo procedurė jo vetėm pėrmirėsonte aromėn, por lehtėsonte ruajtjen, duke penguar qė tė formoheshin myqe. Mė pas, u kalua nė bluarjen e drithėrave, duke pėrdorur njė bazė prej guri mbi tė cilėn vendoseshin kallėzat qė shtypeshin me njė gur tjetėr tė mbajtur nė dorė. Sigurohej kėshtu njė miell shumė i trashė, qė i pėrzier me ujin, pėrdorej si ushqim.
Zbulimi i bukės, sipas ēdo gjase, ndodhi nė mėnyrė tė rastėsishme kur, e lėnė afėr zjarrit pėrzierja e ujit dhe miellit, u kuptua se forcohej duke ndryshuar aromė. U kalua kėshtu nė gatimin e drithėrave tė bluara dhe ujit mbi njė gur tė nxehtė.
Drithi i parė i konvertuar nė bukė ka shumė mundėsi tė ketė qenė elbi, sėbashku me melin. Egjiptianėt qenė planifikues tė aftė: atyre u detyrohet ndėrtimi i furrave tė parė me kupola, qė mundėsonin pjekjen nė temperatura mė tė larta, por edhe zbulimi i tharmimit.
Buka u bė edhe simbol dallimi social: popullit i takonte buka prej elbi apo tėrshėre, fisnikėve ajo prej mielli gruri. Teknika e bėrjes sė bukės u pėrmirėsua ndjeshėm nga grekėt.
Me ta buka mori forma dhe aroma tė reja: nė Greqinė e lashtė u arrit qė tė prodhoheshin rreth 72 lloje tė ndryshme buke (me specie, me qumėsht, me mjaltė e kėshtu me radhė), emrat e tė cilave e kishin origjinėn nga format, nga lloji i drithėrave tė pėrdorura, nga pėrbėrėsit dhe nga mėnyra e pjekjes.
Grekėt qenė edhe tė parėt qė ndėrtuan furra publike dhe shoqata bukėpjekėsish qė pėrcaktonin rregullat pėr punėn e natės sė furrxhinjve. Arti i bukės u pėrhap nė Romė pas humbjes sė mbretit maqedonas, Perseus nga skllevėrit e saj grekė, qė i importuan punimin. Romakėt rafinuan bluarjen, duke siguruar miellra mė tė bardha dhe mė tė imta.
Pasta ėshtė njė ushqim qė e gjejmė tashmė qysh rreth vitit 8000 para krishtit, natyrisht me emra tė ndryshėm. Ajo vjen nga njė pėrzierje drithėrash me ujė e lėnė tė thahet nė diell. Fjala pasta vjen nga latinishtja e vonshme pasta(m), nga greqishtja pįste me domethėnien miell me salsė qė vjen nga folja pįssein domethėnė tė pėrziesh.
Edhe dy pije sot tė pranishme nė tryezat tona, tė tilla si vera dhe birra, kanė origjina shumė tė lashta. Gjurmė tė bimės sė hardhisė (Vitis Vinifera) i pėrkasin rreth 2 mijė viteve mė parė: nė Valdarno Superiore, rreth Montevarchi nė Arezzo, janė gjetur nė disa rezerva linjiti fosile degėsh Vitis Vinifera.
Disa specie bimėsh tė egra tė hardhive lulėzonin nė brigjet e Detit Kaspik dhe qė ndoshta nė njė zonė tė tillė qė bima, rreth vitit 3000 para krishtit., ju nėnshtrua pėr herė tė parė kultivimit. U shtri mė pas nė Mesopotami, nga kėtu nė Egjipt, nėpėrmjet Kaukazit drejt brigjeve tė Detit tė Zi dhe, mė pas, nė Greqi. Dėshimtė e parė tė pėrdorimit tė pijes dehėse qė mund tė nxirrej nga shtrydhja dhe fermentimi i mėpasėm i frutit tė rrushit janė rreth viteve 6000 5000 para krishtit. nė Lindje.
Midis tyre, ato tė lėna nga sumerėt, qė jo vetėm simbolizonin me njė degė hardhie ekzistencėn njerėzore, por tashmė e njihnin kėtė pije. Nė fakt, mbi bazorelievet e tyre gjejmė skena banketesh, nė tė cilat janė paraqitur skllevėr qė e nxjerrin verėn nga kraterė tė mėdhenj dhe ua shėrbejnė ngrėnėsve me kupa tė mbushura plot.
Edhe Bibla, tek Zanafilla, referon pėr Noen, qė sapo ka dalė nga Arka pas Pėrmbytjes Universake, mbjell njė rrėnjė rrushi dhe i nxjerr verėn, duke na dhėnė dėshminė e faktit qė teknikat enologjike njiheshin shumė kohė pėrpara epokės paraPėrmbytjes. Ashtu si pėr bukėn, zbulimi qe i rastėsishėm.
Ai i detyrohet fermentimit natyral tė ndodhur nė kontenitorė ku hominidėt e parė mbanin rrushin e pėrdorur si frut. Edhe birra ka origjinė shumė tė lashtė, ka mundėsi midis viteve 8000 - 6000 para krishtit.
Megjithatė, burime e datojnė praninė e kėsaj pijeje pranė sumerėve rreth vitit 3000 , tė cilėt e prodhonin nė 8 varietete (njė legjendė sumere nxjerr Zoten Ninkasi tė manipulojė drithin e lulėzuar).
Nė tė njėjtėn periudhė, edhe egjiptianėt prodhonin birrė, tė quajtur haq, duke e nxjerrė jodrejtpėrsėdrejti me drithėra krudo tė lulėzuar, por me bukė tė pjekur nė pėrbėrjen e sė cilės kishte drithėra tė tilla.
Kėto bukė liheshin mė pas pėr tu fermentuar pėr njė ditė tė zhytur nė ujė, pas sė cilės lėngu filtrohej dhe birra ishte e gatshme pėr tu pirė. Mė pas birra u paraqit nė Mesopotami dhe dora-dorės nė zona tė tjera tė Mesdheut.
Kėto janė disa shpikje dhe zbulime qė kanė njė histori shumė mė tė gjatė nga sa besohet,ku njeriu i ka realizuar nga nevoja per mbijetese dhe mirqenije. Mund tė vazhdohet, duke folur pėr shembull pėr vajin (pema e ullirit njihej qysh nė vitin 6000 Para Krishtit.)
Ndersa pėr shpikjen e numrave (numri i parė i shkruar i takon vitit 3500 para krishtit.,pranė sumerėve) apo akoma tė varkave (varkat e para, edhe pse shumė rudimentare, i pėrkasin vitit 7500 para krishtit) dhe tė anijeve (2500 para krishtit.).
Edhe shpikje tė tjera, nė dukje tė thjeshta dhe tė parėndėsishme, janė pjesė e historisė sė lashtė dhe grintes njerzore,per te pasur dicka te re e me teper,p.sh: krehėri (8000 vjet), kozmetikėt (3500 vjet), gozhda (3500 vjet.), karrigia (3000 vjet), pasqyra (3500 vjet.), gėrshėrėt (2000 vjet.), komēa (2000 vjet.), loja me top (e njohur qysh nga qytetėrimet parakolombiane), skitė (3000 vjet. dhe ndoshta akoma mė thellė nė parahistori), patinat mbi akull (1000 vjet.), peshorja (disa papiruse tė datuara 3500 vjet. paraqesin kėtė objekt), qiriu (3000 vjet.), ombrella (800-900 vjet para krishtit.) dhe mund tė vazhdohet pafund.
Nė pėrfundim tė kėtyre fakteve shumė tė shkurtėra rreth zbulimeve dhe shpikjeve nė lashtėsi,na imponohet njė konsiderate:-se qe ne fillesat e para njeriu sundoi vehten dhe natyren per te arritur deri ne stadin e sotem te modernitetit,nje modernitet qe me hap galopant,po nderhyn ne te kunderten e asaj qe ka bere mijra e mijra vjet me pare,duke e shkaterruar mjedisin ku ai jeton.

