Djalli - Dreqi

Djalli - Dreqi



Djalli, Dreqi ose Shejtani (latinisht : diabolus, grecqisht Διάβολος dhiavolos - nga e cila rrjedh fjala djall = "shpifës", ose "i perjashtuar") është shpirti apo parimi i së keqes sipas religjioneve abrahamike.

Në traditën e krishterë, bëhet fjalë për një ëngjëll të rënë.Sipas Priscillienit nuk është nivel me Zotin, sepse duke qenë ëngjëll , ai është krijesë e Zotit.

Ai paraqet personifikimin e së keqes.

Pamja e tij është mes njeriut dhe kafshës reale apo imagjinare.

Kjo qënie njihet edhe me shumë emra të tjerë si: Asmodai, Beelcebub, Lucifer, Mefistofel dhe Satan.

Mesopotami

Religjioni Mesopotame është një nga të parat që ka paraqitur universin si fushë e betejës, si luftë kozmike midis mirës dhe të keqes.

Eposi i Gilgameshit është teksti më i vjetër i njohur, ai shënon shfaqjen e parë të një figure të lig me personazhin e Huwawa-it.

Ky kolos gjigant ruante pyllin, në të cilin Gilgameshi dëshironte të presë dru që i mungonin popullit të tij.Gilgameshit e mbyt përbindëshin, por nuk sjellë lavdi dhe e sheh se në vend të kësaj ndëshkohet nga Enlil, Zot i qiellit dhe mbreti i zotave.

Huwawa përtej aspektit të tij tmerrshëm ("gjëmim i tij është si një stuhi, goja e tij është zjarr dhe fryma e tij është vdekja"), në të vërtetë paraqet një forcë natyrore me karakter të shenjtë.

Persi

Zarathustra është burimi i një rrëmuje të paparë në mitet Mesopotame, sepse ajo zëvendëson të gjitha Zotërat ekzistuese me dy entitete, Ahura Mazda, zoti i dritës që sjellë rregull, dhe Ahriman ose Angra Mainyu, kryetari i forcat destruktive.

Ai krijon gjithashtu edhe religjioni e parë dualist midis dy fuqive të barabarta dhe projektimin e një vizion të botës në të zezë dhe të bardhë.

Egjipt

Panteoni egjiptian na sjellë dy hyjni .

Së pari Anubis-in, i cili mbretëron në botën e të vdekurve (nekropolit) dhe mbart atribute të djallit që i gjejmë te të krishterët: gjysmë njeri, gjysmë kafshë, ose me bisht.

Në anën tjetër, Seth, një nga format e të cilit është edhe ajo e gjarpërit mund ti ketë dhënë djalli ngjyrën e kuqe. Ne gjithashtu mund të konsiderojnë se kjo formë e Seth-it është rimarrë nga krishtërimi duke e bërë gjarpërin ai i cili e ka joshur Evën që të bënte mëkatin.

Djalli Dhe Shejtani
(Pikepamje e krishtere - Neo)

Si një fjalë, 'satan' është një fjalë e papërkthyer hebraishte që do të thotë ‘kundërshtar’, ndërsa ‘djall’ është një përkthim i fjalës greke 'diabolos', që do të thotë gënjeshtar, një armik ose akuzues i rremë.

Nganjëherë fjalët origjinale të Biblës lihen të papërkthyera ("Mammon", te Mt. 6:24, është një shembull Aramaik i kësaj).

Në qoftë se ne besojmë se shejtani dhe djalli janë ndonjë qenie jashtë nesh përgjegjëse për mëkatin, atëhere, sa herë që të ndeshim këto fjalë në Bibël, na duhet të nënkuptojmë këtë person të lig.

Përdorimi biblik i këtyre fjalëve tregon se ato mund të përdoren si mbiemra të zakonshëm që përshkruajnë njerëz të zakonshëm.

Ky fakt e bën të pamundur të arsyetosh që fjalët djall dhe shejtan siç përdoren në Bibël e kanë fjalën për një person ose qenie të madhe të ligë jashtë nesh.

Fjala 'Shejtan' Në Bibël

1 Mbretërit 11:14 shënon se "Zoti ngriti kundër Solomonit një armik (e njëjta fjalë hebraishte e përkthyer "shejtan" diku tjetër), Hadadin Idumeon". "Dhe Perëndia ngriti kundër Solomonit një armik tjetër (një shejtan tjetër)...Rezonin...ai qe armik (shejtan) i Izraelit" (1 Kings 11:23,25).

Kjo nuk do të thotë që Perëndia ngriti një person ose një ëngjëll mbinatyror për të qenë një shejtan/armik i Solomonit; Ai ngriti njerëz të zakonshëm. Mat.16:22,23 jep një shembull tjetër. Pjetri po përpiqej të pengonte Jezusin nga shkuarja në Jeruzalem për të vdekur në kryq.

