Mistere, por te verteta
EXPLORER UNIVERS :: ∽ MISTERE ∽ :: ENIGMA :: KURIOZITETE
Faqja 10 e 11 • Share •
Faqja 10 e 11 •
1, 2, 3 ... , 9, 10, 11 
Mistere, por te verteta
First topic message reminder :
Mistere, por te verteta

Misteri i fshatit me 440 binjake
Njė ekip mjekėsh indianė janė duke u pėrpjekur pėr tė zgjidhur misterin e fshatit Kodinhi, nė Kerala tė Indisė, ku ka 440 binjakė tė lindur nga dy mijė familje.
Ekspertėt e udhėhequr nga dr.Krishnan Sribiju kanė udhėtuar pėr nė fshatin e largėt tropikal, por pa gjetur pėr momentin shpjegimin e bumit tė binjakėve, tė paktėn gjashtė herė mė shumė se mesatarja kombėtare.
Vetėm nė 2008, nė kėtė fshat janė lindur 15 ēifte binjakėsh.
Gjatė pesė viteve tė fundit, janė lindur 60 ēifte binjakėsh, njė shifėr qė rritet nga viti nė vit.
Pėr mė tepėr, konsiderohet se ka njėmospėrputhje nė mes tė regjistrimit tė lindjeve dhe numrit aktual,gje qe con ne idene se numri i binjakeve mund te jete ende me i larte nga ai i raportuari.

Mistere, por te verteta

Misteri i fshatit me 440 binjake
Njė ekip mjekėsh indianė janė duke u pėrpjekur pėr tė zgjidhur misterin e fshatit Kodinhi, nė Kerala tė Indisė, ku ka 440 binjakė tė lindur nga dy mijė familje.
Ekspertėt e udhėhequr nga dr.Krishnan Sribiju kanė udhėtuar pėr nė fshatin e largėt tropikal, por pa gjetur pėr momentin shpjegimin e bumit tė binjakėve, tė paktėn gjashtė herė mė shumė se mesatarja kombėtare.
Vetėm nė 2008, nė kėtė fshat janė lindur 15 ēifte binjakėsh.
Gjatė pesė viteve tė fundit, janė lindur 60 ēifte binjakėsh, njė shifėr qė rritet nga viti nė vit.
Pėr mė tepėr, konsiderohet se ka njėmospėrputhje nė mes tė regjistrimit tė lindjeve dhe numrit aktual,gje qe con ne idene se numri i binjakeve mund te jete ende me i larte nga ai i raportuari.

Edituar pėr herė tė fundit nga estilen nė 10.10.10 19:31, edituar 5 herė gjithsej

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Teper interesante ,BRAVO...
Mfal nese ta prisha rendin e shkrimeve.
Mfal nese ta prisha rendin e shkrimeve.
Fikrro- Shkrime: 2307
Re: Mistere, por te verteta
''Kodoshet' 'e poltikes boterore
Fama dhe pasuria sillnin me vehte dhe nje jete te shthurur per familjet e politikaneve ne mbare boten.Megjithese shumica e tyre diheshin per orgjite e tyre,shume pak beheshin te ditura ne popull,por per disa keto lidhje martesore kane bere skandale si rasti Klinton-Levinski.
Me poshte jane politikanet qe tundoheshin dhe tundohen edhe sot nga femrat
John F. Kennedy,ish-president i SHBA-sė

John F. Kennedy ėshtė mbase plejboji mė i famshėm nė politikė. Ai ishte i pėrfshirė gjithnjė nė ndonjė marrėdhėnie jashtėmartesore, pavarėsisht faktit se kishte njė bashkėshorte tė bukur.
Tė dashurat e tij pėrfshijnė mjaft femra tė famshme tė kohės, kur ai ka jetuar. Nė kohėn, kur Kennedy ishte president nė SHBA marrėdhėniet jashtėmartesore tė presidentit kalonin pa u kthyer nė fenomen kombėtar nga njerėzit.
Femrat me tė cilat ka pasur lidhje: Angie Dickinson, Jayne Mansfield, Marilyn Monroe, Zsa Zsa Gabor, etj.
Silvio Berlusconi,Kryeministėr i Italisė

Kryeministri miliarder i Italisė ėshtė futur jo pak herė nė telashe, pėr shkak tė femrave. Ai ėshtė aq i dashur me femrat sa kjo e bėn shpeshherė tė jetė protagonist i skandaleve.
Nė njė rast, kur ai i tha ministres sė kabinetit tė tij se do ishte martuar me tė nėse do ishte beqar, ai u detyrua mė pas ti kėrkonte falje publike bashkėshortes sė tij, me tė cilėn ka sėrish probleme pėr shkak tė bėmave tė tij.
Femrat me tė cilat ka pasur lidhje: Nuk ka fakte tė sakta, por pėrflitet Mara Carfagna dhe Noemi Letizia.
Pierre Trudeau,Ish-kryeministėr i Kanadasė

Kryeministri karizmatik dhe pompoz i Kanadasė ishte njėkohėsisht reformator i vendit, si dhe njė plejboj serial. Ai preferonte tė kishte lidhje veēanėrisht me personazhet e famshme.
Kur ishte nė tė 50-at e tij ai u martua me njė vajzė 22-vjeēare dhe pas divorcit pati dhe njė vajzė tė jashtėligjshme. Pas vdekjes sė tij nė vitin 2000, njė biografi e pėrshkruante Trudeau-n e ri si tė parezistueshėm pėr femrat.
Femrat me tė cilat ka pasur lidhje:Barbra Streisand, Kim Cattrall, Margot Kidder.
Nicolas Sarkozy,President i Francės

Ashtu siē Putin ka femrat e tij tė bukura nė parlament, edhe Sarkozy nuk mbetet prapa nė kėtė drejtim. Fakti se kabineti i tij ėshtė i mbushur me femra elegante ėshtė njė fakt domethėnės i imazhit tė tij.
Ai ėshtė martuar tre herė, dy prej tyre janė ish-modele dhe nė njė farė mėnyre gjithnjė ia ka dalė tė ketė marrėdhėnie jashtėmartesore, pavarėsisht bashkėshorteve tė bukura.
Femrat me tė cilat ka pasur lidhje: Cecilia Ciganer-Albeniz, Anne Fulda, Carla Bruni,bashkeshortja e sotme.
Charlie Wilson,Kongresmen amerikan

I pėrjetėsuar nga filmi i vitit 2007 tė Aaron Sorkin, kongresmeni nga Teksasi ka qenė akoma mė shumė se ēparaqitet aty, njė plejboj qė u shkonte nga mbrapa femrave.
Stafi i tij quhej Charlies Angles (Engjėjt e Ēarlit). Atij i pėlqente tė bėnte njė jetė luksoze, tė frekuentonte makina qė binin nė sy, klube me emėr e tė shoqėrohej me femra tė bukura.
Femrat me tė cilat ka pasur lidhje: Liz Wickersham, Joanne Herring, Diane Sawyer.
Francois Mitterrand,Ish-president i Francės

Francois Miterrand ėshtė shquar si njė burrė qė i pėlqentė tė joshte gratė. Pėrveē kėsaj, presidenti i Francės, i cili tashmė nuk jeton mė, gjatė presidencės sė tij kishte njė jetė tė dyfishtė.
Pėrveē bashkėshortes, ai kishte dhe njė tė dashur, nga e cila pati njė vajzė tė paligjshme. Sidoqoftė, edhe pse njė pjesė e shtresės sė lartė tė Parisit e dinin njė gjė tė tillė, askush se mori mundimin tia bėnte tė ditur publikut kėtė fakt.
Femrat me tė cilat ka pasur lidhje: Ai ka pasur shumė histori, por mė publikja ėshtė e dashura e tij Anne Pingeot.
Clayton Powell, Jr.Kongresmen amerikan
Kongresmeni elegant afrikano-amerikan nga Harlemi dhe figura e shquar e lėvizjes sė tė drejtave civile, shėrbente si kongresmen nė njė kohė kur ai karakterizohej si arrogant, por me stil.
Nė autobiografinė e tij, Powell e pranon e mė pas e refuzon kritikėn se ai ishte njė burrė qė i pėlqente shoqėria e femrave. Kėto femra, nuk ishin vetėm vajzat e bukura qė mbante pranė, por edhe tre bashkėshorte tė shquara.
Femrat me tė cilat ka pasur lidhje: Isabel Washington, Hazel Scott.
Vladimir Putin,Kryeministėr i Rusisė

Putin ka njė grup femrash tėrheqėse qė kanė marrė emrin prej tij, i cili konsiderohet shpesh si kryeministri pa bluzė, i Rusisė, pėr shkak tė fotove tė tij, ku shfaqet i zhveshur nga mesi e lart.
Ai vendosi se partia e tij sishte sa duhet e paraqitshme ndaj mori nė parlamentin rus njė grup femrash tėrheqėse, pjesa mė e madhe atlete tė cilat quhen Putinskie Krasotki.
Femrat me tė cilat ka pasur lidhje: Ėshtė pėrfolur vetėm Alina Kabaeva, e cila ėshtė njė gjimnaste e bukur 24-vjeēare,qe eshte ne foton lart.
Vaclav Havel,Ish-president i Ēekisė

Majtas Havel,dhjathtas e dashura Dagmar Veskrnova
Dramaturgu dhe presidenti i Ēekisė, Vaclav Havel ka qenė gjithashtu njė plejboj famėkeq. Biografi i tij, John Keane shkruan se Havel i tregonte gjithnjė gruas sė tij, Olga, pėr marrėdhėniet e tij jashtėmartesore.
Havel, tha njėherė pėr njė revistė ceke: Unė jam njė burrė normal, i cili nuk i shmanget botės femėrore.
Femrat me tė cilat ka pasur lidhje: Anna Kohoutova, Dagmar Veskrnova, Jitka Vodnanska.
Bill Clinton,ish president SHBA-se

Mund tė thuhet pa frikė se ish-presidenti amerikan, Bill Clinton ka marrė aq shumė akuza pėr ngacmim seksual gjatė kohės qė ishte nė detyrė, saqė mund tė ishte dhe nė krye tė listės.
Por, vetėm njė nga marrėdhėniet e tij u konfirmua publikisht. Skandali "Leėinsky" e vuri ish-presidentin amerikan Bill Clinton nė qendėr tė njė skandali seksual me praktikanten Monica Lewinsky.
Femrat me tė cilat ka pasur lidhje: Elizabeth Ward Gracen, Gennifer Flowers.
Fama dhe pasuria sillnin me vehte dhe nje jete te shthurur per familjet e politikaneve ne mbare boten.Megjithese shumica e tyre diheshin per orgjite e tyre,shume pak beheshin te ditura ne popull,por per disa keto lidhje martesore kane bere skandale si rasti Klinton-Levinski.
Me poshte jane politikanet qe tundoheshin dhe tundohen edhe sot nga femrat
John F. Kennedy,ish-president i SHBA-sė

John F. Kennedy ėshtė mbase plejboji mė i famshėm nė politikė. Ai ishte i pėrfshirė gjithnjė nė ndonjė marrėdhėnie jashtėmartesore, pavarėsisht faktit se kishte njė bashkėshorte tė bukur.
Tė dashurat e tij pėrfshijnė mjaft femra tė famshme tė kohės, kur ai ka jetuar. Nė kohėn, kur Kennedy ishte president nė SHBA marrėdhėniet jashtėmartesore tė presidentit kalonin pa u kthyer nė fenomen kombėtar nga njerėzit.
Femrat me tė cilat ka pasur lidhje: Angie Dickinson, Jayne Mansfield, Marilyn Monroe, Zsa Zsa Gabor, etj.
Silvio Berlusconi,Kryeministėr i Italisė

Kryeministri miliarder i Italisė ėshtė futur jo pak herė nė telashe, pėr shkak tė femrave. Ai ėshtė aq i dashur me femrat sa kjo e bėn shpeshherė tė jetė protagonist i skandaleve.
Nė njė rast, kur ai i tha ministres sė kabinetit tė tij se do ishte martuar me tė nėse do ishte beqar, ai u detyrua mė pas ti kėrkonte falje publike bashkėshortes sė tij, me tė cilėn ka sėrish probleme pėr shkak tė bėmave tė tij.
Femrat me tė cilat ka pasur lidhje: Nuk ka fakte tė sakta, por pėrflitet Mara Carfagna dhe Noemi Letizia.
Pierre Trudeau,Ish-kryeministėr i Kanadasė

Kryeministri karizmatik dhe pompoz i Kanadasė ishte njėkohėsisht reformator i vendit, si dhe njė plejboj serial. Ai preferonte tė kishte lidhje veēanėrisht me personazhet e famshme.
Kur ishte nė tė 50-at e tij ai u martua me njė vajzė 22-vjeēare dhe pas divorcit pati dhe njė vajzė tė jashtėligjshme. Pas vdekjes sė tij nė vitin 2000, njė biografi e pėrshkruante Trudeau-n e ri si tė parezistueshėm pėr femrat.
Femrat me tė cilat ka pasur lidhje:Barbra Streisand, Kim Cattrall, Margot Kidder.
Nicolas Sarkozy,President i Francės

Ashtu siē Putin ka femrat e tij tė bukura nė parlament, edhe Sarkozy nuk mbetet prapa nė kėtė drejtim. Fakti se kabineti i tij ėshtė i mbushur me femra elegante ėshtė njė fakt domethėnės i imazhit tė tij.
Ai ėshtė martuar tre herė, dy prej tyre janė ish-modele dhe nė njė farė mėnyre gjithnjė ia ka dalė tė ketė marrėdhėnie jashtėmartesore, pavarėsisht bashkėshorteve tė bukura.
Femrat me tė cilat ka pasur lidhje: Cecilia Ciganer-Albeniz, Anne Fulda, Carla Bruni,bashkeshortja e sotme.
Charlie Wilson,Kongresmen amerikan

I pėrjetėsuar nga filmi i vitit 2007 tė Aaron Sorkin, kongresmeni nga Teksasi ka qenė akoma mė shumė se ēparaqitet aty, njė plejboj qė u shkonte nga mbrapa femrave.
Stafi i tij quhej Charlies Angles (Engjėjt e Ēarlit). Atij i pėlqente tė bėnte njė jetė luksoze, tė frekuentonte makina qė binin nė sy, klube me emėr e tė shoqėrohej me femra tė bukura.
Femrat me tė cilat ka pasur lidhje: Liz Wickersham, Joanne Herring, Diane Sawyer.
Francois Mitterrand,Ish-president i Francės

Francois Miterrand ėshtė shquar si njė burrė qė i pėlqentė tė joshte gratė. Pėrveē kėsaj, presidenti i Francės, i cili tashmė nuk jeton mė, gjatė presidencės sė tij kishte njė jetė tė dyfishtė.
Pėrveē bashkėshortes, ai kishte dhe njė tė dashur, nga e cila pati njė vajzė tė paligjshme. Sidoqoftė, edhe pse njė pjesė e shtresės sė lartė tė Parisit e dinin njė gjė tė tillė, askush se mori mundimin tia bėnte tė ditur publikut kėtė fakt.
Femrat me tė cilat ka pasur lidhje: Ai ka pasur shumė histori, por mė publikja ėshtė e dashura e tij Anne Pingeot.
Clayton Powell, Jr.Kongresmen amerikan
Kongresmeni elegant afrikano-amerikan nga Harlemi dhe figura e shquar e lėvizjes sė tė drejtave civile, shėrbente si kongresmen nė njė kohė kur ai karakterizohej si arrogant, por me stil.
Nė autobiografinė e tij, Powell e pranon e mė pas e refuzon kritikėn se ai ishte njė burrė qė i pėlqente shoqėria e femrave. Kėto femra, nuk ishin vetėm vajzat e bukura qė mbante pranė, por edhe tre bashkėshorte tė shquara.
Femrat me tė cilat ka pasur lidhje: Isabel Washington, Hazel Scott.
Vladimir Putin,Kryeministėr i Rusisė

Putin ka njė grup femrash tėrheqėse qė kanė marrė emrin prej tij, i cili konsiderohet shpesh si kryeministri pa bluzė, i Rusisė, pėr shkak tė fotove tė tij, ku shfaqet i zhveshur nga mesi e lart.
Ai vendosi se partia e tij sishte sa duhet e paraqitshme ndaj mori nė parlamentin rus njė grup femrash tėrheqėse, pjesa mė e madhe atlete tė cilat quhen Putinskie Krasotki.
Femrat me tė cilat ka pasur lidhje: Ėshtė pėrfolur vetėm Alina Kabaeva, e cila ėshtė njė gjimnaste e bukur 24-vjeēare,qe eshte ne foton lart.
Vaclav Havel,Ish-president i Ēekisė

Majtas Havel,dhjathtas e dashura Dagmar Veskrnova
Dramaturgu dhe presidenti i Ēekisė, Vaclav Havel ka qenė gjithashtu njė plejboj famėkeq. Biografi i tij, John Keane shkruan se Havel i tregonte gjithnjė gruas sė tij, Olga, pėr marrėdhėniet e tij jashtėmartesore.
Havel, tha njėherė pėr njė revistė ceke: Unė jam njė burrė normal, i cili nuk i shmanget botės femėrore.
Femrat me tė cilat ka pasur lidhje: Anna Kohoutova, Dagmar Veskrnova, Jitka Vodnanska.
Bill Clinton,ish president SHBA-se

Mund tė thuhet pa frikė se ish-presidenti amerikan, Bill Clinton ka marrė aq shumė akuza pėr ngacmim seksual gjatė kohės qė ishte nė detyrė, saqė mund tė ishte dhe nė krye tė listės.
Por, vetėm njė nga marrėdhėniet e tij u konfirmua publikisht. Skandali "Leėinsky" e vuri ish-presidentin amerikan Bill Clinton nė qendėr tė njė skandali seksual me praktikanten Monica Lewinsky.
Femrat me tė cilat ka pasur lidhje: Elizabeth Ward Gracen, Gennifer Flowers.
Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Sundimtaret sekret qe drejtuan botėn nėn hijen e liderve..

Eshte vertetuar historikisht, se pas ēdo lideri tė madh, fshihet njė lider sekret, i cili udhėheq me tė vėrtetė vendin dhe luan politikėn. Nė listė ndodhen gjithė liderėt, tė cilėt pas vetes kanė pasur njė lider mė tė madh qė ka ditur tė udhėheqė nga hija.
Sundimtaret sekret
Gruaja pas Woodroė Wilson: Edith Bolling Galt Wilson

Pavarėsisht se mėsoi tė lexonte vetėm nė moshėn 10-vjeēare Woodrow Wilson mbikėqyri hyrjen dhe fitoren e Amerikės nė Luftėn I Botėrore, u dha femrave tė drejtėn e votės dhe i dha formės Ligės sė Kombeve, si dhe fitoi njė ēmim Nobel pėr paqe.
Nė vitin 1919 Wilson pėsoi njė goditje, e cila i paralizoi anėn e majtė. Bashkėshortja e tij Edith u detyrua atėherė tė merrte njė pjesė tė madhe tė vendimeve nė dorė. Ajo arriti ta mbante gjendjen e bashkėshortit tė saj tė fshehtė nga pjesėtarėt e stafit nė Shtėpinė e Bardhė, si dhe nga gjithė kombi pėr thuajse gjashtė javė.
Edhe pse nė kujtimet e saj ajo shkruan se ka marrė pėrsipėr vetėm ēėshtjet tė cilat mund tė zgjidheshin pa praninė presidenti mendohet se ajo ka qenė forca kryesore qė ka ndikuar nė vendimin pėr tu dhėnė grave tė drejtėn e votės.
Njeriu pas mbretit Tut: Veziri Ay

Mbreti Tut ėshtė mė i njohuri nga gjithė faraonėt dhe zbulimi i varrit tė tij ndikoi nė pėrhapjen e famės sė madhe tė Egjiptit nė gjithė botėn. Sot, maska e varrimit tė fytyrės sė Tutit ėshtė njė ėshtė njė prej imazheve mė tė njohura nė botė.
Ishte nė fakt veziri i madh Ay, zyrtari mė i lartė pas faronit, i cili udhėhoqi Egjiptin teksa faraoni ende fėmijė qėndronte nė fron. Ay lindi si njeri i thjeshtė dhe ishte zyrtar, i cili i kishte shėrbyer mė parė babait tė Tutit.
Tė gjitha vendimet e mėdha dhe tė vogla janė marrė prej tij. Edhe sot e kėsaj dite egjiptologėt nuk bien dakord mbi mėnyrėn se si ka vdekur Tuti. Disa spekulojnė se Ay mund tė ketė pasur rol nė vdekjen e tij dhe fakti ėshtė se kur Tuti mbėrriti nė moshėn e duhur pėr tė marrė nė dorė mbretėrinė, ai vdiq.
Njeriu pas carit Nikolla II: Grigori Rasputin

Cari Nikolla II ishte perandori i fundit i Rusisė dhe ai bashkė me familjen e tij patėn njė fat mjaft tė trishtė. Nė vitin 1905, kur djali i tij Alexei u sėmur bashkėshortja e tij thėrriti mistikun Rasputin, i cili thuhet se e shėroi. Qė atėherė, Rasputin u bė njeriu dhe parashikuesi i familjes mbretėrore, veēanėrisht i mbretėreshėsh, e cila ia dėgjonte kėshillat dhe kishte besim thuajse tė verbėr tek njeriu i pazakontė.
Thuhet se Rasputin i ka dhėnė carit njė prej kėshillave mė tė kėqija qė ishte se fitorja nė Luftėn I Botėrore mund tė arrihej vetėm nėse Nikolla vetė udhėhiqte ushtrinė. Por cari skishte eksperiencė ushtarake dhe duke dėgjuar kėshillėn e udhėheqėsit tė tij shpirtėror shkoi nė luftė duke humbur.
Njeriu pas Genghis Khan: Yelu Chucai
Pėrveē se ka qenė njė prej pushtuesve mė tė mėdhenj tė botės, Genghis Khan ka frymėzuar njė sėrė legjendash e skenarėsh kinematografike pėr tė krijuar mbi figurėn e tij. Ai njihej pėr metodat e tij luftarake qė nuk shfaqnin kurrė mėshirė.
Nė rrethin e kėshilltarėve tė Genghis Khan-it ishte dhe Yelu Chucai, njė njeri i menēur, i cili e gjeti veten papritur nė kėtė pozicion. Yelu ishte njė zė i rėndėsishėm gjatė udhėheqjes mongole dhe njė zė i rėndėsishėm nė veshėt e prijėsit tė egėr.
Kur mbėrriti nė Kinė, Genghis Khan kishte nė plan vetėm tė zhdukte dhe tė vriste kė i dilte pėrpara, ndėrsa Yelu e bindi qė tė mos i shkatėrronte qytetet kineze, por tu vinte atyre taksa dhe nė kėtė formė do tė fitonte mė shumė. Herė pas herė ai arrinte ta bindte Khanin qė tė tregonte mėshirė.
Njeriu pas Napoleonit: Charles Maurice de Talleyrand-Perigord

Napoleoni ka qenė padyshim njė prej gjeneralėve mė brilantė qė ka parė bota. Por ndėrkohė qė ai ishte duke i shpallur luftė gjithė botės, Charles Maurice de Talleyrand-Perigord shėrbente si ministėr i Punėve tė Jashtme.
Ai ia kalonte Napoleonit nė ēdo strategji dhe bėnte marrėveshje fshehurazi me Austrinė dhe Rusinė, nė mėnyrė qė tė mbante Napoleonin nėn kontroll. Talleyrand-Perigord ishte gjithnjė nė anėn e duhur gjatė kohėrave mė tė turbullta politike pėr Francėn, zakonisht nė anėn e tyre qė nuk u pritej koka. Ai e njihte lojėn e politikės si askush tjetėr.
Kur Napoleoni e thirri pėr ti thėnė se kishte marrė vesh se ai po komplotonte ndaj tij, Talleyrand-Perigord thjesht tundi kokėn i bezdisur. Kur Napoleoni ishte nė ekzil Talleyrand-Perigord e ndihmoi atė tė arratisej dhe madje ia doli ta kthente prapė Napoleonin nė pushtet. Pas 100 ditėsh nė pushtet Napoleoni u mund nė betejėn e famshme tė Uoterlusė. Talleyrand-Perigord ka thėnė, Regjimet mund tė ngrihen e tė bien, por unė jo.
Gruaja pas Aleksandrit tė Madh: Olympia

Kur Aleksandri i Madh vdiq ai ishte shpallu mbret i Azisė dhe kishte njė mbretėri qė shtrihej nga Greqia dhe Egjipti e deri nė Indinė moderne, duke pėrbėrė njė prej perandorive mė tė mėdha e mė tė larmishme qė bota ka parė ndonjėherė. Ai ishte njė luftėtar i madh, por ishte gjithashtu dhe njė djalė mamaje.
Nėna e tij Olympia njihet si njė grua e bukur dhe ambicioze, gati pėr tė bėrė gjithēka qė djali i saj tė kishte sukes. Kur Aleksandri i Madh nuk ishte nė vend, Olympia grumbullonte aleatė dhe bėhej gjithnjė e mė e fuqishme duke ushtruar pushtetin e saj.
Kur kthehej Aleksandri dhe regjenti Antipater i ankohej pėr nėnėn e tij, ai as sia vinte veshin. Kjo i dha nėnės sė tij mundėsinė pėr tė qenė njė lojtare kyēe nė ēėshtjet e perandorisė.
Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Njeriu qe ra nga qielli,por qe nuk u gjet.

Nje ngjarje qe me shume i ngjan tregimeve fanta-shkence,por ne fakt kembungulet se ajo eshte nje ngjarje e vertete.
Kelly Hale nje banore e portit Egg ne Township,deklaron se ajo ka pare njė person qe binte nga qielli pa parashutė te martėn e kesaj jave.Pėrkundėr faktit se nuk ka pasur raporte tė njerzve humbur, Hale nuk ishte e vetme nė kėtė vizion.
Dy bashkėpuntoret e znj. Hale-sė, veterinerė nė limanin Egg ne Township te New Jerseyt,thonė se ata gjithashtu kane shikuar nga dritaret e zyrave te tyre,se njė siluete njerii ra ne toke nga qielli."Unė pashė nje djalė nga hapsira ndėrsa binte drejt poshtė pa parashute" tha Hale
Policia e Township ka kontaktuar disa njerėz ne limanin Egg, rreth 15:20 te martėn, duke thėnė se ata kane parė njė person qe binte nga qielli.Dėshmitarėt kane deklaruar para policise se kane pare nje djale te ri ne renie te lire nga qielli me nje kend te vogel renieje nė drejtim tė tokės- deklaron nje zyrtar i larte i Policise se New Jerseyt
"Ne kemi pare duart, kėmbėt dhe rrobat e te panjohurit,qe ishin blu,nje blu deti ne gri," tha Hale. "Nuk ka dyshim se ai ishte njė person njeri apo alien..?. Ne per kete jemi 100 pėr qind te sigurt."
Limani Egg ne Township,u kontollua nga policia dhe njėsitė e aviacionit tė rojes bregdetare amerikane te New Jersey-it,njekohesisht Policia e Shtetit kontrolloi gjerėsisht zonėn deri rreth ores 11:00 te dites se mėrkurė.Kėrkimi eshte pezulluar deri nė venien ne dispozicion te informacioneve tė reja.
"Ne nuk pame asnje shenje te mbeturinave ne zonen ku u pretendua se u ul personi ne fjale, ne nuk pame asnjė degė tė thyer ... a diēka tjeter,ne trajektoren e renjes pėrmes pemės," tha komandanti i Rojes bregdetare Lt Pali Whitmor.
http://www.nbc-2.com/global/story.asp?s=13169609
Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Cilet jane muret 'ndarse' te njerzimit...
Nuk kane pasur vetem qellim per ndarje kufijesh,por edhe per mbajtjen e njerzimit te mbyllur brenda tyre,per ti izoluar nga hapsira te tjera shoqerore ekonomike,por dhe si relike perkujtimore. Ja disa nga keto mure te qe kane ndare dhe 'hipnotizuar' boten..
Muri i Berlinit, Gjermani

Pėr 28 vjet (1196101989) kjo ngrehinė kėrcėnuese betoni ka qenė njė mishėrim i betonuar i perdes sė hekurt tė Luftės sė Ftohtė. Gurėt shėnojnė pjesėn mė tė madhe tė murit dhe kanė mbetur nė formė trage qė ndėrmjet qytetit, dikur tė ndarė, nė mėnyrė qė vizitorėt tė ecin nė kėmbė, biēikletė apo me autobus.
Muri i Perėndimit, Jeruzalem

Turistėt britanikė nė shekullin e 19-tė i dhanė Murit tė Perėndimit nė Jeruzalem, kur u kthyen nė shtėpi dhe e pėrshkruan si vendi i vajtimit tė hebrenjve, ku vaji pėr shkatėrrimin e tempullit hebre mund tė dėgjohet dhe sot.
Muri ėshtė gjithashtu vend i shenjtė dhe myslimanėt, tė cilėt e njohin atė si al-Burak dhe besohet se ka qenė vendi, ku Muhamedi mbante kalin e tij legjendar, Buraq.
Muri i Adrianit, Angli

Perandori romak, Adriani urdhėroi ndėrtimin e murit qė tani mban emrin e tij. Ky mur qė duhej tė shėrbente si pengesė, pėr tė ndalur armikun zgjatet nė mes detit tė Veriut dhe detit irlandez.
Dikur, ky mur shėnonte kufirin mė verior tė perandorisė romake. Vizitorėt e eksplorojnė murin me biēikleta nė ditėt e sotme.
Muri i Madh i Kinės

Muri i Madh shtrihet mė shumė se 5 mijė kilometra pėrmes veriut tė Kinės. Muri pėrbėhet nga gurė, tulla dhe fortesa tė ndėrtuara pėr tė mbrojtur Kinėn nga pushtimi barbar. Ndėrtimi nisi gjatė dinastisė Qin dhe vazhdoi pėr mė shumė se 17 shekujt. Pjesa mė e vizituar ėshtė ajo e murit nė verilindje tė Pekinit, e cila ka qenė pjesė e pistės, ku janė bėrė garat me biēikleta nė lojėrat e 2008-ės.
Muri i Veteraneve te Vietnamit, SHBA

Ky memorial graniti i zi nderon gratė dhe burrat amerikanė qė kanė rėnė nė Indokinė, ndėrmjet viteve 1959-1975. I projektuar nga studentja e universitetit Yale, Maya Lin ai pėrfundoi nė vitin 1982. Nė mur janė gdhendur emrat e 58,260 amerikanėve, tė vrarė ose tė humbur nė luftime. Mendohet se rreth 2.5 milionė njerėz e vizitojnė murin ēdo vit.
Muri i Kremlinit, Rusi

Muri i trashė i kuq pėrreth fortesės sė Kremlinit ka simbolizuar forcėn ruse, pėr mė shumė se 700 vjet. Brenda tij janė 20 kulla dhe ndahet nga katėr porta mesjetare.
Muri zgjatet rreth 3 kilometra nė formė trekėndėshi, ndėrmjet lumit tė Moskės dhe sheshit tė Kuq. Kozmonautė tė famshėm, gjeneralė, shkencėtarė dhe liderė kombėtarė janė ata qė janė varrosur nė varrezėn e murit.
Muri i kafkave, Meksikė

Muri i tmerrshėm i kafkave ndan njė platformė tė ceremonive Maja, ku kokat e viktimave tė sakrifikuara vendoseshin pėr tu parė nga publiku.
Muri ėshtė i dekoruar me qindra relike kafkash qė kanė pėrmasa reale, si dhe piktura tė njerėzve qė sakrifikohen. Nė mur gjenden gjithashtu pamje tė shqiponjave qė hanė zemrat e njerėzve.
Medinet Habu, Egjipt

Muret janė gjithēka ka mbetur nga tempulli i shekullit tė 12-tė qė ka mbajtur emrin arabik, Medinet Habu.
Njė nga monumentet mė mbresėlėnėse dhe mė tė famshme tė Egjiptit tė lashtė, ky tempull shtrihet qė nga Nili e deri nė bregun perėndimor tė Luksorit. Muret janė krejtėsisht tė dekoruara, duke pėrfshirė edhe humbjen detare tė Egjiptit.
Darka e fundit, Itali

Muri i pasim i sallės sė ngrėnies nė njė manastir milanez, ėshtė i dekoruar me njė prej afreskeve mė tė famshme tė qytetėrimit perėndimor. Bėhet fjalė pėr veprėn e famshme tė da Vinci-t, Darka e fundit.
Piktura ka pėrfunduar nė vitin 1489 dhe i ka shpėtuar pėr mrekulli shkatėrrimit nė vitin 1943, kur pjesa mė e madhe e kuvendit u shkatėrrua nga bombardimi.
Monstra e gjelbėr, SHBA

Monstra e gjelbėr ėshtė njė prej mureve mė tė famshme nė sport. Ai ndodhet nė parkun Fenway nė Boston dhe ėshtė sfidė pėr skuadrėn vendase Red Sox, si dhe pėr lojtarėt vizitorė.
Muri origjinal u ngrit nė vitin 1912 dhe u rindėrtua sėrish pasi njė zjarr shkatėrroi gjithė stadiumin nė vitin 1934.
Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Nje merimage enigmatike e papare deri tashti.

Nje rrjete gjigande merimange,jo vetem e rralle por dhe e pa pare deri tashti,eshte gjendur ne parkun kombetar Andasibe-Mantadiae te Magadaskarit.Njihet dhe si nje rrjete e forte e botes se insekteve,e ndertuar nga nje specie e re merimage.Thuhet se kjo specie e re merimage e quajtur Darvin, eshte me gjigandja,qe eshte pare dhe koleksionuar ndonjehere

Kjo merimage ka ndertuar nje rrjete me nje madhesi rreth 25m te madhe,e barabarte sa dy autobuza urbane-thone Zoologet Ingi Agnarsson dhe kolegėt.Eshte nje merimage endacake,qe kryesisht eshte gjendur pergjate nje lumi.
Nė Parku Kombėtar te Andasibe-Mantadia,kishte kohe qe punonjesit dhe drejtuesit e tij e dinin ekzistencen e saj qe nga viti 2008, dhe se 'ata e kanė treguar ate pėr turistėt si surprize te rralle," tha Agnarsson, i Universitetit tė Porto Riko .

Por rrjeta gjigande dhe ekzistenca e merimages Darvin,qe ishte e pa reklamuar per shkecetaret, biologet dhe zoologet deri para pak ditesh, ka thyer rekordin ekipit, rezultatet e te ciles do te paraqiten kėtė javė nė Revisten Aracnidet(merimagat) dhe ne revisten PLoS Nje .
Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Nje rast i dyte rrezimi Ufo-je ne Texsas
![]() |
Njė dėshmitar nga Teksasi ka raportuar se ka parė njė objekt misterioz nė flakė dhe tė rrezohej nga qielli.Ai kishte njė madhėsi tė krahasueshme me ate te njė aeroplani reaktiv. Dukjen e papritur te objekti fluturues dhe shkatėrrimin e mėvonshme te tij, nuk janė plotėsisht tė padėgjuara keto kohėt e fundit, se si mjete tė ndryshme fluturuese, thuhet se janė pare nė rėnie nė terren,keto javėt e fundit.
A ėshtė kjo njė tjetėr pėrplasje disku fluturues dhe si eshte e mundur qe te rrezohen papritmas nga fluturimi? Thashethemet per njė ndėrhyrje ushtarake ndaj ketyre objekteve,thuhet se eshte ne fazat e para tė njė konflikti, janė tashmė njė pėrzierje informacioni i pasigurte..
Dėshmitari qe ka pare objektin ne fjale ne flake, raportoi tek MUFON dhe sugjeroi se objekti ra krejt papritur nga retė nė mes tė San Antonio dhe La Vernia. Kjo zonė,sa per kujtese te lexuesve te ketij forumi,shtrihet prane Bazes Ajrore te Lacklandm-it, e cila ėshtė njė baze trajnimi kryesor pėr forcat ushtarake Ajrore.
Ngjarja ndodhi nė pasditen e vonė te dites se premte dhe e la policine rrugore tė 911, operatorėt hetimor pėr te hetuar pamje dhe ngjarje te klasifikuara sekret si dhe dėshmitarin tė tronditur .
Ngjarjet e fundit me UFO,tregojne se mund tė ketė diēka mė shumė,se ajo qė po ndodh nė mes tė njėsive ushtarake dhe kėtyre disqeve fluturues tė paidentifikuar, ku menjėherė ne vend ngjarje dergohen aeroplanėve tė armatosur dhe personeli interceptues. Mund qe kėto incidente tė pazakonta tė jenė shenja ''llafazanesh'',apo diēka mė e madhe e tragjike po ndodh...?