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Ndikimi i Merkurit(kimikatit) ne seksualitetin e shpendeve

Shkencėtarėt kanė arritur nė pėrfundimin se ekspozimi i disa llojeve tė zogjve tė egėr meshkuj ndaj mėrkurit i kthen ata nė homoseksualė. Gjetjet janė publikuar nė revistėn shkencore Nature.
Mekanizmi qė shkakton ndryshimin e sjelljes nuk ėshtė kuptuar ende.Nga njė studim i revistės mėsohet se zogjtė e bardhė, Eudocimus albus nga Florida qe kanė konsumuar shumė metil mėrkur (MeGH), nga lėndėt toksike tė shumta qė gjenden nė ambient, ishin mė tė prirur tė lidheshin me seksin e njėjtė, fenomen ende i panjohur nė botėn e kafshėve e shpendėve tė egra.
Burimet kryesore tė zhivės nė nivel global vijne nga fuqia e djegieve dhe minierave tė arit edhe pse nė Florida, zhiva ka shumė mundėsi tė jetė cliruar nga djegia e mbeturinave mjekėsore.
Metali ėshtė konvertuar mė pas nė Metil mėrkuri nga disa lloje tė baktereve qė gjenden zakonisht nė ligatinat qė gjithashtu priren mė pas tė gjejnė strehė tė re tek trupat e shpendėve.
Per shumė vite, studiuesit kanė studiuar nivelin e mėrkurit nė puplat e shpendėve dhe mėnyrėn e ndryshimit tė sjelljes sė tyre.
Heinz Köhler, kreu i Departamentit tė Kafshėve fiziologjike Ekologji nė Universitetin e Tübingen nė Gjermani, thotė se studimet tė bindin se efektet jepen tek hormonet e endokrinės dhe nė uljen e riprodhimit.
Por, nė ndėrkohė, Frederick thotė se duhet tė diskutohet seriozisht problemi nga ndotja e mėrkurit. "Shumica e burimeve tė mėrkurit janė lokale dhe jo globale. Duke qėnė se janė lokale mund tė tė kryejmė sistemimin e tyre, mjfaton qė tė instalohen filtra pastrimi dhe thithės nė oxhaqet nga del tymi i ndotur, tė paktėn kur bėhet fjalė pėr mėrkurin.
http://www.heraldsun.com.au/news/breaking-news/high-mercury-diet-turns-male-birds-gay.

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Energji elektrike nga Hena...

Energji elektrike nga Hėna...Ndėrtuesit japonez "Shimizu" kanė hedhur hapin e parė tė projektimit tė stacioneve elektrike nė Hėnė. Sipas njoftimit nė faqen e ndėrmarrjes nė internet, "Shimizu" synon tė pėrdorė teknologji tė pėrparuara hapėsinore pėr vendosjen e paneleve diellore nė sipėrfaqen e Hėnės me anė tė robotėve.
Projekti, i pari i kėtij lloji nė rang bote, mban emrin "Unaza e Hėnės" dhe pėrfshin krijimin e njė "rripi diellor" pėr 11'000 km pėrgjatė ekuatorit tė Hėnės. Rripi i shtruar me panele pėr grumbullimin e energjisė diellore do tė ketė gjerėsi fillestare disa km pėr t'u zgjeruar mė vonė nė 400 km nė tė dy anėt e vijės ekuatoriale tė satelitit.

Pėrcjellja e energjisė nga panelet do tė bėhet me kabllo drejt stacioneve mbledhje-pėrēuese qė me radhėn e vet do ta dėrgojnė atė drejt Tokės me antena me mikrovalė. Marrėsit nė Tokė do tė jenė rektena tė vendosura nė pika tė ndryshme tė rruzullit, tė cilėt do tė drejtojnė gjithashtu rrezatimin mes dy trupave qiellore me sinjalizim tė posaēėm.
Projekti parashikon dhe transportin e mjeteve pėrgjatė ekuatorit tė Hėnės, si pėr ngritjen ashtu dhe pėr mirėmbajtjen e rripit diellor. Kabllot elektrikė do tė vendosen nėn rrugėt transportuese qė do tė shtrohen pėr kėto arsye.
Sakaq, panelet diellore qė do tė instalohen nė satelitin tonė parashikohen tė prodhohen nė Hėnė me lėndėn e parė tė saj nė stacionet e atjeshme elektrike. Stacionet, madje, do tė lėvizin automatikisht gjatė prodhimit tė paneleve dhe instalimit tė tyre pėrgjatė vijės ekuatoriale.
http://pinktentacle.com/2010/06/futuristic-mega-projects-by-shimizu/

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Domate dhe patllixhani,ne nje peme shumevjecare

Nga Siēilia arrin njė nga arritjet me te habiteshme,zbulim qė mund tė japė njė ndihmė nė zgjidhjen e problemit tė krizės ushqimore botėrore: Pema qė prodhon patėllxhana dhe domate. Ideja dhe realizimi i saj ėshtė bėrė nga njė gjeometėr palermitan me hobby-n e gjenetikės botanike.
Pema e perimeve, solanum torvum , ėshtė njė drizė gjėmbaēe qė rritet dhe nė kushtet mė tė kėqija klimatike, ju reziston sėmundjeve dhe mungesės sė ujit. Ajo ka nevojė vetėm pėr krasitjen dimėrore dhe jep prodhimet nga prilli nė tetor.
Falė njė shartimi natyral, dmth pa pėrdorur Ogm (organizma gjenetikisht tė modifikuar), lind pema e patėllxhanit dhe e domates qė jep njė prodhim mė tė bollshėm dhe me fruta me pėrmasa mė tė mėdha dhe tė njė cilėsie mė tė mirė se prodhimet e bahēes.
Kam ndeshur njė simbiozė perfekte thotė autori Giuseppe Marino (nė foto me pemėn e patėllxhanave dhe domateve) ndėrmjet Solanum torvum dhe domateve, qė sėshtė tjetėr veēse Solanum licopersicum.

http://www.freshplaza.it/news_detail.asp?id=6944

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Dhjete zbulimet muslimane qe kane habitur boten....
Edhe pse shtetet muslimane ne ditet e sotme nuk jane ne aq sy te mire, hitoria flet ndryshe. Ja disa nga shpikjet qe jane bere pikerisht nga shtetet muslimane.
1. Hirurgjia afer 1000 vjet p.e.s doktori i famshem Al Zahrawi e publikoi enciklopedine ilustrative per hirurgji prej 1500 faqesh, e cila ne Evrope u perdor per 500 vjetet e ardhshem. Al Zahrawi njihet dhe me disa nga operacionet e para qe jane bere.