Jezusi iu kthye dhe i tha Pjetrit "Shporru prej meje, Shejtan...s’ke ndër mend punët e Perëndisë, por punët e njerëzve". Kështu Pjetri u thirr shejtan. Shkrimi është i qartë si kristali se Krishti nuk po fliste me ndonjë ëngjëll ose demon kur foli ato fjalë; ai po fliste me Pjetrin.

Meqënëse fjala 'shejtan' thjesht nënkupton një kundërshtar, një njeri i mirë, edhe Perëndia Vetë mund të quhet ‘shejtan’. Në thelb nuk ka asgjë prej mëkati me domosdo në fjalën vetë.

Përmbajtja mëkatare që ka fjala 'shejtan' është pjesërisht në sajë të faktit që vetë natyra jonë mëkatare është 'shejtani' ose kundërshtari ynë më i madh dhe, gjithashtu, në sajë të përdorimit të fjalës në gjuhën e botës për t’iu referuar diçkaje të shoqëruar me mëkatin.

Perëndia Vetë mund të jetë një shejtan kur sjell sprova në jetët tona ose duke na ndaluar nga një drejtim i gabuar veprimi që mund të jemi duke ndërmarrë. Por fakti që Perëndia mund të thirret 'shejtan' nuk do të thotë që Ai vetë është mëkatar.

Librat e Samuelit dhe Kronikave janë paralelizma të të njëjtave ngjarje, siç janë katër ungjillet dëshmi të të njëjtave ngjarje duke përdorur gjuhë tjetër. 2 Sam.24:1 dëshmon: "Zoti...nxiti Davidin kundër Izraelit" që ta bënte të numëronte Izraelin. Ngjarja paralele në 1 Kron.21:1 thotë se "Shejtani u ngrit kundër Izraelit, dhe nxiti Davidin" të bënte numërimin.

Në një pjesë nxitjen e bën Perëndia, në tjetrin e bën Shejtani. I vetmi përfundim është që Perëndia veproi si 'shejtan' ose kundërshtar i Davidit. Ai i bëri të njëjtën gjë Jobit duke i sjellë sfida në jetën e tij, kështu Jobi tha për Perëndinë: "Më përndjek me fuqinë e dorës sate" (Job 30:21); 'po vepron si shejtan kundër meje', ishte ajo që në fakt Jobi po thoshte.
Fjala 'Djall' Në Bibël

Dhe po kështu është edhe me fjalën ‘djall’. Jezusi tha, "nuk ju kam zgjedhur ju dymbëdhjetë (dishepuj) dhe një nga ju është një djall? Ai e kishte fjalën për Judë Iskariotin..." që ishte një burrë i zakonshëm i vdekshëm.

Ai nuk po fliste për ndonjë qenie personale me brirë, ose i ashtuquajtur ‘qenie në frymë’. Fjala ‘djall' këtu thjesht nënkupton një njeri të keq. 1 Tim.3:11 jep një shembull tjetër. Gratë e pleqve të kishës të mos ishin "shpifëse"; fjala origjinale greke këtu është ‘diabolos', që është e njëjta fjalë e përkthyer ‘djall’ diku tjetër.

Kështu Pali paralajmëron Titin që gratë e moshuara në asamble nuk duhet të jenë "akuzues të rreme"ose ‘djaj’ (Tit.2:3). Dhe po ashtu ai i tha Timoteut (2 Tim.3:1,3) se "në ditët e fundit...burrat do të jenë...akuzues të rremë (djaj)".

Kjo nuk do të thotë që qeniet njerëzore do të kthehen në qenie të mbinatyrshme, por ata do të jenë më të këqinj. Duhet të jetë më se e qartë nga e gjithë kjo që fjalët ‘djall’ dhe 'shejtan' nuk nënkuptojnë një ëngjëll të rënë ose një qenie mëkatare jashtë nesh
Mëkati, Shejtani Dhe Djalli

Fjalët 'shejtan' dhe 'djall' janë përdorur në mënyrë figurative për të përshkruar tendencat natyrore mëkatare brenda nesh, për të cilat ne folëm në Kapitullin 6.1. Këto janë 'shejtani' ose kundërshtari ynë kryesor. Ata gjithashtu janë personifikuar dhe, si të tillë, për ta mund të flitet si 'djalli'- armiku ynë, një shtrembërues i së vërtetës.