Incidenti i pabesueshme ėshtė raportuar mė pas dhe nga reparti 911 i policise rrugore dhe ketu eshte dėrguar grup hetimor pėr tė hetuar kėtė zonė. Nuk ka asnjė informacion mbi atė qė ata gjetėn, nė qoftė se dicka mund te kene gjetur, por i njėjti dėshmitar raporton,se ka verejtur helikopterėt qe shkonin drejt zonės se objektit te rrezuar.
Edhe nė shkurt tė 2009 ndodhi njė incident i ngjashėm, por doli se ishte vetem njė satelit i STRATCOM-it,u tha sipas raporteve tė lajmeve. Por per objektin ne fjale u njoftua dhe u raportua edhe nga policia dhe ende nuk ka dale ndonjė raport.
A ėshtė e mundur se ka njė operacion tė jashtėzakonshme dhe tė fshehtė nė vazhdim e sipėr pėr tė mbuluar kėtė ngjarje..? Apo ishte dėshmitari qe kish gabuar, nė bėrjen e raportit tė tij? Nė fund tė fundit, nuk ka pasur raporte tė tjera tė ngjarjeve me disk fluturues nė afėrsi atė natė.
Por raporti ėshtė bėrė,se ngjarja ka ndodhur,ne nje lartesi shtrirjeje me autostradėn, ku pak makina do tė kishin qenė duke kaluar. Dhe pse ajo ishte djegur shumė tė lartė, flakėt e objektit fluturues vazhduan dera sa ai u perplas ne terren.
Dėshmitari nuk mund ta shohte vendin e saktė se ku u rrezua objekti se pengohej nga disa objekte tokesore si peme etj.. Kur ai ndaloi makinėn e tij pėr tė pare objektin fluturues qe po digjej e rrezohej,ne tronditje e siper dikush e tėrhoqi deri tek makina pas vehtes,duke shkaktuar idene se edhe dikush tjetėr e kishte pare kete objekt nė rėnie,i cili mund tė ketė qene ndonje pjestar i policise 911..
Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Vende te fameshme me thesare te cmuara

Gazeta "The Wall Street Journal" tregon pėr disa vende me gure te cmuar dhe arsyen pse ndodhen nė fillim tė listės sė objekteve mė tė kėrkuara dhe se kush i kėrkon. Jennifer Saranow ėshtė "gjashtarja" e teknologjisė sė lartė qė po kėrkon disa prej tyre.
Falė teknologjisė sė lartė tė kėrkimit kjo do tė jetė mė lehtė nė ditėn e sotme. Gjatė viteve tė fundit, njė ushtri nė rritje historianėsh, arkeologėsh dhe gjahtarėsh thesaresh kanė mbledhur shuma tė mėdha parash dhe kanė vėnė nė punė kėtė teknologji nė kėrkim tė kėtyre thesareve, por edhe tė tė tjerave.Ja disa nga keto vende te fameshme,po i rendisim me poshte.
Miniera e holandezit tė humbur

Ēfarė sekretesh dhe thesaresh fshihen nė kėtė minierė tė humbur, tė cilėn se ka zbuluar kurrė askush? Sipas historisė, njė minator i vetėm zbuloi njė pasuri tė tėrė nė flori nė kėtė minierė qė ndodhet diku nė Feniks tė Arizonės, por sipas legjendės gjithė aventurierėt dhe eksploratorėt qė kanė mbėrritur aty kanė humbur jetėn ose janė zhdukur nė mėnyrė tė mistershme.
Mendohet se aty fshihet njė prej thesareve mė tė mėdha nė flori qė mund tė ekzistuar ndonjėherė, por rruga pėr aty ėshtė e mbushur me rreziqe tė mistershme, tė cilat nuk kanė lejuar askėnd deri mė sot qė tė eksplorojė.
Njeriu i parė qė ka zbuluar floririn e indianėve nė Malin e Supersticionit, ku gjendet miniera ka qenė Don Miguel Peralta, anėtar i njė familjeje tė shquar nė Meksikė. Pėrpara se tė kthehej nė Meksikė pėr tu furnizuar me pajisjet e duhura pėr gėrmimin ai memorizoi vendin, por kur u kthye nuk e gjeti mė dhe deri mė sot askush se ka gjetur.
http://new.taringa.net/posts/offtopic/4696193/La-mina-del-Lost-Dutchman-_aleman-perdido_.html
Varri i Kleopatrės

Vetė varri i Kleopatrės ėshtė njė thesar nė vetvete, duke qenė se arkeologėt nuk kanė arritur asnjėherė ta zbulojnė. Pėrveē kėsaj, mendohet se brenda mund tė gjenden thesare pafund nė flori dhe gurė tė ēmuar.
Kėtė vit, arkeologėt kanė nisur kėrkimin nė tre zona tė Egjiptit pranė detit Mesdhe, ku mund tė gjendet varri i tė dashuruarve fatkeq, Kleopatra dhe Mark Antoni. Mbretėresha e famshme e Egjiptit dhe gjenerali romak kryen vetėvrasje nė vitin 31 p.K.
Qė atėherė ėshtė kėrkuar varri i tyre. Ekskavatorėt kanė gjetur gjithashtu njė numėr tunelesh brenda nė tempull, tre prej tė cilėve mund tė jenė pėrdorur pėr varrime. Drejtuesit e gėrmimeve besojnė se Kleopatra dhe Mark Antoni mund tė jenė varrosur nė njė tunel mė tė thellė, tė ngjashėm me ato qė janė gjetur.
Vitin e kaluar, arkeologėt nė zonė nxorėn njė statujė bronzi tė perėndeshės Afėrditė, njė kokė alabastri tė njė statuje tė Kleopatrės, njė maskė qė mendohet se i pėrket Mark Antonit dhe njė statujė pa kokė tė epokės ptolemiane.
http://www.theforlorn.com/?p=776
Varri i Genghis Khan

Burimet historike thonė se luftėtari i madh ka vdekur gjatė njė fushate nė Kinėn veri-lindore nė vitin 1227, por ata se zbulojnė vendbanimin e fundit. Nė vitin 1237, njė ambasador kinez pohoi se kishte parė vendin e varrosjes sė pushtuesit tė madh dhe nė vitin 1370 njė shkrimtar kinez e emėroi vendin si Kirelgu, por misteri ende mbetet.
Pasi lexoi njė libėr 55 vite mė parė pėr njė pushtues mongolian, avokati dhe tregtari Maury Kravitz u fiksua pas tij. Ai u nis pėr ekspeditė dhe mblodhi 1.5 milionė dollarė. Eksploruesit duruan mushkonjat dhe gjarpėrinjtė helmues nė Mongoli pėr dy vite, por veē skeleteve dhe poēeve nuk gjetėn asgjė tjetėr. Kėrkimet do tė fillojnė kėtė verė, me 250 mijė dollarė tė tjerė tė mbledhura.
http://strangeworldofmystery.blogspot.com/2009/08/genghis-khan-tomb.html
Dhoma e qelibartė

Njė nga kryeveprat e artit barok, Dhoma e qelibartė ishte njė dhuratė nga mbreti Frederick William I i Prusisė pėr Pjetrin e Madh nė vitin 1716. U vendos nė pallatin veror tė perandorit rus, Tsarskoye Selo. Muret ishin tė veshura me qelibar, pasqyra dhe mozaikė mermeri.
Njė ambasador britanik e pėrshkroi si mrekullia e tetė e botės. Kur nazistėt pushtuan Rusinė nė vitin 1941, muret gati nė tė rėnė nuk i mashtruan gjermanėt, tė cilėt e ēmontuan dhe e transportuan thesarin nė njė kėshtjellė nė Kalinigrad, Rusi pėr ta ekspozuar. Nė janar tė vitit 1945, dhoma u evakuua dhe thesari su pa mė. Disa thonė se thesari ėshtė fundosur me njė anije ruse nė vitin 1945.
ttp://beauxmondesdesigns.blogspot.com/2009/01/amber-room-at-catherines-palace.html
Varri i mbretereshes egjiptiane

Egjiptologėt e dinė mbretėresha Nefertitti ka jetuar nė shekullin e 14-tė pra Krishtit. Ajo u martua me faraonin Akhenaten dhe pati gjashtė vajza. Ata e dinė edhe si dukej falė njė busti tė famshėm. Por pėr shkak se varri i saj ende nuk ėshtė gjetur, ata se dinė si ka vdekur apo ēfarė i ndodhi.
Pas shekullit tė 12-tė tė mbretėrimit tė burrit tė saj, emri i saj zhduket nga tė dhėnat arkeologjike. Varrin e saj duan ta gjejnė tė gjithė, thotė Nicholas Reevens, njė egjiptolog nė Kolegjin Eton nė Mbretėrinė e Bashkuar. Jo vetėm pėr pasuritė qė pėrmban, por sepse Nefertiti ėshtė hallka e humbur, shton ai. Njė ekspeditė e vitit 2005 ka zbuluar shumė varreza tė tjera, po jo varrin e mbretėreshės sė mistershme.
http://dsc.discovery.com/news/2007/04/06/egypttomb_slide_03.html
Anija me e pasur e fundosur

"San Hose" ėshtė anija mė e pasur e fundosur nė histori. Kėtė e thotė Bob Cembrola, kuratori i historisė sė detit nė Kolegjin "U.S. Naval War" nė Newport. Pasi u thye nga njė skuadėr angleze larg bregdetit tė Kolumbisė nė vitin 1708, "San Jose" u fundos me 600 burra nė bord.
Thesari i anijes, i cili pėrfshin monedha ari dhe argjendi, do tė kishte njė vlerė nga 150 milionė deri nė 10 miliardė dollarėsh, varet se kė pyesni. Masa e thesarit ėshtė ēėshtja qė debatohet edhe sot. Vlerėsimet angleze tė kohės thonė vlerėn prej 50 milionė pesove spanjolle, ndėrsa Gabriel Garcia Marquez e rrit edhe mė shumė kėtė vlerė nė romanin "Dashuri nė kohėn e kolerės".
Vlera e thesarit sot varet nga sasia e parave me tė cilat do tė shkėmbeheshin. Legjenda "San Jose" i ka nxitur gjahtarėt e thesareve pėr vite. Nė vitin 1982, njė grup investitorėsh qė operojnė nėn emrin "Sea Search Armada", njoftoi se kishin gjetur galionin nė bregdetin e Kolumbisė.
//books.buyaustralian.com
Kėrkimet pėr Gralin e shenjtė
Ende nuk ėshtė e qartė se ēfarė ėshtė grali i shenjtė. Historianėt thonė se pėrmendet pėr herė tė parė nė vitin 1190 nė njė poemė tė Chretien nga Troja. Autori e pėrshkruan gralin, por kurrė nuk thotė se ēfarė ėshtė. Shkrimtarė tė mėvonshėm, mes tyre dhe Eucharist-i, e pėrshkruajnė si kupa qė Jezusi mbajti nė Darkėn e Fundit.
Nė fund tė shekullit tė 19-tė, grali u bė simbol misticizmi dhe rituali. Fakti qė historianėt mendojnė se ėshtė thjeshtė njė mjet i figurshėm, nuk i ka ndalur njerėzit ta kėrkojnė. Alfredo Barbagallo, njė skolar mesjetar italian, beson se Grali i shenjtė ndodhet nė katakombet nėn Bazilikėn e Shėn Lawrence, jashtė mureve tė Romės.
/www.virginmedia.com/movies/galleries/previews/indiana-jones-idols.php?ssid=7
Murali i famshėm i da Vinccit

Nė vitin 1503, Leonardo da Vinci u caktua tė dekorojė njė holl nė pallatin Vecchio nė Florence. Ai punoi atje pėr 18 muaj me njė mural tė Betejės sė Anghiari-t, qė u luftua nga trupat e Florentine-s nė vitin 1440.
Ai pėrdori vaj nė vend tė teknikės tradicionale tė afreskeve, para se ta linte tė papėrfunduar nė vitin 1506. Megjithėkėtė, bashkėkohėsit e da Vincit e konsiderojnė si kryevepra mė e madhe. Nė mes tė shekullit tė 16-tė, Cosimo de Medici punėsoi Giorgio Vasari-n tė rimodelojė hollin dhe murali humbi. Historianėt e dinė si duket nga skicat e hershme tė Da Vincit. Murali ka inspiruar kryeveprat e Rubens dhe Pikasos.
http://www.claudiocastellacci.com/articoli/il-dipinto-segreto-di-leonardo-il-vero-codice-da-vinci-e-il-suo-scopritore/
Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Guva mistike e Longmenit Kine
Guva Longmen ndodhet nė mes tė shkėmbinjve tė thepisur tė grykės Longmen, 12.5 kilometra nė periferi tė qytetit Lojan tė provincės Hėnan nė pjesėn qendrore tė Kinės. Nė grykėn nė mes tė dy maleve rrjedh lumi Jishui, prandaj quhej edhe gryka Jimen, dhe pas dinanstisė Tan filloi tė quhet Lomgmen.
Kėtu ka male tė mbuluara me blerime dhe ujė tė kulluar, klima ėshtė e butė, prandaj kėtu kanė qenė pėr vizitė shumė shkrimtarė nė kohėt e lashta. Kėtu ka shėmbinj cilėsor tė pėrshtatshėm pėr gdhendje, prandaj nė kohėt e lashta u hapėn shumė guva.
Guva Longmen bashkė me guvėn Mėgao tė qytetit Dunhuang tė provincės Gansu dhe guvėn Jungan tė qytetit Datong tė provincės Shansi pėrbėjnė 3 thesarė tė artit tė gdhendjes nė gur. Guva Longmen qė ka njė histori mbi 1500 vjeēare, filloi tė hapej nė periudhėn e perandorit Siao Ven Di tė dinastisė Vei verior (vitet 471-477), dhe pėrfundoi pas 400 vjetėve.
Nė guvėn Longmen 1 kilometėr tė gjatė nga jugu nė perėndim, ka 1300 shpella, 2345 dhomeza, 3600 mbishkrime nė stela, 50 pagoda budiste, 97 mijė statuja tė budave. Nė kėtė guvė janė pėrfaqėsuese shpella Bin Janxhong, tempulli Fėnsian dhe shpella Gujang.
Shpella Bin Janxhong ėshtė vepėr pėrfaqėsuese e dinasisė Vei veriore (vitet 386 - 512). Nė kėtė shpellė qė u ndėrtua brenda 24 vjetėve, ka 11 statuja tė budave, ndėr to mė kryesore ėshtė figura e Shikjamonit me fytyrė tė pashme dhe me shprehje tė natyrshme.
Para kėsaj statuje qendrojnė 2 luanė tė gurtė dhe dy buda tė buzėqeshura, tė buta dhe tė ēiltra. Nė kėtė shpellė ka edhe shumė skulptura tė budave tė gdhendura nė gur, budat e gdhendura nė realiev etj, tė cilat duken si tė gjalla. Nė tavanin janė gdhendjet e bukurosheve fluturuese.
Shpella Fėng Siansi ėshtė shpella mė e madhe e guvės Longmen dhe pėrfaqėson stilin artistik tė gdhendjes sė dinastisė Tan (vitet 618 - 904). Kjo shpellė ėshtė 30 metra e gjatė dhe 30 metra e gjerė.
Statujat nė kėtė shpellė pėrbėjnė njė tė tėrė artistike, ndėr to statuja e gdhendur Lushėna ėshtė njė vepėr artistike e pashoqe. Kjo skupturė e legante dhe pak e mbushur ėshtė 17 metra e gjatė. Sytė e saj tė menēur shikojnė pak poshtė dhe shikimet e saj takohen pikėrisht me vėshtrimet e adhuruesve tė saj, duke shkaktuar tronditje shpirtėrore me forcė tė saj tė pakufishme artistike.
Shpella Gujan u hap mė herėt dhe me pėrmbajtje mė tė pasura, ajo ėshtė shpellė tjetėr pėrfaqėsuese e periudhės sė dinansisė Vei verior. Nė kamaret e kėsaj shpelle ka shumė statuja me mbishtrime, ku janė shėnuar emrat e gdhendėsve, koha dhe arsyet e gdhendjes, duke shėrbyer si materiale tė ēmueshme pėr studimin e kaligrafisė dhe artit tė gdhendjes sė dinasisė Vei verior.
Nė kėtė shpellė janė ruajtur 20 vepra kaligrafike Longmen, si gur themeltar nė historinė e kaligfarfisė kineze. Kėto shkrime janė tė rregullta, tė forta dhe madhėshtore.
Nė guvėn Longmen janė ruajtur edhe shumė sende dhe materiale historike fetare, tė arteve tė bukura, kaligrafike, muzikore, tė veshjeve, farmaceutike, arkitekturale, tė komunikacionit kinez e tė huaj. Prandaj kjo guvė shėrben edhe si njė muze i madh artistik i gdhendjes nė gur.
Mė 30 nėntor 2000 guva Longmen u pėrfshi nė listėn e trashėgimive botėrore. Komiteti botėror i trashėgimive e vlerėson kėshtu: Shpellat dhe kamaret e guvės Longmen pasqyrojnė artin plastik mė tė shquar dhe me pėrmasa mė tė mėdha gjatė periudhės nga dinastia Vei verior nė dinansinė Tan (vitet 493 - 907). Kėto vepra artistike me tema fetare pėrfaqėsojnė majėn kulminante tė artit tė gdhendjes nė gur tė Kinės.
Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Mali i shenjte Emei dhe Buda e Madhe Leshan ne Kine

Mali Emei, i mbiquajtur mali Da Guanmin, gjendet nė Kinėn perėndimore nė zonėn kalimtare nga ultėsira Sėēuan nė rafshnaltėn e Tibetit. Maja e tij mė e lartė Van Fo Ding ėshtė 3099 metra mbi nivelin e detit. Mali Emei ėshtė i njohur me panoramat e bukur natyrore dhe me figurat e budave.
Mali Emei ndodhet nė zonėn e bashkimit tė shumė elementėve natyrorė.Nė kėtė mal ka 242 familje me 3200 lloje tė bimėve tė shkallės sė lartė, duke pėrbėrė 10% tė numrit tė pėrgjithshėm tė bimėve nė Kinė, ndėr to numri i bimėve qė rriten ose janė zbuluar nė malin Emei ka arritur nė 100.
Nė tė njėjtėn kohė nė malin Emei rrojnė edhe shumė kafshė tė rralla, deri mė sot janė zbuluar 2300 lloje. Mali Emei ėshtė terreni i rėndėsishėm i studimit tė zonave botėrore tė qenieve tė gjalla dhe tė problemeve tė tjera tė rėndėsishme.
tempulli Vannian
Mali Emei ėshtė njė nga 4 malet e shenjta e njohura budiste tė Kinės. Pėrhapja e budizmit, ndėrtimi dhe lulėzimi i tempujve i kanė shtuar kėtij mali ngjyrėn misterioze.
Kultura fetare, sidomos kultura budiste pėrbėn pjesėn kryesore tė kulturės historike tė tij, tė gjitha ndėrtesat, statujat, sendet budiste si dhe ritet, muzika dhe pikturat shprehin shijen e dėndur tė kulturės fetare. Nė malin Ėmei ngrihen shumė tempuj, ndėr ta mė tė njour janė tempulli Baoguo, tempulli Vannian dhe 6 tempuj tė tjerė.
http://www.hereischina.com/Features/emei/intro.htm
Buda e Madhe Leshuan
Buda e madhe Lėshan gjendet nė majėn Ēiluan, nė kohėt e lashtė quhej buda e madhe Maitreja, buda e madhe Gjiadin. Kjo budė filloi tė gdhendej nė vitin 713 nė fillim tė dinastisė Tan dhe pėrfundoi pas 90 vjetėve.
Kjo budė gjendet nė shpatin e malit dhe me fytyrė drejt lumit, ajo ėshtė buda mė e madhe shkėmbore qė ekziston sot nė botė, dhe thuhet se buda ėshtė aq e madhe sa mali.

Figura e budės 71 metra e lartė ėshtė ulur,me fytyrė tė pashme drejt lindjes, duke mishėruar madhėshtinė e kulturės sė dinastisė sė lulėzuar Tan. Nė tė dy anėt e budės nė jug e veri ka edhe 90 kamare me shtatore tė gurtė tė dinastisė Tan.
Gjatė afro 2 mijė vjetėve, mali EMei ka krijuar grumbulluar trashėgimi tė pasura kulturore qė karakterizohen nga budizmi. Trashėgimitė natyrore dhe kulturore nė malin EMei ka vlerė shumė tė madhe historike, kozmetike, turistike, tė kėrkimeve dhe pėrhapjes shkencore, dhe pėrbėjnė pasuri tė pėrbashkėt tė gjithė njerėzimit.
Nė vitin 1996 mali E Mei dhe Buda e madhe Leshan u pėrfshinė nė listėn e trshėgimive botėrore sipas kriterėve tė trashėgimive kulturore dhe natyrore. Komiteti i trashėgimive botėrore i vlerėson kėshtu: Nė shekullin e parė, nė majėn me panorama tė bukura tė malit EMei, u ndėrtua tempulli i parė budist.
Me ngritjen e tempujve tė tjerė pėrreth tij, kėtu ėshtė bėrė njė nga vendet e shenjta budiste. Gjatė shumė shekujve janė grumbulluar shumė pasuri kulturore, ndėr to mė e njohur ėshtė buda e madhe Lėshan nga drejtimi i bashkimit tė 3 lumenjve, qė ėshtė gdhendur nė shekullin e 8-tė nė shkėmbinj malorė.
Kjo budė 71 metra e lartė ėshtė buda mė e madhe nė botė. Mali E Mei ėshtė i njohur edhe me llojshmėrinė e pasur tė qenieve dhe bimėve, nga bimėt subtropikale deri halorė malorė, disa pemė kanė rrojtur mbi 1 mijė vjet
http://hill-temples.blogspot.com/2009/06/leshan-giant-buddha.html

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Ideatoret e rinovimit mendor
Edituar pėr herė tė fundit nga estilen nė 11.10.10 8:42, edituar 1 herė gjithsej

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Nje shpikje fantastike nga nje i pashkolluar.
Edituar pėr herė tė fundit nga estilen nė 11.10.10 8:44, edituar 1 herė gjithsej

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
hfffh
Edituar pėr herė tė fundit nga estilen nė 11.10.10 9:02, edituar 1 herė gjithsej

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Jo vetem mistere dhe histori por dhe pak argetim...
Eshte e vertete apo nje montim....?
Eshte e vertete apo nje montim....?

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Tempulli i Qiellit ne Pekin.

Po tė keni mundėsi tė vizitoni Pekinin, duhet tė shkoni patjetėr nė Murin e Madh Kinez, nė Pallatin perandorak dimėror, nė Pallatin perandorak verore dhe nė Tempullin e qiellit, sepse tė keto objekte pėrfaqėsojnė nivelin mė tė lartė tė ndėrtesave tė lashta kineze.
Ndėr ta Tempulli i qiellit ėshtė njė grup ndėrtesash me pėrmasat mė tė mėdha qė janė ruajtur mė te plota nė Kinė. Pėr tė kėrkuar rėnien e shiut dhe qetėsinė shoqėrore, perandorėt e dinastive tė ndryshme organizonin ēdo vit ceremoni tė lutjeve para qiellit, tokės, diellit dhe hėnės, si dhe para maleve dhe lumenjve, ndėr to mė solemne ishte ceremonia e lutjes para qiellit.
Perandorėt kinezė sundonin banorėt e thjeshtė dhe qeverisnin shtetin nė emėr tė bijve tė qiellit. Vetėm ata gėzonin privilegjin tė organizonin ceremoninė e lutjes para qiellit. Tempullii qiellit u ndėrtua nė vitin 1420, ku perandorėt e dinastive Min dhe Ēin (vitet 1368 - 1911) organizonin ceremoninė e lutjes.
Tempulli i qiellit ndodhet nė jug tė qytetit tė Pekinit dhe ėshtė 4 herė mė i madh se qyteti i ndaluar. Muri mė nė jug i Tempullit tė qiellit nė formė tė katrores simbolizon Tokėn, kurse muri mė nė veri i tij nė formė tė gjysmėrrethit simbolizon Qiellin, ky mendim ka ardhur qė nė kohėt e lashta.
Tempulli i qiellit ndahet nė dy pjesė, pjesė e brendshme dhe pjesė e jashtme. Ndėrtesat kryesore tė tij janė pėrqendruar nė pjesėt jugore dhe veriore tė boshtit qendror tė tempullit, nė jug gjendet kodrina e rrumbullakėt prej guri Juanēiu me 3 shkallė tė rrethuara me parmakė tė gurta, ku perandorėt organizonin ceremoni solemne tė lutjes para qiellit.
Kėto ceremoni organizoheshin nė pėrgjithėsi nga vetė perandorėt nė tė gdhirė tė datės 22 dhjetor sipas kalendarit bujqėsor kinez. Para kėsaj kodrine ishin varur fenerė tė mėdhenj, me njė qiri mbi 1 metėr tė gjatė brenda secilit.
Nė jug-lindje tė kėsaj kodrine janė njė rresht vazosh tė temjanėve, ku digjeshin bagėti dhe pėlhur mendafshi si dhuratė pėr qiellin. Ceremonitė e shoqėruara me gonge dhe daulle ishin shumė madhėshtore dhe serioze.
Nė veri tė kodrinės, ėshtė Kupa e qiellit perandorak Huang Qiongyu , ku ėshtė vendosur pllaka e shenjtė kushtuar qiellit. Muri i rrumbullaktėt qė e rrethon Kupėn e qiellit ėshtė mur i njohur i jehonės.

Kupa e qiellit perandorak Huang Qiongyu
Ky mur ėshtė shumė i ēuditshėm, kur flet ti nė njė anė tė murit, mund tė dėgjohet qart zėri yt nė anėn tjetėr. Njė grup tjetėr ndėrtesash ėshtė pallati i madh i rrumbullakėt Qinian me 3 streha, i ndėrtuar nė njė bazament tė rrumbullakėt tė gurtė me 3 shkallė.
Nga heroglifet kineze Qinian kuptohet se kėtu ishte terreni i organizimit tė ceremonisė sė lutjes pėr korrje tė bollshme nė verė. Ndėrtimi i kėtij pallati ka tė bėjė me kulturėn agroteknike.
Thuhet se 4 shtyllat e gjata nė pallat pėrfaqėsojnė stinat e pranverės, verės, vjeshtės dhe dimrit, nė kohėt e lashta kinezėt kishin ndarė njė ditė nė 12 pjesė, prandaj 12 shtylla tė shtresės sė parė simbolizojnė 12 pjesėt e ditės, kurse 12 shtyllat e shtresės sė mesme simbolizojnė 12 muajt e vitit, kėto 24 shtylla pėrfaqėsojnė 12 periudha tė vitit sipas kalendarit bujqėsor kinez.
Brenda portės perėndimore tė Tempullit tė qiellit ishte edhe njė ndertesė banimi e valltarėve dhe instrumentuesve dhe njė stallė e bagėtive. Nė ndėrtimin e kėtij tempulli mjeshtrat kinezė kanė treguar forcėn e tyre tė pakufishme krijuese.
Kėshtu p.sh. nė pėrdorimin e ngjyrave, nė ndėrtesat e pallateve perandorake pėrdoreshin kryesisht tjegulla tė smaltuara tė verdha nė simbolin perandorak. Nė ndėrtesat e tempullit u pėrdor ngjyra blu si ngjyra kryesore.
Si pjesa e sipėrme e murit tė jehonės, ēatitė e Kupės sė qiellit perandorak Huan Qiongyu dhe tė pallatit Qinian, ashtu dhe ēatitė e pallateve tė tjera janė mbulluara me tjegulla tė smaltuara tė ngjyreės blu.
Nė vitin 1998, tempulli i qiellit u pėrfshi nė listėn e trashėgimive botėrore. Komiteti i trashėgimeve botėrore e vlerėsoi atė duke thėnė se tempulli i qiellit si njė grup mė i madh ndėrtesash tė lashta pėr organizimin e ceremonive tė lutjeve, ėshtė e njohur nė botė me shpėrndarjen racionale,me konstrukcion tė ēuditshėm dhe me zbukurimet e bukura.
Ai jo vetėm zė njė pozitė tė rėndėsisme nė historinė arkitekturale tė Kinės, por ėshtė edhe njė trashėgimi e ēmuar e artit arkitektuaral botėror.

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Pallati perandorak dimėror i Pekinit

Nė qendėr tė qytetit tė Pekinit, kryeqytet i Kinės, gjendet qyteti i ndaluar, ose Pallati perandorak dimėror, i njohur nė mbarė botėn, njė grup ndėrtesash tė lashta, tė praruara, serioze dhe misterioze.
Ky pallat ėshtė njė margaritar nė ndėrtesat e lashta perandorake tė Kinės dhe grup ndėrtesash me konstrukcion drusor dhe me pėrmasat mė tė mėdha qė janė ruajtur te plota tani nė botė.
Nė vitin 1987, ai u radhit nė Listėn e trashėgimive botėrore. Pallati perandorak dimėror i Pekinit filloi ndėrtimin e tij nė vitin 1406 me dekretin e perandorit tė 2-tė Ēu Li tė dinastisė Min, dhe punimet e ndėrtimit pėrfunduan brenda 14 vjetėve.
Gjatė 500 vjetėve, deri nė vitin 1911 kur u pėrmbys dinastia e fundit Ēing, kėtu kishin banuar dhe punuar 24 perandorė. Ky pallat ėshtė i rrallė nė botė nga pėrmasat e mėdha, nga stili i bukur, nga ndėrtimi i mrekullueshėm dhe zbukurimi luksoz.
Ky pallat zė njė sipėrfaqe prej 720 mijė metrash katrore, ėshtė 1 mijė metra i gjatė nga jugu nė veri dhe 800 metra i gjerė nga lindja nė perėndim, ai ėshtė rrethuar nga tė 4 anėt me muret mbi 10 metra tė larta, jashtė kėtyre mureve rrjedh kanali i mbrojtjes sė qytetit mbi 50 metra i gjatė.
Ndėrtesat e kėtij pallati janė ndėrtuar rreptėsisht sipas rendit, rregullave politike dhe riteve tė perandorisė feudale. Struktura, pėrmasa, forma, ngjyra dhe zbukurimi i ndėrtesave mishėrojnė fuqinė dhe gradat e pushtetit perandorake.

Mė tėrheqėse janė 3 pallatet, pallati Taihė, pallati Zhonghė dhe pallati Baohė, ku perandorėt ushtronin tė drejtat e tyre sunduese dhe zhvilloheshin ceremoni madhėshtore. Pallati Tajhė, ndėrtesa mė madhėshtore ėshtė qendėr e qytetit tė ndaluar, ku gjendej froni i perandorėve.

Pallati Taihė 40 metra i lartė, ndėrtesa mė e lartė nė qytetin e ndaluar ėshtė ndėrtuar mbi shkallėt e bardha 8 metra tė larta, nė veri tė njė sheshi tė madh 30 mijė metra katrore.

Nė kulturėn kineze dragoi ėshtė simboli i pushtetit perandorak, perandori quhej biri i dragonjve, prandaj pallati Tajhė ishte i zbukuar me figurat e 13 mijė dragonjve. Nė Pallatin dimėror perandorak tė Pekinit numėrohen 9999.5 dhoma.
Njerėzit e kohėve tė lashta ishin tė mendimit se nė pallatin e perandorit tė qiellit kishte 10 mijė dhoma, perandori, bir i perandorit tė qiellit nuk mund tė kishte aq sa kishte i ati, kėshtu kishte gjysmė dhome mė pak. Nė kėto ndėrtesa madhėshtore ėshtė pėrqendruar menēuria e pashoqe e popullit punonjės.
Si struktura ashtu edhe ēatitė e ndėrtesave tė ndryshme, zbukurimet nė portat, nė derat dhe nė muret shprehin mendimet krijuese tė mrrekullueshme. P.sh. bazamenti i bardhė prej guri e bėri pallatin Tajhė mė madhėshtor dhe mė bukur dhe tė ruhet nga lagėshtira.
Pajisjet pėr kulimin e ujrave nė kėtė bazament janė zbukuruar me figurat e mbi 1 mijė dragonjve. Kur binte shiu, uji dilte nga goja e dragonjve, duke krijuar njė tablo madhėshtore.
Ndėrtesat e kėtushme janė drusore, prandaj ndėrtuesit morėn shumė masa pėr ruajtjen e tyre nga zjarri. P.sh. kėtu ka 4 radha dhomash tė mbushura me pllaka guri, duke shėrbyer si muret e ndalimit tė zjarrit, nė oborr kishte 308 rezervuarė uji prej bronxi qė pėrdoreshin si zjarrfikės.
Pėr ndėrtimin e kėtyre ndėrtesave ishin rekrutuar 10 mijė punėtorė mjeshtėr dhe 1 milion krahė pune, materialet e ndėrtimit vinin nga krahinat e ndryshme tė Kinės, bile nga provinca kufitare Junan nė pjesėn jug-perėndimore tė vendit.
Nė kėtė pallat perandorak ruheshin mbi 1 milion objekte kulturore tė ēmueshme, shifėr kjo pėrbėri 1 tė gjashtėn e numrit tė pėrgjithshėm tė objekteve kulturore tė mbarė vendit, shumė prej tyre janė gjėra tė ēmuara tė pashoqe.
Nė vitet 80 tė shekullit tė kaluar, qeveria kineze ndėrtoi njė depo nėntokėsor me 100 dhoma, ku ruhen sendet e ēmueshme tė kėtij pallati. Ndėrtesat madhėshtore tė Pallatit perandorak dimėror tė Pekinit janė simboli i kulturės sė shkėlqyer tė Kinės.
Arkitektėt kinezė e tė huaj janė tė njė mendimi se projektimi dhe ndėrtimi i kėtij pallati janė njė kryevepėr e rallė nė botė, qė shėnon traditėn e lashtė kuturore tė Kinės dhe manifeston arritjet e shquara tė ndėrtuesve kinezė para 500 vjetėve.
Ky pallat ka ekzistuar mbi 580 vjet, njė pjesė e ndėrtesave tė saj janė vjetruar, dhe vitet e fundit kanė ardhur pėr vizitė nė kėtė pallat mbi 10 milionė turistė nė vit. pėr ruajtjen e mirė tė pallatit, qeveria kineze filloi qė nga viti 2003 restaurimin e gjithanėshėm tė tij. Mėsohet se kjo punė do tė zgjatė 20 vjet.

Nė qendėr tė qytetit tė Pekinit, kryeqytet i Kinės, gjendet qyteti i ndaluar, ose Pallati perandorak dimėror, i njohur nė mbarė botėn, njė grup ndėrtesash tė lashta, tė praruara, serioze dhe misterioze.
Ky pallat ėshtė njė margaritar nė ndėrtesat e lashta perandorake tė Kinės dhe grup ndėrtesash me konstrukcion drusor dhe me pėrmasat mė tė mėdha qė janė ruajtur te plota tani nė botė.
Nė vitin 1987, ai u radhit nė Listėn e trashėgimive botėrore. Pallati perandorak dimėror i Pekinit filloi ndėrtimin e tij nė vitin 1406 me dekretin e perandorit tė 2-tė Ēu Li tė dinastisė Min, dhe punimet e ndėrtimit pėrfunduan brenda 14 vjetėve.
Gjatė 500 vjetėve, deri nė vitin 1911 kur u pėrmbys dinastia e fundit Ēing, kėtu kishin banuar dhe punuar 24 perandorė. Ky pallat ėshtė i rrallė nė botė nga pėrmasat e mėdha, nga stili i bukur, nga ndėrtimi i mrekullueshėm dhe zbukurimi luksoz.
Ky pallat zė njė sipėrfaqe prej 720 mijė metrash katrore, ėshtė 1 mijė metra i gjatė nga jugu nė veri dhe 800 metra i gjerė nga lindja nė perėndim, ai ėshtė rrethuar nga tė 4 anėt me muret mbi 10 metra tė larta, jashtė kėtyre mureve rrjedh kanali i mbrojtjes sė qytetit mbi 50 metra i gjatė.
Ndėrtesat e kėtij pallati janė ndėrtuar rreptėsisht sipas rendit, rregullave politike dhe riteve tė perandorisė feudale. Struktura, pėrmasa, forma, ngjyra dhe zbukurimi i ndėrtesave mishėrojnė fuqinė dhe gradat e pushtetit perandorake.

Mė tėrheqėse janė 3 pallatet, pallati Taihė, pallati Zhonghė dhe pallati Baohė, ku perandorėt ushtronin tė drejtat e tyre sunduese dhe zhvilloheshin ceremoni madhėshtore. Pallati Tajhė, ndėrtesa mė madhėshtore ėshtė qendėr e qytetit tė ndaluar, ku gjendej froni i perandorėve.

Pallati Taihė 40 metra i lartė, ndėrtesa mė e lartė nė qytetin e ndaluar ėshtė ndėrtuar mbi shkallėt e bardha 8 metra tė larta, nė veri tė njė sheshi tė madh 30 mijė metra katrore.

Nė kulturėn kineze dragoi ėshtė simboli i pushtetit perandorak, perandori quhej biri i dragonjve, prandaj pallati Tajhė ishte i zbukuar me figurat e 13 mijė dragonjve. Nė Pallatin dimėror perandorak tė Pekinit numėrohen 9999.5 dhoma.
Njerėzit e kohėve tė lashta ishin tė mendimit se nė pallatin e perandorit tė qiellit kishte 10 mijė dhoma, perandori, bir i perandorit tė qiellit nuk mund tė kishte aq sa kishte i ati, kėshtu kishte gjysmė dhome mė pak. Nė kėto ndėrtesa madhėshtore ėshtė pėrqendruar menēuria e pashoqe e popullit punonjės.
Si struktura ashtu edhe ēatitė e ndėrtesave tė ndryshme, zbukurimet nė portat, nė derat dhe nė muret shprehin mendimet krijuese tė mrrekullueshme. P.sh. bazamenti i bardhė prej guri e bėri pallatin Tajhė mė madhėshtor dhe mė bukur dhe tė ruhet nga lagėshtira.
Pajisjet pėr kulimin e ujrave nė kėtė bazament janė zbukuruar me figurat e mbi 1 mijė dragonjve. Kur binte shiu, uji dilte nga goja e dragonjve, duke krijuar njė tablo madhėshtore.
Ndėrtesat e kėtushme janė drusore, prandaj ndėrtuesit morėn shumė masa pėr ruajtjen e tyre nga zjarri. P.sh. kėtu ka 4 radha dhomash tė mbushura me pllaka guri, duke shėrbyer si muret e ndalimit tė zjarrit, nė oborr kishte 308 rezervuarė uji prej bronxi qė pėrdoreshin si zjarrfikės.
Pėr ndėrtimin e kėtyre ndėrtesave ishin rekrutuar 10 mijė punėtorė mjeshtėr dhe 1 milion krahė pune, materialet e ndėrtimit vinin nga krahinat e ndryshme tė Kinės, bile nga provinca kufitare Junan nė pjesėn jug-perėndimore tė vendit.
Nė kėtė pallat perandorak ruheshin mbi 1 milion objekte kulturore tė ēmueshme, shifėr kjo pėrbėri 1 tė gjashtėn e numrit tė pėrgjithshėm tė objekteve kulturore tė mbarė vendit, shumė prej tyre janė gjėra tė ēmuara tė pashoqe.
Nė vitet 80 tė shekullit tė kaluar, qeveria kineze ndėrtoi njė depo nėntokėsor me 100 dhoma, ku ruhen sendet e ēmueshme tė kėtij pallati. Ndėrtesat madhėshtore tė Pallatit perandorak dimėror tė Pekinit janė simboli i kulturės sė shkėlqyer tė Kinės.
Arkitektėt kinezė e tė huaj janė tė njė mendimi se projektimi dhe ndėrtimi i kėtij pallati janė njė kryevepėr e rallė nė botė, qė shėnon traditėn e lashtė kuturore tė Kinės dhe manifeston arritjet e shquara tė ndėrtuesve kinezė para 500 vjetėve.
Ky pallat ka ekzistuar mbi 580 vjet, njė pjesė e ndėrtesave tė saj janė vjetruar, dhe vitet e fundit kanė ardhur pėr vizitė nė kėtė pallat mbi 10 milionė turistė nė vit. pėr ruajtjen e mirė tė pallatit, qeveria kineze filloi qė nga viti 2003 restaurimin e gjithanėshėm tė tij. Mėsohet se kjo punė do tė zgjatė 20 vjet.