2. Kafe Pija pa te cilen shumica e njerzve nuk mund te kalojne diten, per here te pare u paraqit ne Jemen. Gjate diteve te punes eshte pire per te ndihmuar njerzit te jene te zgjuar gjate lutjeve te nates. Pastaj e kane tranferuar ne Kairo dhe eshte perhapur shume shpejt neper vendet muslimane. Ne shekullin e 13 ka aritur ne Turqi ndersa ne Evrope ne shekullin e 16 nepermjet tregtareve venecijan.

3. Makinat Fuluturuse Shpikesi Abbas ibn Firnas ka qen njeriu i pare i cili ka bere nje send i cili me te vertet ka fuluturuar. Ne shekullin e 9 ai ka dizajnuar nje konstrukcion i cili ka ngjare ne nje zog. Ne perpjekjen e tij te famshme afer Kordobes te Spanjes ai ka fluturar, por per nje kohe te shkurter eshte rezuar dhe ka vrare shpinen. Dizajni i tij ka qene inspirim per zbuluesin dhe artsistin italian Leonardo Da Vinci.
4. Universiteti Ne vitin 859 princesha Fatima al-Fihri ka hapur universitetin e pare i cili ka dhene diplloma ne qytetin Fezu te Marokos. Motra e saj e cila ka hapur nje xhami te cilen e kane perdorur edhe si shkolle. Sot, pas 1200 vjet ende funksionon, vetem per te rikujtuar njerzit se dituria dhe shkollimi eshte nje tradite muslimane.

5. Algjebra Ky termin vjen ne traktati matemarikor i Persise me erin Kitab al-Jabr Wa I-Mugabala e cila ka lindur ne shekullin e 9. E ndertuar sipas sistemit Hindu dhe Grek, algjebra ka qen sistemi i vetem per numbra dhe gjeometri.
6. Optika Shume nga zbulimet qe kane te bejne me optiken vine nga bota muslimane. Reth vitit 1000 al-Hatiham ka vertetuar se njerzit shohin objektet nga reflektimi qe ben drita ne to dhe shkon te syri i tyre. Me ate ai ka zruar teorite e Euklidit dhe Ptolomejit te cilet kane menduar se vet syri i njeriut emiton driten.

7. Muzika Shume nga muzikantet musliman kane pasur nje ndikim te madh ne Evrope. Disa nga instrumentat qe kane aritur nga Lindja e Mesme jane Lyra dhe Rehab paraardhesi i vilolines moderne. Shkallat moderne te muzikes gjithashtu kane prejardhje nga alfabeti arab.

8. Brusha e dhembeve Thuhet se Muhameti vet eshte ai i cili i pari e ka popullarizuar perdorimin e brushes te dhembeve reth vitit 600. Duke perdorur degen e nje pe Meswak, ai ka pastruar dhembet dhe ka freskuar frymen. Supstanca te ngjajshme me Meswak sot perdoren ne pastat e dhembeve.

9. Lost Shume nga gjerat qe perdoren ne automatiken moderne, per here te pare jane shfrytzuar ne vendet muslimane. Duke kthyer levizjen rotulluese ne linare losti ka mundsuar ngritjen e lehte te sendeve te renda. Kjo teknologji eshte zbuluar nga Al-Jazari ne shekullin e 12, dhe per nje kohe te shkurter eshte perhapur ne gjith boten.

10. Spitali Spitalet te cilat i njohim sot, me personal dhe salla speciale vine nga Egjipti (Shekulli i 9). Qendra e pare e ketij lloji ka qene spitali Ahmad ibn Tulun e hapur ne vitin 876 ne Kairo. Ky institucion ka siguruar sherim falas per te gjith te cilet ka qene e nevojshme, e cila eshte bazuar ne traditen muslimane ne te cilen duhet te kujdesesh per te semuret. Nga Kairoja keto qendra pastaj jane perhaput ne vendet muslimane.


Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Po zvogelohet vrima e ozonit...

Shkencėtarėt nė Zelandėn e Re thonė se vrima nė shtresėn e ozonit mbi Antarktik po ngushtohet dhe ka arritur nė madhėsinė e saj mė tė vogėl nė 5 vitet e fundit.
Shkencėtari pėr atmosferėn, Stiven Vud, tha se kjo paralajmėron se nismat ndėrkombėtare, siē ėshtė ajo e Protokolit tė Montrealit, nė vitin 1978, ndoshta po funksionojnė.
Per me shume mund te shfletoni faqen e meposhteme...
http://www.sciencedaily.com/releases/2009/02/090204131625.htm

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Bakteri qe ushqehet me arsenik
Liqeni Mono, Kaliforni..i pasur me arsenik
Zbulimi i njė bakteri qė shfrytėzon arsenikun pėr tė mbijetuar bindi NASA-ėn pėr ekzistencėn e jetės nė planet tė tjerė me atmosferė ndryshe nga planeti ynė. Zbulimi astrobiologjik u krye nė thellėsitė e pasura me arsenik tė liqenit Mono nė Parkun Kombėtar tė Josemites nė Kaliforni.
Shfrytėzimi i arsenikut nė metabolizmin e kėtyre gjallesave tregon se ekziston jeta nė format e tjera, ndryshe nga ato qė njohim ne. Janė alienė, alienė qė ndoshta ndajnė tė njėjtin ambient me ne, deklaron astrobiologu Levis Dartnell nga Qendra pėr Kėrkimet Planetare nė Londėr.
NASA njofton se rezultatet e kėrkimit do tė publikohen nė njė konferencė pėr shtyp me temėn: Njė zbulim i astrobiologjisė qė do tė ketė ndikim pėr tė provuar jetėn jashtėtokėsore.
Dimė qė nė tokė banojnė afro 6 miliardė njerėz, por nuk dimė sa banorė jetojnė nė planetė e galaktika tė tjera. Jo vetėm shkencėtarėt, por edhe njerėz tė thjeshtė kanė shprehur gjithnjė kuriozitet pėr tė ditur rreth homologėve, tė cilėt nuk kanė bėrė pak vizita nė tokė, sipas raporteve tė ndryshme jo zyrtare.
Por, si pėrpara 200 viteve ashtu edhe tani janė disa pyetje qė nuk kanė marrė akoma pėrgjigje. A ekzistojnė me tė vėrtetė jashtėtokėsorėt? Ēfarė zhvillimi kanė ata? A e kanė vizituar nė tė vėrtetė tokėn?
Fenomene tė pazakonta ajrore janė raportuar gjatė gjithė historisė. Shumė prej kėtyre fenomeneve padyshim qė janė astronomik nė natyrė: Kometa, meteorė tė shndritshėm, njėri apo tė pestė planetėt qė mund tė shihen me syrin e zbuluar, udhėkryqe planetare apo fenomene optikė atmosferikė si lloje tė ndryshme resh.
Raportime tė tjera historike duken se e sfidojnė shpjegimin prozaik, por vlerėsimi i tė dhėnave tė tilla ėshtė i vėshtirė, meqė informacioni nė njė dokument historik mund tė jetė i pamjaftueshėm pėr tė bėrė njė vlerėsim praktik. Pėr mė tepėr, shkalla nė tė cilėn njė raport historik nuk e pėrshkruan me kujdes apo madje e zbukuron ndodhinė, njė fenomen i vėzhguar ėshtė mjaft i vėshtirė tė vlerėsohet.
Incidenti Roswell pėrfshin gjetjen e materialeve tė njė objekti tė paidentifikuar nė Rosuell, Nju Meksiko nė SHBA, 1947. Qė prej asaj kohe ky rast ėshtė kthyer nė objekt spekulimesh e hipotezash nga mė tė ndryshmet.
Ekzistojnė hipoteza tė ndryshme nė lidhje me atė qė ka ndodhur nė tė vėrtetė atje. Forcat ushtarake tė SHBA-sė pretendojnė se mbetjet qė u zbuluan nė vendin e aksidentit ishin ato tė njė balone top-sekrete qė ishte pėrplasur.
Sidoqoftė shumė ithtarė tė UFO-ve vazhduan tė besojnė se objekt i pėrplasjes ishte njė UFO. Incidenti u kthye nė njė legjendė urbane dhe Rosuell njihet si incidenti mė i njohur qė ka lidhje me UFO-t. Nė vitin 1995, sipėrmarrėsi i videove, Ray Santilli nxiti debate tė shumta me tė ashtuquajturėn autopsia e alienit, kur pretendoi se kishte xhirime tė kryera nė njė kamp ushtarak amerikan, menjėherė pas pėrplasjes nė Rosuell.
Nė fillim Santilli i paraqiti filmimet qė dispononte nė njė audiencė, ku ishin tė pranishėm pėrfaqėsues tė mediav e, studiues UFO-sh, etj, nė Muzeun e Londrės mė 5 maj, 1995. Filmimet u shfaqėn nė shumė vende tė botės por, televizioni amerikan FOX, mė vonė, pasi i shfaqi ato, deklaroi nė njė program tjetėr se xhirimet ishin false.

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Legjenda dhe magjia e Syrit te Kaltert
E trashėguar brez pas brezi, prej mijėra vjetėsh, ajo vjen disi e ndryshuar nė gojėn e njė banori tė fshatit Mesopotam, 20 kilometėr larg Sarandės. "Flitet se ka qenė njė gjarpėr qė ka dalė nga Saranda nė Delvinė.
Tek ura e Vrisit ishte njė burim i vogėl, kishte gra dhe fėmijė qė mbushinin ujė pėr nė shtėpi. Nė atė moment vjen gjarpri dhe i ha ata njerėzit. Mė pas u nis pėr nė Sopot ku rrugės hėngri kope tė tėra me bagėti.
Pastaj vajti nė Sopot ku hėngri dhe dy ēobanė. Njė plak i menēur tha tė ngarkonin dy gomerė me eshkė dhe e ndezėn. Kur vajti gjarpėri pėr tė ngrėnė personin qė ndezi eshkėn, fati ndodhi qė hėngri gomarėt.
Pastaj gjarpėri u ndez pėr ujė dhe nė kėtė moment tha: Dil mama det, dil motėr Bistricė. Mė pas u nis drejt Syrit tė Kaltėr. Sa arriti atje doli Syri i Kaltėr dhe gjarpėri ngordhi pasi shpėrtheu uji".
Pėr tė shkuar nė burimin ku rrjedh Syri i Kaltėr, duhet tė kalosh pranė kėtij muri tė lashtė. Pastaj, mes pyjesh, shfaqet liqeni i Bistricės. Nė thellėsi tė pyllit dhe tė ujrave, poshtė disa rrepeve qindravjeēarė, buron pafund uji i kaltėr, si kristali.
Pamja ėshtė mahnitėse. Njė sy i bukur, i kaltėr, lėviz para syve tanė nė trajtėn e legjendės, qė lamė pas. Njeriu i parė, qė guxoi tė eksplorojė nė thellėsi tė Syrit tė Kaltėr, ėshtė zhytėsi i njohur, njėkohėsisht gazetari Xhemal Mato.
E pyesim se cilat janė disa nga sekretet e kėtij burimi tė rrallė natyror, qė ushqehet prej 18 burimesh tė tjerė rreth e rrotull oazit pėrrallor? Ēfarė fshihet thellė, nė errėsirėn e frikshme tė nėntokės sė padukshme. "Na u desh tė gjenim disa mėnyra praktike pėr t'u zhytur nė Syrin e Kaltėr. I cili ėshtė njė lumė qė tė ngre lart vazhdimisht.
Pas shumė provave arritėm nė njė zgjidhje tonėn qė morrėm njė spirancė e lidhėm me litarė dhe bėnim tė kundėrtėn e alpinistit. Arritėm nė njė thellėsi tė caktuar ku shpella ishte e hapur dhe mund tė qendrojė pak mė qetė", thotė Mato.
Eksploratori Mato shpjegon se, ai dhe njė grup studiuesish amerikanė, kanė mundėsuar para disa vjetėsh zhytjen nė ujrat e kthjellta tė ēdo amatori, qė dėshironte tė vizitojė dhomat prej uji tė Syrit tė Kaltėr.
"Ne bėmė njė lloj testimi tė kėsaj natyre. Nė vitin 2002 futėm nė thellėsinė 20 metra njė simbol tė shoqatės dhe njėkohėsisht dhe njė fletore nėnujore dhe njė laps ku njerėzit qė arrinin mund tė shkruanin emrin e tyre.
Vumė re qė pas dy vjetėsh aty kishte shumė emra tė rinj tė huaj, kryesisht italianė, gjermanė. Kjo tregoi se Syri i Kaltėr mund tė shėrbejė shumė mirė pėr turizmin aventurė", tregon Mato. Ky gur i bardhė, ka njė histori. Nė kėtė pllakė tė thjeshtė, mbi gur, shoqata e nėnujsave, ka skicuar hartėn dhe disa prej tė dhėnave teknike tė Syrit tė Kaltėr.
Ku janė shėnuar: thellėsia e burimit: 50 metra, temperatura e ujit 10 gradė Celsius; kuota prej 22 metrash, thellėsia qė kanė mundur tė shkojnė disa zhytės amatorė. Mė poshtė nuk mund tė eksplorohet, pasi presioni i ujrave qė vijnė nga poshtė, ėshtė tepėr i lartė.
Parku Natyror i Syrit tė Kaltėr, ose Kupa e Liqenit, ka njė sipėrfaqe prej 180 hektarėsh. Nė thellėsi tė pyllit jetojnė grupe tė mėdha sorkadhesh, dhelprash, derrash tė egėr, lepujsh dhe mijra zogj tė ndryshėm.
Ndėrsa drurėt mė tė shumtė ndanė Kupės sė Liqenit janė lisat, shelgjet, panja, pėrralli, dushku, deri ilqet e famshme. Dhjetra mikroishuj lulesh me rrėnjėt nė ujė, qėndrojnė si margaritarė tė gjelbėrt nė zemėr tė liqenit.
Nė tė katėr stinėt e vitit, aromat e Syrit tė Kaltėr dhe bukuritė e rralla pėrreth tij, mund t'i prekin dhe shijojnė mijra turistė vendas dhe tė huaj. Njė kafe buzė liqenit dhe eksplorimi nė gjithė zonėn, bėjnė qė vendasit t'i mbajnė hapur dyert e bujtinave tradicionale.

Estilen- Shkrime: 1892
Liqeni i Kraterit, legjenda, historia dhe pejsazhi i tij piktoresk Videos
Liqeni i Kraterit, legjenda, historia e tij.
Liqeni i Kraterit eshte liqeni me thelle i SHBA dhe nder peisazhet me te bukura te natyres amerikane...Ndiqni videon ne shqip,nje material interesant nga Zeri Amerikes

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Makine,helikopter dhe avion i se ardhmes....