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Ishulli qytet ''fantazme''

Nga fundi i shekullit tė 19-tė nė ishullin Hashima afėr Nagasakit, nė Japoni u zbuluan rezerva tė mėdha qymyri. Mitsubishi Corporation, e cila administronte nxjerrjen e qymyrit, bleu ishullin nė vitin 1890 dhe filloi nxjerrjen e qymyrit.
Kompania ndėrtoi pėr minatorėt nė ishull njė qytet tė tėrė me 10 komplekse shumėkatėshe, por edhe shkolla, restorante dhe kazino. Tė gjitha rrethohen nga njė mur mbrojtės. Ishulli megjithėse nuk ishte i madh (vetėm 1 km² jetoi vite tė arta. Ishulli ne vitet 1960 arriti tė ketė 5259 banore - e habiteshme 1.391 banore nė 10.000 metra katror, duke u bėrė ishulli me dendėsinė mė tė lartė nė botė tė popullsisė.
Por, minierat e qymyrit qė vazhdimisht pėrparonin deri nė thellėsi tė detit, pas disa vitesh filluan tė shteronin dhe ishulli filloi dalėngadalė tė braktisej dhe nė vitin 1974 u mbyll pėrfundimisht. Sot ishulli mbetet i shkretė, ndėrtesat shkatėrrohen dhe vendasit e quajnė Ishull fantazmė.
Vitet e fundit bėhen pėrpjekje pėr tu shfrytėzuar pėr turizmin, por pėr tė qenė i sigurt pėr vizitorėt dhe banuesit do tė nevojiten shumė kapitale dhe kohė e gjatė. Bėhet gjithashtu pėrpjekje qė ky ishull tė bėhet monument i trashėgimisė botėrore tė UNESCO-s.
http://googlesightseeing.com/2007/04/hashima-abandoned-island/

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Oxana Malaya,Vajza ''Qen''

Oxana Malaya ka lindur mė 4 nėntor 1983 nė fshatin e ri Blagoveshchenka (Благовещенка Новая) te Ukraines. Nė moshėn 3 vjecare ajo u braktis perfundimisht nga prinderit alkooliste,ku jetoi me qente nė oborrin e pasme te shtepise.
Malaya tregon: "ishin shumė fėmijė. Ne nuk kishim shtretėr tė mjaftueshme per te fjetur, kėshtu qė unė shkova tek stela e qenit e te jetoja me te''.
Banoret e lagjes thone per te-Endej nėper lagje, ajo hante mbeturina te kalbura, dhe mish te gjallė. Dhe askush nuk do ta mėsonte ate me zakonet dhe gjuhen njerėzore,keshtu e ajo ju kthye perfundimisht jetes me qente.
" Kur unė dua te flas me te, ajo fillon te leh, dhe unė do ta pėrsėris kete disa here,por Oxana perseri pergjigjet me te lehura.. Kjo ishte mėnyra jonė e komunikimit." tregon nje banor tjeter i fshatit te saj.
Pas kesaj jete,Oxana u largua perfundimisht nga stela ku jetonte dhe filloi te shkonte e lire kudo me qente,te ecte me kater gjymtyret,te lehte e te ushqehej si ata.Nuk fliste asgje nga gjuha njerzore,ajo u kthye nje femije i eger.

Pas 5 vjetesh,ne moshen tete vjecare, Oxana u gjet. Autoritetet ishin tė tronditur pėr tė parė atė drejtimin te jetes se saj, llapiste ushqimin dhe kruhej shume fort nga pleshtat. Nė qoftė se ajo kishte njė kruarje pas veshit tė saj, ajo kete veprim e kryente me kėmbėn e saj,njelloi si qeni.
Specialistėt filluan tė jepnin mėsim te gjuhės se saj,duke treguar nje zemėrgjerėsi sociale te jashtezakoneshme. Edhe pse ajo duket sikur i kupton fjalėt e njerezve, ajo pėrgjigjet me rrokje njėfjalėshe.Ajo ju shmangej fėmijėtve te tjerė, por ishte shume prirur per te favorizuar shoqerine e qenve.
Sot, pas viteve tė arsimit special, Oxana Malaya flet dhe vepron si njė njeri normal, por disa tipare tė kafshes se qenit ,kane mbetur thellė te rrėnjosura nė psikologjinė e saj. Nė kohė stresi ajo kthehet nė tė kaluarėn e saj. Dhe ajo akoma fle dhe i pelqen te bėj si njė qen.
Fizikisht ajo ėshtė e shėndetshme. Ajo ėshtė e fortė pėr moshen e saj dhe ka shume akses ne nuhatje,dėgjim dhe shikim.Sic mund tė pritet, ajo vazhdon te kete ''njė rrugė me kafshėt'', kujdeset pėr lopėt nė njė fermė afėr dhe merret me hortikulturės(pemtari), ajo mė nė fund perfiton dicka nė kopshtin e fermes..
Por psikologu Lyn Fry thotė se mosha mendore e Oxanes ėshtė vetėm 6 vjecare.",megjithse eshte 27 vjecare.Dr Vladimir Nagorni pajtohet me kete deklarim, duke thėnė: "Ne duhet ti gjejnė asaj njė profesion tė duhur pėr tė, qe ajo tė pėrqėndrohet menderisht dhe te shkeputet nga qentė dhe kafshėt,pra ajo te kete njė lloj okupimi tė dobishem. Por te gjithe psikologet arrijne ne perfundimin ,se ajo nuk do tė konsiderohet asnjehere si njė person normal."
Edukimi i Oxana Malaya ka dhėnė shumė cilėsi te admirueshme qė vetėm ata qe merren me te mund ta njohin. "Ajo ka njė sens humori," thotė z. Fry. "Asaj i pėlqen tė jetė nė qendėr tė vėmendjes,dhe mundohet per ti bėrė njerėzit tė qeshin."
http://www.dogsinthenews.com/stories/060925b.php

Oxana Malaya ka lindur mė 4 nėntor 1983 nė fshatin e ri Blagoveshchenka (Благовещенка Новая) te Ukraines. Nė moshėn 3 vjecare ajo u braktis perfundimisht nga prinderit alkooliste,ku jetoi me qente nė oborrin e pasme te shtepise.
Malaya tregon: "ishin shumė fėmijė. Ne nuk kishim shtretėr tė mjaftueshme per te fjetur, kėshtu qė unė shkova tek stela e qenit e te jetoja me te''.
Banoret e lagjes thone per te-Endej nėper lagje, ajo hante mbeturina te kalbura, dhe mish te gjallė. Dhe askush nuk do ta mėsonte ate me zakonet dhe gjuhen njerėzore,keshtu e ajo ju kthye perfundimisht jetes me qente.
" Kur unė dua te flas me te, ajo fillon te leh, dhe unė do ta pėrsėris kete disa here,por Oxana perseri pergjigjet me te lehura.. Kjo ishte mėnyra jonė e komunikimit." tregon nje banor tjeter i fshatit te saj.
Pas kesaj jete,Oxana u largua perfundimisht nga stela ku jetonte dhe filloi te shkonte e lire kudo me qente,te ecte me kater gjymtyret,te lehte e te ushqehej si ata.Nuk fliste asgje nga gjuha njerzore,ajo u kthye nje femije i eger.

Pas 5 vjetesh,ne moshen tete vjecare, Oxana u gjet. Autoritetet ishin tė tronditur pėr tė parė atė drejtimin te jetes se saj, llapiste ushqimin dhe kruhej shume fort nga pleshtat. Nė qoftė se ajo kishte njė kruarje pas veshit tė saj, ajo kete veprim e kryente me kėmbėn e saj,njelloi si qeni.
Specialistėt filluan tė jepnin mėsim te gjuhės se saj,duke treguar nje zemėrgjerėsi sociale te jashtezakoneshme. Edhe pse ajo duket sikur i kupton fjalėt e njerezve, ajo pėrgjigjet me rrokje njėfjalėshe.Ajo ju shmangej fėmijėtve te tjerė, por ishte shume prirur per te favorizuar shoqerine e qenve.
Sot, pas viteve tė arsimit special, Oxana Malaya flet dhe vepron si njė njeri normal, por disa tipare tė kafshes se qenit ,kane mbetur thellė te rrėnjosura nė psikologjinė e saj. Nė kohė stresi ajo kthehet nė tė kaluarėn e saj. Dhe ajo akoma fle dhe i pelqen te bėj si njė qen.
Fizikisht ajo ėshtė e shėndetshme. Ajo ėshtė e fortė pėr moshen e saj dhe ka shume akses ne nuhatje,dėgjim dhe shikim.Sic mund tė pritet, ajo vazhdon te kete ''njė rrugė me kafshėt'', kujdeset pėr lopėt nė njė fermė afėr dhe merret me hortikulturės(pemtari), ajo mė nė fund perfiton dicka nė kopshtin e fermes..
Por psikologu Lyn Fry thotė se mosha mendore e Oxanes ėshtė vetėm 6 vjecare.",megjithse eshte 27 vjecare.Dr Vladimir Nagorni pajtohet me kete deklarim, duke thėnė: "Ne duhet ti gjejnė asaj njė profesion tė duhur pėr tė, qe ajo tė pėrqėndrohet menderisht dhe te shkeputet nga qentė dhe kafshėt,pra ajo te kete njė lloj okupimi tė dobishem. Por te gjithe psikologet arrijne ne perfundimin ,se ajo nuk do tė konsiderohet asnjehere si njė person normal."
Edukimi i Oxana Malaya ka dhėnė shumė cilėsi te admirueshme qė vetėm ata qe merren me te mund ta njohin. "Ajo ka njė sens humori," thotė z. Fry. "Asaj i pėlqen tė jetė nė qendėr tė vėmendjes,dhe mundohet per ti bėrė njerėzit tė qeshin."
http://www.dogsinthenews.com/stories/060925b.php

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Pallati Budara i Lamajve ne Tibet

Pallati Budara i ndėrtuar nė malin Hongshan nė qendėr tė qytetit Lhasa tė Rajonit Autonom tė Tibetit ėshtė shumė madhėshtor dhe quhet margaritar nė ēatinė e botės, ai ėshtė pėrfaqėsues i shquar i artit arkitektural tė Tibetit dhe njė nga ndėrtesat mė tė njohura antike tė Kinės.
Nė pallatin Budara, Lamat e brezave tė ndryshme tibetiane kanė zhvilluar dhe zhvillojnė aktivitetet politike, fetare dhe banojnė. Ajo ėshtė edhe ndėrtesa mė e lartė qė ekziston tani nė Tibet.
Sipas shėnimeve tė dokumenteve, pallati Budara filloi tė ndėrtohej nė periudhėn e mbretit Sonzan Ganbu tė mbretėrisė Tufan nė shekullin e 7-tė, atėherė quhej pallati Hongshan. Ky pallat i rrethuar me 3 radha mure nga tė 4 anėt, me 1 mijė dhoma, ka qenė qendėr politike e mbretėrisė Tufan. Nė shekullin e 9-tė, mbretėria Tufan u shpėrnda dhe Tibeti u kadantis nė trazira tė gjata tė luftės dhe pallati Honshang nuk u pėrdor mė.
Duke filluar nga viti 1645, Dalaj Lama e 5-tė e rindėrtoi pallatin Budara dhe punimet e rindėrtimit pėrfudnuan brenda 50 vjetėve, mė vonė ai ėshtė zgjeruar pandėrprerė brenda 300 vjetėve. Nga pamja e jashtme pallati Budara ka 13 kate, ėshtė 110 metra i lartė.
Ky pallat ka strukturė tė gurtė dhe drusore, muret 5 metra tė trasha janė ndėrtuar me granite, bazamenti ishte shumė i thellė deri nė shtresėn shkėmbore dhe nė pjesėn e jashtme tė mureve u mbushėn me hekur tė shkrirė, pėr tė forcuar aftėsinė e tij rezistente dhe nė ēatinė e tij janė zbukuruar me figura tė arta, duke zgjidhur nė mėnyrė tė mrekullueshme problemin e ruajtjes nga rrufetė.
Gjatė qindrave vjetėve ai u ka rezistuar provave tė rrufeve dhe tėrmeteve. Pallati Budara pėrbėhet nga shtėpia e bardhė nė lindje (vendbanimi i Dalai Lamas), shtėpia e kuqe nė pjesėn e mesme dhe shtėpia e bardhė nė perėndim. Pėrpara shtėpisė sė kuqe ngrihet njė mur i bardhė, pėr tė varur portretet e mėdha tė budave nė ditėt e festave budiste.
Ndėrtesat e periudhave tė ndryshme tė kėsaj shtėpie janė ngritur nė mėnyrė tė mrekullueshme sipas relievit vendės, duke e bėrė atė shumė madhėshtor dhe shumė harmonik dhe duke arritur nivelin shumė tė lartė estetik tė artit arkitektural.
Shtėpia e kuqe ėshtė ndėrtesa kryesore e pallatit Budara, ku janė vendosur eshtrat e Dalai Lamave tė brezave tė ndryshme dhe salla tė praktikės budiste, mė e mira ėshtė salla e eshtrave tė Dalai Lamas sė 5-tė Luosan jiaco, e cila ėshtė 15 metra e lartė, me bazament katror dhe me majė tė rrumbullakėt, eshtrat e Dalai Lamas sė 5-tė janė ruajtur mirė me substancė aromatike, me lule tė kuqe tibetiane etj.
Kjo sallė ėshtė praruar me njė shtresė ari me njė peshė prej 3724 kilogramesh dhe ėshtė e veshur me shumė gurė diamanti, gurė tė ēmuar tė ndryshėm dhe brenda janė vendosur shumė sende pėr ceremoni tė ndryshme budiste. Salla perėndimore 6 metra e lartė ėshtė ndėrtesa mė e madhe e shtėpisė sė kuse, ajo pėrbėhet nga 48 shtylla tė larta druri.
Nė kėtė ndėrtesė ėshtė aplikuar struktura qė pėrdoret shpesh nė ndėrtesat e kombėsisė Hane dhe ka shumė statuja tė budave, tė luanėve, elefanėve etj. prej druri.
Gjatė ndėrtimit nė shekullin e 17-tė dhe zgjerimit tė vonėshėm tė pallatit Budara, shumė mjeshtra tibetianė ndėrtuan salla tė mėdha dhe tė vogla, koridore, galeri tė ndryshme me dhjetra mijė fresko tė bukura, me temė tė ndryshme, me pėrmbajtje tė pasura, qė pasqyrojnė personat dhe tregimet historike, tregimet budiste, ndėrtesat, zakonet e shprehitė e banorėve, jetėn sportive, argėtuese etj.
Kėto janė vepra artistike me vlerė shumė tė madhe nė pallatin Budara.
Krahas kėtyre, kėtu janė ruajtur edhe shumė piktura tė pas shekullit tė 17-tė dhe shumė skulptura prej guri, druri dhe monemente historike, qilima tibetiane, sende porcelani dhe qeramike, zbukurime nefriti dhe punime tė tjera artizanale tibetiane.
Keto kane jo vetėm kanė vlerė tė madhe artistike, por edhe pasqyrojnė historinė e shkėmbimeve miqėsore dhe kulturore midis kombėsisė tibetiane dhe kombėsisė Hane dhe kombėsive tė tjera tė Kinės gjatė mė shumė se 1000 vjetėve. Si margaritar nė ēatinė e botės, pallati Budara ėshtė i njohur me strukturėn, ndėrtimin drusor, me shkrirjen metalike, me piktura, skulptura etj.
Ai pasqyron teknikėn e lartė tė mjeshtrave tibetianė si forcė kryesore dhe tė kombėsive Hane, mongole, Manēure etj si dhe sukseset e mėdha tė arritura nė artin arkitektural tė tibetianėve. Nė vitin 1994, Pallati Budara u pėrfshi nė listėn e trashėgimive botėrore nga UNESKO-ja e OKB-sė.

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
A kane ekzistuar dhe a ekzistojne '' perbindshat'' njerzore...?
Po, thote revista 'Forbes'.Ata ekzistojne midis nesh dhe me emra konkrete.Sipas kėsaj reviste, nuk ėshtė nevoja pėr fantazi tė madhe dhe pėr pėrbindėsha mitologjikė sepse krijesat mė tė frikshme gjenden mes nesh.Ja nje listim po sipas kesaj reviste
Glenn Beck
Komentator politik, drejtues televiziv e radiofonik

Ky demagog lajmesh kap shifra tė mėdha tė numrit tė shikuesve e tė dėgjuesve, ėshtė kthyer nė njė figurė provokative qė sipas revistės Forbes pėrdor si armė kryesore lotėt e krokodilit
Rod Blagojevich
Ish-senatori i Illinoisit

Senatori i turpėruar dhe i pezulluar i Illinoisit bėn pjesė nė listėn e njerėzve mė tė frikshėm tė vitit. E tė frikshėm e bėn mungesa e frikės sė tij pėr tu pėrzier nė afera tė tilla tė jashtėligjshme.
Bernie Madoff
Ish-kreu i NASDAQ, krijuesi i skemės Ponzi

Ky e meriton tė jetė nė listėn e njerėzve mė tė frikshėm tė vitit, pasi nga kreu i bursės NASDAQ ai krijoi skemėn Ponzi qė konsiderohet tė jetė mashtrimi mė i madh nė historinė e Wall Street.
Michael Jackson
Kėngėtar

Nuk ka shumė kohė qė Michael Jackson u nda nga jeta, por revista Forbes e ka pėrzgjedhur nė listėn e njerėzve mė tė frikshėm tė vitit pėr shkak tė hijes qė e ka rrethuar nė raport me akuzat pėr pedofili.
David Letterman
Moderator televiziv

David Letterman Show ėshtė padyshim njė ndėr programet mė tė ndjekura televizive dhe David Letterman njė ndėr moderatorėt mė tė famshėm e me potencė nė SHBA. Por kėtė vit, ai fiton vendin e nderit nė listėn e njerėzve tė frikshėm pasi pranoi tė ketė pasur marrėdhėnie me disa punonjėse tė tij 20 e ca vjeēare.
Michael Moore
Regjisor

Nė filmin e tij tė lirė, provokatori liberal pėrpiqet tė tregojė nė ēdo mėnyrė tė mundshme se kapitalizmi ėshtė pėrbindėshi mė i frikshėm qė nė rrezikon. Nėse ėshtė kėshtu duhet ti trembemi Moore qė fitoi nga filmi 185 milionė dollarė.
Roman Polanski
Regjisor

Nė shtator tė vitite kaluar u kėrkua ekstradimi i regjisorit pėr pedofili. Por, revista Forbes shkruan se nuk e di kush ėshtė mė i frikshėm; fakti qė ai i ka shpėtuar drejtėsisė pėr tre dekada apo fakti qė filmat e tij janė mė tė mbivlerėsuar se duhet.
Kanye West
Kėngėtar
Kanye West mund tė mos jetė kėngėtari me kordat zanore mė me vlerė nė botė, por ka ditur tė bėhet i pasur. Por tė frikshėm e bėn zakoni i tij pėr tė sulmuar njerėzit, e veēanėrisht femrat nė momentin e ndarjeve tė ēmimeve.

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Konfuci,tempulli,shtepia dhe varri i tij
Konfuci ka qenė njė nga filozofėt mė tė mėdhenj nė botė dhe krijuesi i konfucizmit nė Kinė. Tempulli, shtėpia dhe varri (pylli) i Konfucit, vlerėsimet e larta tė Konfucit dhe tė Konfucizmit nga perandorėt e dinastive tė ndryshme gjatė mė shumė se 2 mijė vjetėve, kanė zėnė njė vend tė dukshėm nė historinė kineze dhe nė kulturėn e lindjes.

Tempulli, shtėpia dhe pylli i Konfucit ndodhen nė qytetin Ēyfu tė provincės Shandong nė lindje tė Kinės.Tempulli i Konfucit, i mbiquajtur tempulli i parė i Kinės, ėshtė terreni mė i madh pėr tė nderuar kujtimin e Konfucit.
Nė vitin 478 para erės sonė, vitin e dytė pas vdekjes sė Konfucit, mbreti i Mbretėrisė Lu e bėri shtėpinė, ku kishte banuar Konfuci, nė njė tempull, nė tė cilin vendosi veshjet dhe sendet e Konfucit dhe organizohej ēdo vit ceremonia pėrkujtimore.
Atėherė nė tempull kishte vetėm 3 dhoma, mė vonė, kultura konfuciane u bė gradualisht kultura zyrtare e Kinės, perandorėt e dinastive tė ndryshme zgjeruan pandėrprerė pėrmasat e tij. Tempulli mori pėrmasat e sotme nė fillim tė shekullit tė 18-tė me dekretin e perandorit Jonxhen tė dinastisė Ēin pėr zgjerimin e tij.
Tempulli i Konfucit me 500 dhoma ėshtė mbi 1 mijė metra i gjatė nga jugu nė veri dhe ka njė sipėrfaq prej 100 mijė metrash ketrore, ėshtė njė grup tjetėr ndėrtesash tė lashta pas pallatit perandorak dimėror tė Pekinit qė ekzistojnė tani nė Kinė dhe njė shėmbull i ndėrtsave tė tempullit tė madh tė kohėve tė lashta.
Nė ndėrtimin e tempullit tė Konfucit u lejua tė aplikohej stili i pallatit perandorak. Ndėrtesat e tij kryesore gjenden nė boshtin qendror jug-veri, ndėrtesat e tjera rradhiten nė tė dy anėt e boshtit nė mėnyrė simetrike, ato kanė konstrukcion tė rreptė dhe duken tė rregullta e madhėshtore.
Nė tempullin e Konfucit ka 9 salla lutjeje, 9 oborrė dhe nė sallėn e tij mė tė madhe ka 9 dhoma. 9 ėshtė numri tek mė i madh, qė pėrdorej vetėm nga perandori nė shoqėrinė feudale tė Kinės. Ata qė pėrdornin pa lejė numrin 9 nė ndėrtesat, do tė vritej.
Nė pallatin kryesor tė tempullit ka 5 porta, sipas riteve feudale, vetėm nė ndėrtesat e perandorit kishte 5 porta, edhe nė Pallatin perandorak dimėror tė Pekinit ka 5 porta, pra tempulli i Konfucit gėzoi privilegjin e perandorit.
Ndėrtesa kryesore e tempullit tė Konfucit, pallati Daēeng, 30 metra e lartė dhe mbi 50 metra e gjerė nga lindja nė perėndim, me tjegulla tė verdha qė ndrisin mbi ēatinė e tij, duket shumė madhėshtore, ashtu si pallati Taihė i oborrit perandorak dimėror tė Pekinit, duke e konsideruar si njė nga 3 pallatet e mėdha tė Kinbės.
Mė tėrheqėse janė 10 shtylla tė gurta me figurat e dragonjve tė gdhendur me mjeshtri tė madhe para kėtij pallati, ato janė 6 metra e lartė secila, figurat e dragonjve tė gdhendur ndryshojnė nga njera tjera dhe janė tė bukura si ato nė Pallatin peradonrak dimėror tė Pekinit.
Nė tempullin e Konfucit janė ekspozuar mbi 2 mjė stela tė dinastive tė ndryshme tė Kinės, duke qenė njė nga pyjet e mėdha tė stelave nė Kinė. Ndėr to 50 janė stela me mbishrimet e perėndorėve, duke treguar prestigjin e lartė tė Konfucit nė shoqėrinė feudale.
Pranė tempullit tė Konfucit, ndodhet shtėpia e tij, ku kanė banuar dhe banojnė pasardhėsit e Konfucit, pėrsa i pėrket madhėsisė, ajo vjen pas shtėpive mė tė mėdha tė pallatit perandorak tė dinastive Min dhe Ēin (vitet 1368 1911).
Shtėpia e Konfucit qė u ndėrtua nė dinastitė Song dhe Ēin (shekujt 12-tė 13-tė) ishte njė ēiflig tipik feudal. Ajo zė njė sipėrfaqe prej 50 mijė metrash katrore, ku ka 500 dhoma. Shpėndarja e dhomave ėshtė shumė karakteristike, pjesa e pėrparme ishte zyra pune, kurse pjesa mbrapme ishte terreni i jetė sė pėrditshme.
Sallat e tyre kanė marrė stilin e rezidencės zyrtare tė dinasitive Min dhe Ēing. Nė shtėpinė e Konfucit janė ruajtur njė sasi e madhe objektesh kulturore me vlerė tė shumė madhe historike, si dokumente tė ēmueshme historike, veshje tė dinastive tė ndryshme, sende tė ndryshme etj.
Pylli i Konfucit ėshtė terreni i posaēėm i varrezave tė Konfucit dhe tė familjes sė tij, tė cilat janė varrezat fisnore mė tė mėdha qė kanė zgjatur mė shumė vjet sot nė botė.
Pylli i Konfucit qė zė njė sipėrfaqe prej 2 kilometrash katrore, ėshtė pėrdorur vazhdimisht si varreza pėr 2500 vjetė, ku ka 100 mijė varre tė familjes sė Konfucit. Nė pyllin e Konfucit janė ruajtur mbi 5 mijė stela me hieroglife tė gdhendura nė reliev qysh nga dinastia Han (vitet 206-220).
Pylli i Konfucit luan njė rol tė pazėvendėsueshėm nė studimin e zhvillimit politik, ekonomik dhe kulturor dhe tė ndryshimit tė zakoneve e shprehive tė varrimit tė dinastive tė ndryshme tė Kinės.
Tempulli, pylli dhe shtėpia e Konfucit janė trashėgimia e njohur me pėrmbajtje tė pasur kulturore dhe trashėgimia me vlerė tė madhe natyrore.
Nė tempullin, pyllin dhe shtėpinė e Konfucit rriten mbi 17 mijė pemė tė lashta dhe tė njohura, qė janė dėshmimtare e zhvillimit historik dhe janė materiale tė ēmueshme pėr studimin e meteorologjisė dhe ekologjisė antike.
Tempulli, pylli dhe shtėpia e Konfucit janė tė famėshme me pėrmbajtje tė pasur kulturore, me historinė shekullore, me pėrmasa tė mėdha, me objekte tė pasura kulturore dhe me vlerė tė madhe shkencore e artistike. Nė vitin 1994 ata u pėrfshinė nė trashėgiminė kulturore botėrore nga Komiteti botėror i trashėgimive i UNESKO-s pranė OKB-sė.

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Prodhimet qe do zhduken nga ngrohja globale
Edituar pėr herė tė fundit nga estilen nė 10.10.10 20:41, edituar 1 herė gjithsej

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Ringjallja e shpirtit ne trupin e nje tjetri
Legjende

Nje praktike pėr taktikėn "Ringjallja e shpirtit nė trupin e njė tjetri", qė ėshtė taktika e 14-tė nga libri"Tridhjetė e gjashtė skemat strategjike dhe taktike", njė libėr klasik kinez .
Kinezėt e lashtėsisė besonin se shpirti i njeriut mund tė ekzistonte jashtė trupit tė tij. Nė bazė tė kėtij besimi, u krijua njė tregim mitologjik, ku thuhet se ekzistonte dikur njė qenie gjysmė-njeriu dhe gjysmė-shenjtori qė quhej Tie Guai Li.
Njė ditė, shpirti i tij shkoi nė qiell pėr tė kėrkuar doktrinėn mbi jetėn dhe, para nisjes, e porositi nxėnėsin e tij qė ta ruante trupin e tij pėr 7 ditė. I tha qė, nėse ai nuk do tė kthehej deri nė ditėn e 7-tė, trupi i tij tė digjej.
Mirėpo, nė ditėn e 6-tė, njė burrė i ardhur nga fshati i tha nxėnėsit se e kishte nėnėn tė sėmurė rėndė, prandaj ky nxėnės e dogji trupin e Tie Guai Li-sė dhe shkoi nė shtėpi pėr tė parė nėnėn. Nė ditėn e 7-tė, kur u kthye nga qielli, Tei Guai Li nuk e gjente dot trupin e tij dhe u detyrua tė ringjallej nė kufomėn e njė lypėsi tė vdekur.
Taktika "Ringjallja e shpirtit nė trupin e njė tjetri", e emėrtuar sipas kėtij tregimi mitologjik, do tė thotė korrjen e suksesit duke shfrytėzuar njė gjė qė duket e pashfrytėzueshme.
Mjaft politikanė dhe strategė tė njohur tė Kinės sė lashtė korrėn suksese tė paparashikuara duke pėrdorur kėtė taktikė. Nė vitet e fundit tė dinastisė Ēin, njė kolonė ushtarėsh tė rinj, tė porsarekrutuar nga fshati, po marshonin pėr t'u dislokuar nė Yuyang.
Mirėpo, pėr shkak se rrugėt u pėrmbytėn nga uji i shiut tė rrėmbyeshėm qė ra disa ditė me radhė, ata u vonuan shumė dhe nuk mundėn tė mbėrrinin nė kohėn e caktuar. Sipas ligjit tė atėhershėm, ata mund tė dėnoheshin me vdekje.
Prandaj krerėt e kolonės, Ēen Sheng dhe Vu Guang, deshėn tė rebeloheshin duke prirė tė gjithė. Meqė tė dy nuk kishin prestigjin e duhur, vendosėn tė shfrytėzonin prestigjin e tė tjerėve.
Para kėsaj, dy personat gėzonin prestigj tė lartė nė popull. Njėri ishte princi trashėgimtar Fusu, vėllai i madh i perandorit Huhai. Nė fakt Fusu, qė ishte njeri i zoti dhe me virtyte tė larta, u vra nga Huhai para se tė ngrihej nė fron, por populli nuk e dinte kėtė gjė dhe shpresonte gjithnjė se ai do ta zėvendėsonte Huhain, qė ishte njė sundimtar tiranik.
Tjetri ishte Siang Yan, gjeneral i ish-shtetit Ēu, i cili pati merita tė mėdha dhe i donte ushtarėt e tij, por u zhduk fare pas shfarosjes sė shtetit Ēu. Ēen Sheng dhe Vu Guan vendosėn qė tė shpallnin kryengritjen nėn flamurin e Fusu-sė dhe Siang Yanit.
Ata shfrytėzuan edhe besėtytninė. Njė mesnatė, Vu Gaun doli nė fushė dhe hodhi parullėn duke imituar tė lehurat e dhelprės: "Da Ēu Sing, Ēen Sheng vang", qė do tė thotė se do tė rilindė shteti Ēu dhe Ēen Sheng do tė bėhet mbret.
Edhe para kėsaj, duke gatuar drekėn, dikush nxori nga barku i peshkut njė copė letėr tė shkruar "Ēen Sheng vang". Pas pėrhapjes sė kėtyre dy ndodhive misterioze, tė gjithė u bindėn se Ēen Sheng nuk ishte njeri i rėndomtė, por ishte i dėrguari i perėndisė pėr udhėheqjen e kryengritjes.
Duke parė se erdhi rasti i volitshėm, Ēen Sheng dhe Vu Guang ngritėn flamurin e kryengritjes kundėr dinastisė Ēin. Radhėt e tyre u zgjeruan pandėrprerė dhe fitorja e tyre ishte njė goditje e rėndė pėr regjimin e dinastisė Ēin

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Femrat kriminele me te fameshme....
Edituar pėr herė tė fundit nga estilen nė 10.10.10 20:33, edituar 1 herė gjithsej

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Pseudonimet e mafiozeve gangstere

Gangsterėt shpesh njihen mė sė shumti me nofkat e tyre sesa me emrin e vėrtetė. Nė pjesėn mė tė madhe tė rasteve nofka vjen nga bėmat e tyre e nė shumė raste nofka, edhe pse i identifikon, nuk pėrmendet asnjėherė nė praninė e tyre. Disa prej gangsterėve nė listė kanė arritur deri aty sa tė kryejnė vrasje pėr shkak se i kanė thirrur me nofkė.
Charles Floyd Bukuroshi
Ėshtė fakt i njohur qė Charles Arthur Floyd e urrente nofkėn e tij, por nuk ka njė burim tė saktė se si i ngeci nofka Djali bukurosh. Sipas njė historie ai e mori nofkėn nga njė pėrshkrim qė i bėnė gjatė grabitjes sė tij tė madhe si njė djalė bukurosh.
Ai e urrente aq shumė kėtė nofkė saqė ka vrarė gangsterė tė tjerė sepse i janė drejtuar ashtu. Nė fakt, pasi e qėlluan pėr vdekje fjalėt e tij tė fundit ishin, Unė jam Charles Arthur Floyd.
Charlie Luciano Fatlumi
Charlie Luciano mori nofkėn Fatlumi kur u kthye pas njė xhiroje qė kishte si synim ti merrte jetėn. Ai mori njė thikė nga takimi i tij qė i shkaktoi njė problem tė pėrhershėm tek njėri sy. Ka shumė histori pėr kėtė ngjarje, por thuhet se ai u torturua nga familja e njė oficeri, tė cilit i kishte ngacmuar vajzėn. Ai e pėrdori historinė pėr tė rritur legjendėn e tij nė botėn e krimit, duke thėnė shpeshherė se ai ishte i vetmi anėtar i mafies i kthyer gjallė pas shėtitjes.
Sam Hunt Ēanta e golfit
Nofka ēanta e golfit nuk projekton frikė apo tmerr, deri sa tė mėsohet arsyeja pse ky mafioz mori kėtė nofkė. Sam Hunt punonte pėr Al Capone-n si vrasės me pagesė dhe i mbante armėt e tij nė ēantėn e golfit, nė mėnyrė qė ti fshihte. Ata qe e shihnin Sam-in duke shkuar nė drejtimin e tyre me njė ēantė golfi e merrnin me mend se bėhej fjalė pėr gjuajtjen e radhėsh dhe duhet ti trembeshin fatit tė tyre.
Israel Alderman Kaēavida
Nuk do shumė mend pėr tė kuptuar pse Israel Alderman kishte nofkėn Kaēavida. Siē mund tė kuptohet metodat e vrasjes sė Alderman pėrfshinin kaēavidėn. Gangsteri i vriste viktimat e tij duke u ngulur kaēavidėn nė vesh e deri nė tru. Ai pėrdorte kėtė teknikė tė shpejtė sepse dėshmitarėt shihnin vetėm viktimin qė rrėzohej pa pritur si njė i dehur, teksa njerėzit kalonin nė rrugė.
Vincent Coll Qeni i tėrbuar
Vincent Coll mori nofkėn qeni i tėrbuar pėr mungesėn e respektit qė kishte ndaj jetės, qoftė edhe pėr atė tė fėmijėve. Mė 28 korrik 1931 Coll u pėrpoq tė grabiste Joey Rao, por gjatė shkėmbimit tė zjarrit njė fėmijė pesė vjeē mbeti i vrarė dhe shumė tė tjerė u plagosėn. Pas kėsaj, kryebashkiaku i Nju-Jorkut, Jimmy Walker e quajtur Qeni i ēmendur dhe gjithė qyteti nisi kėrkimin pėr tė.
Thomas Moran Xhepisti
Xhepisti legjendar Thomas Moran ishte njė hajdut profesionist qė mund tė vidhte ēfarėdo nga xhepi i kujtdo. Thomas e nisi profesionin e tij nė vitin 1906 nė San Francisco dhe vjedhja e tij e fundit ishte nė vitin 1970, kur ai ishte 78 vjeē. Thuhet se ai ka vjedhur 50 mijė xhepa nė gjithė jetėn e tij. Ashtu si Bukuroshi edhe xhepisti nuk e duronte dot nofkėn e tij dhe e urrente atė.
Lester Nelson Fytyrė bebja
Armiku publik numėr njė nė vitet 30, Lester Joseph Gillis i njohur si fytyrė bebja pėr shkak tė paraqitjes sė tij gjithmonė tė re nuk e pėlqente shumė nofkėn e tij ndaj nė njė pikė tė caktuar u vetėquajt I madhi George Nelson. Ndėrkohė qė disa gangsterė vrisnin pėr tu mbrojtur ose pėr ēėshtje pazaresh, fytyrė bebja vriste se i pėlqente ta bėnte kėtė edhe pse fytyra e tij prej ėngjėlli tė gėnjente.
George Kelly Mitralozi
George Kelly ėshtė gangsteri famėkeq qė mori nofkėn Mitralozi nga bashkėshortja e tij Kathryn, e cila e detyronte tė praktikohej me mitralozin. Ajo u bė forca e tij e marrėdhėnieve publike dhe ndėrtoi reputacionin e tij mes kriminelėve tė tjerė.
Nė fakt, ai nuk u akuzua dhe as nuk u dėnua ndonjėherė pėr vrasje e mbi tė gjitha nuk e pėrdori ndonjė mitralozin pėr tė vrarė dikė. Emri i tij ėshtė mė shumė imazhi qė gruaja e tij u pėrpoq ti jepte.
Benjamin Siegel Bugsy
Benjamin Siegel ėshtė gangsteri amerikan, i cili ishte ai qė themeloi zhvillimin e Las Vegasit dhe nuk e preferonte shumė nofkėn e tij. Thuhet se nofka e acaronte dhe e ēonte deri nė vrasje.
Askush nuk guxonte tia pėrmendte atė nė fytyrė. Nofkėn e mori nga bug qė pėrdoret pėr i ēmendur nė formė zhargoni. Kjo pėrshkruante sjelljen e tij tė pakontrollueshme dhe shpėrthimet e ēmendura sa herė gjėrat nuk shkonin si duhet.
Al Capone Njeriu me shenjė
Al Capone ishte punėsuar si roje nga Frankie Yale dhe imori nė fytyrė shenjat qė i dhanė nofkėn Njeriu me shenjė, kur ai ofendoi njė grua teksa punonte nė njė lokal nate nė Bruklin. Kjo provokoi njė sherr tė madh me vėllain e gruas, Frank Gallucio.
Fytyra e Capone-s u pėrplas pėrtokė tre herė, duke i lėnė shenjat qė si ikėn kurrė. Kur fotografohej Capone e fshihte anėn e majtė tė fytyrės dhe pėrpiqej tė gėnjente se shenjat i kishte marrė gjatė shėrbimit nė forcat e armatosura.