Njė prototip automjeti, i quajtur Transformer, ose TX, mund tė jetė gati nė vitin 2015,kohe kur trupat britanike dhe amerikane ende do te jenė nė Afganistan.
Njė zėdhėnės i DARPA tha: "Ne jemi duke kėrkuar pėr tė kombinuar avantazhet e ketij automjeti helikopterė nė njė automjet tė vetem te konvertuar me nje fleksibilitetin te madh ne lėvizje.
"Koncepti ėshtė,qė tė ofrojė mundėsi pėr tė shmangur kėrcėnimet asimetrike dhe tradicionale ne fushen e luftimeve e duke shmangur pengesat rrugore.
'Me kėtė lloji teknologjie transporti nuk do tė jetė i kufizuar nga kushtet e nje terreni te veshtire apo ne nje autostrade me shume trafik dhe qė ka tendencė pėr tė bėrė lėvizjen e parashikueshme. "
Terrafugia, njė kompani e cila ka tashmė njė makinė fluturuese pioneere pėr qėllime komerciale, ėshtė thirrur pėr tė ndihmuar e prodhuar njė prototip kamioni tė blinduara.
Automjeti komercial, i cili kushton rreth 132.000 £ - njė ēmim i ngjashėm me njė Ferrari - ka krahė dhe jo helika me rotor,me njė hapėsirė tė 27ft kur ulen. Kjo do tė thotė se ka nevojė per rrugė pėr tė marrė fuqi.
Ai do tė jetė i ngjashėm me njė automjet Humvee pėr patrullimin nė terren, por mund tė kthehet nė njė helikopter me shtypjen e njė butoni nė raste urgjente.
http://www.dailymail.co.uk/sciencetech/article-1334757/The-flying-armoured-car-U-S-military-develops-futuristic-vehicle-destined-Afghanistan.html#ixzz17G6LtNmU

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Arkivolet misterioze te vendosura ne shkemb !

Gjate vitit 1941, njė grup i ekspertėve te antikitetit kinez, duke pėrfshirė Liang Sicheng, Lin Huiyin, Liu dhe Chen Dunzhen Mingda,kane arritur ne Sumawan,sot Rajoni Gongxian. Keta experte tregojnė qė ju shfaq papritmas para syve te tyre ne nje shkemb nje pamje e pazakontė me rreth 100 arkivole druri,te cilet ishin mberthyer e vendosur nė njė shkėmb 600 metra tė lartė. Akoma tė tjerė pane nė terren. Kush i kishte vėnė ato? Pse? Si i kishin bėrė?
Disa arkivole dukej qe i kishin varur poshtė me litarė nga maja e malit. Tė tjerė sugjeruan hipotezėn se ata qė kishin bėrė atje direkt nė shkėmb. Ende tė tjerėt vėnė si zgjidhje edhe perdorimin e shkallėve.
Li Jing, gjatė dinastisė Yuan (1279-1368), sugjeron njė version te tijin se "arkivolet janė vendosur atje larte ne shkemb per te provuar nje profeci,ato arkivole qė do tė bien tė paret nė terrenin e poshtem, do tė jenė ato mė me fat.
" Kjo traditėi atribuohet pakicave etnike tė Bo-ve, te cilat nuk ekzistojne mė,por qe se kane banuar dikur ne zonėn malore pėrgjatė kufirit midis Sichuan dhe Yunnan. Nė vitet e fundit, pėrkatėsisht nė shtator tė vitit 2002, dėrgesat janė organizuar pėr tė ruajtur kėtė traditė tė lashtė tė cilat kanė humbur tashmė gjurmėt.
Nė vitin 2003, studimet janė nė fund. 43 arkivole janė restauruar dhe 16 te tjere u gjetėn nė kėtė zonė. Gjatė kėsaj pune, detaje tė reja kanė dalė nė lidhje me kulturėn e mistershme tė Bo. Sipas Cui Chen, Yibin kurator Muzeu, arkivolet e varura janė tre lloje. Disa janė tė vendosura nė sipėrfaqe prej druri. Disa janė tė vendosura nė shpella, ndėrsa tė tjerėt janė bllokuar thjesht nė shkėmb. Njė Gongxian ju mund tė gjeni tė gjitha tre llojet e arkivolit.

Por ende ngelet perfundimisht mister se kush ka qene qellimi i vendosjes se arkivoleve ne faqen e shkembit 600 metersh te larte,kjo ishte tradita e varrosjes se popullit te etnitetit Bo,apo atje vendoseshin parija e fisit,ndoshta ne shkemb vendoseshin ata njerez qe denoheshin pas vdekjes..?Ende asnje pergjigje per te verteten

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Njė skulpture Stegosaurusi nė Tempullin e Prohm Ta-se nė Kamboxhia
tempull,ai ėshtė i njė Stegosaurus qė artisti antik ka skulpturuar ne kete Tempull te Kamboxhias, por kjo me tė vėrtetė mund tė jetė rastesi apo ka njė shpjegim mė konvencionale?
Ka probleme me kėtė interpretim, edhe pėrveē faktit se njerėzit nuk duken nė tokė tė paktėn deri nė 60 milion vjet kur dinosauret u zhduken
Sė pari, imazhi nė fjalė ndryshon nė disa mėnyra tė rėndėsishme nga stegosaursi aktuale. Sė dyti, provat kryesore pėr interpretimin e Stegosaurusit pėrbėhet nga njė sasi e madhe mendesive tė marra se bashku,per pjesen e e pasme tė gdhendjes se kafshės.
Ka njė numėr nominal tė interpretuesve alternative, duke pėrfshirė edhe mundėsinė qė ato gdhendje thjesht paraqesin bimėsi ne sfond ose nje lule dekorative, tė ngjashme me shumė zbukurime te tjera nė tempull.
![]() |
Ato gdhendje mund tė pėrfaqėsojnė pjesen dorsale te ekzagjeruar tė njė kameleoni ose hardhucė tipike. Kur tė gjitha tiparet dhe faktorė e gdhendjes mund te konsiderohen me shpinen e njė rinoceronti apo te nje hardhuce,atehere ai nuk eshte
me stegosaur.
Tempulli i Prohmm Ta-se Kamboxhia
Pėr mė tepėr, edhe nė qoftė se ajo pėrfaqėson njė skulpture stegosauri, mund tė ketė qenė i bazuar nė mbetjet fosile nė vend,ku artisti antik ka skulpturuar duke parė ate.

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
'Kacavida e Zerit' nje shpikje e perkryer..

Doctor Who's beson se kaēavida e zėrit mund tė bėhet njė mjet i jetės reale pas shpikjes tė kryer nga inxhinierėt britanikė.
Inxhinierėt kanė zhvilluar njė pajisje qė ėshtė nė gjendje tė lėviz duke manipuluar objektet vetėm me ane te tingullit dhe valėve te fuqishme tejzanore.
Ata thonė se teknologjia do tė ēojė pėrfundimisht nė pajisjet qė mund tė cvidhosin vida,nepermjet tufezimit elektronike zanor ,duke i vėnė sė bashku keto komponente delikate.!
Ky lajm pa dyshim do tė kėnaqi 'tifozėt' e rinj tė Doctor Who, qė kanė ėndėrruar tė mbajnė njė kaēavidė zėri per t'a perdorur ne ato situata qe jane krejtesisht te pamundeshme ne kushtet reale te sotme..
Profesor Brus Drinkwater, njė inxhinier ultrasonics nė Universitetin e Bristolit, thote: "Ne kemi zhvilluar njė pajisje qė na lejon te pėrdorim forcat tejzanore pėr tė lėvizur objekte tė vogla si qelizat biologjike,pėr ti shkaterruar ose dhe per ti mbledhur ato.
"Nėse do tė mund tė rrisim ende forcėn tejzanore dhe tė krijojė njė forcė tė alternuar, atėherė ne potencialisht mund te shkaterrojme objekte te vogla. Nė thelb ajo qė ne po bėjme ėshtė duke pėrdorur valėn tejzanore pėr rrotullim e ajrit si nje rreth do tė krijojme njė ''tornado ne miniaturė. "
Profesor Drinkwater dhe kolegėt e tij kanė krijuar njė pajisje prototip, tė cilėn ata e kanė quajtur sonotweezers, qė pėrdor ultratinguj,ku mund tė lėvizin qeliza biologjike te madhėsive tė veēanta,duke i ndare ato tė sėmurat nga qelizat e shėndetshme.
Pajisja e tyre mund tė pėrdoret gjithashtu dhe per te shkaterrur materiale te rrezikshėm tė veēanta,tė tilla si antraks dhe kimikate tė tjera duke pėrdorur tė njėjtėn teknikė...etj..etj
http://www.telegraph.co.uk/culture/tvandradio/doctor-who/8181443/Doctor-Who-sonic-screwdriver-could-become-real-device.html

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Kush jane universitetet me te bukur ne bote
Jo vetem qe jane te famshem per cilesine e dipllomimit te studenteve te tyre,por ata ngelen dhe nje mrekulli nga pamja e jashteme.Ja nje listim i ketyre universiteteve.
Universiteti i Bolonjės

Universiteti i Bolonjės konsiderohet si universiteti mė i vjetėr nė botė qė ėshtė nė funksion akoma. Data e tij e themelimit nuk ėshtė shumė e qartė, por mendohet se ėshtė nė vitin 1088. Universiteti konsiderohet si njė pasuri e rrallė e artit mesjetar dhe aty dikur mblidheshin intelektualėt mė tė madhenj tė kohės. Stadiumi, siē njihet filloi si njė sistem mėsimi i organizuar, me ēdo mjeshtėr qė u merrte njė pagesė nxėnėsve. Kopshti botanik i universitetit ėshtė gjithashtu mė i vjetri nė Evropė.
Oxford University
Britani e Madhe

Njė panoramė e fuqishme mund tė luajė njė rol tė rėndėsishme pėr pėrcaktimin e pamjes sė godinės sė universitetit, thotė Aaron Schwarz, drejtor i Perkins Eastman, njė firmė globale arkitekture. Universiteti Oxford ėshtė pjesė e ēdo liste arkitekturale, duke pėrfshirė dhe atė tė David Mayernik, profesor nė shkollėn Notre Dame tė arkitekturės. Ai e konsideron atė njė ndėrtesė tė shekullit tė 11-tė me labirintin e kishave, harqeve dhe trotuareve, njė mrekulli arkitekturore.
Kenyon College
Ohajo, SHBA

Mike Evans, drejtor i Norfolk, njė filmė arkitekture thotė se qė njė universitet tė jetė i bukur duhet tė ketė njė hapėsirė tė caktuar qė tė jetė origjinale dhe tė pėrēojė mesazhin e atij institucioni. Nė Kenyon College ajo hapėsirė ėshtė Middle Path, njė rruginė kėmbėsore qė shėrben si kodėr gotike e rrugės kryesore tė konviktit tė universitetit. Duket si njė fshat i gjelbėruar mė shumė se njė rrugė. Ky vend ėshtė i izoluar dhe pastoral ēka e bėn tė mundur mendimin dhe fokusimin e qetė.
Princeton University
Nju Xhersi, SHBA

Universiteti klasik amerikan ka njė konvikt qė qėndron nė mes tė gjithė detajeve, sipas arkitektes Natalie Shivers, e cila ka udhėhequr Ivy Leaguer nė planin ambicion tė zgjerimit. Stili i Princeton ėshtė krejtėsisht gotik; pjesa mė e madhe e tij ėshtė gdhendur nė gur gri i mbuluar nga lulevarėset. Pavarėsisht se sa imponuese janė kėto struktura tė gurta, ambienti ruan shkallėn njerėzore duke ruajtur hapėsirat e gjelbra dhe mundėsinė pėr tė ecur lirshėm dhe duke shkurtuar distancat nga njėri vend nė tjetrin.
Scripps College
Kaliforni, SHBA

Plani total i Scripps College, njė universiteti vetėm pėr femra i themeluar nė vitin 1922 ka njė lidhje artistike mes panoramės dhe ndėrtesės. Arkitektėt, Gordon Kaufmann dhe Edward Huntsman-Trout krijuan njė pėrzierje tė arkitekturės sė frymėzuar nga Ringjallja e misionit dhe peisaszhit, i cili ėshtė i mrekullueshėm, ndjellės dhe i pacenuar. Trout ka mbjellė rreshta tė tėrė pemėsh tė qelibarta pėr tu dhėnė studenteve ndjesinė e vjeshtės. Ai gijtahshtu ka mbjellė tulipanė, pemė portokalli dhe lajthish.
Stanford University
Kaliforni, SHBA

Arkitektėt mė nė zė e lėvdojnė Standford pėr koherencėn, pavarėsisht rritjes sė madhe dhe se gjithmonė ka respektuar dhe i ka qėndruar besnik rregullave tė projektit fillestar. Shtesat e reja si hapėsira e Shkencės dhe Inxhinierisė arrijnė tė pėrziejnė elementėt modernė dhe teknologjikė me estetikėn e pakohė dhe elegante tė arkitekturės fillestare. Konvikti i universitetit fiton pikė pėr hyrjen nėpėrmjet rruginės Palm Drive dhe ēatitė me tjegulla tė kuqe tė stilit romantik spanjoll dhe morinė e ambienteve tė gjelbra.
Trinity College
Dublin, Irlandė

Arkitektėt thonė se universiteti Trinity nė Dublin ėshtė si Oxford vetėm se mė i butė dhe ka njė atmosferė njerėzore mė tė madhe. Struktura mė e famshme nė godinėn universitare, i cili ėshtė themeluar nga mbretėresha Elizabetė nė vitin 1592 ėshtė biblioteka e vjetėr. Disa e quajnė dhomėn kryesore tė librarisė si njė katedrale e librave, pėr shkak tė tavanit me trarė druri dhe rafteve qė i ngjajnė faltoreve tė njė kishe tė vjetėr baroke. Universiteti, me kalimin e viteve e ka ndryshuar arkitekturėn por duke ruajtur gjithnjė rrėnjėt e vjetra.
Universiteti Tsinghua
Pekin, Kinė