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Vdekjet me te cuditeshme ne histori..

Jane te shumta por po listojme disa nga ato me enigmatiket.
Li Po
Vdekje duke pėrqafuar reflektimin e hėnės
Poeti kinez Po (701-706) konsiderohet si njė nga dy poetėt mė tė mėdhenj tė letėrsisė kineze. Ishte i njohur edhe pėr dashurinė qė ndjente ndaj alkoolit dhe poemat mė tė mira i ka shkruar ndėrsa ishte i dehur. Njė natė Li Po ra nga varka dhe u mbyt nė lumin Yangtze, ndėrsa pėrpiqej tė pėrqafonte reflektimin e hėnės nė lumė
Hans Steininger
Vdekje nga mjekra e gjatė
Austriaku Hans Steininger ishte i famshm se kishte mjekrėn mė tė gjatė nė botė, gati 1.4 metra e gjatė. Mė vonė u bė edhe mė i famshėm pėr shkak se vdiq pėr shkak tė saj. Njė ditė nė vitin 1527 ra zjarri nė qytetin e tij dhe nga nxitimi, Hans harroi ta mblidhte mjekrėn. Pa dashje e shkeli, humbi ekuilibrin dhe ra.
Tycho Brahe
Vdekje se nuk shkon nė banjė
Fisniku dhe astronomi danez, Tycho Brahe, vdiq nga njė infeksion nė veshka pėr shkak se nuk shkoi nė banjė gjatė njė banketi nė vitin 1601. Atėher ishte turp tė ngriheshe nga tavolina dhe tė shkoje nė banjė. Ai mbante njė kėllėf tė art pėr hundėn pėr shkak se e kishte humbur tė tijėn nė duel.
Jean-Baptiste Lully
Vdekje nga shkopi i dirigjentit
Ndėrsa drejtonte himnin pėr mbretin francez Louis XIV nė 1687, Jean-Baptiste Lully ishte kaq i pėrqendruar nė ruajtjen e ritmit duke pėrplasur njė shkop nė dysheme (kėshtu bėhej para se tė pėrdorej shkopi i dirigjentit), sa goditi me tė gishtin e madh. Mė vonė plaga u bė gangrenė dhe ai refuzoi ta presė.
Mbreti Adolf Frederik
Vdekje nga tė ngrėnit e tepėrt
Mbreti Adolf Frederick i Suedisė ishte shumė i dhėnė ndaj tė ngrėnit dhe mė vonė vdiq pėr kėtė arsye. "Mbreti qė e hėngri veten pėr vdekje" vdiq nė vitin 1771 nė moshėn 61-vjeēare nga njė problem nė tretje, pasi hėngri njė vakt tė bollshėm me karkaleca, kaviar, sardele tė tymosura, shampanjė dhe 14 ėmbėlsira.
Clement Vallandigham
Vdekje nga demonstrimi pėr jurinė
Pas Luftės Civile, politikani nga Ohio, Clement Vallandighma, u bė avokat i suksesshėm qė rrallė herė humbte. Nė vitin 1871, mbrojti Thomas McGehan, qė akuzohej se kishte qėlluar Tom Myers gjatė njė grindjeje. Mbrojtja e tij ishte se Myers kishte goditur veten ndėrsa nxirrte pistoletėn. Pėr ta bindur jurinė, ai e demonstroi teorinė, por harroi se arma ishte e mbushur.
Allan Pinkerton
Vdekje nga kafshimi i gjuhės
Allan Pinkerton (1819-1884) ishte i famshėm pėr hapjen e agjencisė detektive "Pinkerton" dhe pėr krijimin e teknikave investigative, si vėzhgimin e tė dyshuarit dhe kryerjes sė punės nėn maskim. Ai vetė vdiq nga njė infeksion nė gjuhė, gjė qė iu krijua pėr shkak se e kafshoi kur u pengua nė njė trotuar.
Jack Daniel
Vdekje nga shkelja e gishtit tė madh
I famshmi Jack Daniel vendosi tė shkojė herėt nė distileri njė mėngjes nė vitin 1911. Donte tė hapte kasafortėn e tij, por nuk i kujtohej kombinimi. Nė zemėrim e sipėr, Daniel goditi kasafortėn me kėmbė dhe lėndoi gishtin, i cili mė vonė iu infektua. Ky lėndim i solli dhe vdekjen. Morali i historisė? Mos shkoni nė punė herėt.
Bobby Leach
Vdekje nga lėkura e portokallit
Bobby Leach nuk kishte frikė nga vdekja. Nė vitin 1911, ai ishte personi i dytė nė botė qė kaloi poshtė Ujėvarės sė Niagarės mbi njė fuēi. Guximtari organizoi edhe shfaqje tė tjera ku sfidonte vdekjen, prandaj vdekja e tij ėshtė ironike. Ndėrsa shėtiste nė Zelandėn e Re, Leach rrėshqiti nė njė lėkurė portokalli.
Lori Rae Keevil-mathews
Vdekje nga ēadrat gjigante
Nė vitin 1991 artistėt Christo dhe Jeanne-Claude krijuan njė instilacion ambientalist prej mijėra ēadrash gjigante tė verdha dhe blu nė Kalifroni dhe Japoni. Dy muaj mė vonė Lori Rae Keevil-Mathews, njė 33-vjeēare, shkoi tė shihte instilacionin kur era e fortė e shkuli njė nga ēadrat e cila e shtyu gruan tė pėrplasej pas njė guri.
Yooket Paen
Vdekje dyfishe
Nė vitin 1991, njė grua tajlandeze 57-vjeēare, Yooket Paen, ishte duke ecur nė fermėn e saj kur aksidentalisht i rrėshqiti kėmba nė njė bajgė lope. Kur u rrėzua ajo u mbajt pa dashje nė njė tel korrenti tė zhveshur dhe vdiq. Gjatė funeralit, motra e tė ndjerės po u tregonte fqinjėve vendin ku kishte rėnė nė korrent Yooket, kur dhe ajo vetė rrėshqiti, kapi telin e korrentit dhe vdiq.
Betty Stobbs
Vdekje nga delja
Nė vitin 1999, Betty Stobbs, 67-vjeēare nga Anglia, mori njė deng me barė tė thatė qė e ngarkoi nė pjesėn e pasme tė motorit pėr tė ushqyer tufėn e deleve. Mesa duket, delet ishin shumė tė uritura. Rreth 40 prej tyre iu vėrsulen barit duke e shtyrė atė tė binte nga njė shkėmb i lartė. Stobbs i mbijetoi rėnies, por vdiq kur motori ra pas saj poshtė dhe pikėrisht mbi tė.
Brian Wells
Vdekje nga varėsja
Mė 28 gusht 2003, shpėrndarėsi i picave Brian Wells u pėrpoq tė grabiste njė bankė me njė armė artizanale nė formė kallami. Kur e kapi policia ai tha se atė e kishin detyruar ta bėnte njė gjė tė tillė dhe se nė qafė kishte njė varėse bombė. Bomba plasi pėrpara se policia tė mund ta ēaktivizonte atė.
Steve Irwin
Vdekje nga peshku
Nė vitin 2006, eksperti i jetės sė egėr dhe personaliteti televiziv Steve Irwin apo siē quhej ndryshe "Crocodile Hunter", vdiq kur njė thumb i njė peshku iu ngul nė zemėr, ndėrsa ai po filmonte dokumentarit "Krijesat mė tė rrezikshme tė Oqeanit".
Mariesa Weber
Vdekje nga rafti i librave
Familja e Mariesa Weber kishte denoncuar pėr humbjen e saj rreth dy javė pėrpara se ta gjenin nė dhomėn e gjumit tė saj, vėnė pėrfund nga rafti i librave. "Unė kam fjetur nė tė njėjtėn shtėpi me tė prej 11 ditėsh dhe ku s'e kam kėrkuar, dhe e gjej kėtu nė dhomėn e gjumit tė vdekur", tha mė pas nėna e saj.

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Origjina e fshehtėsisė sė bankave zvicerane.

Fshehtėsia qė karakterizon bankat zvicerane ka mbrojtur rezervat financiare tė depozituara aty prej mė shumė se 300 vitesh.Bankierėt e Gjenevės ishin bankierėt e mbretit francez dhe teksti i parė i shkruar mbi fshehtėsinė e bankave daton nė vitin 1713.
Luixhi XVI, madje ka pasur njė bankier zviceran, Jacques Necker tė emėruar si drejtor i pėrgjithshėm i financave franceze.Deri nė vitin 1934, fshehtėsia e bankave mbulohej me direktiva tė ndryshme nė kodin civil zviceran dhe atė tė punės.
Sistemi ligjor i gjykatės federale e vendosi me kėmbėngulje nė praktikė fshehtėsinė e bankave, saqė nėse njė klient do tė binte viktimė e shkeljes sė sekretit ai mund tė dėmshpėrblehej nga banka.Ligji federal mbi bankat u miratua nė vitin 1934 dhe citonte se shkelja e fshehtėsisė sė bankės konsiderohej krim.
Njė bankier qė zbulonte tė dhėna mbi klientėt mund tė ndėshkohej me burgim. Kėshtu u forcua dhe mė shumė mbrojtja e sferės private tė depozituesve.Njė arsye se pse mbrojtja e tė dhėnave u pėrforcua ėshtė se krizat e vitit 1931 ēuan nė intensifikimin e shkėmbimit tė kontrollit tė huaj nė Gjermani.
Hitleri nxori njė dekret sipas tė cilit, ēdo gjerman me kapital tė huaj do tė dėnohej me vdekje ndaj dhe gestapoja filloi spiunazhin nė bankat zvicerane. Kur tre gjermanė u dėnuan me vdekje, bankat zvicerane u bindėn pėr nevojėn e pėrforcimit tė fshehtėsisė.
Njė arsye tjetėr e pėrforcimit tė fshehtėsisė nė bankat zvicerane ishte ēėshtja Basler Handelsbank nė vitin 1932, kur u zbulua se mbi dy mijė pjesėtarė tė elitės franceze kishin llogari nė Zvicėr. Majtistėt francezė shfrytėzuan rastin pėr tė denoncuar programin e qeverisė Herriot.
Nė vitin 1984, zvicerianėt vendosėn me shumicė votash qė tė ruhej fshehtėsia e bankave.
Bankat mė tė mėdha
Nė Zvicėr figurojnė 408 banka tė autorizuara, tė cilat variojnė nga Dy Bankat e Mėdha e deri tek bankat vogla qė pėrmbushin nevojat e njė komuniteti tė vetėm, ose tė tė disa klientėve tė veēantė.
UBS, dhe Credit Suisse janė bankat mė tė mėdha tė Zvicrės dhe kanė mė shumė se 50 pėrqind tė depozitave tė vendit; secila prej kėtyre bankave ka nj rrjet tė zgjeruar degėsh nė gjithė vendin dhe nė shumė qendra ndėrkombėtare.
UBS

UBS u krijua nė qershor tė vitit 1998, kur Union Bank e Zvicrės, e themeluar nė vitin 1862 dhe Korporata e Bankės Zviceriane, e themeluar nė vitin 1872, u shkrinė nė njė. Me bazė nė Zyrih dhe Bazel, kjo ėshtė banka mė e madhe e Zvicrės. Ka shtatė zyra kryesore nė gjithė botėn dhe degė nė tė pesė kontinentet.
Credit Suisse

Credit Suisse ėshtė banka e dytė mė e madhe nė vend. Me degė kryesore nė Zyrih, ajo u themelua nė vitin 1865 dhe ka mbi 40 mijė punonjės. Credit Suisse Group ofron veprime bankare private, veprime bankare investimi dhe shėrbime menaxhimi asetesh.
Banka Qendrore

Banka Kombėtare Zviceriane shėrben si banka qendrore e vendit. E themeluar nga Akti Federal mbi Bankėn Kombėtare Zviceriane ajo filloi funksionon mė 20 qershor 1907.
Bankat private

Termi bankė private i referohet njė banke qė ofron shėrbime private bankare dhe nė formėn e saj ligjore ėshtė njė partneritet. Bankat e para private u krijuan nė vitin 1700 nė Zvicėr dhe disa prej tyre janė akoma nė duart e familjeve origjinale qė i themeluan, si Hottinger dhe Mirabaud.
Me poshte po japim nje tabele me bankat me te medha botes me astet dhe kapitalin e tyre.
Te dhenat jane deri ne fund te vitit 2009.
Lista e bankave me te medha te botes
| Bankat | Shteti | Assetet ( $b) | Kapitali ( $b) |
| The Royal Bank of Scotland Group PLC | UK | 3,483 | 14.36 |
| Deutsche Bank, | Germany | 3,068 | 2.04 |
| Barclays PLC | UK | 2,977 | 3.04 |
| BNP Paribas SA | France | 2,892 | 19.27 |
| Credit Agricole SA | France | 2,303 | 38.14 |
| UBS AG | Switzerland | 1,881 | 0.27 |
| JP Morgan Chase Bank NA | USA | 1,746 | 1.78 |
| Societe Generale | France | 1,574 | 1.01 |
| The Bank of Tokyo-Mitsubishi UFJ Ltd. | Japan | 1,494 | 12 |
| Bank of America | USA | 1,472 | 3.02 |
| HSBC Bank | UK | 1,340 | 1.16 |
| Citibank NA | USA | 1,231 | 0.75 |

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Ndertesa mahnitese e quajtur ''Ishulli i Kristalte''

Nje rritje marramendese drejt horizonteve po peson Moska. Sė shpejti do tė shfaqet njė koder madheshtore e quajtur Crystal Island , i cili do tė jetė ndėrtimi mė i madh qe bota do te njohe.
Projekti i Sir Norman Foster's do te zere nje siperfaqe prej 27 milion metra katrore (2700 ha) me forma spiralesh,me nje "qytet brenda njė ndėrtesė" do tė kushtojė 4 miliard dollarė dhe qė ėshtė planifikuar tė ndėrtohet brenda 3 viteve tė ardhshme.

Statistikat pėr kete projekt janė tronditėse; zona e kati te pare do tė jetė katėr herė mė i madh se siperfaqja e Pentagonit nė Uashington DC. E pabesueshme por ndertesa shumepėrdorimshe,brenda kesaj strukture do tė ketė 900 apartamente, 3000 dhoma hoteli, njė shkollė ndėrkombėtare pėr 500 studentė, kinema, njė teatėr, kompleks sportiv dhe shumė mė tepėr.
Nuk do tė jetė njė vend parkimi nėntokėsor.Do mirepresi gjate nje vizite rrethh 16.500 e me shumė vizitorėt.Vizitoret e Crystal Island do tė mund tė kėnaqen me pamjet panoramike te Moskės qe nga lartesia e platformes e vendosur mbi 980 ft mbi tokė.
Ndertesa do te kete nga jashte sruktura panelesh diellore e cila do te prodhoje energji elektrike per kondicionin e ajrit per gjithe kostruktin per te dyja stinet,per dimer e per vere.
Mjedisi i brendshėm do tė ketė panele dinamike mbylljeje te inkuadruara ne struktura qė do tė lejojė gjate ditės depėrtimin e thellė te drites nė zemėr tė strukturės.
Panelet do tė jenė tė kontrolluara pėr tė ndryshuar temperaturėn brenda ndėrtesės -te mbyllur nė dimėr pėr ngrohtėsi shtesė dhe te hapura nė verė pėr tė lejuar ventilimin natyror. Menaxhimi i energjisė ėshtė nė zemėr tė kėsaj strukture, nė nje vend tė rinovueshme dhe me ndotje tė ulėt tė karbonit..

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Mallkime te shoqeruara me fatkeqesi.
Historia ėshtė e mbushur me mallkime qė kanė shkaktuar tragjedi e fatkeqėsi tė shumta. Kėto mallkime normalisht i atribuohen fatit tė keq, por shumė prej tyre janė mjaft tė ēuditshme dhe tėrheqin vėmendjen nė njė mėnyrė tė pashmangshme. I tillė ėshtė mallkimi qė ka prekur familjen Kennedy, atė Hemingway, mallkimi i Supermenit etj.
Mallkimi i Tutankhamenit

Disa muaj pas zbulimit tė varrit tė Tutankhamenit nisi tragjedia. Lord Carnavon (investitori i kėrkimeve) 57 vjeē, u sėmur dhe u dėrgua nė Kajro, ku vdiq disa ditė mė vonė. Djali i tij tha se nė Angli, qeni i tij i preferuar hungėriu nė oborr e pastaj ngordhi. Nė vitin 1929, njėmbėdhjetė persona qė kishin lidhje me zbulimin e varrit vdiqėn para kohe dhe nga shkaqe jo natyrore. Kėto vdekje pėrfshinin dy tė afėrm tė Carnarvon, sekretarin personal tė Carter, Richard Bethell dhe babain e tij Lord Westbury, i cili u vetėvra duke u hedhur nga njė ndėrtesė.
Klubi 27

Klubi 27, i cili njihet gjithashtu si Forever 27 Club ėshtė njė emėr popullor pėr njė grup muzikantėsh rrok dhe xhaz me influencė, tė cilėt u ndanė nga jeta tė gjithė nė moshėn 27-vjeēare, nganjėherė nė rrethana misterioze. Ka debat mbi kriteret e pėrfshirjes sė personave nė Klubin 27. Impulsi pėr krijimin e Klubit ishte vdekja e disa muzikantėve tė shquar 27-vjeēarė nė njė periudhė dy-vjeēare. Lista pėrgjithėsisht pėrfshin Hendrix, Morrison dhe Joplin. Mė vonė ėshtė pėrfshirė dhe Cobain.
Diamanti Hope

Diamanti Hope daton nė vitin 1642 dhe ėshtė i famshėm pėr ngjyrėn e thellė, masėn, qartėsinė, bukurinė dhe historinė qė mban. Ai thuhet se sjell fat tė keq tek kushdo qė e mban atė. Sipas njė legjende, njė person me emrin Tavernier bėri njė udhėtim nė Indi dhe atje e vodhi diamantin nga statuja e perėndeshės Hindu, Sita. Pas kėsaj, Tavernier u shqye nga qentė e egėr gjatė njė udhėtimi nė Rusi. Mbreti Luixhi XVI, i cili e kishte diamantin u dėnua me prerje koke bashke me gruan e tij. Askush nuk guxon ta mbajė mė diamantin, por ai iu dhurua institutit Smithsonian.
Mallkimi i Supermenit

Mallkimi i Supermenit i referohet fatkeqėsive qė u kanė ndodhur njerėzve tė pėrfshirė nė historinė e Supermenit nė vite. Dy njerėzit mė tė famshėm tė prekur nga ky mallkim janė George Reeves, i cili interpretoi personazhin nė seritė televizive dhe Christopher Reeve, i cili ishte nė rolin e Supermenit nė filmat e fillimit. George Reeves kreu vetėvrasje ndėrsa Cristopher Reeve u paralizua pasi ra nga kali. Pėr shkak tė kėtij mallkimi shumė aktorė kanė refuzuar tė interpretojnė rolin e Supermenit.
Mallkimi Bambino

Mallkimi i Bambinos i referohet fatit tė keq qė ndoqi skuadrėn e bejsbollit Boston Red Sox pasi i shiti lojtarin Babe Ruth skuadrės New York Yankees nė vitin 1920. Deri nė atė kohė New York Yankees nuk kishin fituar asnjėherė nė World Series dhe shpresonin se Ruth do i ndihmonte nė kėtė, dhe ai i ndihmoi nė fakt. Pas shkėmbimit Boston Red Sox nuk fituan mė asnjė kupė deri nė vitin 2004. Gjatė lojės sė tyre fituese ndodhi njė eklips i plotė hėnor. Ajo ēfarė ishte akoma mė e ēuditshme ėshtė se jo ndeshje ishte kundėr skuadrės New York Yankees.
Porshi i James Dean

Mė 30 shtator 1995 aktori i famshėm James Dean humbi jetėn nė njė aksident automobilistik me makinėn e tij Porsh Spyder. Pas tragjedisė George Barris e bleu atė dhe kur makina mbėrriti nė garazhin e tij, teksa shkarkohej ajo ra mbi njė prej mekanikėve duke i thyer dy kėmbėt. Gjatė njė gare me makina mė 24 tetor 1956 dy persona, Troy McHenry dhe William Eschrid po ngisnin makina qė kishin pjesė nga makina famėkeqe. McHenry vdiq nė makinėn e tij, e cila u pėrplas me njė pemė ndėrsa Eschrid u plagos rėndė por mbijetoi.
Mallkimi i gurit Bjorketorp

Bėhet fjalė pėr njė grup gurėsh qė gjenden nė Suedi dhe datojnė nė shekullin e 6-tė. Gurėt janė deri nė 4.2 metra tė lart. Disa janė nė formė rrathėsh e tė tjerė vetėm. Guri Bjorketorp pėrmban kėtė mbishkrim: Dėnoj me fatkeqėsi deri nė vdekje atė qė e thyen kėtė monument. Unė profetizoj shkatėrrim, profecinė e shkatėrrimit. Sipas njė legjende lokale ky mallkim ėshtė provuar para shumė kohėsh kur njė burrė e largoi gurin nga vendi pėr tė marrė tokėn. Koha ishte shumė e qetė dhe sapo burri ndezi njė zjarr nisi njė erė e fortė dhe burri u dogj nga shkėndijat e zjarrit.
Mallkimi Tippecanoe

William Henry Harrison fitoi presidencėn e SHBA nė vitin 1840 me sloganin Tippecanoe dhe Tyler Too. Kjo i referohej pjesėmarrjes sė tij nė betejėn Tippecanoe nė vitin 1811. Njė vit mė vonė ai vdiq. Qė atėherė, deri ku u zgjodh Ronald Reagan nė vitin 1980, ēdo president qė zgjidhej nė njė vit qė mbaronte me zero vdiste nė detyrė. Presidentet e prekur nga mallkimi janė: 1840 (W. Harrison), 1860 (Lincoln), 1920 (Harding), 1940 (F. Roosevelt), 1960 (Kennedy).

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Fenomeni zgjidh enigmėn 300 vjecare

Tinejxheri me prejardhje irakiane ka arritur tė zgjidh njė detyrė matematikore rreth sė cilės janė munduar mendjet mė tė mėdha tė botės gjatė 300 viteve tė fundit.
Mohamed Altoumaimi, tani 16 vjeēar, i cili me prindėrit e tij ėshtė zhvendosur nga Iraku nė Suedi kur ka qenė gjashtė vjet, i janė dashur gjithsej katėr muaj pėr tė gjetur formulėn pėr problemin matematikor i njohur si Numrat e Bernulit.

Jokob Bernuli,Autori i formulimit te problemit
Kur e ka parė se profesorėt e tij ishin skeptik me rezultatet qė ky i kishte arritur, ky tinejxher kishte kontaktuar profesorėt e universitetit e njohur suedez Uppsala.
Profesorėt e impresionuar kanė vėrtetuar se zgjidhja ėshtė e saktė dhe i kanė ofruar Altoumaimit pozitėn e ligjėruesit nė kėtė universitet prestigjioz suedez
Edituar pėr herė tė fundit nga estilen nė 26.09.10 18:22, edituar 1 herė gjithsej

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Njeriu,nje kafshe e evoluar....
Vajza nga Nabia,e lindur me 4 qershor 1990 krijon miqėsi tė ngushtė me kafshėt e egra.
Tippi Degre, vajza e dy francezėve, tė cilėt vendosėn tė linin Francėn pėr tė jetuar nė Namibi nė vitin 1990, ka njė lidhje tė ngushtė me kafshėt e egra. Qė kur ishte 10-muajshe, ajo ka filluar tė eksploronte natyrėn e Namibisė.
Pėr dhjetė vjet me radhė, Tippi ėshtė sorollatur nė pyll me kėmbė tė zbathura duke bėrė miqėsi me gjithė llojet e kafshėve: leopardėt, babuinėt, gjarpėrinjtė, mangustat etj.
Sheshi i saj i lojėrve ishte shkretėtria e Afrikės jugore dhe njė ndėr miqtė e saj ishte elefanti 28-vjeēar, Abu, tė cilin Tippi e quan "vėllai im". Kėshtu ajo ka krijuar miqėsi pothuajse me tė gjitha kafshėt e egra.
Disa foto te kesaj vajze me aftesira komunikuese te shkelqyera me kafshet e egra te tmerreshme






http://wiki.taringa.net/posts/offtopic/1640222/tippi-degre_-la-hija-de-la-selva.html

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Papa Benedikt ka pranuar faktet qe mbeshtesin evolucionin

Papa tha se ka prova thelbesore shkencore te teorise se evolucionit.
Duke folur ne permbyllje te pushimeve te tij ne Italine e Veriut, Papa tha gjithashtu qe raca njerezore duhet te degjoje zerin e Tokes, ose ndryshe do te rrezikoje ekzistencen e vet.
Ne nje bisede me 400 prifterinj, Papa foli per debatin midis kreacionizmit dhe evolucionit qe po vlon ne disa vende, veēanerisht ne SHBA dhe Gjermanine e origjines se tij.
Ato (kreacionizmi dhe evolucioni) paraqiten si alternativa qe perjashtojne njera-tjetren, tha Papa. Kjo perplasje eshte nje absurditet sepse ka mjaft fakte qe mbeshtesin evolucionin, i cili duket nje e vertete qe ne duhet ta shohim dhe qe pasuron kuptimin tone mbi jeten dhe ekzistencen tone si te tille.
Por ai tha se evolucioni nuk i pergjigjet te gjitha pyetjeve dhe nuk mund te perjashtoje rolin e Zotit.
Mbi te gjitha nuk i pergjigjet pyetjes madhore foliozofike nga e ka origjinen gjithēka.
Komentet e tij shfaqen si mbeshtetje e doktrines se planit te arsyes hyjnore (intelligent design).
Ndryshimi i klimes
Ne te gjithe po shohim sot se njeriu mund te shkaterroje bazen e ekzistences se vet, tha Papa. Ne nuk mund te bejme ēte duam me planetin tone . Ne duhet te respektojme ligjet e brendshme te krijimit, te ketij planeti, ti mesojme keto ligje dhe tu bindemi atyre nese duam te mbijetojme.
Ky nenshtrim ndaj zerit te Tokes ka me teper rendesi per lumturine tone te ardhme se sa deshirat e ēastit. Toka, planeti yne po na flet dhe ne duhet ta degjojme dhe zbethejme kumtin e saj nese duam te mbijetojme.
Nga Philip Pullella ne Loranzago di Cadore, Itali
Botuar ne te perditshmen australiane Herald Sun.
26 Korrik 2007

Papa tha se ka prova thelbesore shkencore te teorise se evolucionit.
Duke folur ne permbyllje te pushimeve te tij ne Italine e Veriut, Papa tha gjithashtu qe raca njerezore duhet te degjoje zerin e Tokes, ose ndryshe do te rrezikoje ekzistencen e vet.
Ne nje bisede me 400 prifterinj, Papa foli per debatin midis kreacionizmit dhe evolucionit qe po vlon ne disa vende, veēanerisht ne SHBA dhe Gjermanine e origjines se tij.
Ato (kreacionizmi dhe evolucioni) paraqiten si alternativa qe perjashtojne njera-tjetren, tha Papa. Kjo perplasje eshte nje absurditet sepse ka mjaft fakte qe mbeshtesin evolucionin, i cili duket nje e vertete qe ne duhet ta shohim dhe qe pasuron kuptimin tone mbi jeten dhe ekzistencen tone si te tille.
Por ai tha se evolucioni nuk i pergjigjet te gjitha pyetjeve dhe nuk mund te perjashtoje rolin e Zotit.
Mbi te gjitha nuk i pergjigjet pyetjes madhore foliozofike nga e ka origjinen gjithēka.
Komentet e tij shfaqen si mbeshtetje e doktrines se planit te arsyes hyjnore (intelligent design).
Ndryshimi i klimes
Ne te gjithe po shohim sot se njeriu mund te shkaterroje bazen e ekzistences se vet, tha Papa. Ne nuk mund te bejme ēte duam me planetin tone . Ne duhet te respektojme ligjet e brendshme te krijimit, te ketij planeti, ti mesojme keto ligje dhe tu bindemi atyre nese duam te mbijetojme.
Ky nenshtrim ndaj zerit te Tokes ka me teper rendesi per lumturine tone te ardhme se sa deshirat e ēastit. Toka, planeti yne po na flet dhe ne duhet ta degjojme dhe zbethejme kumtin e saj nese duam te mbijetojme.
Nga Philip Pullella ne Loranzago di Cadore, Itali
Botuar ne te perditshmen australiane Herald Sun.
26 Korrik 2007

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Mallkim apo rastesi...?
Roli i Jezukrishtit ne kinematografi ėshtė konsideruar si i pafat.

Nga shumėkush roli i Jezukrishtit ėshtė konsideruar si i pafat. Karriera e tė gjithė aktorėve qė guxuan ta interpretonin jo vetėm u shkatėrrua, por u shoqėrua dhe me njė zinxhir incidentesh tė ndryshme, rastet e atyre qė i shpėtuan dallgės sė mallkimit ishin shumė tė rralla.
Jezukrishti nga Nazareti (1977)
Njeriu qė solli nė ekranin e madh jetėn dhe pasionet e Jezukrishtit mė besueshėm se ēdokush ishte Robert Pauel, protagonisti i serisė Jezukrishti nga Nazareti, ne regjine e Franko Xhefirelit. Edhe pse tė gjithė prisnin qė pas rolit tė sukseshėm qė njohu me kryeveprėn e Xhefirelit, Pauel do tė bėntė njė karrierė tė ndritur nė Hollivud, njė gjė e tillė nuk ndodhi kurrė nė realitet.

Robert Pauel
E vėrteta ėshtė se pas xhirimeve tė serisė aktori Britanik mori pjesė nė shumė produksione tė Anglisė dhe Europės, por karriera dhe reputacioni i tij nuk arriti ti tejkalonte kurre kufijtė europiane (pervec filmit ne rolin e Jezukrishtit).
Producentėt e Hollivudit thanė se nė kujtesat e teleshikuesėve ėshtė ngulitur si Jezusi, dhe asnjė rol tjetėr nuk do ti pėrshtatej mė. Kėshtu qė dhe portat e hollivudit u mbyllėn njėherė e pėrgjithmonė pėr aktorin e madh. Sot nė moshėn 64 vjeēare relaksohet duke parė futboll nga stadiumi i VIP-ve tė Old Traford-it.
Thone se cilido qė interpreton rolin e Jezusit e ndjek njė mallkim. Nuk e di nėse ėshtė e vėrtetė. Ajo ēka di ėshtė se ajo pėrvoje tė ndryshon jetėn. Eksperienca e xhirimeve ishte e shkėlqyer dhe kontakti me kristianizmin mė ka lėnė mbresa tė pashlyeshme, kishte deklaruar Pauel.
Jezukrishti rikryqėzohet (1975 1976)
Trupi i pajetė i njė tė pastrehu u gjend nė sheshin Koliacu dhe u transportua nė morg (2007). Pėr dy muaj me rradhė askush nuk kishte shkuar ta kėrkonte, derisa tė zbulohej identiteti i tij i vėrtetė: ALEKSIS GOLFIS, i cili vitet e fundit jetonte rrugėve dhe ushqehej nga koshat e mbeturinave.

Alexis Golfis
Aktori Grek, qė interpretoi Manolion nė bazė tė librit tė Niko Kazanxhaqit. Jezukrishti rikryqėzohet, nė regjinė e Vasili Gjeorgjiadhit, pa karrierėn e tij tė marrė tė tatpjetėn menjėherė pas pėrfundimit tė xhirimeve. Nuk riluajti mė asnjė rol tė rėndėsishėm, madje dhe ai vetė pranoi se mallkimi i rolit do ta ndiqte pėrgjatė gjithė jetės sė tij artistike dhe jo vetėm
Mbreti i mbretėrve (1927 1961)
Filmi i parė pėr Jezukrishtin ishte Mbreti i mbretėrve, i regjizorit Sesil De Mil. Protagonist ishte H.B. Uorner, i cili e pa karrierėn e tij tė fluturoj nga suksesi, filmi nė fjalė i dha tė drejtėn tė kandidonte pėr OSKAR por disa vite mė vonė, pasi bėri pėrllogaritjet e medha (1956), deklari se roli i Jezusit e dėmtoi karrierėn e tij.

H.B. Uorner
Fund akoma mė tė keq kishte Xhefri Hader, i cili protagonistoi nė versionin e ri tė Mbreti i mbretėrve, nė 1961. Edhe pse deri atėhere kishte njė rrugėtim tė mbarė kinematografik, madje pas xhirimit tė filmit u shndėrrua nė njė ndėr aktorėt mė tė ndritur tė SHBA, nėntė vite mė vonė, pra nė moshėn 42 vjeēare u vra, pasi ra nga shtėpia e tij.
Historia mė e bukur e botės (1965)
Prodhimi i filmit kushtoi 20. 000 000 dollarė, dhe Maks Fon Sindof-i ofron njė ndėr interpretimet mė madhėshtore tė Jezukrishtit. Pėrveē kostos sė lartė, puna e xhirimeve nuk ishte aspak e lehtė. Fatkeqėsitė ishin tė njėpasnjėshme, drejtori i fotografisė Uiliam. S. Melor pėsoi infarkt dhe la frymėn e fundit brenda studiove tė xhirimit.

Maks Fon Sindof
Ndėrsa gjatė xhirimeve nė Arizona, njė stuhi e jashtėzakonnshme e goditi pėr herė tė parė vendin pas plot 50 vjetėsh, duke varrosur tė gjitha set-et e Jeruzalemit. Brigada tė ndryshme shpėtimi u munduan tė ēvarrosnin me ndihmėn e makinerive ēkishte mbeteur menjėherė pas pėrfundimit tė pėrpjekjeve, njė stuhi e dytė rigodet duke i detyruar producentėt ti mbledhin shpejt e shpejt dhe tė vazhdojnė xhirimet nė studiot hollivudiane.
Pasionet e Jezukrishtit (2004)
Xheims Kavizel-i i cili interpretonte rolin e Jezukrishtit nuk e dinte, se titulli i filmit do tė bėhej realitet. Torturat pėr aktorin e ri nuk kishin tė sosur Fillimisht kur ndodhej mbi kryq i kryqėzuar e godet njė vetėtimė, se si shpėtoi njė zot e di. Pa arritur tė mbledhė veten njė vetėtimė e dytė e rigodet por jo incidentet vazhdojnė

Xheims Kavizel
Pas rėnies sė kryqit qė mbante mbi shpinė, pėson njė traumatizėm serioz nė sup, i cili shoqėrohet dhe me verbimin nga njė sy. Gjatė kamzhikimit, goditet gabimisht, fakt i cili i shkaktoi plagė tė thellė nė shpinė, dhe nė fund sėmuret nga temperatura e ulėt.
Roli i Jezukrishtit ne kinematografi ėshtė konsideruar si i pafat.

Nga shumėkush roli i Jezukrishtit ėshtė konsideruar si i pafat. Karriera e tė gjithė aktorėve qė guxuan ta interpretonin jo vetėm u shkatėrrua, por u shoqėrua dhe me njė zinxhir incidentesh tė ndryshme, rastet e atyre qė i shpėtuan dallgės sė mallkimit ishin shumė tė rralla.
Jezukrishti nga Nazareti (1977)
Njeriu qė solli nė ekranin e madh jetėn dhe pasionet e Jezukrishtit mė besueshėm se ēdokush ishte Robert Pauel, protagonisti i serisė Jezukrishti nga Nazareti, ne regjine e Franko Xhefirelit. Edhe pse tė gjithė prisnin qė pas rolit tė sukseshėm qė njohu me kryeveprėn e Xhefirelit, Pauel do tė bėntė njė karrierė tė ndritur nė Hollivud, njė gjė e tillė nuk ndodhi kurrė nė realitet.