Peizazhi natyror luan njė rol tė madh pėr ta bėrė universitetin Tsinghua nė Kine tė duket i jashtėzakonshėm. Tsinghua ėshtė themeluar nė vitin 1925 dhe ėshtė i vendosur aty ku dikur kanė qenė kopshtet mbretėrore tė dinastisė Qing. Shumė prej vendeve mė tė famshme tė Pekinit, siē ėshtė Pallati Veror, ndodhen aty afėr. Konvikti ėshtė i rrethuar nga liqene tė vogla artificiale, kur stolat prej guri dhe zambakėt e ujit frymėzojnė reflektim. Godina ėshtė sipas stilit tradicional kinez, por konvikti ka dhe njė stil perėndimor.
Akademia e Forcave Ajrore Amerikane
Kolorado, SHBA

Akademia e Forcave Ajrore Amerikane konsiderohet si njė vepėr arti e modernizmit amerikant tė mes-shekullit tė 20-tė, ndryshe nga ndėrtesat e stilit gotik si Oxford. Pjesa mė e madhe e ndėrtesės ėshtė e ngritur nė alumin, ēka nėnkupton veshjen e jashtme tė aeroplanėve. Kjo ndėrtesė konsiderohet si njė prej ndėrtesave mė tė bukura nė Amerikė. Faltorja lart ėshtė dizenjuar nė mėnyrė tė tillė qė aty tė mbahen shėrbime tė ndryshme fetare pa interferuar me njėri-tjetrin.
Yale University

Yale njihet pėr konviktin prej stili gotik, si dhe pėr ndėrtesat moderne qė diskutohen shpeshherė nė kurset e historisė sė arkitekturės. Ky universitet pėrfshin nė kompleksin e tij edhe disa ndėrtesa shumė tė famshme tė shekullit tė 19-tė. Shumė prej ndėrtesave nė Yale i pėrkasin stilit gotik nga viti 1917 deri nė vitin 1931. Skulpturat prej guri tė ndėrtuara nė muret e ndėrtesės shfaqin personalite bashkėkohore tė kolegjit, si njė shkrimtar, njė atlet, si dhe njė student qė e ka zėnė gjumi teksa lexon.

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Nje hipoteze e pa vertetuar ndaj fenomenit Alien

Njė bebe alieni i gjallė ėshtė gjetur nga njė fshatar nė Meksikė nė vitin 2007. Televizioni meksikan ka transmetuar pamje tė kėsaj krijese tė jashtėzakonshme, pasi shkencėtarėt vendosėn ta bėnin publik lajmin pas dy vitesh ekzaminimesh tė detajuara.
Megjithse kane kaluar 3 vjet,herepashere ky fenomen merret ne analize per origjinen e kesaj krijese,duke e ballafaquar me zbulimet me te reja nga fusha aliene si dhe me te rejat e teknologjise hapsinore.Por asgje ,hipoteza se eshte krijese Alien,ngelet nje teze e pavertetuar...
Krijesa ėshtė gjetur nga Marao Lopez nė njė pellg dhe ai ėshtė pėrpjekur pėr orė tė tėra ta mbyste, duke e mbajtur tė zhytur nė ujė, por pa rezultat. Pas dy vitesh shkencėtarėt pranuan se nuk kanė parė kurrė njė gjė tė tillė. Krijesa ka njė skelet misterioz, dhėmbė pa rrėnjė dhe mundėsinė pėr tė qėndruar pėr orė tė tėra nė ujė.
Veē kėsaj njė tru tė madh sidomos nė pjesėn e pasme, gjė qė tregon inteligjencė tė madhe. Ndėrkohė, Lopez ka vdekur nė njė aksident tė mistershėm. Ai ėshtė djegur ndėrsa makina e tij e parkuar ka marrė flakė.
Sipas njė eksperti amerikan pėr UFO-t, Joshua P. Warren, djegiet kishin njė temperaturė mė tė lartė se ajo qė krijohet nga zjarri normal. Nė Meksikė mendohet se makinėn e kanė djegur prindėrit e krijesės.
Fshatarėt e zonės thonė se nė pellg kanė parė edhe krijesa tė tjera tė ngjashme, por ato largohen sapo ata afrohen. Lajmi ka bėrė bujė edhe nė Gjermani, ku nė revistėn Bildt ėshtė hapur njė debat i madh nėse qenia ėshtė alien apo sajesė.
Per kete krijese eshte shkruar edhe ne kete forum,e kudo ne faqe te tjera shtypi,e do vazhdohet te komentohet,deri sa nje dite te zbardhet e verteta,ndonse ky mund te jete nje truk per te pregatitur opinionin per ngjarje edhe me te kobeshme ne te ardhmen
http://centroufologicotaranto.wordpress.com/2009/09/01/messico-trovato-baby-alieno/

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Zbulohet nje masiv i eret,pergjegjes per dergimin e kometave ne Toke

Njė objekt masiv i errėt po pėrgjohet nė buzė tė sistemit tonė diellor,deklarojne shkencėtarėt e Nasa-s
Shumica e kometave qė fluturojnė nė sistemin e brendshėm diellor duken sikur vijnė nga rajoni e jashtme i Re-sė Oort - njė rajon i pluhurit te akullt qe duket se jane mbeturinat e mbetura nga lindja e sistemit diellor.
Reja fillon nga njė pikė e rreth 93 miliard milje nga Dielli dhe shtrihet pėr rreth tre vjet drite dhe permban miliarda kometa, shumica e tyre tė vogla dhe tė fshehura.

Njė pamje grafike e paraqitur nga Nasa, qė ilustron se si akulli i rese Oort rrethon sistemin tonė diellor.
Shkencėtarėt besojnė se nga ky objekt me njė masė tė madhe mund tė shtyhen drejt Tokės, kometat e akullta.Tani llogaritjet e reja sugjerojnė,se njė objekt i madh qė ėshtė deri nė katėr herė mė i madh sa Jupiteri do tė jetė pėrgjegjės pėr dėrgimin e tyre nė drejtimin tonė.
Shkencėtarėt kanė analizuar kometat nė Retė Oort dhe konkludojne se 25 pėr-qind e tyre do tė kenė nevojė pėr njė shtytje te lehtė nga njė trup tė paktėn sa madhėsia e Jupiterit, para se tė ndryshuar orbitė.
Astrophysikantet John Matese dhe Daniel Whitmire nė Universitetin e Luiziana dolen me teorinė se "nje objekt me i vogėl se njė masė e ngjashėme me Jupiterin nuk do tė jetė ne gjendje pėr tė kryer detyrėn".
Shkencėtarėt kanė studiuar Re-ne misterioze duke pėrdorur teleskopin inteligjent infra-kuqe te NASA-s,ne hapėsirė,qė ėshtė i aftė pėr zbulimin e masiveve medha tė errėta.
http://www.dailymail.co.uk/sciencetech/article-1336540/Massive-dark-object-lurking-edge-solar-hurling-comets-Earth.html