Robert Pauel
E vėrteta ėshtė se pas xhirimeve tė serisė aktori Britanik mori pjesė nė shumė produksione tė Anglisė dhe Europės, por karriera dhe reputacioni i tij nuk arriti ti tejkalonte kurre kufijtė europiane (pervec filmit ne rolin e Jezukrishtit).
Producentėt e Hollivudit thanė se nė kujtesat e teleshikuesėve ėshtė ngulitur si Jezusi, dhe asnjė rol tjetėr nuk do ti pėrshtatej mė. Kėshtu qė dhe portat e hollivudit u mbyllėn njėherė e pėrgjithmonė pėr aktorin e madh. Sot nė moshėn 64 vjeēare relaksohet duke parė futboll nga stadiumi i VIP-ve tė Old Traford-it.
Thone se cilido qė interpreton rolin e Jezusit e ndjek njė mallkim. Nuk e di nėse ėshtė e vėrtetė. Ajo ēka di ėshtė se ajo pėrvoje tė ndryshon jetėn. Eksperienca e xhirimeve ishte e shkėlqyer dhe kontakti me kristianizmin mė ka lėnė mbresa tė pashlyeshme, kishte deklaruar Pauel.
Jezukrishti rikryqėzohet (1975 1976)
Trupi i pajetė i njė tė pastrehu u gjend nė sheshin Koliacu dhe u transportua nė morg (2007). Pėr dy muaj me rradhė askush nuk kishte shkuar ta kėrkonte, derisa tė zbulohej identiteti i tij i vėrtetė: ALEKSIS GOLFIS, i cili vitet e fundit jetonte rrugėve dhe ushqehej nga koshat e mbeturinave.

Alexis Golfis
Aktori Grek, qė interpretoi Manolion nė bazė tė librit tė Niko Kazanxhaqit. Jezukrishti rikryqėzohet, nė regjinė e Vasili Gjeorgjiadhit, pa karrierėn e tij tė marrė tė tatpjetėn menjėherė pas pėrfundimit tė xhirimeve. Nuk riluajti mė asnjė rol tė rėndėsishėm, madje dhe ai vetė pranoi se mallkimi i rolit do ta ndiqte pėrgjatė gjithė jetės sė tij artistike dhe jo vetėm
Mbreti i mbretėrve (1927 1961)
Filmi i parė pėr Jezukrishtin ishte Mbreti i mbretėrve, i regjizorit Sesil De Mil. Protagonist ishte H.B. Uorner, i cili e pa karrierėn e tij tė fluturoj nga suksesi, filmi nė fjalė i dha tė drejtėn tė kandidonte pėr OSKAR por disa vite mė vonė, pasi bėri pėrllogaritjet e medha (1956), deklari se roli i Jezusit e dėmtoi karrierėn e tij.

H.B. Uorner
Fund akoma mė tė keq kishte Xhefri Hader, i cili protagonistoi nė versionin e ri tė Mbreti i mbretėrve, nė 1961. Edhe pse deri atėhere kishte njė rrugėtim tė mbarė kinematografik, madje pas xhirimit tė filmit u shndėrrua nė njė ndėr aktorėt mė tė ndritur tė SHBA, nėntė vite mė vonė, pra nė moshėn 42 vjeēare u vra, pasi ra nga shtėpia e tij.
Historia mė e bukur e botės (1965)
Prodhimi i filmit kushtoi 20. 000 000 dollarė, dhe Maks Fon Sindof-i ofron njė ndėr interpretimet mė madhėshtore tė Jezukrishtit. Pėrveē kostos sė lartė, puna e xhirimeve nuk ishte aspak e lehtė. Fatkeqėsitė ishin tė njėpasnjėshme, drejtori i fotografisė Uiliam. S. Melor pėsoi infarkt dhe la frymėn e fundit brenda studiove tė xhirimit.
Maks Fon Sindof
Ndėrsa gjatė xhirimeve nė Arizona, njė stuhi e jashtėzakonnshme e goditi pėr herė tė parė vendin pas plot 50 vjetėsh, duke varrosur tė gjitha set-et e Jeruzalemit. Brigada tė ndryshme shpėtimi u munduan tė ēvarrosnin me ndihmėn e makinerive ēkishte mbeteur menjėherė pas pėrfundimit tė pėrpjekjeve, njė stuhi e dytė rigodet duke i detyruar producentėt ti mbledhin shpejt e shpejt dhe tė vazhdojnė xhirimet nė studiot hollivudiane.
Pasionet e Jezukrishtit (2004)
Xheims Kavizel-i i cili interpretonte rolin e Jezukrishtit nuk e dinte, se titulli i filmit do tė bėhej realitet. Torturat pėr aktorin e ri nuk kishin tė sosur Fillimisht kur ndodhej mbi kryq i kryqėzuar e godet njė vetėtimė, se si shpėtoi njė zot e di. Pa arritur tė mbledhė veten njė vetėtimė e dytė e rigodet por jo incidentet vazhdojnė

Xheims Kavizel
Pas rėnies sė kryqit qė mbante mbi shpinė, pėson njė traumatizėm serioz nė sup, i cili shoqėrohet dhe me verbimin nga njė sy. Gjatė kamzhikimit, goditet gabimisht, fakt i cili i shkaktoi plagė tė thellė nė shpinė, dhe nė fund sėmuret nga temperatura e ulėt.

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Apolloni, muri i enigmave dhe i fantazive

Nė qendėr tė Apollonisė ruhet akoma njė nga tė fshehtat e saj mė kurioze: ėshtė ai grumbulli i madh me amfora tė thyera, qė gjenden pranė obeliskut tė gurtė. Ato janė ndonja njėqind copė, tė gjitha tė vendosura pėrmbys. Duken sikur dalin nga balta, si syth duke rrėmbyer diēka nga e fshehta e tyre qė ruhet nė nėntokė, e duke ngacmuar imagjinatėn tonė, horizontet e sė cilės nuk kanė arritur akoma nė kufijtė e vėrtetėsisė.
Po ēfarė deshėn aty ato?
Ka shumė hamendėsime, nga mė fantastiket, pėr tė shpjeguar qėnien e tyre. Dhe tė mos harrojmė se hamendėsimet, apo fantazitė janė pushka akoma e paekuilibruar e shkencėtarit.
I pari: njė grumbull amforash me karakter votiv, pra tė dedikuara pėr diēka.
Por mendja e njeriut ėshtė gjithmonė nė kėrkim tė sė vėrttės. Duke mos u kėnaqur me pėrcaktimin votiv, nga vitet e shtatėdhjeta tė shek. XX u dhanė shpjegime tė tjera: aty ka qenė njė dyqan ku shiteshin amfora, prandaj edhe ato janė ashtu, si tė stivuara.
Njė dyqan amforash nė qendrėn zyrtare tė qytetit tė Apollonisė, nė pjesėn mė lluksoze tė tij, dhjetė hapa larg portikut impozant, tė mbushur me skulptura tė mermerta, aq tė pėrsosura, sa qė imponojnė edhe sot admirimin mė maksimal?
Aty tė ishte njė barrakė ku shiteshin amfora? E pamundur!
Po atėherė u shtjellua edhe mundėsia tjetėr, e ekzistencės sė njė magazine ku grumbulloheshin amforat e pėrdorura dhe qė pastaj shfrytėzoheshin pėrsėri, etj etj.
Sa shtigje tė vėshtira duhet tė hapė mendja e njeriut nė xhunglėn e panjohur tė shekujve, e qė pėr nga ndėrthurjet e fakteve, errėsirės, vėshtirėsive, dhe tė papritura, ja kalon edhe xhunglės sė virgjėr ekuatoriale!
Ndėrsa vitet rridhnin duke prodhuar hipoteza nga mė fantastiket, ujrat e shiut grryenin tokėn pėrqark amforave, duke bėrė njė zbulim interesant, qė e rriti deri nė ngacmim tė papėrballueshėm misterin e pazbuluar, qė fshihej poshtė tyre: dy apo tre amfora tė tjera nėn to, ndoshta njė rresht, edhe ato tė vendosura pėrmbys, edhe ato me fundin e thyer.
Ky zbulim nuk i shpėtoi vėshtrimit tė arkeologut Vangjel Dimo, kėtij njohėsi mjeshtėror tė Apollonisė, qė e vėzhgon qytetin antik me mprehtėsinė e syrit tė shqiponjės.Dhe fantazitė nga gonxhe u bėnė lule. Njėra prej tyre, ajo mė tėrheqėsja, dhe ah! Sa do tė dėshironim tė ishte e vėrtetė, dhe qė e kalonte edhe imagjinatėn e guximshme ėshtė kjo:-Njė djalė i ri nga Apollonia e atėhershme, njė atlet i vėrtetė, kishte marrė pjesė nė Lojrat Olimpike tė kohės dhe falė pėrgatitjes sė tij mjeshtėrore arriti tė zinte vendin e parė nė garat e organizuara dhe si shpėrblim meritoi kėto amfora tė mbushura me verė.
Merreni me mend karvanin e qerreve qė transportonte kėtė medalje gjigande, apo trofe, pėr nė vendin e fitimtarit! Kur fitimtari arriti nė Apolloni i gjithė qyteti u shtrua nė njė gosti vigane, qė ia kalonte pėr nga madhėshtia edhe gostive mė tė ēfrenuara qė kishte krijuar imagjinata, qoftė edhe gostive tė Dionisit. Pastaj, pėr tė pėrjetėsuar kėtė ngjarje amforat e zbrazura u vendosėn pėrmbys, njėra mbi tjetrėn, duke formuar njė piramidė, por jo aq tė madhe si ato tė Egjyptit, nė atė sheshin e vogėl pranė obeliskut.
Por si mund tė qėndronin kėto amfora dymijė e treqind vjet njėra mbi tjetrėn, sup mė sup, pa u rrėzuar as nga tėrmetet, qė rrafshuan Apolloninė, apo pa u thyer nga ngricat, e ti vinin shekullit tonė si njė mesazh lavdije? Cilat perėndi i kishin bekuar? E pėr mė tepėr, qė tė mbuloheshin sė paku me njė metėr baltė do tė duhej tė kalonin njėmijė vjet! Njėmijė vjet njė piramidė amforash tė palidhura me llaē, pa mbrojtje! Nuk ka fantazi nė botė qė tė shpjegojė kėtė fakt! Qoftė edhe fantazi alienėsh!
Mirėpo fantazia ėshtė e lirė qė tė krijojė forma tė ndryshme mendimi, njėlloj si filozofia. Kėshtu pėrshembull u tha se aty edhe mund tė ketė qenė njė si punė kantine ku staxhionohej vera.
As unė nuk u shpėtova fantazive, por fantazive tė mia akoma nuk u ka ardhur rradha nė kėtė shkrim.
E ndėrsa fantazitė po vishnin si rokoko monumentin, amforat filluan tė thyeshin. Ndoshta do tė ishte mė e saktė, sadoqė mė e dhimbshme, po tė themi se ato filluan tė capėrloheshin.Por pėrpara se sa tė flasim pėr fenomenin le tė tregojmė shkurt pėr zbulimin e tyre.
Zbulimi shokues
Dikur ka patur shumė diskutime, madje tė rrepta, lidhur me autorėsinė e kėsaj ngjarje. Mungonte dokumentacioni. Gjėra qė ndodhin. Ato u zbuluan nė vitet e tridhjeta tė shek. XX nga Leon Rei. Kėtė e vėrtetoi njė fotografi e ekspozuar nė vitin 2004 nė trapezarinė e manastirit tė Apollonisė, kur u organizua ceremonia pėrkujtimore e aktivitetit tė Leon Reit. Nė fotografinė e vjetėr shihet njėlloj si tani ai rrapi shekullor, amforat dhe Leon Rei pėrbri tyre. Amforat duken tė plota. Nga to kam parė nė muzeum vetėm njė. Po tė tjerat ku janė? Kohė e gjatė, luftra...
Amforat mbetėn ashtu nė fushė, nė shoqėrinė e pėrhershme tė barėrave, tė ferrave dhe tė filizave tė pemėve. Njė shkrim i Hasan Cekės e vėrteton kėtė. Tė pasionuarit me amforat u qėndronin pėrpara dhe bėnin fotograf. Njė fotografi dokument, e rėndėsishme pėr jetėn e tyre ėshtė ajo e vitit 1958 e arkeologes Aleksandra Mano. Kjo fotografi mund tė konceptohet si nekrologji pėr sė gjalli e njė monumenti arkeologjik qė tani i ngjan Hiroshimės nė 1945.
Pėr herė tė parė e kam vizituar kėtė grup amforash nė fillim vitet e shtatėdhjeta. Atėhere mbaheshin akoma. Duke ditur forcat vigane tė kristalizimit tė kripėrave dhe thyerjen e pashmangėshme qė do tė pasonte ēfaqja mendimin qė ato tė hiqeshin nga toka, e tė futeshin nė muze. E kush mund tė dėgjonte fjalėn e njė tė riu, qė sapo kishte filluar rrugėtimin e tij nė kėtė fushė?
Por mendimi se ato kishin pesėdhjetė vjet qė qėndronin ashtu, pa pėsuar gjė ishte mashtrimi mė i stėrholluar pėr arsyen: prishja ishte akoma nė inkubacion dhe gjumi i qetė. Ndėrsa deboleca ndaj faktit arkeologjik se ato e kanė lezetin, ashtu siē janė gjetur, mendim nostalgjik, qė ka bėrė dėme kudo nė botė, ishte vendimi i vulosur, qė i dėnonte ato me shpartallim.
Nė vitet e mėvonshme ata tė ateliesė sė Institutit tė Monumenteve ngulėn pėrqark grumbullit tė amforave ca shtylla betoni nga ato tė vreshtave dhe i rrethuan me rrjeta teli qė pėrdoren pėr kotecet e pulave.
Nė vitin 1999 amforat ishin shpartalluar plotėsisht: tė duket sikur njė i marrė u ėshtė futur me hu dhe ka bėrė batėrdinė.
Po nė atė kohė syri i vėmendshėm i Vangjel Dimos kishte zbuluar konture tė rrumbullakėta tė prerjeve tėrthore tė barqeve tė amforave nė njė rrugė vizitorėsh dhjetė metra larg grupit tė amforave, duke u bėrė kėshtu zbuluesi i dytė i madh i kėtij monumenti, vlerė shkencore kolosale e tė cilit do tė shtjellohet mė poshtė.
Po atė vit organizova me Nikolla Lenėn njė emision sensibilizues nė Radio-Tirana. Ishte njė emision vėrtet i mirė. Nė sfond tė bisedės dėgjohej njė zė i pėrvajshėm dhe alarmant, ai i qyqes: mbi kėto amfora kėndonte qyqja.
I nisur nga dėshira pėr ti shpėtuar nga keqardhja pėr fatin e tyre tė mjerė, pėr braktisjen, ngula shumė kėmbė, aq sa e ndjeva se u bėra i bezdisshėm. Por ishte kjo kėmbėngulje qė u bė nismėtare.
Rikthim te muri i amforave
U desh tre vjet qė tė organizohej puna pėr shpėtimin e tyre. Hezitimin mė tė madh e kishte drejtori i Institutit Arkeologjik, Prof. Dr. Muzafer Korkuti. Dhe me tė drejtė. Me intuitėn e arkeologut ai dyshonte pėr sekretet qė fshihte ky monument dhe kėmbėngulte pėr siguri absolute fillimisht pėr tė ndriēuar pse-nė e tyre. Leja pėr gėrmim u dha vetėm kur mora pėrgjegjėsinė e restaurimit dhe rivendosjen e amforave po nė atė vend ku ndodheshin.
Puna do tė ishte voluminoze dhe shumė e kushtueshme. Qė nė hapat e para ndjemė vėshtirėsitė financiare. I propozuam bashkėpunim misionit arkeologjik francez. Ata na premtuan njė ndihmė modeste, pa u bėrė pjesėmarrės. Kėshtu kjo punė i mbeti dy instituteve tė Akademisė sė Shkencave, Institutit Arkeologjik dhe Laboratorit tė Konservimit dhe Arkeometrisė tė Institutit tė Kulturės Popullore me buxhetet e tyre tepėr tė varfėra. Pėrshembull buxheti vjetor i Laboratorit, qė do tė kryej restaurimin ėshtė mė i vogėl se gjysma e buxhetit tė njė kasapi.
Puna filloi nė gushtin e vitit 2003. Grupi ynė pėrbėhej nga pesė veta: Prof.ass. Dr. Bashkim Lahi, specialisti mė i mirė pėr amforat nė Shqipėri dhe anėtar i shoqatės ndėrkombėtare pėr amforat, patjetėr Prof. Ass. Dr. Vangjel Dimo, Avni Alcani, restaurator i qeramikės nė Institutin Arkeologjik dhe Efrosina Karagjozi, laborante.
Ishte njė vapė e hatashme, aq sa sė bashku me ajrin dridheshin edhe siluetat. Por ne kishim njė aleat, hijen e rrapit.
Toka ishte tharė, mezi gėrmohej. Hodhėm ca ujė nė brendėsinė e njė amfore. E thithi si njė shtjellė. Hodhėm prapė, prapė, disa kova. Ēfarė lubie ndodhej nėn amfora? Ky fakt e ngriti fantazinė tonė nė yje! Ēfarė ishte aty? Njė sistem drenazhimi?
Njė filtėr? Ku shkon uji? Filluam te kontrollojme muret e portikut pėr tė gjetur shkarkimet e mundshme. Njė herė Bashkimi mė thėrriti me tė madhe. Ai kishte parė nė fund tė murit tė portikut njė zgavėrr, qė mund tė ishte njė shkarkim. Kur u afruam nga zgavrra doli Ēapi, qeni i njėrit prej punėtorėve, qė ishte futur aty, nė fresk. Vetė nuk futeshim dot, se kishim frikėn e gjarpėrinjve. Nė darkė morėm njė shkop tė gjatė dhe lidhėm nė majė tė tij videokamerėn, tė cilės i dhamė komandė pėr tė filmuar me rreze infra tė kuqe. Pastaj e futėm nė zgavrėn e thellė. Ajo mbaronte pa degėzime.
Ndėrkohė uleshim thellė, e mė thellė nė hapėsirat midis amforave. Doli rreshti i dytė pastaj i treti, i katėrti. Kėrkuam anash, nė vazhdim. Ishte njė mur me amfora ndonja 21 m i gjatė, 5-6 i gjerė dhe gati dy metra i thellė!
E panjohura e paimagjinueshme, e zbuluar nė befasi pati efektin e hutimit. Dhe hutimi shoqėrohet edhe me mosbesim, por qė gjithsesi mbeti kalimtar.
Rreshtat e amforave qė shihnin dritėn e diellit mbas dymijė e treqind vjetėve, tė mbetura nė bindje absolute ndaj mendimit tė mjeshtrit qė i vargėzoi pėr tė jetėsuar njė ide, ishin dėshmitarėt fosilė, tė vetėm dhe absolut tė asaj ēfarė u krye nė lashtėsi. Asgjė nė botė, madje asnjė mendim nuk mund tė transformonte faktin. Rrėshqitjet e dheut, tėrmetet, rrėnjėt e pemėve, uji, gėrryerja, forca e rikristalizimeve, kazma, tė gjitha, tė gjitha, nuk e tjetėrsuan dot kėtė ide.
Eshtė kjo ide e veēantė qė e krijoi kėtė vepėr, duke qėndruar mė lart se pjella e saj. Dhe kjo do tė mbetet e pėrhershme nė analet e shkencės, do tė jetė ndoshta gjithmonė vija e startit nga do tė nisin studimet nė kėtė fushė, pra A-ja, dhe do i pėrkasė Apollonisė, duke e ngritur atė nė lartėsinė e padiskutueshme qė ka shembulli.
Njė mur prej amforash, njė zbulim fare i rrallė, njė zbulim me vlerė botėrore! Shtypi dhe media vizive dhanė lajmin e bujshėm.
Njė mbasdite profesori i Universitetit tė Grenoblės Jean Luc Lamboley drejtues i misionit arkeologjik francez nė Apolloni, drejtori i shkollės arkeologjike franceze nė Athinė dhe njė punonjės i Ambasadės franceze nė Tiranė vizitonin grupin e amforave. Ne ishim ulur tek kafja e Belulit ndonja njėqind metra larg dhe shikonim. Pastaj erdhėn studiues tė tjerė dhe tė tjerė nga disa shtete tė Evropės. Dhe askush nuk e kishte parashikuar, madje nė fillim nuk besonin.
A kishte pėrkėdhelje mė tė ėmbėl pėr sendrėn tonė?
E tani le ta lėmė anėn tonė shpirtėrore pėr biseda kafenesh dhe ti kthehemi punės sė kėtyre amforave.
Pėr shumė ēėshtje do tė bazohemi nė diskutimet e bėra me Bashkim Lahin, kėtij njohėsi mjeshtėror tė amforave, pa tė cilin do ta kishim tepėr tė vėshtirė, ndoshta tė pamundur, tė ndriēonim me qartėsi kėtė zbulim tė ēuditshėm.
Ēfarė janė kėto amfora?
Ky mur i ēuditshėm, i ndėrtuar me amfora ėshtė gjigand. Ne akoma nuk e kemi zbuluar tė gjithin, por mund tė llogarisim se nė fillim ka patur ndonjė njėmijė e pesėqind copė. Sot, jo. Nė shek II ai u hėngėr pjesėrisht nga biblioteka romake, qė e preu si llokmė. Pastaj mė vonė, kur qyteti u braktis, rrėshqitjet e dheut bėnė punėn e llavės dhe morėn pėrpara shtresat e sipėrme tė murit. A thua tė kenė mbetur nė vend njėmijė e dyqind copė? Megjithatė, kolosale! Aty arkeologjia shqiptare dhe ajo botėrore kanė njė nga thesarėt mė tė ēuditshėm tė zbuluar ndonjėherė, qė dalin jashtė ēdo fantazie.
Nė kėtė mur nėntokėsor ndėrthuren si rrėnjė fijet e shumta, qė lidhin nė njė tė tėrė prodhimin, tregėtinė, shtetin, tė drejtėn, prakticitetin, llogjikėn, duke krijuar njė vizion impresionues tė asaj epoke tė zhvillimit tė njerėzimit.
Amforat e kėtij muri janė nga ato qė pėrdoreshin pėr transportin e verės. Secila mbante 22-26 litra. I mbushnin, u vinin njė tapė druri nė grykė dhe i ngulnin nė rėrėn e shtruar nė fund tė anijes. Prandaj kanė majuckė. Ato pėrdoreshin vetėm njė herėl pėr herė tė dytė vera do tė kthehej nė uthull. Pastaj pėrdoreshin pėr tė transportuar gėlqere. E kemi gjetur njė tė tillė. Pjesa mė e dobėt e amforave ishte majucka e fundit, qė thyesh me lehtėsi. Kėto amfora, ose do tė hidheshin, ose do tė pėrdoreshin pėr tė ndėrtuar mure me funksione tė ndryshme. Cilėsia e tyre nuk ėshtė e mirė, pra janė tė prodhuara pa ndonjė kujdes tė veēantė, ja, si amballazh.
Deri tani kemi gjetur dy tipe amforash, qė dallohen njėra nga tjetra pėr nga gryka dhe pjerrėsia e supeve. Midis tyre ka shumė tė pėrgatitura nė njė mėnyrė tė veēantė. Kanė marrė dy lloje argjilash, njė tė kuqe dhe njė tė bardhė. Kėto dy lloj argjilash i kanė ngatėrruar njėra me tjetrėn, por pa i pėrzier mirė. Me kėtė brumė laraman kanė pėrgatitur pastaj amforat, qė edhe ato kanė dalė laramane, tė kuqe dhe tė bardha, si viza-viza, tė bukura, tėrheqėse. Pse? Ēfarė teknologjie ka qenė kjo? A mos vallė ka qenė prodhim i dallueshėm i njė punishteje tė caktuar? Akoma nuk e dimė.
Duke vėzhguar me kujdes profilet e thyera tė qeramikės nė shumė raste mund tė dallohen lehtėsisht thėrmija tė vogla kafe. Janė thėrmijat e llavės sė shpėrthyer nga vullkanet. Njė argjilė, e pėrzier me tė tilla grimca ėshtė karakteristike pėr Napolin dhe Siēilinė. Vezuvi dhe Etna janė dy vullkanėt qė kanė spėrkatur me tė tilla thėrrime zonat pėrqark. Pra, kėto amfora, janė prodhuar ose nė Siēili, ose diku pranė Napolit. Po ēfarė deshėn nė Apolloni?
Nė ato kohėra Italia dhe Spanja kanė qenė prodhuesit kryesorė tė verės nė Mesdhe. Vera e tyre shquhej, si dhe sot. E kanė traditė qė atėherė! Se u largova pak nga rrjedha e ngjarjeve.
Nė ato kohėra shteti, apo qyteti-shtet, siē ishte edhe Apollonia, kishte detyrė qė tu siguronte ushtarėve tė ushtrisė sė vet armėt, veshjet, ushqimin dhe verėn. Dhe me sa duket vera derdhej lumė. Ja pra, pse gjenden kaq shumė amfora nė Apolloni! Kushedi se sa tė tjera janė thyer!
Atyre qė u thyhej vetėm maja, u shpėtonte jeta. Ato pėrdoreshin pėr mure, kėshtu hyjnė nė pėrjetėsi. Tė mos shkonte asgjė kot, si edhe sot. Prakticiteti u dha dy destinacione pėrdorimi: ose mur pėr drenazhim, ose mur pėr tarracim. Funksioni i tyre pėr drenazhim ishte i thjeshtė: njė lloj tubi pa formė, i vendosur nė kėmbė, ku uji futej nga fundi i thyer, e rridhte nė grykėn e vendosur pėrmbys. Pėr tarracim pėrdoreshin si gurė: nė njė shpat tė pjerrėt bėhej njė mur, e pastaj vendi nė anėn e sipėrme mbushej me dhe, e sheshohej.
Disa sekrete
Amforat e nxjerra nga gėrmimi arkeologjik janė tė gjitha tė veshura me njė shtresė tė trashė smėrēi, e krijuar nga proceset kimike tė lėvizjes sė kripėrave nė tokė dhe reaksioneve kimike. Ky mantel smėrēi fsheh nėn vete sipėrfaqen e amforave me sekretet e shumta qė ato pėrmbajnė.Duke i ēveshur kimikisht nga ky mantel pamė se shumica e amforave kanė pas qenė lyer nga sipėr me njė si bojė krem, tepėr e dobėt, qė shėrbente ndoshta pėr izolim.
Por kurioziteti mė i madh ishin ca monograme dhe gėrma tė gėrvishura nė supet e disa amforave, madje edhe njė shkrim. Mos janė kėto shenjat e mjeshtrave qė i bėnė apo identitete tė punishteve tė prodhimit, qė na vijnė si mesazhe tė rastėsishme?Por akoma mė interesante janė disa vula tė kuqe, tė zbehta, e qė mezi shihen nė grykat e amforave. Janė vulat e doganės tė qytetit-shtet tė atėhershėm qė kontrollonte edhe mė mirė se sot, tė gjithė tregėtinė qė kryhen nėpėrmjet importit.Shumė amfora tė tjera janė damkosur me njollė zifti tė vėnė me shtupė. Eshtė njė shenjė qė tregon se dikur ato janė numėruar...
Edhe sa sekrete tė tjera fshihen nė to?
Ja njė shembull: vendi i saktė i prodhimit. Hamendja nuk mjafton dhe mbetet gjithmonė e dyshimtė. Kjo ēėshtje zgjidhet me anė tė analizave petrografike, qė iu pėrkasin teknikave gjeollogjike. Thjeshtė, bėhet njė krahasim strukture. Por ata qė e bėjnė kėtė janė specialistė me pėrgatitje speciale dhe shumė serioze. Cilat janė shtigjet qė tė ēojnė nė aplikimin e kėsaj shkence?Nėn tokė janė akoma dhe njėmijė amfora, thuajse tė gjitha tė thyera. Sa tė dhėna tė tjera do tė na japin? Po vetė muri?
Interesi botėror
A e dini interesin botėror pėr kėtė? Nė Kongresin e njėzetepesė tė RCRF, qė u mbajt nė Durrės nė shtator 2006, arkeologė nga njėzetepesė vende tė botės pranuan se kjo ėshtė njė gjendje e jashtėzakonshme, ėshtė gjetja mė e madhe nė botėn helenistike.
Edhe njė herė Shqipėria u ngrit nė majat everistiane tė kulturės botėrore dhe si nė Everest kjo lavdi ndjeu acarin e ngricės financiare. Asnjė lek nga shteti pėr tė shpėtuar kėtė thesar. Dikur, mbi grumbullin e amforave, kėndonte pėrvajshėm njė qyqe. Sot vazhdon tė kėndojė qyqja dhe pasardhėsit e shumtė tė qyqes... Edhe fantazia e Brugelit nuk do tė jepte diēka mė tepėr.
Tė mbetur keq kemi marrė trajsėn e lypsarit, duke trokitur nėpėr zyra, firma... E kotė! Kush do ta shtrijė dorėn bujare? Zoti Ministėr i financave, e keni rradhėn ju; ėshtė pasuri e Shqipėrisė.
Mure amforash nė botė
Literatura profesionale ndėrkombėtare pėr mend disa pak raste tė zbulimeve arkeologjike tė kėtyre pėrmasave shkencore. Njoftimi i parė dhe qė ngjalli njė kuriozitet plot habi ishte ai i zbulimit nė Romė tė dy mureve tė ndėrtuar me amfora. Kjo ndodhi nė vitin 1878 nė Orto Torlonia dhe nė 1879 nė Castro Pretorio. E. Dressel, autor i botimit tė studimit shpjegon karakterin deri atėherė tė panjohur tė njė rreshtimi tė tillė amforash: mur pėr drenazhimin e ujrave. Kėta dy mure nuk ekzistojnė mė.
Muri i tretė me amfora u gjet nė vitin 1894 nė kodrėn e Shėn Luizit tė Kartagjenės. Po nė Kartagjenė nė SA Souse nė vitin 1906 u zbulua njė mur tjetėr gjigand, i ndėrtuar me amfora tė madhėsive tė ndryshme, tė pėrdorura nė vend tė gurėve. Amforat qėndronin pėrmbys; fundet e tyre ishin tė thyera.
A.L.Delattre e shpjegon hollėsisht kėtė lloj teknologjie, qė gjithashtu ēudiste botėn arkeologjike pėr mjeshtėrinė praktike tė kohėrave para Krishtit. Tė dy kėta mure u ēmontuan dhe nuk ekzistojnė mė. Muri i pestė me amfora u zbulua nė vitin 1913 nė Athinė nė vendin e quajtur Kerameikos. Arkeologu B. Botger shpjegon se ky ishte njė mur drenazhimi nė tė cilin amforat qėndronin kokė poshtė, si nė Apolloni.
Edhe ky mur nuk ekziston mė. Muri i gjashtė prej amforash i zbuluar nė botė ėshtė ky i Apollonisė. Ky ėshtė i vetmi qė ka mbetur. Deri tani datohet nė ēerekun e parė tė shek. III p.e.r. Eshtė po aq i vjetėr sa ai i Athinės. Por cili nga kėta tė dy ėshtė i pari? Ku e ka zanafillėn kjo mjeshtėri? Sidoqoftė ishim ne qė i dhamė botės njė zbulim tė madh arkeologjik nė kėtė fushė.
Njė mur amforash
Nė fillim tė shkrimit thashė se edhe unė nuk u kam shpėtuar fantazive. Tani erdhi rradha tė tregoj pėr to. Po tė shikosh me vėmendje nivelin mė tė lartė tė amforave do tė konstatosh se ai ėshtė njėlloj me lartėsinė e murit tė portikut, nė atė lėndinė tė vogėl ku ėshtė edhe obelisku. Mbi lėndinė pjerrėsohet njė kodėr, kodra e Artemisės, gjithė pemė e shkurre, qė tė ēon tek vila e Leon Reit. Nė rrėzė tė kodrės ėshtė njė mur i gurtė i shek. III p.e.r. qė mbath faqen e prerė tė kodrės.
Qė aty ujrat e shirave lėshoheshin pjerrėsive dhe patjetėr qė do ti vėrsuleshin murit tė portikut dhe qendrės sė qytetit. Kėto ujėra duheshin penguar. Amforat do ti thithnin nė brendėsinė e tyre, qė duhej tė ishte ndonja 56 m3.Pse tė shkonin kot? A nuk mund tė filtroheshin, e tė jepnin ujė tė pėrdorshėm pėr atė zonė tė qytetit, qė ndodhej larg nimfeut?
Fantazia bėnte punėn e saj. Duhej gjetur ndonjė ulluk ku tė dilte uji, ose ndonjė hauz poshtė murit tė amforave. Por deri tani...Atėhere vendosėm tė bėnim njė verifikim. Krahasuam dheun qė ndodhej brenda amforave me dheun jashtė tyre. Kėtė krahasim e bėri me analiza Prof. Dr. Marie Koēi, njė nga mineralogėt mė tė mirė tė Shqipėrisė. Rezultati shuajti fitilin e fantazisė sė ekzistencės sė njė filtri. Dheu ishte thuajse njėlloj, si brenda dhe jashtė amforave, e kjo vėrtetonte se aty nuk ishte aplikuar ndonjė teknologji.
Ndėrkohė vėzhgonim gjithēka me kujdes. Ky kujdes lindte dhe shuante hipoteza tė shumta. Kjo gjetje ishte e pashfrytėzuar, ishte si njė tokė gjithė humus, ku mund tė harliset gjithshka.
Njė nga vėzhgimet mė domethėnėse, pėr mendimin tim, ėshtė fakti se amforat janė tė mbushura me dhe. Ndokush mund tė thotė se ky dhe ėshtė futur aty sė bashku me uji qė drenazhohej. E pamundur! Dheu aty brenda nuk ėshtė lym. Po tė ishte lym, atėhere dakord, por ai ėshtė si shuka-shuka, ku duken qartė kokrrat e vapemit, njė lloj argjile e bardhė qė ndeshet nė shtresa vende-vende nė Apolloni. E kėto kokrra vapemi nuk janė sedimente tė sjella nga uji i shiut.
Ato janė futur aty sė bashku me masėn tjetėr tė dheut, pra amforat janė paraprakisht me dhe, e pastaj janė vendosur nė mur. Madje Vangjel Dimo e vulosi kėtė, duke gjetur ndonjė gur tė madh brenda amforave tė pathyera. Nėse majucka e thyer krijon njė vrimė ndonja 4 cm, guri sa njė grusht mund tė futej vetėm nga gryka. A mund ta shpjegojė kush ndryshe?
Po pse u mbushėn me dhe kėto amfora? Se kėshtu, tė mbushura nuk mund tė thithnin ujin, e ta dėrgonin nė thellėsi. Dhe deri tani, nė prerjen tėrthore qė i kemi bėrė murit nuk kemi gjetur asnjė kanal shkarkues, apo depozitė! Nėse ky ka qenė njė mjet drenazhimi pėr atė sheshin aty, ēfarė e bėnte ujin? E ulte dy metra nėn tokė, e pastaj e shkarkonte nė murin e portikut? Ndryshe, ku e shkarkonte? Po a mos ka patur Apollonia njė tjetėr sistem drenazhimi?
I shtyrė nga kurioziteti vėzhgova me kujdes murin e portikut, atė tė kodrės sė Artemisės dhe tė Akropolit.
Blloqet e mėdhenj tė gurtė, tė vendosur njėri mbi tjetrin qėndrojnė me peshėn e vet, e tė palidhur me llaē. Ata duken sikur mbėshteten nė faqen e kodrave. Atėhere tė lind pyetja se ku shkarkonte uji i shiut, qė thithej nga toka? Nė hapėsirat midis mureve, e pastaj rridhte vilarė-vilarė?
E pamundur! Ata mjeshtra qė ditėn tė ndėrtojnė tė tillė mure kanė ditur ti mbrojnė edhe nga kullimet e ujrave. Dhe vėrtet, duke parė me kujdes kėta mure, do tė mund tė vėresh blloqe gurėsh tė mėdhenj, e tė pagdhendur, qė mbathin nga mbrapa kėta mure. Hapėsirat midis kėtyre gurėve drenazhonin ujėrat e kodrės, pa i lėnė qė tė arrinin murin. Se ku shkonin pastaj, nė ndonjė kanal, apo si, ėshtė tjerė gjė. Njė sistem i tillė drenazhimi ėshtė pėrdorur edhe nė murin e portikut, vetėm disa metra larg murit tė amforave. Pra, me sa duket, ky mur nuk kishte rol drenazhues. Por ēfarė?
Atėherė nė fidanishten e hipotezave rritet njė tjetėr: ky ka qenė mur tarracimi! Amforat janė mbushur me dhe qė tė ishin tė forta, tė mos thyheshin, e tė mos lėviznin nga shtytja e dheut. Ky shesh ėshtė krijuar.
Sa pyetje qė dalin! Si lėkunden hipotezat nė kėtė det tė panjohur dijesh tė pėrfshirė nga stuhia e mendimeve! Dhe duhen zgjidhur nėpėrmjet studimit shkencor, akoma nė hapat e tij tė ndrojtura!E le tia lėmė kėtė ēėshtje dhe shumė e shumė tė tjera pėr zgjidhje arkeologėve, tė drejtuar nga Bashkim Lahi, tė bindur nė pėrkushtimin dhe suksesin e tyre.
Frederik Stamati

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Statuje gjigande e Jezu Krishtit ne Poloni...

Njė qytet i vogėl polak ka kėrkuar qe te fute ne hartėn turistike botėrore me ndėrtimin e statujės mė tė madhe nė botė te Jezusit, i cila do te eklipsoi statujen e famshėm te Krishtit ne Rio's.
Swiebodzin,qyteti polak,rreth 21 km pranė kufirit gjerman, sė shpejti do tė inaguroi statujen 33-metra te larte te Krishtit, e cila, sė bashku me njė kurorė mbi koke qė i shton edhe dy metra, do tė vėrė ''ne hije''tė gjitha statujat tjera dedikuar birit te Zotit.
Keshtu qe rekordet e tanishme te statujave me te larta ne Bolivia,statuja Concodia, ngelet nėntė metra me vogel,kurse statuja tjeter e famshme ne botė ajo e Rio de Janeiro, do ngelet rreth 3-5 metra me e ulet se kjo e Polonise.
Edhe pse ngritur gjoja pėr tė treguar mirėnjohjen ndaj Zotit, qyteti shpreson qė kjo statuje gjigande do tė sjellė turistė gjate gjithe periudhave te vitit,duke i sjelle te ardhura te konsiderueshme ketij qyteti...
Statuja pritet te inagurohet brenda muajet nendor 2010,e shoqeruar me nje seri problemesh teknike te vendosjes se kraheve dhe masivit te kokes.
http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/poland/8070947/Poland-to-build-worlds-largest-Jesus-Christ-statue.html

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Nje vidio e pabesushme ne nje autostrade Ruse.
Nje fenomen qe askush gjate ketyre 5 diteve nuk i ka dhene pergjigje.
Gjate kontrollit rutine nga nje polic trafiku ne autostraden M23 dhe ne momentin qe ishte duke bashkebiseduar me shoferin e nje veture sedan bezhe,shperthen mbi asfalt nje kope prej 15 ujqerisht,qe duke hungeritur vrapojne neper rruge.
Ne moment polici i trafikut vrapon per tu futur ne makine per tu mbrojtur nga egersirat.Dhe ato te pashqetesuara nga dritat e makinave levizin pergjate autostrades.Nga doli ajo kope ujqerish ne ate vend, kur nga shoqata e kafsheve te egra thone se e tille specie ujku jeton ne pyjet e Alaskes....?
Disa deklarojne se ujqerit ne tere boten jane ne levizje te vazhdueshme per shkak te ndryshimit te kushteve klimaterike dhe paksimit te zinxhirit ushqimor ne abitatet e tyre.
Shihni vidion e marre nga kamerat e sigurise dhe kontrollit te autostrades.

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Anija kozike Impact Deep do te studioje kometen Hartley 2

Njė anije kozmike e NASA-s ėshtė gati tė ketė njė tjetėr vėshtrim te afėrt tek njė kometė. Javėn e ardhshme, anijen Deep Impact ėshtė vendosur qe tė kaloi afer 435 milje tek njė kometė gjysmė milje e gjerė me emrin Hartley 2.
Ajo do tė pėrdorė teleskopėt e saj dhe instrumente tė tjera pėr tė shqyrtuar nė sipėrfaqen e saj shpėrthimet rekord te gazit
Pesė vjet mė parė, Deep Impact krijoi fishekzjarre kozmike kur ajo beri njė hetim mbi kometė Tempel 1. Pėrplasja rezultoi me marrjen e te dhenave nga shkencėtarėt per pjesen e brendshme te kesaj kometė.
Anija kozmike u caktua pėr njė mision tjetėr nė takim me kometėn Hartley 2.Qė nga viti shtator 2010, ajo ka qenė duke marrė imazhet ne objektivit tė saj.
Tashti mendohet qe rreth 4 nentorit Impact Deep tekaloje perballe kometes Hartley 2, per te nxjerre perfundime shkencore mbi drejtimin,madhesine dhe ne se perben rrezik per planetin tone.

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Filozofia e Samurait dhe ''Kodi Bushido''

Bushido do tё thotё mёnyra e te luftёtarit dhe kjo mёnyrё ndodhej nё zemrёn e besimeve dhe tё sjelljes sё njё Samurai.Filozofia e Bushidos ka tё bёjё me ēlirimin nga frika.
Nёnkuptonte se Samurai kishte kapёrcyer frikёn e vdekjes sё tij. Ai kishte ofruar paqen dhe fuqitё e tij nё shёrbimin e zotit tё tij, nё njё mёnyrё tё ndershme dhe besnike, dhe tё vdiste po ndershmёrisht nёse do tё ishte e nevojshme.
Njё Samurai nuk nxirrte kurrё shpatёn e tij nga kёllёfi pa ndonjё arsye, dhe nuk e rikthente atё kurrё nё vendin e saj pa nder. Kavalieri luftёtar mund tё ndeshej deri nё vdekje pёr fisnikun tё cilin shёrbente, ose ishte Ronin (Samurai pa zotёri), dhe I binte pёrreth vendit, duke lutuar pёr tё mirёn dhe tё drejtёn.
Duke patur si princip njё kod qё nuk i jepte asgjё, por qё i ofronte gjithcka, arriti tё bёnte mёnyrё jetese veprimet e ofruara, duke qenё indiferent pёr vdekjen, e cila ishte e vetmja shoqёri qё e shoqёronte nё ēdo moment.
Samurajtё shfaqen rreth shekullit tё 12, por shumё mё ndryshe nga forma pёrfundimtare qё njohim ne. Fillimisht jetojnё nё formёn e ushtarёve nёn shёrbimet e qeveritarёve lokalё.
Por mё vonё, pasi arrijnё tё fitojnё njё autoritet dhe njё rol tё rёndёsishem nё shoqёrinё japoneze, fillojnё tё zhvillojnё elemente kavaliereske dhe venё bazat pёr njё kod etik qё mё vonё do tё pёrhapet me emrin Bushido.
Ky Kod mund tё konsiderohet si njё seri ndalimesh nё mёnyrё qё tё mbahet disiplina. Nёpёrmes kёtyre ndalimeve, nё tё vёrtetё Samurai ēlirohet nga vargojtё e botёs sonё materiale .
Njё karakteristikё si e Bushidos ashtu dhe e Samurait, ёshtё se pёr tё dyja vdekja ёshtё zbulimi i kuptimit tё jetёs. Ekziston vetёm udha, vendimi dhe veprimi. Samurajtё ndiqnin njё rrugё Vullneti.
Njeriu i Bushidos ka dhёnё 4 betime: Tё mos jetё i ngadaltё gjatё Udhёs. Tё respektojё prindёrit e tij. Tё mbizotёrojё gёzimin dhe hidhёrimin.Ky ёshtё kodi i Samurajve, qё me mencurinё e tij si model jetese, ecёn pёr gjatё shekujve.
KODI BUSHIDO
Nuk kam prindёr. Qielli dhe Toka janё prindёrit e mi.
Nuk kam fuqi Hyjnore. Bindja ёshtё mjeti im.
Nuk kam forcё magjike. Forca brendёsore ёshtё magjia ime.
Nuka kam as jetё as vdekje. Pёrjetёsia ёshtё jeta dhe vdekja ime.
Nuk kam trup. Trimёria ёshtё trupi im.
Nuk kam sy. Rrufeja ёshtё sytё e mi.
Nuk kam veshё. Ndjeshmёria ёshtё veshёt e mi
Nuk kam krahё e kёmbё. Shpejtёsia ёshtё gjymtyrёt e mi.
Nuk kam qёllime. Shansi ёshtё qёllimi im.
Nuk kam mrekulli. Fati (Darma) ёshtё mrekullia ime.
Nuk kam principe. Principet e mija janё pёrshtatshmёria nё tё gjitha gjёrat.
Nuk kam shokё. Mendja ёshtё shoku im.
Nuk kam armiq. Marrёzia ёshtё armiku im.
Nuk kam uniformё luftarake. Vullneti dhe drejtёsia janё uniforma ime luftarake.
Nuk kam kёshtjella. Shpirti im i patundshёm ёshtё kёshtjella ime.
Nuk kam shpatё. Ёndrra e shpirtit tim ёshtё shpata ime.

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Nderrimi i ores perkeqeson treguesit e shendetit.
![]() |
![]() |
Ka dy dite qe ka hyre nė fuqi ora dimėrore, ku kemi kthim me 60 minuta pas tė akrepave tė orės.
Shkencėtarėt thonė se kanė vėrtetuar qė me kthimin e orės pas nė stinėn e dimrit dėmtohet shėndeti, shpėrdorohen mė tepėr energji dhe rritet sasia e ndotjes sė mjedisit.
Fundi i njė praktike tė tillė nė hemisferėn veriore do tė sillte pėrfitime pėr shėndetin dhe mjedisin.
Ndryshimi i orės bėhet nė vendet evropiane, nė Amerikėn e Veriut dhe nė disa pjesė tė Lindjes sė Mesme.

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Ja pse disa njerez shohin fantazma...!!!

Sipas studimit mė tė ri, njerėzit qė pinė shumė kafe, mund tė pėrfundojnė duke parė fantazma dhe duke dėgjuar zėra tė ēuditshėm!
Shtatė filxhanė kafe nė ditė, bėjnė qė njeriu tė ketė tri herė mė shumė halucinacione se ata qė pinė vetėm njė filxhan.
Megjithatė, ekipi nė Universitetin e Durhamit thekson se kur jemi nė stres, trupi ynė prodhon hormone tė quajtura Koristol, tė cilat, kur pėrdorim kafenė, prodhohen nė sasi tė mėdha.
Kjo sasi shtesė e Koristolit nė trup shkakton halucinacione tek njerėzit dhe qe japim imazhet e fantazmave..

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Tentakulat e ''zeza'' te disa personaliteteve boterore

Adolf Hitler
Fakt: Hitleri kryente evazion fiskal
Studimet e fundit qė kanė lidhje me Hitlerin kanė zbuluar se kur ai u bė Kancelar i Gjermanisė, nė vitin 1934 kishte shmangur taksat me njė vlerė prej rreth 6.3 milionė dollarėsh me vlerėn e sotme. Fatmirėsisht pėr tė, atij iu falėn taksat qė kishte pėr tė paguar, kur u zgjodh kancelar. Mendohet se ai kishte rreth 1.2 milionė marka vetėm me shitjet e Mein Kampf dhe ka shmangur 600 mijė marka nga taksat. Zyrtarėt qė i falėn taksat e papaguara u shpėrblyen me njė ēlirim prej dy mijė taksash nė muaj.
Winston Churchill
Fakt: Churchill ishte racist
Winston Churchill vlerėsohet me nota tė lartė pėr aftėsitė e tij si burrė shteti dhe orator. Nuk ka dyshime se aftėsitė e tij tė shkruajturit tė fjalimeve janė njė shkallė mė lart se ato tė gjithė shkruesve modernė tė fjalimeve. Por ajo qė shumė njerėz nuk dinė ėshtė se ai kishte dhe njė anė tė errėt. Mėnyra mė e mirė pėr ta ilustruar kėtė janė fjalėt e tij: Unė nuk e pranoj se ėshtė bėrė padrejtėsi ndaj indianėve tė kuq tė Amerikės, apo njerėzve me ngjyrė tė Australisė...nga fakti se njė racė mė e fortė dhe superiore ka marrė vendin e tyre, - Churchil nė Komisionin Mbretėror tė Palestinės, 1937.
Gandhi
Fact: Gandhi ishte i fiksuar me seksin
Teksa plakej Gandhi u bė gjithnjė e mė i fiksuar me seksin, deri nė pikėn qė pas mungesės sė dhunės, ai ishte subjekti i tij i preferuar pėr tė diskutuar. Ai flinte shpesh me gra tė reja. Njė prej kėtyre ishte bashkėshortja 16-vjeēare e stėrnipit tė tij, Kanu Gandhi. Kur ai donte tė ndante shtratin e tij me mbesėn e tij 19-vjeēare ai i shkruajti babait tė saj dhe i tha se ai donte tė rregullonte qėndrimin e saj gjatė gjumit.
George Washington
Fakt: Washington ia hodhi me zgjuarsi kongresit pėr ti paguar shuma tė mėdha parash
Kur u zgjodh president ai refuzoi rrogėn qė do tė kishte qenė rreth njė mijė dollarė nė muaj duke u shprehur: Zotėrinj, unė dua tė siguroj Kongresin se unė se kam parė kėtė punė si fitimprurėse, ndaj sdua tė pėrfitoj prej saj. Unė do tė mbaj njė llogari tė shpenzimeve tė mia dhe shpresoj se ato tė rimbursohen, kjo ėshtė ajo ēfarė kėrkoj, u shpreh ai. Mė pas shpenzimet filluan dhe pėr tetė vjet, nė vend qė tė paguhej gjithsej 12 mijė dollarė, ai u pagua 449,261 dollarė.
Martin Luteri
Fakt: Martin Luteri ishte anti-semit
Martin Luteri, i cili nisi reformimin protestant shpeshherė ėshtė konsideruar si hero se doli kundėr teprimeve tė Kishės Katolike tė kohės, por ajo ēfarė shumė njerėz nuk dinė ėshtė se ai ishte anti-hebre dhe nuk e mbante sekret. Nė vitin 1543 ai shkruajti Mbi hebrejtė dhe gėnjeshtrat e tyre, ku thoshte se hebrejtė duheshin privuar nga paratė, tė drejtat civile, mėsimet fetare dhe arsimimi dhe se duhej tė detyroheshin tė punonin nė terren, ose tė largoheshin nga Gjermania.
Thomas Jefferson
Fakt: Jefferson predikonte kundėr faktit qė tė bardhėt tė kishin fėmijė me tė zinjtė.
Jefferson ėshtė shprehur pėrzierja e tė bardhėve me tė zinjtė prodhon njė degradim, me tė cilin asnjė njeri qė do vendin e vet dhe karakterin njerėzor nuk mund tė pajtohet. Ndėrkohė qė predikonte kėto ai kishte disa fėmijė me skllaven e tij Sally Hemings, e cila ishte gjysmė-motra e paligjshme e gruas sė tij. Ndėrkohė edhe pse Jefferson e mohoi, kohėt e fundit ėshtė provuar nga testi i ADN-sė se ai ishte babai i tė paktėn njė prej fėmijėve tė Hemings.
Albert Einstein
Fakt: Einstein flirtonte gjithė kohės
Einstein ėshtė mbase mendja mė e madhe e shekullit tė 20-tė. Shumė njerėz e dinė se ai kishte pasion pėr violinėn, por ajo qė shumė sdinė ėshtė se ai i ka tradhtuar tė dyja bashkėshortet e tyre nė mėnyrė tė vazhdueshme. Pasi u nda me gruan e parė pėr shkak tė tradhtisė, ai u martua me kushėrirėn e tij Elsa. Shumė shpejt ai filloi tė kishte njė marrėdhėnie me sekretaren e tij Betty Neumann. Dhe Betty sishte as e para e as e fundit gjatė martesės sė tij.
Elvis Presley
Fakt: Elvis ishte i fiksuar me James Dean
Elvis Presley ka pasur disa cilėsi maniako-obsesive pėrgjatė gjithė jetės sė tij, tė cilat e kanė ndihmuar dhe vėshtirėsuar jetėn e tij personale dhe publike. Njė nga fushat nė tė cilat Elvis donte tė shkėlqente ishte aktrimi. Ai donte tė ishte James Dean-i i ardhshėm dhe si rezultat ishte fiksuar me aktorin. Elvis i dinte tė gjitha fjalėt e skenarit tė filmit Rebel without a cause, ku kishte interpretuar Dean dhe Natalie Wood.
Andrew Johnson
Fact: Zėvendėspresidenti Andrew Johnson e bėri betimin presidencial krejtėsisht i dehur
Andrew Johnson ishte zėvendėspresident, kur Lincoln ishte nė detyrė. Atij si pėlqente aristokracia, pėr tė cilėn ai mendonte se ishte atje nė kurriz tė punės sė tė varfėrve. Si pasojė ai shkoi pėr tė bėrė betimin krejtėsisht i dehur dhe tė gjithė mund tė ndjenin aromėn e alkolit qė kundėrmonte. Ai u kujtoi tė gjithėve nė Kongres se ato ishin aty nė sajė tė plebenjve.
Papa Pius IX
Fakt: Papa Pius IX rrėmbeu njė fėmijė hebre dhe e rriti si katolik
Mė 23 qershor 1858 nė Bolonja, policia shkoi nė shtėpinė e njė ēifti hebre, Salomone dhe Marianna Padovani Mortara pėr tė marrė njė prej tetė fėmijėve tė tyre. Policia mori gjashtė vjeēarin Edgardo pasi kishte urdhėr nga Selia e Shenjtė, tė autorizuar nga Papa Pius IX. Zyrtarėt e kishės kishin dėgjuar se shėrbėtorja 14-vjeēare e familjes e kishte pagėzuar Edgardo-n kur ai kishte qenė sėmurė sepse kishte frike se ai do vdiste dhe shkonte nė ferr. Ai u rrit nga Papa Pius IX dhe u bė prift.

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Nje Tribu qe nuk ka kontaktuar kurre me boten

Nėse ndėrmerr njė ekspeditė pėr tė eksploruar pyjet e panjohura tė Chaco Gran nė veri tė Paraguajit, nė kufi me Bolivinė dhe Argjentinėn, do tė ndeshesh mė njerėzit e njė tribuje mjaft tė veēantė, tė cilėt nuk kanė pasur asnjėherė lidhje mė botėn e jashtme.
I mbrojtur nga UNESKO, ky vendbanim i brishtė i njerėzve qė jetojnė me rregullat e tyre tradicionale, paraqet mjaft rėndėsi pėr studiuesit.
Njė grup i madh i antropologėve ka qenė nė anėn e tij pasi u ka ngjallur shumė ēudi mėnyra se si ata jetojnė.

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Nje rakete 'misterioze' pershkon Kalifornine

Pentagoni nuk eshte ne gjendje ti japi shpiegim se nga eshte nisur dhe se kush e ka nisur nje mjet flutures i tipit rakete.Ky mjet misterioz eshte nisur nga brigjet e Kalifornise drejt Oqeanit Paqesor.
Per kete Pentagoni ka marre te gjitha detajet ne te tere vendin ne se gjate periudhes kohore te nisjes dhe qarkullimit te raketes misterioze,ka pasur komanda te vecanta te provave raketore ne territorin amerikan.Si perfundim askush nuk mori persiper dhe te deklaroje se ai mjet ka qene i programuar si nga forcat e Marines apo dhe nga forcat Ajrore.
Objekti - ashtu sic eshte pėrshkruar nga ish-zyrtarėt e lartė ushtarake,rezulton te jet "shumė i madh" -me nje gjurme tė dendur e tė gjata contrail, icili fluturoi nė drejtim drejt veriperėndimit.
Spekulimet kane pėrfshirė gjithe opinionin e mediat vendase:Disa thone se eshte njė rakete balistike nderkontinentale e nisur nga nje nėndetėsene bazėn e raketave,pėr tė treguar forcėn ushtarake nė Azi,disa spekullojne se ishte nje raketė me interceptor, pjesė e mbrojtjes nga raketat me njė program testimi me lazer, ose disa thone se eshte nje punė e amatorėve tė talentuar.
Por ve verteta ende s'eshte zgjidhur dhe te gjithe zyrtaret e larte ushtarake ''kruajne koken'' per kete fenomen te pa shpieguar.
http://www.unexplained-mysteries.com/viewnews.php?id=194270

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Mision per studimin e fantazmave rreth Titanikut.

Nje grup gjahtaresh fantazmash kane vendosur qe te ndermarrin nje studim te te rendesishem per te arritur ne perfundimin se ne se pas 99 vjet mbas mbytjes se njerzve se bashku me Titanikun,sillen shpirterat e tyre per rreth zones se mbytjes.
Me 20 prill te vitit te ardheshm studiuesit paranormale kanė planifikuar njė udhėtim 960 milje larg bregut tė Nju Jorkut nė vendin ku anija u mbyt nė 1912 me shpresė qė ata tė mund tė gjejne prova tė fenomeneve nepermjet apararurave elektronike, ose EVP.
Studiuesi autodidakt i Titanicut, eksperti William Brower, i cili do tė shkojė nė udhėtim, beson se ai mund tė gjej prova te prezences se shpirterave qe u mbyten dhe janė ende rreth e rrotull.
Mateu "Sandman" Kelley,qe ėshtė organizatori i kesaj ekspedite nė vendin ku titaniku eshte zhytur ,thote qe do jemi atje ne mėnyrė qė tė shohim nėse njerėzit qė kanė vdekur aty mbartin pervojat paranormale ose fantazmat e tyre sillen mbi to.
"Nuk ėshtė njė teori,por jemi duke punuar qė ne zonat e traumave ekstreme mund zbulojme ate qe prej vitesh kemi programuar me emocione," tha Brower, i cili ka studjuar titanikun qė kur ai ishte 15 vjec
Ēdo hetues nė ekspeditėn e ka njė arsye pėr tė marrė pjesė, por askush nuk mund tė ketė me shumė arsye personale se sa Angelica Harris,te ciles xhaxhai i saj eshte mbytur se bashku me Titanikun.Ajo thote se jam e gateshme te ngre nje faqe interneti per kete qellim dhe kush eshte i gatshem,te jap kontribut per kete mision.
Por per kete mision ka dhe shume sektptik,duke e quajtur ate nje mision qesharak dhe pa vlera reale,se asgje s'kane per te vertetuar.

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Zbulohet nga nje robot nje tunel(galeri) rreth 2000 vjecare
Kliko
Behet eksplorim i parė me njė robot nė njė piramide para-kolumbiane,ne Meksike,e cili zbuloi njė galeri te gjatė te ndertuar para 2000 viteve afėr rrėnojat te Teotihuacan.
Kjo galeri ka njė ēati tė gdhendur nė formė harku tė pėrkryer dhe me sa duket eshte shume e qėndrueshme pėr tė lejuar 'explorimin' e arkeologėve,u njoftua kete tė mėrkurė.
Sipas pamjeve qe ka derguar roboti dhe nga studimet e tyre,duket se kjo galeri eshte krejtėsisht e mbyllur nė mes tė viteve 200 dhe 250 para Krishtit dhe ėshtė pothuajse e mbushur plotė me materiale e objekte antike te asaj periudhe deri nė ēati,qe mbartim vlera arkeologjike e studimore te pallogariteshme
Roboti deri tashti ka exploruar rreth 100 m galeri dhe ka konstatuar shenja mbi muret,qė referojne per teknikat e pėrdorura nė Teotihuacan 2000 vjet mė parė.

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
A ka qene e zhvilluar metalurgjia Ilire ..?

A e kane perdorur iliret tane bakrin nativ(bakrin metal dhe jo bakrin mineral)? Kjo shtron pyetjen tjeter A ka ne Shqiperi baker nativ Studimet gjeologjike tregojne se baker nativ ka por ky gjendet shume thelle ne toke aq thelle saqe njerezit e vjeter nuk mund te depertonin. Ata mund te germonin ndonja dhjete metra jo me shume.
Gjeologjia jone nuk i ka studiuar siperfaqet sepse ka qene orientuar ne shtresat mineralmbajtese per shfrytezim industrial keshtu qe kjo pike mbetet pa u sqaruar. Pastaj njerezit filluan te shfrytezonin mineralet siperfaqesore.
Aty ne siperfaqe jane te perziera bashke baker hekur arsenik etj. Nepermjet disa proceseve natyrore behet e mundur qe bakri te kaloje me ne thellesi dhe te formoje zona me te pasura me sulfur bakri. Keto ka pase shfrytezuar njeriu per nxjerrjen e bakrit se ky mineral shkrihej ne temperature me te ulet rreth 800C. Perseri nuk kemi te dhena gjeologjike per te tilla zona
Nje nga arritjet me te medha industriale te njeriut ka qene prodhimi i metaleve nga mineralet. Sot ne termin metalurgji sikur duan te perfshijne edhe shkrirjen dhe derdhjen e metaleve. Mirepo nuk eshte e njejta gje si te nxjerresh metalin nga mineralet dhe si ta rishkrish metalin si metal qofte duke e perzier me metale te tjera.
Per te mos i ngaterruar ceshtjet ne kete shkrim me termin metalurgji do te nenkuptojme perftimin e metaleve nga mineralet ndersa rishkrirjen do ta kuadrojme ne termin perpunim metalesh jo i sajuar nga ne por ne konceptin me preciz.
Te kesh metalurgji te vjeter do te thote te kesh qene realisht mjaft i zhvilluar. Cilit komb apo cilit popull nuk do ti pelqente qe ne biografine e tij te kishte edhe metalurgjine Pastaj perpunimi i metaleve do te ishte qe do te ishte.
Nga shkrimet e vjetra dime per fisin e Pirusteve qe e lidhnin me furrat e bakrit. Dime edhe per argjendin. Por nuk dime nese keta i nxirrnin metalet nga mineralet apo i rishkrinin.
Germimet arkeologjike kane nxjerre copera te vogla zgjyre apo shllaku por keto akoma nuk i kemi analizuar nese paraqesin shllaqe te dala nga perftimi i metaleve apo nga rishkrirja. Keto lloj studimesh nuk jane te lehta per tu bere. Qe te kuptojme veshtiresine dhe perkushtimin do te mundohemi te shpjegojme shkurt disa aspekte qe lidhen me kete teme.
Per shembull marrim bakrin. Dihet se ne fillim njerezit kane perdorur bakrin nativ pra bakrin qe gjendet si baker metal jo si mineral. Eumlshte fare me pakice e me dimensione te vogla por ja ashtu e kane perdorur. Pastaj mesuan qe ta nxjerrin nga mineralet qe ishin po aty. Jane disa procese kimike ne natyre qe mund te prodhojne te tille baker nativ.
A e kane perdorur iliret tane kete lloj bakri Kjo shtron pyetjen tjeter A ka ne Shqiperi baker nativ
Studimet gjeologjike tregojne se baker nativ ka por ky gjendet shume thelle ne toke aq thelle saqe njerezit e vjeter nuk mund te depertonin. Ata mund te germonin ndonja dhjete metra jo me shume. Gjeologjia jone nuk i ka studiuar siperfaqet sepse ka qene orientuar ne shtresat mineralmbajtese per shfrytezim industrial keshtu qe kjo pike mbetet pa u sqaruar.

Pastaj njerezit filluan te shfrytezonin mineralet siperfaqesore. Aty ne siperfaqe jane te perziera bashke baker hekur arsenik etj. Nepermjet disa proceseve natyrore behet e mundur qe bakri te kaloje me ne thellesi dhe te formoje zona me te pasura me sulfur bakri. Keto ka pase shfrytezuar njeriu per nxjerrjen e bakrit se ky mineral shkrihej ne temperature me te ulet rreth 800degC. Perseri nuk kemi te dhena gjeologjike per te tilla zona.
Por nuk po gjejme as edhe nje furre te vetme qe prodhonte baker A mos valle ka mbeturina furrash dhe ne pa i njohur i kemi anashkaluar pa bere komente
Atehere mund te bejme rrugen e kundert te kalojme nga metali ne mineral. Dihet se secili vendburim ka karakteristikat e veta per sa i perket perqindjes se mikroelementeve pra ata qe jane ne forme gjurme.
Nga lloji i procesit teknologjik metalurgjik percaktohet perqindja e kalimit te ketyre mikroelementeve ne metal. Ne kete menyre do te mund te gjenim nese objektet prej bakri te gjetura ne Kolonje jane prodhuar nga mineralet e Rehoves apo ato te Matit nga mineralet e Mirdites. Nuk eshte e lehte te behen te tilla studime
Ndersa per perpunimin eshte shume me e thjeshte. Nese akoma nuk kemi rene ne furra shkrirjeje apo ne elemente te ketyre furrave kemi kallepe ose negative te perdorur per derdhje plus njeqind te dhena te tjera qe vertetojne derdhjen.
Kete vit por sidomos ne vitin e kaluar pati nje zbulim interesant ne Lezhe u gjeten gjithsej nente copa zgjyre qe ne fillim nuk u moren vesh se cfare ishin. Mirepo kur u shqyrtuan ne laborator u pa se ne brendesi te zgjyres kishte copa bronzi. Kjo eshte gje e madhe Ky ishte rasti me i padyshimte vula qe vertetoi shkrirjen e metaleve.
Aq me teper qe aty prane u gjeten edhe ca copa plumbi te shkrire. Pra kemi nje punishte qe prodhonte lega Eumlshte e padyshimte dhe per mua ky eshte rasti me domethenes. Apo nuk shihej edhe struktura dentrite qe tregonte ftohjen e ngadalte te leges metalike ne brendesi te zgjyres
Mirepo duhen studime Duhen kerkime arkeologjike per te gjetur elemente te furrave
Ne lashtesi ka pasur qendra te prodhimit te bakrit nga mineralet. Kryesisht keto ishin ne Azine e Vogel dhe ne Qipro. Prej andej bakri transportohej me anije ne drejtim te Evropes. Ne historine e metalurgjise iliret apo pirustet nuk i permend kush.
Atehere le te zeme edhe ne aq vend sa na takon kemi shanse. Mineralet e bakrit ishin ne Iballe ka minerale arseniku se edhe arsenik shtohej ne metal sidomos kur donin te benin bizhuteri me shkelqim ne Trepce ka plumb. Mbetet kallaji. Evropa ate e importonte nga Azia. Pse jo edhe iliret
Ca me ndryshe eshte puna me hekurin. Ne kemi minerale hekuri sa te duash Ai siperfaqesori ka edhe nikel. Mirepo te gjitha analizat qe kemi bere per objektet e hekurit nuk japin asnje shenje te konsiderueshme nikeli. Lere qe ky mineral donte temperature te larte shkrirjeje Nuk kemi gjetur as edhe ndonje furre. Edhe ne Evrope mezi jane gjetur ca furra lashtesie.
Dy apo tre vjet me pare u gjeten ne Mercinen e Eperme pergjate rruges Lezhe ndash Puke copera te shumta zgjyre hekuri. Nuk ishin zgjyre kovaci por metalurgjie. Aty prane ishte nje vendbanim mesjetar. Keshtu orientohemi disi ne kohe.
Mirepo ata qe i gjeten dhe i sollen ne laborator nuk ishin arkeologe. Prandaj edhe vendi do kontrolluar me kujdes do pare se ku mund te kete ndonje mbeturine furre apo elemente te ndonje furre. Ne ato kohera furrat ndertoheshin ne toke dhe prodhonin ne fillim deri 1 kg e me vone 10-20 kg por jo hekur sic mund ta perfytyrojme ne sot por me ndryshe qe pastaj perpunohej etj. etj. nuk po futemi ne hollesira. Pastaj duhet mbledhur e peshuar e gjithe zgjyra se ashtu percaktohet sasia e prodhimit.
Nje rast tjeter eshte tek Kalaja e Dodes pertej Peshkopise. Ose jane pershkruar pirgujt ne Hajmel por qe ka mundesi te jene me teper mbeturina kovaci duke u lidhur me prodhimet aq interesante te Hajmelit qe tronditen mendimin e etnografeve per prodhimin e armeve ne Shqiperi.
Ndonja tridhjete e pese vjet me pare erdhen ne laborator disa shufra te holla me brinje as 1 cm dhe te shkurtra prej hekuri. E vrame mendjen dhe e ndame te ishin lingota te derdhura diku e te sjella nepermjet tregtise.
Te gjitha keto duan studime speciale dhe jo te lehta. Mirepo keto duan financime pa te cilat nuk mund te behen. Por ia vlen A thua do te kemi ndonje mbeshtetje financiare aq sa per te filluar
Shqiperia.com

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Misteret e karrierės sė Genc Pollos,nipit tė oficerit grek Take Pollo