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Tre "UFO",objekte te pa indentifikuara te medha po i afrohen Tokės
Sipas faqes sė SHBA internet.blogspot.com techno-astronom,i njohuri Craig Kasnov i SETI(Search for Extraterrestrial Intelligence) ka deklaruar para dy ditesh se "disa objekte tė paidentifikuar tė madhe nė hapėsirė po afrohen me shpejtėsi drejt Tokės dhe do tė mbėrrijė gjate dhjetorit 2012.
I shqetėsuar nė lidhje me menaxhimin e SETI (Search pėr extraterrestrial Inteligjencės), Craig Kasnov lėshoi njė deklaratė i cili thotė se ėshtė nė emėr tė Sci-fi thriller "Alien Invasion" (pushtimi nga tė huajt).
"Njė ēift i madh objektesh shumė tė medha po afrohen me shpejtėsi tė madhe ne drejtimin e Tokės - thote Astrofizikanti Kasnov -kete ju mund tė kontrolloni kėtė duke vizituar faqen e internetit te Hapėsirės-map.org dhe hyni nė koordinatat e UFO gjigand:
89 19 25 12 46 03 - objekt i parė i madh
16 19 35 43 10 -88 - njė objekt cilindrik
89 02 26 39 43 13 - objekt si njė rreth
Pjesėmarrėsit e projektit janė tė bindur se objektet janė absolutisht te vėrtetė, dhe e agjensia amerikane e hapėsirės NASA ėshtė duke u pėrpjekur pėr tė fshehur informacione tė rėndėsishme,ne lidhje me to
Ky lajm, i bėri shkencėtarėt tė ndahen nė dy kampe kundėrshtare. Disa besojnė se anije tė tilla vijne pėr tė shpėtuar njerėzimin nga fatkeqėsi tė tmerrshme qė mund tė ndodhin nė Tokė nė njė kohė tė shkurtėr, tė tjerėt thone se janė njė Star Wars e vėrtetė. "(lufte nga yjet)
"Pėr ēdo rast, e vetmja gjė qė mund tė bėjmė ėshtė tė presim tani tani - thotė Kasnov -se sė shpejti kėto objekte qiellorė do jenė tė dukshme me njė teleskop tė mirė dhe kushdo mund ti verifikoje."
http://www.segnidalcielo.it/index.php/segnidalcielo-news/227-tre-enormi-astronavi-aliene-si-stanno-avvicinando-alla-terra

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Banka gjenetike e Apokalipsit
Bill Gates dhe Rokfeleret dine dicka qe se dime ne te tjeret..
Nga njoftimi i nje politikani norvgjez i projektit Camelot,rezulton se Norvegjia ka filluar furnizimin me ushqime dhe farera ne ultesiren e Svalbardit nė Arktikun e Veriut me ndihmėn e SHBA dhe tė BE-sė,si dhe me ndihma nga e gjithe Norvegjia. Zona e Svalbard ėshtė zona ku, me qė ra fjala, Bill Gates dhe familja Rockefeller kanė pėrfunduar ndėrtimin e njė bazė nėntokėsore.C'farė koincidence!

Nė ishullin e akullt te Spitsbergen, arkipelag i shkretė ne Svalbard (Deti Barens,njė mijė milje nga Poli i veriut) ėshtė afėr pėrfundimit, superbanka gjenetike per fara nen temperaturė, ku do pėrmbajė farat e tre milion varieteteve bimėsh nga e gjithė bota.
Nė kėtė ishull te braktisur, Bill Gates ėshtė duke investuar me dhjetėra miliona dollare nga pasuria e tij sė bashku me Fondacionin Rockefeller, Monsanto, Fondacionin Syngenta dhe Qeverine Norvegjeze, nė atė qė ėshtė quajtur "banka gjenetike e Apokalipsit." Emri zyrtar i projektit ėshtė... Svalbard Global Seed Vault nė ishullin e Spitsbergen,Norvegji, pjese e arqipelagut tė Svalbard.


Banka gjenetike e farėrave ėshtė ndėrtuar nė zemėr tė njė mali nė ishullin Spitsbergen, nė afėrsi tė fshatit tė vogėl tė Longyearbyen, pothuajse tashti eshte gati pėr tė "ardhur nė punė," nė pėrputhje me njoftime e bera pėr shtyp.(shih harten poshte)
Banka eshete ndertuar - me dopio dyer tė bliduara,ku komandohen nga sensorė super te ndjeshem,si dhe te provuara me eksploziv te fuqishem, dy tunele tė mbyllur, dhe muret e ēelikut-pėrforcuar me njė metėr betoni te trashe,ku do tė pėrmbajė variatete farėrash nga e gjithė botėn, "nė mėnyrė qė diversiteti gjenetik te mund tė ruhet pėr kohet e ardheshme...., "keshtu deklaron qeveria norvegjeze.

Farat janė mbyllur nė paketim tė veēantė pėr tė eliminuar ndonjė ndotje nga pluhuri.Nė vend nuk do tė ket staf e personel me kohė tė plotė, sepse koha dhe mynyra e depozitimit te materialeve do te jete e lehtė pėr tė kontrolluar.
A e kemi harruar diēka? Komunikata pėr shtyp thot "Suprbanka.....ndertohet per aresye qė diversiteti i kulturave te mund tė ruhet pėr tė ardhmen." Por per ēfarė tė ardhme thone sponsorėt, tė cilat mund tė kėrcėnojnė disponueshmėrinė globale te farėrave tė tanishme,ku pothuajse tė gjitha ato jane shumė mirė tė mbrojtur nė bankat e veēanta rreth botės?
Atehere pse Bill Gates, Fondacioni Rockefeller, Fondacioni Syngenta Monsanto dhe tė tjere investitore te fuqishem, sė bashku kryejne investime milioneshe dollare nė shkėmbinjtė e thelle te Spitsbergen.Pra eshte interesant fakti,qe prane superbankes gjenetike te botes,edhe grupi i Bill Gates e Familja e Rokfelereve,ben ndertime tunelesh nga 1000-1500 metra ne thellsi te shkembenjve...
Pergjigja eshte e thjeshte dhe e kuptueshme...Bill Gates,Rokfeleret dhe kompanite e tjera te fuqishme ne prodhimin e seleksionimin e farerave,si Mosanto,Syngenta etj,pregatiten qe ne rastin e nje apokalipsi te mundshem,te kene mundesi si te riperteritjes se rraces njerzore,nga gjaku i tyre,po ashtu riaplikimin,shumzimin dhe prodhimin e kulturave bujqesore qe gjenden ne afersi tuneleve Apokalitike,te ndertuar afer superbankes gjenetike Apokaliptike ne ishjt e shkrete ne polin e veriut....
http://oknotizie.virgilio.it/go.php?us=38a11a743cac6ca2

Estilen- Shkrime: 1892
Faqja 11 e 11 •
1, 2, 3 ... 9, 10, 11
EXPLORER UNIVERS :: ∽ MISTERE ∽ :: ENIGMA :: KURIOZITETE
Faqja 11 e 11
Drejtat e ktij Forumit:
Ju nuk mund ti pėrgjigjeni temave tė kėtij forumi


















» Rikthimi tek bestytnitė
» Templierėt
» Njeriu enigmatik!
» Reptilian,Illuminati shfaqen ne filmin vizatimor Conan!
» Marrėzira njerėzore 2
» Kuriozitete - 4
» Kuriozitete!
» Blood of the "Gods" - Gjaku i "Zotave"
» Ajnshtajni dhe kuptimi i teorisė sė relativitetit
» Recetat e mjekesisė popullore pėr tė luftuar semundjet
» Nuk ka fund tė botės nė 2012
» Histori me Entitete - 2
» Zbulime nga personazhet e mistershme!
» Kryqi
» Mendimet rriten me vėmendje
» Facebook, si njė filial i CIA-s
» Pėrbindėshi i Prespės
» Cfare me ndodhi duke ecur rruges??!!!
» Mesazhi i Javės