Kur Genc Pollo hyri nė politikė me instalimin e pluralizmit politik nė Shqipėri, nė dhjetor 1990, ai i kishte tė gjitha kredencialet pėr tė hyrė natyrshėm nė lidershipin e ri tė partisė sė majtė tė reformuar qė do tė dilte nga PPSH, ēka pas gjashtė muajsh do tė ishte PS.
Genc Pollo i pėrkiste njė familjeje tė nomenklaturės komuniste tė kohės- babai i tij Stefanaq Pollo ishte drejtor i Institutit tė Historisė, njė post shumė i rėndėsishėm ky nė hierarkinė akademike tė regjimit komunist, qė kishte obsesionin e manipulimit tė historisė, aq saktė tė pėrshkruar nga George Orwell tek 1984. Kėshtu, Genc Pollos i shkonte shprehja born with a silver spoon in his mouth (i lindur me lugė argjendi nė gojė) qė pėrdorej dikur pėr pinjollėt e familjeve aristokratike.
Genc Pollos nė jetė nuk i mbetej veē tė shijonte tė mirat qė do t i jepnin me lugėn e argjendtė. I ati i tij, patriarku i historiografisė komuniste, Stefanaq Pollo, po i pėrgatiste njė karrierė nėn hijen e vet. Genc Pollo u diplomua nė Universitetin e Tiranės nė vitin 1986 pėr histori, me njė specializim nė arkeologji. Me tė marrė diplomėn u emėrua nė sektorin e kėrkimit shkencor nė Akademinė e Shkencave, nė njė kohė qė bashkėstudentėt e vet merrnin emėrimin si mėsues historie.
Pasi u end pėr dy vjet korridoreve tė Akademisė sė Shkencave pa u shquar pėr ndonjė gjė, nė vitin 1988 ai fitoi tė drejtėn pėr tė bėrė njė specializim dyvjeēar nė Universitetin e Vjenės, nė Austri. Izolimi nė atė kohė ishte pėr shqiptarėt e thjeshtė, tė cilėt duhet tė mbaheshin larg influencės sė dėmshme tė botės kapitaliste, ndėrsa njerėzit e nomenklaturės ishin tė privilegjuar nė kėtė pikė. Kur u kthye nė Shqipėri, nė vitin 1990, Pollo u emėrua nė Institutin e Arkeologjisė nė Tiranė, ku drejtor ishte Neritan Ceka.
Pra, Pollo, pėr nga origjina familjare dhe privilegjet qė kishte pasur, i pėrkiste establishmentit komunist qė ishte i lidhur me PPSH-nė dhe qė me ndryshimet politike qė po ndodhnin nė Shqipėrinė e vitit 1990, duhej tė qe pjesė e atij grupimi intelektualėsh tė rinj qė do tė reformonin PPSH-nė duke e shndėrruar nė njė parti tė majtė tė llojit tė socialdemokracisė perėndimore. Nė kėtė rol do tė qe i natyrshėm dhe legjitim angazhimi politik i Genc Pollos me instalimin e pluralizmit politik nė Shqipėri.
Pėrndryshe ishte krejt e panatyrshme dhe kompromentuese pėr tė parėn parti opozitare qė u krijua nė Shqipėri nė dhjetor 1990, pra pėr PD-nė, qė Genc Pollo dhe tė tjerė si ai hynė nė lidershipin e kėsaj partie me krijimin e saj. Me kėta nuk dua tė them se komunistėt dhe bijtė e familjeve komuniste nuk duhej tė hynin nė lidershipin e partive opozitare me PPSH. Madje ardhja e tyre ishte e domosdoshme qė tė ēahej blloku monolit qė kėrkonte tė krijonte PPSH me 200 mijė anėtarėt dhe kandidatėt e partisė dhe njerėzit e familjeve tė tyre. Por, kėtu duheshin pėrjashtuar, nė mėnyrė tė natyrshme, njerėzit qė u pėrkisnin 2-3 mijė familjeve tė lidhura ngushtė me PPSH-nė dhe qė pėrbėnin nomenklaturėn.
Ardhja e njerėzve nga kėto familje nė lidershipin e PD-sė nuk kishte sens as edhe nga pikėpamja elektorale se kėta njerėz nuk mund ta bėnin shtresėn sė cilės i pėrkisnin qė votonte pėr PD-nė dhe koha e tregoi se nuk arritėn qė ta bėjnė dot kėtė gjė. Miranda Vickers, reportere pėr Shqipėrinė e Grupit Ndėrkombėtar tė Krizave, nė librin e saj Shqipėria-nga anarkia te njė identitet ballkanik e pėrshkruan kėshtu Genc Pollon: Genc Pollo, i biri i njėrit nga nomenklatura e vjetėr, qė mė vonė u bė zėdhėnėsi kryesor i Berishės.
(Miranda Vickers: Shqipėria- nga anarkia te njė identitet ballkanik, Toena, Tiranė 1998, f. 58) Hyrja nė lidershipin e PD-sė, qė me krijimin e kėsaj partie, e njerėzve si Genc Pollo mund tė shpjegohet vetėm me skemėn e regjimit komunist pėr tė kontrolluar partitė opozitare me anė tė njerėzve tė nomenklaturės.
Kur nė 13 dhjetor 1990 u krijua komisioni nismėtar prej 16 vetėsh i PD-sė, qė funksiononte edhe si forum drejtues i partisė, Genc Pollo nuk u pėrfshi atje me ndėrhyrjen e Gramoz Pashkos, i cili, duke qenė vetė pinjoll i njė familjeje tė nomenklaturės, kishte frikė se mos binte nė sy pėr keq qė nė lidershipin e partisė sė re kishte shumė njerėz tė nomenklaturės.
Por, Genc Pollo, edhe pse mbeti jashtė komisionit nismėtar tė PD-sė u emėrua zėdhėnės i partisė sė re, sė bashku me Preē Zogajn qė ishte anėtar i komisionit nismėtar. Pra ishte e qartė se njė dorė e fshehtė, donte qė ta mbante Genc Pollon, nė njė mėnyrė ose nė njė tjetėr, nė lidershipin e partisė sė re. Se kush ishte kjo dorė, kjo u kuptua pas disa ditėsh nė janar 1991, kur gjatė vizitės sė kryeministrit grek Micotakis nė Tiranė, Genc Pollo u pėrfshi nė pėrfaqėsinė e PD-sė qė u takua me kryeministrin grek.
Nė kėtė takim kryeministri grek dha tė kuptojė simpatinė e tij, nė rradhė tė parė pėr Gramoz Pashkon dhe pastaj pėr Genc Pollon, u pėrpoq tė joshte Azem Hajdarin qė ia prezantuan si lider tė lėvizjes studentore dhe kryetar tė pėrkohshėm tė partisė dhe e injoroi krejtėsisht Sali Berishėn, ylli i tė cilit ishte duke u ngjitur nė qiellin e politikės shqiptare ngase kishte qartas mbėshtetjen e amerikanėve pėr tė dalė nė krye tė partisė, ēka e kuptonte kushdo edhe nga publiciteti qė i bėnte Zėri i Amerikės.
Sjellja e kryeministrit Micotakis nė rastin e Genc Pollos e kishte shpjegimin sė pari me atė se Genc Pollo qe kristian ortodoks nga njė familje tradicionalisht shumė filogreke.
Nė gazetėn Tema, tė Mero Bazes, nė 4 qershor 2000 (f. 12-13) ėshtė botuar njė dossier me titull Gjyshi i Genc Pollos kapiten grek ku botohen dokumente tė nxjerra nga arkivi i shtetit qė tregojnė se gjyshi i Genc Pollos, Themistokli Pollo (i njohur si Take Pollo) ka qenė oficer i ushtrisė vorio-epirote nė vitet 1914-1917, me gradėn kapiten. Nė kėtė dossier thuhet: "Take Pollo ėshtė njėri prej tri komandatėve tė andartėve grekė qė masakruan shqiptarėt nė Jug tė Shqipėrisė
Dėshmi mbi kėtė veprimtari dhe pėrplasjen e kapiten Pollos me ēetat patriotike tė Butkės janė ende tė freskėta edhe nė zonat e Jugut. Shtėpia e Pollos u dogj nė fshatin e tij tė lindjes nė Pėrmet, pikėrisht nga ēeta e Butkės nė shenjė hakmarrjeje ndaj udhėheqėsit tė ēetės andarte greke. Biografia e zezė e Take Pollos filloi tė pėrbėnte njė problem mė vete pėr tė birin e tij Stefanaq Pollo pas vendosjes sė komunizmit nė Shqipėri.
Take Pollo andarti qė ka rrafshuar 27 fshatra dhe qė akuzohet pėr vrasjen e sė paku 440 shqiptarėve nė zonėn e Lunxhėrisė, Hormovės, Leskovik dhe Ēarshovė Tentativa pėr mbulimin e veprimtarisė sė Take Pollos janė bėrė edhe nga nipi i tij Genc Pollo.
Duke shfrytėzuar emrin e gazetės 55 si gazetė nacionaliste dhe sidomos duke pėrdorur miqėsinė me drejtorin e gazetės, arriti tė botojė nė atė gazetė njė shkrim tė montuar keq pėr veprimtarinė e Take Pollos. (Tema, 4 qershor 2000, f. 12-13) Sigurisht qė nipi i Themistokli Pollos qe njeriu i parapėlqyer i Athinės pėr tė qenė nė lidershipin e PD-sė.
Nė takimin me kryeministrin grek, gjatė prezantimit, nė momentin qė ambasadori grek nė Shqipėri i tha emrin e Genc Pollon Micotakisit, Pollo ndėrhyri dhe duke buzėqeshur tha se emri i tij i pagėzimit qe Jorgo (madje ai tha Jorgos), por pėr shkak tė frymės sė regjimit komunist, babai i tij kishte qenė i detyruar t i vinte emrin Genc.
Dhe Jorgos (Genc Pollo), para njerėzve tė tjerė tė habitur tė PD-sė, vazhdoi tė tregonte historinė se si, nė vitin 1963, pak kohė pasi kishte lindur, gjyshja e kishte ēuar nė kishė gjoja fshehur prindėrve, siē bėhej nė atė kohė, pėr t u pagėzuar sipas ritit tė krishterė ortodoks nga gjyshi i Gramoz Pashkos, kryepeshkopi ortodoks i Tiranės dhe Durrėsit, Paisi.
Micotakis pėrfitoi nga rast dhe tha se tash qė ortodoksėt kanė mundėsi ta ushtrojnė lirisht fenė e vet, nė mėnyrė qė kjo tė realizohet duhet qė nė Shqipėri tė vijnė klerikė grekė, gjė tė cilėn e mbėshtetėn pa hezitim Pashko dhe Pollo, ndėrsa tė tjerėt nuk dinin se ēfarė tė thoshin, pasi u zunė tė papėrgatitur pėr kėtė ēėshtje. Por, impakti kryesor nė PD i vizitės sė kryeministrit grek nė Tiranė qe se Athina zyrtare po nxiste krahun ortodoks nė PD qė tė merrte kontrollin e partisė.
Atėherė PD ishte nė prag tė konferencės konstituive qė do tė mbahej nė shkurt, ku do tė zgjidhej kryetari. Qė pas takimit tė lidershipit tė PD-sė me kryeministrin grek Micotakis nė PD filloi njė luftė e ashpėr pėr tė marrė kontrollin e partisė, mes dy klaneve, njėrit tė grumbulluar rreth Sali Berishės dhe tjetrit rreth Gramoz Pashkos-nė kėtė tė fundit bėnte pjesė dhe Genc Pollo.
Nė dinamikė tė kėtij konflikti qe ambicia e Gramoz Pashkos, e nxitur nga Athina, pėr t u bėrė kryetar i PD-sė. Qė nga takimi me kryeministrin Micotakis, Genc Pollo, nė pozitėn e tij si zėdhėnės i PD-sė u bė praktikisht zėdhėnės personal i kandidatit pėr kryetar Gramoz Pashkos, duke bėrė nė tė njėjtėn kohė replika tė tėrthorta me deklaratat e kandidatit tjetėr pėr kryetar, Sali Berisha.
Duke nxitur krahun ortodoks nė PD tė merrte nėn kontroll partinė kryeministri grek Micotakis ishte duke prishur njė kompromis SHBA-Greqi pėr politikėn shqiptare tė erės pluraliste sipas tė cilit amerikanėt do tė dominonin PD-nė dhe grekėt tė dominonin partinė e majtė qė po lindte nga reformimi i PPSH. SHBA-tė preferonin tė mbėshteteshin tek njerėzit me origjinė muslimane pėr tė krijuar lidershipin e PD-sė, kjo pėr shkak se muslimanėt qenė shumėsia e vendit dhe shumėsia absolute e shqiptarėve nė Kosovė, Maqedoni dhe troje tė tjerė nė Jugosllavi, ku SHBA-tė kishin interesa tė posaēme, qenė muslimanė.
Nė anėn tjetėr, Greqia, synonte qė tė mbėshtetej tek kristianėt ortodoksė pėr lidershipin e PPSH (PS), pėr shkak se donte ta pėrdorte fenė e pėrbashkėt ortodokse me atė tė njė pjese tė madhe tė shqiptarėve, si premisė pėr influencė politike dhe madje pėr asimilim etnik.
Nė konferencėn konstituive tė PD-sė, nė shkurt 1991, klani i Gramoz Pashkos, ku bėnte pjesė edhe Genc Pollo, tentoi qė ta merrte nėn kontroll partinė, duke zgjedhur Gramoz Pashkon kryetar, me anė tė njė manovre tė sofistikuar, sipas sė cilės nė votimin e parė pėr kryetar nuk do tė fitonte askush dhe nė votimin e dytė do tė fitonte Gramoz Pashko. Skema funksionoi pėrgjysmė, pasi nė votimin e parė Berisha mori vetėm 9 nga 10 vota qė i duheshin nė komisionin drejtues prej 19 anėtarėsh.
Por nė vazhdim ky klan e pa se nuk mund ta merrte nėn kontroll partinė, kryesisht pėr shkak tė kundėrshtimit amerikan, ndaj u mjaftua duke mos lejuar qė Berisha tė zgjidhej kryetar me njė shumėsi votash tė dalė nga votimi nė kryesi, sipas statutit, por me njė konsensus tė grupeve rivale, ēka e bėnte pozitėn e tij tė cenueshme.
Pas konferencės konstituive tė shkurtit 1991 Pollo mbeti pėrsėri nė njė pozitė evazive, me njė kėmbė brenda lidershipit dhe me njė kėmbė jashtė, duke qenė se nuk u zgjodh nė komisionin drejtues qė ishte njė lloj kryesie e partisė, por ruajti postin e zėdhėnėsit tė partisė.
Nė zgjedhjet e para pluraliste, tė 31 marsit 1991, Pollo ishte njė nga tre kandidatėt e PD-sė pėr deputetė qė humbėn nė qytetin e Tiranės, nga 19 vetė qė PD kandidoi nė qytetin e Tiranės. Kjo humbje, qė duhet t i atribuohet mosbesimit tė elektoratit tė PD-sė pėr tė, si pinjoll i nomenklaturės, e dobėsoi pozitėn e Genc Pollos nė PD.
Nė prag tė Kuvendit I tė PD-sė, qė u mbajt nė shtator 1991, klani kundėr Berishės nė lidershipin e PD-sė u riaktivizua duke planifikuar qė tė mbėshteste kandidaturėn e Neritan Cekės, pėr postin e kryetarit tė partisė, nė vend tė Berishės. Neritan Ceka si drejtor i Institutit tė Arkeologjisė vazhdonte qė tė ishte shefi i Genc Pollos, qė vazhdonte tė ishte punonjės i kėtij Instituti.
Kjo ishte njė arsye shtesė pėr tė cilėn Pollo ishte praktikisht pjesė e stafit tė Cekės, qė punonte pėr zgjedhjen e kėtij tė fundit nė postin e kryetarit tė partisė. Kjo gjė sigurisht qė e rriste distancėn mes Pollos dhe Berishės. Me disfatėn e Cekės nė Kuvend, ku u konfirmua Berisha nė postin e kryetarit tė PD-sė, u frenua dhe ngjitja e Pollos nė hierarkinė e PD-sė.
Pollo u zgjodh anėtar i Kėshillit Drejtues (homolog i Kėshillit Kombėtar tė tashėm) tė PD-sė, por jo anėtar i kryesisė tė partisė. E megjithatė, Pollo vazhdoi tė mbante postin e zėdhėnėsit tė partisė. Duke mos qenė mes favoritėve tė Berishės, Pollo nuk u fut nė listėn e kandidatėve pėr deputetė tė PD-sė, nė zgjedhjet e 22 marsit 1992.
Pas moszgjedhjes nė kryesi, kjo e mbushi kupėn e zemėrimit tė Pollos pėr Berishėn, ēka bėri qė tė rebelohet nė shkurt 1992, duke e akuzuar praktikisht Berishėn pėr Oksidentofobi. Rasti qė zgjodhi Genc Pollo pėr ta bėrė kėtė ishte sinjifikues pasi dėshmonte se ai kėrkonte tė fitonte kredit grek pėr ta pėrdorur nė politikėn shqiptare.
Nė shkurt 1991, nė kulmin e debatit pėr ligjin e ri elektoral qė ia ndalonte organizatės politiko-kulturore tė minoritetit grek, Omonia-s, qė tė ishte njė subjekt elektoral, edhe pse kjo gjė u bė me votat e pėrbashkėta tė PS-sė qė kishte mazhorancėn parlamentare dhe tė PD-sė, Genc Pollo e ndjeu tė nevojshme tė bėnte njė distancim nė favor tė Greqisė.
Nė njė intervistė qė i dha gazetės Hapėsirė tė Forumit Rinor tė PD-sė, nė numrin e shkurtit, Pollo, pasi e quajti ndalimin elektoral qė iu bė Omonia-s si oksidentofobi u shpreh se: s e kishte parė ndonjėherė qė valėt e oksidentofobisė qė e kanė qendrėn diku nga mesi i rreshtave tė majtė tė Kuvendit tė pėrfshijnė edhe rreshtat e djathtė.
Ėshtė e qartė se kjo ishte njė akuzė pėr kryetarin e PD-sė Berisha, qė nė kėtė rast kishte pėrgjegjėsinė pėr dominimin e krahut oksidentofob nė PD, pėrballė krahut oksidentofil, si kuintesencė e tė cilit na dilnin pėrfaqėsuesit politikė tė minoritetit grek nė Shqipėri, ndėrsa si zėdhėnės i tė cilit nė kėtė rast dilte Genc Pollo.
Pra, paradigma Oksidentofil-oksidentofob qė artikuloi Pollo, ishte ajo qė kėrkonte tė induktonte Greqia nė mendimin politik shqiptar dhe nė kancelaritė perėndimore: Nė Shqipėri Oksidentalizmi pėrfaqėsohet nga progrekėt, ndėrsa oksidentofobia nga antigrekėt.
Duke qenė se nė kėtė aferė, si protagonist nė debatin nė parlament doli deputeti Abdi Baleta, i njohur pėr proislamizėm, kjo u konvenonte grekėve dhe njerėzve tė tyre nė Shqipėri pėr t i dhėnė paradigmės edhe ngjyrimin fetar aq tė pėlqyer pėr ta, pra qė minoriteti grek i fesė ortodokse nė Shqipėri, qė kėrkonte tė ushtronte tė drejtat e veta, sipas modelit perėndimor, po persekutohej nga shqiptarėt muslimanė oksidentofobė.
Kėshtu, konflikti mes oksidentofobėve dhe oksidentofilėve nė Shqipėri dilte si konflikt mes minoritarėve grekė dhe tė krishterėve ortodoksė nga njėra anė dhe muslimanėve, nė anėn tjetėr.
Kėshtu ka tentuar ta paraqesė Greqia konfliktin politik nė Shqipėri qė nga ajo kohė dhe deri mė sot dhe Pollo u bė zėdhėnėsi i parė nė politikėn shqiptare i kėsaj paradigme politiko-kulturore, njė veprim i denjė ky pėr tė nipin e kapitenit tė andartėve grekė.
Pra, nė kėtė aferė, Pollo u bė drejtpėrdrejt zėdhėnės i Greqisė nė politikėn shqiptare dhe deklarata e tij, duke qenė se ishte dhe zėdhėnės i PD-sė, sigurisht qė u pėrdor nga grekėt nė kancelaritė ndėrkombėtare. Nė tė vėrtetė, e gjithė kjo ēėshtje u montua nga Greqia, si njė manovėr me tė cilėn me njė gur vrau dy zogj.
Nga njėra anė ia arriti qė ta ndėrkombėtarizonte ēėshtjen e minoritetit grek nė Shqipėri, si njė ēėshtje tė dhunimit tė tė drejtave tė njeriut, edhe nė rrafsh politik, ndėrsa nė anėn tjetėr siguroi me krijimin e PBDNJ tė drejtėn e kandidimit nė zgjedhje nė tė gjithė vendin, ndėrsa Omonia e kishte tė kufizuar vetėm nė Dropull dhe Vurg.
Nga Kastriot Myftaraj -

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Nusja fantazme....

Kjo ngjarje tregohet nga nje djalosh i Meksikes i quajtur Arturo Perera, i cili thote se :
Nje dite kisha vendosur te shkoj ne varreza,per te rregulluar e zbukuruar varrin e motres dhe t'ia coja disa lule qe asaj i pelqenin dhe me mua po vinin edhe prinderit e mi.
Pasi une kisha filluar ta rregulloj varrin -vazhdon Arturo, prinderit e mi ndenjen pak dhe shkuan,kurse une isha habitur duke rregulluar varrin dhe kisha harruar qe koha kishte kaluar.Mbas pak minutash vendosa te shkoj ne shtepi sepse me thene te drejten kisha filluar te ndjej pakez frike mbasi kishte varre te shumta dhe po me frikesonin, por kur u ngrita ne kembe te shkoja pash nje grua me fustan te bardh e cila fshihej mbas varrezave sikur po luante me mua kukafshehthi.
U ēuditia por vendos te shkoj pas saj, ajo me doli perpara me erdhi nga afer dhe me puthi, une mbeta i shtangur dhe e pyeta si quhet, ajo me tha se quhej Agripina.
Pas pak desha tia bej edhe nje pyetje por ajo u fsheh pas nje varri i shkova atij varri por kot ajo ishte zhdukur.I habitur u afrova tek roja i varrezave dhe e pyeta, "mos e pe nje vajz me fustan te bardh duke kaluar kendej " jo tha ai kendej nuk kaloi askush dhe ske pse friksohesh ajo eshte nusja fantazme.
Cfare i thashe....nusja fantazme.... dhe nuk i besova,por roja fliste me bindje se ajo ishte fantzme pasi qe nuk isha i vetmi qe e kisha pare por edhe shume te tjere bile edhe ai vet.Si ka mundesi, i thash, ajo me puthi.Roja qeshi e me tha -paske pase fat qe te doli "nusja fantazme" se po te kishin dalur femijet fantazma ata te bejne deme dhe jane te rrezikshem.
Une i tregova rojes se ajo qe me ndodhi ishte e vertet bile ia tregova edhe emrin si e kishte, roja me tha qe te bindesha qe kishte takuar "nusen fantazme" te shkoja ne qytet ne nje lokal,ku ishte fotografia, data dhe historia se si ka vdekur "nusja fantazme" (Agripina).
Te nesermen shkova per ta verifikuar tek ai lokal qe roja me kishte treguar, pashe dhe fillova ta lexoj se Agripina ishte nje vajze qe kishte pasur shume lidhje me meshkujt dhe qe diten qe ishte martuar duke shkuar per muajin e mjaltit ajo kishte pesuar akisdent dhe kishte vdekur.Ajo qe me ēuditi me se shumti ishte fotoja e vendosur,qe ishte e njejta me ate te asaj vajze qe me kishte puthur ne varreza dhe u binda qe kisha takuar "nusen fantazme".
Ky ishte tregimi i djaloshit Meksikan Arturo,i cili do ta rikujtoi deri ne vdekje kete histori sa fantastike,aq dhe rrenqethese..

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Enigma pėr origjinėn mbretėrore tė Edi Ramės si nip i shoferit tė mbretit Zog apo i vetė mbretit Zog,


Nė Kongresin e PS, nė vitin 2005, para zgjedhjeve parlamentare tė atij viti, Edi Rama bėri njė nga ato gjeste qė i kanė dhėnė famė. Nė transmetim direkt televiziv, ai, kur u ēua tė fliste, iu drejtua njė nga punonjėsve tė Pallatit tė kongreseve, qė tė hiqte fronin e vogėl qė ishte vėnė tek podiumi qė folėsit tė dukeshin mė shtatgjatė (njė traditė kjo e PPSH ku pjesa mė e madhe e lidershipit pėrbėhej nga njerėz shtatshkurtėr), duke i
thėnė: Hiqeni kėtė se unė nuk kam nevojė, madje do tė mė duhej e kundėrta, njė gjetje qė tė dukem mė pak i gjatė! Me kėtė gjė Rama donte tė ironizonte dhe tė prekte kundėrshtarin e vet kryesor, Fatos Nanon qė ėshtė shtatshkurtėr, por nė fakt ai fyeu dhe njė pjesė tė madhe tė pjesėmarrėsve, qė ishin shtatshkurtėr, duke qenė se PS ka mė shumė njerėz nga Jugu, qė nuk janė shtatgjatė.
Nė kėto momente dikush nė sallė tha njė batutė qė e dėgjuan pak vetė, qė qeshėn, dhe qė nėse do tė ishte dėgjuar nga teleshikuesit, do tė kishte qenė njė pay back meritor pėr Edi Ramėn. Batuta ishte: Nė rast se kėtu do tė kishte qenė gjyshi i tij Vlashi, babai i Kristaqit, do tė kishte pasur nevojė pėr fronin po aq sa Bashkim Finoja! Por se si ka ndodhur qė babai i kėtij djalit dhe ky vetė, dolėn burra kaq tė gjatė!
Gjyshi i Edi Ramės nga babai, Vlash Rama, ka qenė shoferi dhe njėkohėsisht bodyguardi i Mbretit Zog. Vlash Rama ka qenė nė vitet njėzet tė shekullit tė kaluar, kohė kur nė Shqipėri kishin hyrė shumė pak autovetura luksoze, madje shumė pak automjete, ndoshta shoferi mė i mirė i autoveturave tė shpejtėsisė sė lartė.
Ky pasion iu kultivua nė Itali, ku i ati e ēoi me studime, por qė Vlash Rama nuk i kreu se u rrėmbye nga magjia e autoveturave tė shpejtėsisė sė lartė. Nė vend tė diplomės ai solli nė Shqipėri njė nga autoveturat e para luksoze tė shpejtėsisė sė lartė.
Nė atė kohė Ahmet Zogu e kishte tė vėshtirė qė tė gjente njė shofer tė aftė dhe tė besuar, pasi shoferėt ishin shumė tė paktė nė Shqipėri. Kėshtu qė Zogu pranoi propozimin e bashkėpunėtorit tė tij tė ngushtė Pandeli Evangjelit, i cili kishte miqėsi me me familjen e Vlash Ramės, qė ta merrte kėtė tė fundit si shofer personal.
Mbreti shtatlartė, dhe shoferi i tij personal shtatshkurtėr, u bėnė njė dyshe e pandarė nė udhėtimet e mbretit. Pėr ta lidhur mė tepėr pas vetes shoferin e tij tė ri, Ahmet Zogu e martoi atė me njė nga kamerieret qė punonte nė vilėn e tij tė Durrėsit, e njohur si Vila e Zogut.
Kjo kameriere, e cila ishte njė femėr shumė e bukur, qė nė moshė shumė tė re kishte shėrbyer dhe pranė gruas sė Princit von Ėied, kur ky erdhi nė Shqipėri nė vitin 1914, dhe kur Princi von Ėied u largua nga Durrėsi, pėr shkak tė sulmeve tė rebelėve islamikė, ajo sė bashku me njė pjesė tė personelit, ra robinė e njerėzve tė Haxhi Qamilit, tė cilėt e liruan me ndėrmjetėsinė e Ahmet Zogut, qė ndėrhyri me kėrkesėn e tė afėrmve tė saj nga Shkodra.
Pas lirimit, kameriarja e re, qendroi disa kohė nė sarajet e Zogollėve nė Burgajet, ku u mėsonte motrave tė tij mėnyrat galante tė sjelljes. Duke konsideruar dhe kėto lidhje, Ahmet Zogu e ka dashur kėtė martesė, edhe pėr ta kontrulluar shoferin e vet personal me anė tė njė njeriu shumė tė besuar pėr tė.
Ahmet Zogu u tregua shumė bujar me ēiftin e ri, duke u bėrė dhurata tė shtrenjta, por ndėrkohė i kėrkoi shoferit tė vet tė parapėlqyer qė mos ta largonte gruan nga puna, se ajo me pėrvojėn qė kishte ishte e domosdoshme, duke qenė se instruktonte dhe koleget e saj tė punės.
Si shpėrblim shtesė Zogu i lejonte Vlashit qė kur nuk ishte me shėrbim pranė mbretit, tė provonte kur dhe sa kohė tė donte veturat e shpejta dhe luksoze tė parkut tė Ahmet Zogut, gjė qė e kishte pasion. Kėshtu qė Vlashi pėr pjesėn mė tė madhe tė kohės ishte larg familjes sė tij tė re, e cila ishte nėn kujdesin mbretėror.
Nė kėto rrethana, nė vitin 1932 ēiftit tė ri i lindi njė djalė, i cili ishte babai i Edi Ramės, Kristaqi, i cili nuk do t i ngjiste tė atit as nė shtat dhe as nė pasionin e tij pėr automjetet e shpejtėsisė sė lartė.
Mbreti Zog tregonte njė dashuri tė jashtėzakonshme pėr djalin e shoferit tė vet, dhe nė oborrin mbretėror kėtė gjė, qė binte shumė nė sy, dhe qė u bė shkak qė tė fillonin tė qarkullonin fjalė tė papėlqyera pėr reputacionin e mbretit, e shpjegonin me atė se Mbreti Zog me kėtė kompensonte mungesėn e fėmijėve tė vet, pasi ende nuk ishte martuar.
Shpesh herė, nėna e Kristaqit detyrohej qė ta ēonte djalin e saj tek Ahmet Zogu, se ky kishte pėr t i bėrė ndonjė dhuratė, ose pėr tė luajtur me tė. Por, qė nė ditėt nė prag tė martesės sė Mbretit Zog, nė vitin 1938, kur nė Shqipėri do tė vinte nusja e ardhshme e mbretit, Geraldinė Appony, djali i vogėl i shoferit tė Mbretit Zog dhe nėna e tij nuk u panė mė nė pallatin mbretėror, pėr arsye qė u komentuan nė mėnyra tė ndryshme nga njerėz tė ndryshėm.
Nė anėn tjetėr, Mbreti Zog, duke dashur qė shoferi i tij besnik, i cili ishte shumė krenar pėr dashurinė qė mbreti shfaqte pėr djalin e tij, tė mos prekej nga kjo gjė, e lejoi tė lėvizte lirisht me Mercedesin qė Adolf Hitleri i ēoi Ahmet Zogut si dhuratė pėr martesė.
Lufta e Dytė Botėrore do tė sillte shumė ndryshime nė fatet e njerėzve, dhe kėshtu bėri dhe me djalin e shoferit tė Mbretit Zog, i cili e kaloi njė pjesė jo
tė vogėl tė kohės nė fėmijėrinė e hershme nė gjunjėt e mbretit.
Me ardhjen e komunizmit nė fuqi nė Shqipėri, djali i ish-shoferit tė mbretit, studioi nė Bashkimin Sovjetik, dhe u bė skulptor, duke qenė autor i monumentit nė Varrezat e Dėshmorėve nė Tiranė, ku njė grua me krahun e ngritur lart ku mbante njė yll tė kuq, simbolizonte triumfin e pushtetit komunist, qė ia ndaloi Ahmetit Zogut kthimin nė Shqipėri pas Luftės sė Dytė Botėrore. Kėto janė ironitė e historisė.
Koha dhe politika, bėn bashkėpunim,e nuk pushojnė sė krijuari kombinacione nga mė tė ēuditshmet. Kėshtu, nė Tiranėn e periudhės sė poskomunizmit, u rikthye djali i Mbretit Zog, i cili u vendos nė ish-pallatin mbretėror, ndėrsa nipi i ish-shoferit tė babait tė tij, mbretit, tashmė ishte bėrė kryetar i bashkisė sė kryeqytetit dhe do tė bėhej kryetar i partisė mė tė madhe tė opozitės.
Selitė e tė dyve, pallati mbretėror i rikrijuar dhe Bashkia e Tiranės, do tė ishin jo mė tepėr se dyqind hapa larg njėra tjetrės. Nė kėto rrethana, mes tė dy njerėzve qė i lidhte njė e shkuar misterioze, filloi njė luftė nė distancė, qė pėr njerėzit qė dinin diēka mė tepėr nga ngjarjet e ēuditshme tė sė shkuarės, u bė shkak pėr komente anekdotike.
A ishte vėrtet Edi Rama kaq i interesuar pėr lulishten nė krah tė ish-pallatit mbretėror apo kishte dhe motive tė tjera, qė e shtynin nė kėtė betejė? A mos ai, ashtu si njė karikaturė e Hamletit pa fantazmėn e vet, qė iu shfaq nė trajtėn e fakteve nga e shkuara, pėr t i treguar disa gjėra qė e tronditėn atė, dhe qė e vunė nė pozitėn e atij personazhit tė komedisė sė Bomarshesė, Martesa e Figaros, kur zbuloi enigmat e e situatave qė i paraprinė ardhjes sė tij nė kėtė botė?
Prandaj, Edi Rama tash kėrkon si Hamlet hakmarrjen e tij, nė mėnyrėn e vet? Njė tjetėr fakt qė tė bėn tė dyshosh pėr kėtė gjė ėshtė se Edi Rama dha viston pėr projektin kriminal tė Ministrisė sė Turizmit, Kulturės, Rinisė dhe Sporteve, qė po zbatohet tash, qė tė cenohet ndėrtesa-monument culture e ish-ndėrtesės sė bibliotekės sė vjetėr tė Tiranės, qė ėshtė nė Rrugėn Presidenti George Ė. Bush, dhe qė ėshtė shėmtuar duke iu shndrruar nė derė njė nga dritaret e mėdha nė krah tė derės kryesore, duke u prishur simetria arkitektonike.
Kjo ndėrtesė ka qenė Pallati i Princeshave, ku banonin motrat e Mbretit Zog deri nė 1939. A mos ndoshta Edi Rama, pėr kėtė arsye, e shikon shėmtimin e kėsaj ndėrtese si pjesė sė hakmarrjes sė tij, kundėr mbretit, nė rolin e karikaturės sė Hamletit?
A ka arsye Edi Rama qė ta urrejė Mbretin shtatgjatė Zog, dhe njėkohėsisht t i jetė atij mirėnjohės, qė nuk ka nevojė tė ngjitet mbi fron kur flet nė podium, pėr t u dukur shtatlartė, madje ka problemin e kundėrt, si tė qendrojė, qė mos dalė aq shumė mbi podium, sa tė gjendet nė pozitė jokomode? E gjithė kjo histori ėshtė njė subjekt frojdian.
Edi Ramėn ajo duhet ta ketė tortuar qė nė rininė e hershme, kur ka dėgjuar nėn zė tė pėrmendet ajo, dhe kjo ėshtė ndoshta shkaku kryesor qė ai ka shprehur dyshime qė nė rrethana tė tjera mund tė ngjajnė si paranojake pėr babain e tij, pėr tė cilat nė vitin 2005, ai pati njė shkėmbim tė ashpėr replikash me Mero Bazen nė emisionin Opinion tė Blendi Fevziut, nė Tv Klan.
Unė kam gjetur 100 paralelizma mes Edi Ramės dhe Adolf Hitlerit, por konflikti qė secili prej tyre ka pasur me babain e vet, ėshtė njė tjetėr paralelizėm kurioz.
Nėse ēmimi Kryetari i Bashkisė mė i mirė i botės qė fitoi Edi Rama para disa kohėsh, falė njė votimi nė internet, do tė kishte qenė diēka serioze, dhe jo pėrrallė nė internet.
Pėr Edi Ramėn votuan rreth 6000 vetė nė njė botė me gjashtė miliard njerėz, nga tė cilėt sė paku njė nė dhjetė janė pėrdorues tė internetit, atėherė gazetarėt nga e gjithė bota qė do tė vinin nė Tiranė pėr tė kėrkuar tė dhėna interesante pėr jetėn e Edi Ramės, do ta gjenin shumė interesant faktin qė kryetari i sotėm i bashkisė sė kryeqytetit, Edi Rama ėshtė nipi i ish-shoferit tė Mbretit Zog, dhe qė sot ėshtė nė njė konflikt me trashėgimtarin e Mbretit Zog, pėr ēėshtjen e njė lulishteje nė anė tė pallatit tė dikurshėm mbretėror qė i ėshtė kthyer Leka Zogut si trashėgimtar i familjes mbretėrore.
Kjo ėshtė njė histori si nė romanet e Aleksandėr Dumas. A do ta shkruajė dikush kėtė histori? Nė fakt do t ia vlente njė libėr pėr mė tė mirin kryetar bashkie nė botė. Edi Rama ėshtė njė subjekt shumė interesant dhe intrigues, duke qenė njėherėsh mishėrim i ironive tė historisė dhe i personazheve mė tragjedisjellės tė saj, pėr shkak tė analogjisė sė tij fatidike me Adolf Hitlerin.
Nga Kastriot Myftaraj


Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Bamir Topi,karrikature e Sali Berishes president..

Ina Rama ka nė Shqipėri shumė mė tepėr pushtet se ē kishte Antonio Di Pietro nė Itali, derisa Di Pietro ishte vetėm njė prokuror nė Milano (sostituto procuratore, pra vartės i kryeprokurorit tė Milanos), ndėrsa Ina Rama ėshtė Prokurore e Pėrgjithshme e Shqipėrisė.
Prandaj Ina Rama ka mė shumė shanse tė ketė sukses atje ku Di Pietro dėshtoi. Antonio Di Pietro, siē e tregoi veten mė pas publikisht dhe zyrtarisht, ishte njė i majtė fanatik, i cili e pėrdorte pushtetin qė i jepte posti i tij si prokuror, pėr tė bėrė njė pėrmbysje politike nė Itali, duke goditur nė mėnyrė selektive partitė rivale tė partisė komuniste dhe tė aleatėve tė saj, nė mėnyrė qė partia komuniste qė kishte ndryshuar emrin, tė mbetej e vetmja parti e madhe nė Itali, ashtu qė tė mund tė vinte nė pushtet dhe ta mbante gjatė atė.
Antonio Di Pietro dhe i ashtuquajturi pool mani puliti i Prokurorisė sė Milanos ia arritėn sė parės, pra qė praktikisht tė eliminojnė partitė rivale tė partisė komuniste dhe nė radhė tė parė Partinė Demokristiane dhe Partinė Socialiste. Di Pietro dhe i ashtuquajturi pool mani puliti u bė krahu i armatosur i ish-partisė komuniste italiane (tashmė Partia Demokratike e sė Majtės) nė organin e akuzės publike.
Zgjedhjet e vitit 1994 nė Itali do tė shėnonin triumfin e sė majtės ish-komuniste, e cila do tė mbetej e vetmja parti e madhe nė Itali, rreth sė cilės do tė orbitonin partitė e tjera. Planet e Di Pietros dhe tė eprorėve tė tij nė tė majtėn ish-komuniste u prishėn nga fakti se, nė krahun tjetėr tė politikės, dy muaj para zgjedhjeve doli befasisht Berlusconi, i cili arriti qė tė riorganizonte njė qendėr tė djathtė efektive dhe qė pėrbėnte njė rival serioz pėr tė majtėn ish-komuniste.
Forza Italia e Berlusconit, jo vetėm, doli si njė tjetėr parti e madhe e re nė krahun e djathtė tė politikės nė zgjedhjet e vitit 1994, por i fitoi ato nė kuadrin e njė koalicioni tė qendrės sė djathtė.
Atėherė militantėt e majtė tė tė ashtuquajturit pool mani puliti e vunė nė shėnjestėr Berlusconin, me synimin e qartė pėr ta eliminuar politikisht. Nė verėn dhe vjeshtėn e vitit 1994, kur Berlusconi ishte kryeministėr, nė Itali u krijua njė situatė e ēuditshme kur njė prokuror militant i majtė u betohej miqve tė tij pėr kryeministrin e djathtė se Io quelo lo sfaccio, ndėrsa kryeministri i djathtė shikonte se shteti ligjor nuk ekzistonte mė nė Itali pėr tė.
Gjėrat arritėn deri nė njė pikė absurde, kur Berlusconi, i cili ishte kryeministėr, ose duhej tė ulte kokėn dhe t i nėnshtrohej dhunės sė njė Di Pietroje i cili kishte zgjedhur tė bėnte karikturėn e prokurorit famėkeq sovjetik Vishinskit, tė gjyqeve politike tė Moskės, ose duhej qė tė ndiqte traditėn italiane dhe tė vriste Di Pietron pėr vetėmbrojtje. Nė fakt Di Pietro pretendoi nė atė kohė se ishte kėrcėnuar me jetė dhe masat e sigurisė pėr tė u shtuan nė maksimum. Berlusconi nuk ishte nga ata qė ulnin kokėn, kėshtu qė Di Pietro u detyrua qė tė jepte dorėheqjen si prokuror.
Di Pietro hyri nė politikė duke kandiduar nė zgjedhje pėr partinė ish-komuniste, dhe duke u bėrė mė pas ministėr i qeverisė sė majtė, me ēka konfirmoi atė qė e dinin tė gjithė se ai ishte njė militant i majtė. Ky ishte njė veprim i sinqertė qė Di Pietro duhet ta kishte bėrė mė parė.
Largimi i Di Pietros nga magjistratura saktėsoi njė vijė tė kuqe nė institucionet italiane, njė vijė e cila nuk mund tė kapėrcehet, dhe pėrtej sė cilės njė magjistrat duhet tė tėrhiqet dhe tė kthehet pas e tė shkojė zyrtarisht nė politikė, nėse do. Luftėn e Di Pietros kundėr Berlusconit e vazhduan shokėt e Di Pietros, por jo me zellin e tij, se tashmė ishte stabilizuar njė vijė e kuqe. Shpejt u pa qartė se Di Pietro politikan, ishte shumė mė pak i vlefshėm pėr tė majtėn se Di Pietro prokuror.
Di Pietro mendonte se e majta do ta bėnte lider atė, dhe kur nuk ia pėrmbushėn kėtė ambicie, ai u largua nga partia ish-komuniste, pėr tė dalė nė zgjedhjet e vitit 2001 me partinė e vet, e cila mori njė numėr tė papėrfillshėm votash. Mė pas Di Pietro u rikthye nė aleancėn me partinė ish-komuniste, kandidoi pėr tė qenė lider i partisė sė re qė bashkonte partitė e majta, duke treguar qartė ambiciet e tij maksimaliste politike.
Ina Rama i hyri praktikisht sė njėjtės sfidė si Di Pietro kur ishte prokuror. Ina Rama po vazhdon nė linjėn e Sollakut tė penalizimit selektiv tė politikanėve, duke proceduar penalisht politikanė vetėm nga njė anė e politikės, nga PD, dhe jo nga PS, edhe pse atje ka jo pak dosje pėr politikanė tė saj, dhe nė rradhė tė parė pėr Edi Ramėn.
Duke bėrė kėtė Ina Rama nė pamje tė parė instrumentalizohet nga Presidenti Topi, i cili ėshtė i dėshiruar pėr tė eliminuar ata njerėz nė PD, tė cilėt janė pengesė qė Topi ta kontrollojė partinė, nė mėnyrė qė pasi tė mbarojė mandatin e presidentit, tė bėhet kryetar i PD.
Sigurisht, nėse njė PD e penalizuar humb zgjedhjet, Topi do ta ketė mė tė lehtė qė ta marrė nėn kontroll partinė pas zgjedhjeve me anė tė njė kukulle tė tij, tė zgjedhur pėrkohėsisht si kryetar.
Si rrezikun kryesor Topi shikon Bashėn, pėr tė cilin e di se ėshtė dizenjuar pėr tė qenė pasues i Berishės nė krye tė partisė. Topi bėri llogari qė ta eliminonte Bashėn me anė tė Ina Ramės, gjė qė nuk ia arriti. Lufta e Ina Ramės me Bashėn dėshtoi si lufta e Di Pietros me Berlusconin dhe tashmė Ina Ramės nuk i mbetet veēse tė ndjekė shembullin e Di Pietros.
Ajo te japė dorėheqjen dhe tė hyjė nė politikė, qoftė nė PS tė Edi Ramės, qoftė nė G-99 qoftė duke krijuar partinė e vet aleate me to. Ina Rama, nėse vazhdon tė rrijė nė krye tė Prokurorisė pas vendimit tė Gjykatės sė Lartė pėr ēėshtjen e Rrugės Rrėshen-Kalimash, do tė jetė njė karikaturė e Di Pietros, qė do tė pėrpiqet tė vazhdojė tė bėjė prokuroren politike atje ku i dha fund di Pietro.
Pėr t u kthyer tek planet e Topit, ai synon qė me anė tė Prokurorisė tė eliminojė dhe kandidatėt e tjerė tė padėshiruar, qė mund tė dalin, si Topallin etj., Topi ka bėrė llogari qė t i detyrojė tė tėrhiqen, duke u bėrė presion me anė tė prokurorisė.
Topi si President ėshtė shndėrruar praktikisht nė karikaturėn e Berishės president. Berisha si president shfrytėzoi Dispozitat Kushtetuese tė prillit 1991, tė cilat i jepnin presidentit kompetenca tė gjera, dhe e ndalonin vetėm qė tė mbante postin e kryetarit tė partisė, por nuk ia ndalonin postet e tjera partiake.
Kjo ishte bėrė se dispozitat kushtetuese qė zėvendėsonin Kushtetutėn e vitit 1976, u bėnė kur nė pushtet ishte PPSH (PS), e cila e bėri presidentin e fortė pėr interesin e vet. Kjo gjė sigurisht qė i bėri komoditet Berishės kur erdhi nė pushtet njė vit mė vonė.
Berisha, nė kohėn qė ishte president, mbante dhe partinė nėn kontroll, gjė pėr tė cilėn kritikohej nga opozita, e cila megjithatė nuk mund tė thoshte se kjo ishte antikushtetuese, sipas ligjeve kushtetuese qė kishte bėrė vetė. Ndėrsa nė rastin e Topit gjėrat janė ndryshe. Sipas Kushtetutės nė fuqi presidenti ėshtė i depolitizuar dhe ēdo ndėrhyrje e tij nė punėt e brendshme tė njė partie, ėshtė antikushtetuese.
E megjithatė sot opozita dhe mediat pranė Edi Ramės e quajnė si tė mirėqenė faktin qė Presidenti Topi vazhdon tė intrigojė nė PD, duke tentuar qė ta marrė nėn kontroll partinė me anė tė mbėshtetėsve tė vet atje.
Topi president ėshtė karikatura e Berishės president, se derisa Berisha president i pėrdorte hapėsirat qė i jepnin dispozitat kushtetuese pėr tė fuqizuar PD, Topi president e shkel Kushtetutėn pėr tė dobėsuar PD. Standardi i dyfishtė qė pėrdoret ndaj veprimeve tė Berishės president dhe Topit president tregon se shqetėsimi i atyre qė e kritikonin Berishėn pėr mėnyrėn si vepronte kur ishte president nuk ishte ligji kushtetues, por fakti qė nė politikėn shqiptare
ekzistonte njė tjetėr parti e madhe veē PS.
Kur mediat pranė Edi Ramės mbėshtesin Topin nė pėrpjekjet e tij pėr tė marrė PD nėn kontroll, me anė tė njerėzve tė tij atje, kėtė gjė e bėjnė se e dinė qė njė PD e kontrolluar nga njerėzit e Topit ose njė PD me Topin kryetar nuk do tė jetė mė njė parti e madhe, por do tė reduktohet nė njė tjetėr parti tė vogėl.
Me kėtė zbatohet projekti i vjetėr i Ramiz Alisė, nė fillim tė pluralizmit nė Shqipėri, qė nė vend tė kishte vetėm njė parti tė madhe dhe kjo tė ishte PPSH qė do tė transformohej nė PS, e cila nuk do tė kishte pėrballė njė tjetėr parti tė madhe, por njė grup partish tė vogla. Kjo do tė ishte njė gjė po aq e keqe sa ē do tė ishte sikur skena politike shqiptare tė mbetej vetėm me njė parti tė madhe, e cila do tė ishte PD.
E vėrteta ėshtė se PD ka arritur qė tė mbijetojė si njė parti e madhe nė kėto 19 vjet tė pluralizmit vetėm nė sajė tė Berishės. Sigurisht qė edhe Berishėn e futi nė politikė Ramiz Alia nė dhjetor 1990, por Ramiz Alia nuk e kishte llogaritur Berishėn pėr kryetar tė PD, ēka u kuptua kur nė konferencėn e PD nė shkurt 1991, kur pėr herė tė parė do tė zgjidheshin forumet drejtuese tė PD dhe kryetari, si dhe nė Kuvendin I tė PD nė shtator 1991, Ramiz Alia dhe PPSH (mė pas PS) parapėlqenin qartėsisht rivalėt e Berishės nė parti.
Berisha atėherė mbijetoi politikisht se pati mbėshtetjen e amerikanėve, tė cilėt e pėrzgjodhėn si njeriun e aftė pėr tė drejtuar PD si njė parti opozitare me PPSH (PS), dhe pėr ta mbajtur kėtė parti nė kuotat elektorale tė njė prej dy partive tė mėdha nė vend. Berisha mbijetoi nė politikė gjatė kėtyre 19 vjetėve, se amerikanėt e dinin se pa tė skena politike shqiptare do tė mbetej njėpolare, gjė qė amerikanėt nuk e donin.
Ato qarqe ndėrkombėtare qė kanė sjellė Edi Ramėn nė krye tė PS dhe e mbėshtesin atė, duke i mundėsuar qė ta kthejė kėtė parti nė njė parti autokratike, parapėlqejnė qė skena politike nė Shqipėri tė jetė njėpolare, duke qenė atje vetėm njė parti e madhe, PS e sunduar nga Edi Rama.
Janė kėto qarqe ndėrkombėtare ato qė e sollėn Ina Ramėn nė krye tė prokurorisė me anė tė Bamir Topit, dhe qė e komandojnė Ina Ramėn pėr ta pėrdorur prokurorinė si njė armė pėr spastrimin e skenės politike nė vend, sipas komoditetit tė tyre.
Kėto qarqe ndėrkombėtare janė ato qė nxjerrin para Sorosin si veglėn e tyre dhe rrufepritėsin e tyre. Por nuk u duhet lejuar ky komoditet, se Soros ėshtė vetėm njė kukull e komanduar me fije e Familjes Rothschild. Ishte gazeta The Economist, pronė e kėsaj familjeje ēifute ajo qė drejtoi luftėn kundėr Berlusconit nė mediat ndėrkombėtare me synimin e qartė pėr tė eliminuar liderin qė prishte planet e atyre qarqeve ndėrkombėtare qė e donin politikėn italiane njėpolare, me partinė ish-komuniste, si tė vetmen parti e madhe.
Tė njėjtėt njerėz komandojnė fijet dhe nė Shqipėri, duke synuar tė zbatojnė tė njėjtin plan. Nė tė ardhmen do tė ketė tė dhėna mė tė detajuara pėr punėt e Familjes Rothschild nė Shqipėri dhe pėr atė se pėrse ajo ėshtė pėrzier nė Butrint.
Nė Shqipėri njeriu kryesor qė ka mbėshtetur planin e errėt pėr ta bėrė politikėn shqiptare njėpolare me tė vetmen parti tė madhe PS tė drejtuar nga Edi Rama ėshtė ambasadori amerikan Withers, i cili duhet tė japė dorėheqjen pas dėshtimit tė Ina Ramės.
Ambasadori Withers dhe mediat sorosiane brenda dhe jashtė vendit, si The Economist e mbėshtesin Presidentin Topi se duan qė ai tė realizojė atė gjė qė nuk e bėri dot Ramiz Alia nė 1990-1992, dhe lobi greko-amerikan nė aleancė me Sorosin nė 1997, pra qė PD tė reduktohej nė njė nga partitė e vogla nė vend. Nėse Topi ia arrin qė tė bėhet kryetar i PD, do tė jenė e majta dhe mediat e saj qė do ta venė nė lojė si veteriner, duke e quajtur PD-nė njė stallė derrash dhe lopėsh, derisa ka nė krye njė veteriner.
Por Bamir Topi, me luftėn qė i bėri me anė tė Prokurorisė, atij qė e shikon si rivalin e vet kryesor nė PD pėr trashėgiminė e Berishės, pra Lulzim Bashės, arriti njė efekt boomerang.
Nė fakt Basha doli nga beteja me prokurorinė dhe praktikisht me Topin, duke fituar atė qė nuk e kishte kapitalizuar mė parė, rritjen e profilit tė tij politik. Ndėrtimi i Rrugės Durrės-Kukės, qė nė fakt ėshtė rruga Tiranė-Prishtinė, tashmė ėshtė e lidhur me emrin e Bashės, ndėrsa emri i Topit ka hyrė nė listėn e atyre qė deshėn ta pengojnė ndėrtimin e kėsaj rruge.
Duke konsideruar faktin se kjo rrugė ka njė vlerė tė veēantė pėr elektoratin e djathtė, Topi ėshtė zhvlerėsuar shumė tek ky elektorat, duke qenė se drejtoi nė prapaskenė luftėn ndaj Bashės. Kjo ėshtė njė hipotekė e rėndė pėr tė ardhmen politike tė Topit, pasi tė largohet nga kolltuku i presidentit.
nga Kastriot Myftaraj

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Mbulesa e Arte e Qabese...

Nė fabrikėn e hapur pėr tė qėndisur mbulesėn e Qabes mund tė qėndiset vetėm njė mbulesė nė vit. Mbi mbulesėn prej kumashi tė vėrtetė qė peshon 670 kg, pėrdoren 120 kg ar dhe argjend pėr perin e pėrdorur nė qėndisjen e ajeteve (pasazheve tė Kuranit).
Nė fabrikėn Masnaat-ul Kisve (Fabrikėn e mbulesės) tė ndodhur nė Mekke ku po qėndiset mbulesa e Qabes, punojnė 70 punėtore me kombėsi arabe. Pėr kėtė mbulesė me vlerė rreth 4 milionė euro, pėrdoret 670kg kumash i vėrtetė dhe 720 kg bojė. Me lartėsi 13 m dhe gjerėsi 11 m, mbulesa e cila pėrdoret pėr tė mbuluar Qaben prej guri pėrbėhet nga 16 pjesė, ndėrsa mbulesa e derės sė Qabes pėrbėhet nga 5 pjesė.
Endja, ngjyrosja, qėndisja dhe pėrgatitja e mbulesės sė Qabes zgjat 1 vit. Pėr ajetet e qėndisura mbi mbulesė dhe pėr perin e pėrdorur duhet 120kg ar dhe argjend. Nė pjesėn e jashtme tė mbulesės sė Qabes qėndisen ajete me pe tė ndėrthurur me ar dhe argjend. Pėr tė arritur njė paraqitje mė tė bukur tė shkronjave, nėn shkronjat me ar dhe argjend bėhet pak fryrje. Fryrjet e bėra me pe prej mėndafshi mundėsojnė njė shikim mė tė qartė nga larg tė shkronjave arabe.

Mbulesa e jashtme e Qabes sė shenjtė, e quajtur ndryshe Beytullah, shtėpia e Zotit, ndryshohet njė here nė vit. E futur nė ihram nė fillim tė muajve tė haxhit duke mbledhur anėt e mbulesės, Qabja del nga ihrami ditėn e arefesė (sot) me ndėrrimin e mbulesės. Ndėrrimin e mbulesės, tė bėrė njė ditė para Bajramit nė kohėn kur haxhinjtė ndodhen nė Arafat, mund ta shohin vetėm vendasit.
Qabja mbulesa e sė cilės ndryshohet me ndihmėn e ashensorėve dhe pėrpjekjet e dhjetėra njerėzve bėhet gati pėr vizitėn e haxhinjve qė zbresin nga Arafati. Ndėrsa mbulesa e brendshme me ngjyrė jeshile e Qabes ndryshohet njė here nė 20 vjet. E quajtur si Beytullah d.m.th shtėpia e Zotit Qabja e shenjtė njihet si njė nga vendbanimet mė tė lashta tė gjeografisė botėrore.
Ėshtė shtėpia dhe tempulli i pare i ndėrtuar nė tokė. Arsyeja e quajtjes Bejtullah tė Qabes ,njė nga vendet mė tė pazėvendėsueshme nė historinė e njerėzimit ėshtė vetėm pėr tė treguar vlerėn dhe madhėshtinė e saj. Qabja e shenjtė ėshtė vendi i shenjtė i vizituar nga gjithė profetėt gjatė shekujve me radhė, me lutjen e Ibrahimit dhe Ismailit( as.) ėshtė begatuar e gjithė zona, e cila njihet si tempulli mė i rėndėsishėm.
Pavarėsisht transmetimeve se profeti Ismail (a.s) ka qenė i pari qė e ka mbuluar Qaben sipas disa opinioneve mė tė sakta pranohet se i pari qė e ka mbuluar Qaben ėshtė njė nga mbretėrit e Jemenit, Esad Ebu Kerib. Edhe nė shekujt mė pas Qabja ėshtė mbuluar me mbulesa tė ndryshme dhe ka transmetime se gjyshi i profetit Muhammed (a.s) Abdulmuttalib e ka veshur Qaben me kisve si falėnderim pėr gjetjen e ujit zemzem.
Nė muzeun e Qabes ( Methaful-Kabe) ngjitur me fabrikėn e mbulesės ekspozohen mbulesa tė vjetra tė Qabes, ēelėsat, dyert, kolonat, ulluqet. I vizituar nga miliona haxhi tė ardhur nga tė katėr anėt e botės Muzeu i Qabes ruhet nėn masa tė rrepta sigurie.

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
A ekziston Antimateria...?

Njė ekip ndėrkombėtar i shkencėtarėve pretendojnė se kanė kapur pėr herė tė parė atomin e parė tė antimateries.
Shkencėtarėt nė Organziatėn Evropiane pėr Kėrkime Bėrthamore (CERN), thanė se ia kanė dalė tė krijojnė njė atom tė anti-hidrogjenit dhe pastaj e kanė bllokuar nė kohė tė mjaftueshme pėr ta studiuar nė laborator.
Ata thonė se ky ėshtė njė zbulim i madh nė zgjidhjen e njė prej mistereve mė tė mėdha nė fizikė: pse bota jonė ėshtė e pėrbėrė vetėm nga materia dhe jo nga antimateria.

Fizikantėt modernė thonė se antimateria ėshtė krijuar nė sasi tė njėjtė sikur materia nė momentin e Bing Bengut, i cili krijoi universin.Por, qė nga ajo kohė antimateria duket se ėshtė zhdukur nga universi.
Shkencėtarėt ka kohė qė kanė mundur tė krijojnė antimaterien, por jo edhe ta kapin atė pėr ta studiuar- sepse antimateria dhe materia kur tė vihen nė kontakt me njėra-tjetrėn asgjėsohen.

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Nje UFO ne forme trekendeshi mbi Mbreterine e Bashkuar

Njė disk fluturues, i quajtur "Dorito Dudley" kishte ngjashmėri me nje chip Tortilla, i cili eshte pare nė qiell mbi Britani pėr herė tė tretė.
Inspektori Munesh Mistry, e ka pare "chip ekstra-tokėsorin Tortilla" mbi shtėpinė e tij nė Tipton, West Midlands, dhe ky objekt vjen vetėm disa javė pas njė disku tjeter qe fluturonte afer mbi Sutton Coldfield ne mes te natės si nje mase e madhe e zjarrte.
"Une dhe shoku im e pame kete objekt te shpejtė,me lėvizje tė heshtur e nė formėn e njė trekėndėshi.Objekti me tre drita te vendosura ne forme trekendesh, fluturonte nėpėr qiell me njė shpejtėsi marramendėse," shkruan Daily Telegraph duke cituar Z. Mistry
"Nė fillim dukej sikur tre shpende fluturonin nė unison, atėherė kur kemi parė formėn e trekėndėshit, ne tė dy u habitem dhe larguam cdo iluzion per tu bindur perfundimisht se kishim te benim me nje objekt fluturues te
panidntifikuar...shton z.Mistry

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Paksim misterioz i rezervave te peshkut ne ujrat shqiptare

Gjithnjė e mė pak peshk nė ujrat e detit Adriatik. Janė peshkatarėt e Durrėsit ata qė japin alarmin pėr fenomenin e mistershėm, pėr tė cilin nuk ka njė pėrgjigje konkrete se pėrse po ndodh nė ujrat tona detare.
Peshkatarėt e Durrėsit dhe ata tė Vlorės nė njė pikė janė tė gjithė tė njė mendimi. Ata thonė se kėtė vit, nė ujėrat e Adriatikut e Jonit, ka rezerva tė pakta peshku. E thėnė ndryshe, sasi tė mėdha peshku kanė emigruar nė ujėra tė tjera. Por, ata nuk janė nė gjendje qė tė sqarojnė shkaqet qė kanė ēuar nė pakėsimin e rezervave tė peshkut. Dyshimi i kohėve mė parė se rrallimi i peshkut vjen nga gjuetia me lėndė plasėse, sipas tyre nuk qėndron. Pėr kėtė ata kėrkojnė angazhimin e institucioneve shkencore.
Nė peshkimin e Durrėsit nuk kanė ndonjė informacion shkencor pėr shkaqet e kėtij fenomeni. Nė Durrės ka njė Institut Peshku, i cili ėshtė i lidhur me universitetin pėr qėllime studimore nė det por qė nuk ka bėrė ndonjė studim lidhur me mungesėn e peshkut nė detin e Adriatik gjatė kėtij viti.
Nė peshkim sqarojnė gjithashtu se pėrpara dy muajve, njė subjekt privat me profil peshkimin dhe pėrpunimin e prodhimeve tė detit, pėr nevojat e veta pajtoi njė anije studimore franceze, e cila studioi pikėrisht rezervat e peshkut dhe nivelin e pastėrtisė sė ujit tė detit. Testimet kjo anije i bėri nė zonėn e Shėngjinit. Por, peshkatarėt nuk arritėn tė mėsojnė se cilat ishin rezultatet e studimit tė francezėve.
Nė Vlorė situata ėshtė edh mė kritike. Sipas Mezan Mezanit, kreu i shoqatės sė Menaxhim-Peshkimit nė Vlorė, si asnjėherė tjetėr, kėtė vit peshku nė ujėrat tona ėshtė tepėr i pakėt, aq sa shumė herė peshkarexhat kthehen duarbosh, duke u vėnė nė vėshtirėsi mbijetese.
Sipas tij, gjatė muajve tė deritanishėm tė kėtij viti, nė ujėrat tona, ka rreth 35% peshk mė pak. Rrallimin e peshkut e konfirmojnė dhe polumbarėt. Pajtim Shpata, njė prej tyre thotė se ky fenomen pėrbėn mister, pasi rrallimi i peshkut konstatohet jo vetėm afėr brigjeve, por deri nė thellėsi, gjė e cila nuk ndodh nė ujėrat e vendeve fqinjė.
Njėri prej peshkatarėve, pronar i njė anije metalike rrėfen pėr situatėn nė kėtė sektor. Klodian Kapiti, anėtar i Kryesisė sė Shoqatės sė Menaxhimit tė Peshkimit thotė se pėr tė pėrballuar mungesėn e peshkut nė Adriatik, pronarėt po blejnė anije metalike tė pėrmasave tė mėdha dhe po gjuajnė nė ujėrat ndėrkombėtare deri nė Mesdhe.
-Si paraqitet gjendja e peshkut dhe e prodhimeve tė detit nė Adriatik?
- Kėtė vit ka ndodhur njė fenomen i ēuditshėm. Konstatojmė se nė det ka pak peshk ose ka pak rezerva peshku. Kėtė e vėrtetojnė sasitė e pakta tė peshkut qė kanė nxjerrė rrjetat. Vetėm dje u kthyen nga gjuetia 3-ditore dy peshkarexha dhe sasitė e peshkut tė kapura nuk mbulonin as shpenzimet e naftės.
-Pėrse ngjet njė fenomen i tillė?
- Fillimisht, menduam se shkak ėshtė gjuetia me dinamit e peshkut nga gjuetarė tė pandėrgjegjshėm. Por kjo e largon peshkun deri 1 milje larg bregut. Por, mungesa e peshkut ėshtė konstatuar edhe nė thellėsi tė mėdha. Mė pas menduam se mos nė largimin e peshqve kanė ndikuar ndryshimet globale tė klimės. Por edhe kjo ra poshtė pasi nė ujėrat e Spanjės bie fjala, apo tė Norvegjisė si dhe tė vendeve tė tjera rezervat nuk kanė firuar. Edhe atje ngrohja globale ka ndikuar njėlloj si te ne.
-Keni dėgjuar pėr njė anije franceze, e cila ka kryer studime pėr peshkun dhe gjallesat e tjera nė detin Adriatik?
- Po kemi marrė vesh diēka. Kjo anije me karakter studimor, para 2 muajve ėshtė marrė nga njė subjekt privat qė ka si biznes peshkimin dhe industrinė e peshkimit pėr tė kryer studime nė det. Anija nuk i ka kryer testet e studimit nė zonėn territoriale ujore tė Durrėsit por nė atė tė Shėngjinit, kėshtu qė pėr rezultatet e saj dimė fare pak gjė. Kolegėt tanė tė Shėngjinit na patėn thėnė se subjekti nė fjalė interesohej pėr njė lloj tė veēantė gjuetie nė det ndaj paraprakisht kreu edhe studimet e nevojshme.
-Flitet pėr ndotje tė ujit tė detit, gjė qė ka ndikuar nė largimin e peshkut dhe tė gjallesave detare?
- Unė dhe shokėt e mi nuk jemi nė gjendje tė flasim pėr kėtė problem. Institucionet shkencore, si fjala vjen Instituti i Peshkut duhet tė merren me kėto analiza dhe tė na i bėjnė edhe neve tė ditura.
-Si keni menduar tė shtoni peshkun nė rrjetat tuaja nė njė kohė qė thoni se rezervat kėtu janė pakėsuar?
Jemi shtrėnguar dhe kemi blerė anije tė mėdha metalike me tė cilat jemi nė gjendje tė peshkojmė larg, nė ujėra ndėrkombėtare ku ka peshk dhe gjallesa tė tjera me shumicė.

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Mbytjet shekullore te zbuluara nė Detin Baltik

Projekti Nord Stream ka sjellė zbulimin e dhjetra anijeve te mbytura nė thellėsitė e Detit Baltik. Mbytja me e vjetėr daton 800 vjet me pare.Zbulimi i fundit ėshtė bėrė nė ishullin lindor Gotland,ku mė shumė se 12 mbytje janė tė vendosura nė njė zonė rreth 42 kilometra te gjatė dhe 1,2 kilometra e gjerė.
Tre nga mbeturinat, tė vendosura nė njė thellėsi prej 130 metra, janė tė ruajtura mirė dhe janė tė pozicionuar me kokė poshtė. Ekspertėt thonė se ata do tė sjellin detaje tė reja nė lidhje me jetėn e pėrditshme nė atė periudhė.
Rrėnojat janė ruajtur gati te paprekura nė detin Baltik pėr shkak tė mungesės sė llojeve tė algave qė normalisht shkatėrrojne rrėnojat e objekteve te zhytura.
ScienceLine.ro - martie 2010

Estilen- Shkrime: 1892
A do te dali parashikimi Vangelia Pandeva Dimitrova per luften e trete boterore ne nentor te 2010-es.
A do te dali parashikimi i Vangelia Pandeva Dimitrova per luften e trete boterore kete nentor te 2010-es.

Pasi qė Koreja e Veriut hodhi disa granata nė ishullin Yeonpyeng tė Koresė sė Jugut, shumė njerėz besojnė nė parashikimin e Vangas, bullgares e cila kishte parashikuar shpėrthimin e luftės botėrore nė nėntor tė vitit 2010.
Vangelia Pandeva Dimitrova, e njohur si Vanga u bė e famshme nė Bullgari , por edhe nė mbarė botėn me parashikimet e saj tė sakta. Vanga e verbėr vdiq mė 1996, megjithatė emri i saj edhe sot pėrmendet shpesh, ndėrsa shumica e krahasojnė atė me Nostradamusin.
Qė mė 1980, Vanga kishte parashikuar se nė gusht tė vitit 1999 ose nė fillim tė vitit 2000 Kursk do tė mbulohej nga uji dhe e tėrė bota do tė qante mė pas.
Natyrisht, parashikimi i saj atėbotė nuk kishte kuptim. Shumė besuan se ajo po fliste pėr qytetin Kursk dhe se qyteti nuk mund dhe nuk do tė mbytej nga uji. Por parashikimi i saj u pėrmbush, nėndetėsja nukleare ruse e quajtur Kursk u fundos.
Vangelia parashikoi edhe sulmin nė Qendrėn Botėrore Tregtare mė 11 shtator 2001, duke thėnė se binjakėt amerikanė do tė bien pas sulmit tė zogjve prej ēeliku.
Po ashtu Vanga, parashikoi edhe Luftėn e Dytė Botėrore dhe vdekjen e Princeshės Diana. Flitet se atė e kishte vizituar edhe vetė Hitleri, tė cilit ajo ia kishte parashikuar fundin, ndėrsa me saktėsi tė plotė kishte parashikuar edhe vdekjen e saj mė 11 gusht 1996.
Por ajo qė frikėsoi mė shumė opinionin ditėt e fundit ėshtė parashikimi i saj se lufta e tretė botėrore do tė fillojė nė nėntor 2010. Fallxhesha e verbėr tha se kataklizmi i tretė do tė fillojė si njė luftė e zakonshme, por mė pas do tė pėrdoren armėt kimike dhe nukleare. Lufta e tretė botėrore, sipas parashikimeve tė saj do tė zgjasė deri mė 2014.
Vanga ka paraparė se prej vitit 2014 njerėzit do tė vuajnė nga sėmundje tė shumta tė lėkurės, mu pėr shkak tė luftės kimike. Ajo po ashtu paralajmėroi se mė 2016 nė Evropė nuk do tė ketė njerėz fare, ndėrsa deri mė 2018 Kina do tė bėhet superfuqi e re.

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
A duhet te rishkruhet historia,ne se vertetohet qe legjionaret romake kane jetuar ne Kine...?

Fshati i harruar i Azisė ku kinezėt kanė pamjen e romakėve po bėhet i famshėm dhe mund tė ruajė njė sekret tė madh. Njė analizė gjenetike ka treguar se disa familje, nė mėnyrė tė pashpjegueshme janė me origjinė kaukaziane, element ky qė i bėn ekspertėt tė arrijnė nė pėrfundimin se e kanė prejardhjen nga legjionarėt e humbur tė ushtrisė sė Crassus
Cai Junnian i ka flokėt biondė, hundėn si shqiponjė dhe sytė jeshil. Jeton nė Liqian, njė fshat nė shkretėtirė nė kontenė Yongchang, nė Gansu. Ėshtė kinez, por nga pamja i ngjan njė evropiani. Bashkėpatriotėt e thėrrasin Cezar, e tallin dhe janė tė bindur se vjen nga ndonjė familje me origjinė romake.
Testi i ADN-sė ka treguar se 58 pėr qind e gjeneve tė tij janė tė njėjta me ato tė perėndimorėve. Nė kėtė zonė ai ėshtė shumė i famshėm. Ushqehet me paratė e atyre qė paguajnė pėr ta parė. Luo Ying ėshtė kopja e njė gladiatori tė Koloseut dhe nga tė gjithė njihe si Luoma, ose ndryshe romaku. Njė kompani nė Shangai, pasi e pa nė televizion, e punėsoi si imazh pėr tė negociuar me klientėt e Mesdheut.
Fshati i harruar i Azisė ku kinezėt kanė pamjen e romakėve po bėhet i famshėm dhe mund tė ruajė njė sekret tė madh. Pikėrisht kėtu, pėrgjatė gjurmėve tė fshira tė Rrugės sė Mėndafshit, mendohet se ka humbur njė legjion prej 6 mijė ushtarėsh romakė, tė udhėhequr nga djali i madh i gjeneralit Marcus Licinius Crassus. Ishte vitit 53 para Krishtit dhe sipas historisė, ata legjionarė tė arratisur nga lufta kundėr Parthėve, janė zhdukur nė mėnyrė misterioze.
Paraardhėsit e milicive tė Crassus-it, tė masakruar nga paraardhėsit e persianėve nė territoret e Iranit tė sotėm, mendohet se u vendosėn mes Tibetit dhe Turkistanit, sot Qinghai, pėr tė evituar eliminimin nga luftėtarėt kinezė tė perandorit Wu tė dinastisė Han. Ishin tė parėt qė nė mėnyrė tė pavullnetshme lidhėn Lindjen me Perėndimin, duke pėrdorur mjetet gjeografike tė asaj kohe.
Pėr antropologėt dhe arkeologėt, do tė ishte konfirmimi i njė zbulimi revolucionar qė do tė provonte se dy perandoritė mė tė fuqishme tė njerėzimit, ajo romake dhe kineze, nuk u lidhėn vetėm falė tregtisė, por hynė nė kontakt tė drejtpėrdrejtė me njėra-tjetrėn. Librat e sotėm tė historisė tregojnė se para Marco Polos, nė shekullin e 13-tė, vetėm njė grup diplomatėsh romakė nė vitin 166 pas Krishtit arritėn tė shkonin nė Pekin.
Studiuesit e Universitetit tė Lanzhout janė tė sigurt se shumė shpejt tekstet duhet tė rishkruhen. Nė rrjedhėn e njė fushate gėrmimesh u nxorėn nė dritė nė Liqian mbetjet e njė fortifikimi antik. Forma dhe sistemi ndėrtues ėshtė i njėjtė me strukturat mbrojtėse tė ndėrtuara nga romakėt nė Evropė, Azi dhe Afrikė. Identike janė edhe kanalizimet e ujit. Njė grup antropologėsh ka zbuluar se banorėt e fshatit, qė nuk kanė udhėtuar kurrė jashtė kėtij rajoni, adhurojnė demat dhe organizojnė lojėra tė ngjashme me ato qė bėheshin dikur nė Romėn e Lashtė.
Njė analizė gjenetike ka treguar se disa familje nė mėnyrė tė pashpjegueshme janė me origjinė kaukaziane, elementė qė i bėnė ekspertėt tė arrijnė nė pėrfundimin se e kanė prejardhjen nga legjionarėt e humbur tė ushtrisė sė Crassus-it. Kjo legjendė qė ka pushtuar faqet e para tė tė gjitha gazetave ka bėrė pėr vete gjithė Kinėn.
Arkeologėt dhe antropologėt italianė dhe kinezė, tė mbledhur nė qendrėn e studimeve italiane nė Universitetin e Lanzhout, nė pranverė do tė zgjerojnė mė tej gėrmimet, deri sa tė pėrshkojnė drejt Perėndimit 7 mijė kilometrat e Rrugės sė Mėndafshit. Duam tė tregojmė se lidhjet mes dy perandorive mė tė jashtėzakonshme tė historisė nisin shekuj mė parė se sa mendohet, - thotė Yuan Zhonggeng, drejtor i qendrės.
Nga ana tjetėr, kjo histori i lė shumė vend edhe skepticizmit. ADN-ja europiane e banorėve tė Yongchang nuk provon origjinėn romake, - thotė Yang Gongle, historian i Universitetit tė Pekinit. Por, shpresat dhe dyshimet e akademikėve nuk dekurajojnė entuziazmin popullor: sozitė e legjionarėve janė yje gazetash dhe televizionesh.
Mė tepėr romancė se realitet, mungojnė provat shkencore
Duket mė tepėr si njė romancė se sa konfirmimi i njė zbulimi shkencor. Entuziazmi i studiuesve kinezė nuk i bind aspak historianėt italianė. Njėri prej tyre ėshtė edhe Maurizzio Bettini.
Nėse nga fortifikimet e zbuluara nė Liqian do tė dalin ato qė priteshin, a duhet rishkruar vėrtet historia?
Fortifikimet nuk kanė tipologji fikse. Nuk habitem qė rrėnoja nė Kinė mund tė kujtojnė ndėrtimet e qytetėrimeve tė ndryshme. Nuk ka asnjė dyshim qė mes perandorisė romake dhe Kinės ka pasur kontakte dhe tregti dhe tė fshehėsh fillimet mund tė jetė interesante, por jo revolucionare. Pėr tė folur pėr gjetjet me rėndėsi historike duhen edhe simbolet me shqiponjė, monedhat dhe armėt tipike tė ushtrive romake. Pa prova tė kėtij lloji, historia e legjionit tė humbur ėshtė vetėm njė legjendė qė ripropozohet nė mėnyra tė ndryshme herė pas here.
Po pėrse kinezėt po pasionohen me lajmėrimet e nxjerra nga Universiteti i Lanzhout?
Nuk janė tė vetmit. Jetojmė nė kohėn e globalizimit dhe shumė historianė janė nė mrekulluar nga ideja pėr ti kthyer gjėrat pas pėr tė treguar se idetė e tanishme nuk pėrbėjnė ndonjė risi. Entuziazme tė tilla vijnė nga projektimi i qytetėrimit tonė tek ata qė na kanė paraprirė...
Telegraph.co.uk

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Krijesa te cuditeshme detare qe shihen per here te pare..

Krijesa tė ēuditshme detare janė filmuar pėr herė tė parė nga shkencėtarė australianė, nėpėrmjet kamerave tė vendosura qindra metra nėn sipėrfaqe nė Great Barrier Reef (Barjerėn e Madhe tė Koraleve).

Studiues nga Queensland Brain Institute, pėrdorėn kamera tė komanduara nga distanca tė vendosura nė fund tė detit, 1400 m nėn sipėrfaqe.


Misioni, i njohur si Projekti i Thellėsive tė Australisė, pėrdori kamera tė posaēme me ndjeshmėri tė lartė qė nuk ishin pėrdorur mė parė nė kėtė vend.

Osprey Reef ėshtė pjesė e Zonės sė Mbrojtur tė Koraleve tė Detit, e cilėsuar nga Profesor Marshall si "njė zonė konservimi shumė e rėndėsishme".

Estilen- Shkrime: 1892
Re: Mistere, por te verteta
Oksigjen ne henen e dyte te Saturnit,Rhea

Nė atmosferėn e Rheas,hena e dyte e Saturnit,eshte vertetuar se ka oksigjen thone astronomėt kete tė enjte, por nuk deklarojne pėr mundėsitė e kolonizimit.
932-milje e gjerė (1.500 kilometrash-gjerė), hėna Rhea,e mbuluar me akull ėshtė mė shumė se 932.000.000 milje (1.5 miliardė kilometra) larg nga Toka me nje temperatura mesatare -292 gradė Fahrenheit ose (-180 gradė Celsius).
Dhe nė mė pak se 62 milje (100 kilometra) e trashė, shtresa e oksigjenit ėshtė aq e hollė sa qė nė temperaturė dhe presion tokesor, atmosfera e gjithė Rheas do tė mbushte vetem njė ndėrtesė tė vetme mesme.
Megjithatė, zbulimi nėnkupton se shtresat me oksigjen nuk mund tė jenė aq te pazakonta nė kozmos. (Related: "Potentially Habitable Planets Are Common, thuhet ne studim." )
Nė rreth 327.000 milje (527000 km) nga Saturni, orbita Rheas gjendet brenda fushės magnetike tė planetit. Atmosfera e oksigjenit te Rhea's besohet tė jetė ruajtur nga avari kimike tė vazhdueshme tė akullit nė sipėrfaqen e hėnės, e nxitur nga rrezatimi i magnetospheres se Saturnit.
Teleskopi Hubble i Hapsires dhe ai Galileo i NASAs ,qe nė vitin 1995,kane vertetuar se njė proces i ngjashėm ka krijuar oksigjenin dhe akullin ne atmosferen e henave Europa e Ganymede te Jupiterit.
"Eshte vertetuar se nė Rhea,atmosfera e oksigjenit eshte e akullt,dhe se deri tani te tilla janė zbuluar vetėm nė Europė dhe Ganymede, nė fakt ato mund tė jenė tė zakonshme rreth kėtyre hėnave tė akullta,por gjithashtu mund te gjinden edhe ne tė gjithė universin me masė tė mjaftueshme pėr tė mbajtur njė atmosferė," tha kreu i studimit, Ben Teolis,i Institutit tė Kėrkimeve Jugperėndimore nė San Antonio, Texas.
Duke ditur se ku dhe si ekziston oksigjeni nė univers,atehere ky fakt mund tė ndihmojė shkencėtarėt,per te planifikuar misionet e ardhshme robotike te drejtuara.
http://news.nationalgeographic.com/news/2010/11/101125-saturn-moon-oxygen-atmosphere-discovered-science-space

Estilen- Shkrime: 1892
Faqja 10 e 11 •
1, 2, 3 ... , 9, 10, 11 
EXPLORER UNIVERS :: ∽ MISTERE ∽ :: ENIGMA :: KURIOZITETE
Faqja 10 e 11
Drejtat e ktij Forumit:
Ju nuk mund ti pėrgjigjeni temave tė kėtij forumi



















» Rikthimi tek bestytnitė
» Templierėt
» Njeriu enigmatik!
» Reptilian,Illuminati shfaqen ne filmin vizatimor Conan!
» Marrėzira njerėzore 2
» Kuriozitete - 4
» Kuriozitete!
» Blood of the "Gods" - Gjaku i "Zotave"
» Ajnshtajni dhe kuptimi i teorisė sė relativitetit
» Recetat e mjekesisė popullore pėr tė luftuar semundjet
» Nuk ka fund tė botės nė 2012
» Histori me Entitete - 2
» Zbulime nga personazhet e mistershme!
» Kryqi
» Mendimet rriten me vėmendje
» Facebook, si njė filial i CIA-s
» Pėrbindėshi i Prespės
» Cfare me ndodhi duke ecur rruges??!!!
» Mesazhi i Javės