Kështu është ‘njeriu’ ynë natyror- djalli vetë. Lidhja ndërmjet djallit dhe dëshirave tona të këqia - mëkati brenda nesh - bëhet i qartë në disa pjesë:"ashtu si bijtë (vetë ne) kanë marrë pjesë prej mishi dhe gjaku, po ashtu edhe ai (Jezusi) u bë pjestar në po ato gjëra; që të shkatërronte me anë të vdekjes (së tij) atë që ka pushtetin e vdekjes, domethënë djallin" (Heb.2:14). Djalli këtu përshkruhet si të jetë përgjegjës për vdekjen. Por "pagesa e mëkatit është vdekja" (Rom.6:23).

Prandaj mëkati dhe djalli duhet të jenë paralel. Në mënyrë të ngjashme Jakobi 1:14 thotë se dëshirat tonë të mbrapshta na tundojnë duke na çuar në mëkat dhe, pra, në vdekje; por Hebrenjve 2:14 thotë se djalli sjell vdekjen. I njëjti varg thotë se Jezusi pati natyrën tonë me qëllim që të shkatërronte djallin. Bëni dallimin e kësaj me Rom. 8:3: "Perëndia, duke dërguar Birin e tij në shëmbëllim mishi mëkatar (domethënë në natyrën tonë njerëzore) e dënoi mëkatin në mish".

Kjo tregon se djalli dhe tendencat mëkatare që janë natyrshëm brenda natyrës së njeriut janë efektivisht të njëjta. Është me rëndësi jetike të kuptosh që Jezusi u tundua njësoj si ne. Keqkuptimi i doktrinës së djallit do të thotë që ne nuk mund të çmojmë si duhet natyrën dhe veprën e Jezusit. Vetëm në sajë të Jezusit që kishte natyrën tonë prej njeriu - ‘djallin’ brenda tij - ne mund të kemi shpresën e shpëtimit (Heb.2:14-18; 4:15).

Duke u ngritur mbi dëshirat e natyrës së tij njerëzore, djallin Biblik, Jezusi ishte në gjendje të shkatërrojë djallin në kryq (Heb.2:14). Në qoftë se djalli është një qenie personale, atëhere ai nuk duhet të egzistojë më. Heb.9:26 thotë se Krishti u shfaq "për të hequr mëkatin me anë të sakrificës së vetes". Heb. 2:14 ia përshtat këtë thënies që nëpërmjet vdekjes së tij Krishti shkatërroi djallin në vetvete. Nëpërmjet vdekjes së tij Jezusi në prespektivë shkatërroi "trupin e mëkatit" (Rom.6:6), d.m.th. natyrën njerëzore, mëkatin e zbuluar në (trajtën e) vetë trupave tanë.

"Kush kryen mëkat është nga djalli" (1 Gjo.3:8), sepse mëkati është rezultat i lejimit të dëshirave tona natyrore të liga (Jakob 1:14,15), të cilat Bibla i quan ‘djall’. "Prandaj u shfaq biri i Perëndisë për të shkatërruar veprat e djallit" (1 Gjo.3:8).

Në qoftë se ne e kemi mirë kur themi që djalli është dëshirat tona të liga, atëhere vepra e dëshirave tona të liga d.m.th. rezultati i tyre, janë mëkatet tona. Kjo është konfirmuar nga 1 Gjo. 3:5: "Ai (Jezusi) u shfaq për të marr mëkatet tona".

Kjo konfirmon se "mëkatet tona" dhe "vepra e djallit" janë e njëjta gjë. Vep. 5:3 jep një shembull tjetër të kësaj lidhjeje ndërmjet djallit dhe mëkateve tona. Pjetri i thotë Ananias: "Pse Shejtani ta mbushi zemrën tënde?" pastaj në vargun 4 Pjetri thotë "Pse e shtive në zemër tënde këtë gjë?" Të shtish diçka të ligë në zemrën tënde është njësoj si Shejtan të ta mbushë zemrën. Në qoftë se ne vetë fillojmë diçka, p.sh. një plan mëkati, atëhere fillon brenda nesh.

Në qoftë se një grua zë një fëmijë, nuk është jashtë saj; fillon brenda saj. Jakobi 1:14,15 përdor të njëjtën figurë kur përshkruan se si lakmia jonë fillon dhe sjell mëkatin, i cili sjell vdekje. Ps.109:6 paralelizon një person mëkatar me një 'shejtan': "Vendos një njeri të keq mbi të: dhe Shejtani le të jetë në të djathtë të tij", d.m.th. në pushtet mbi të (Krah. Ps.110:1).
Personifikimi

Megjithatë ju, me të drejtë, mund të përgjigjeni: 'por flet sikur djalli të jetë person!' Kjo është e vërtetë; Heb.2:14 flet për "atë që ka pushtetin e vdekjes, domethënë djallin". Edhe një sasi e vogël e leximit të Biblës tregon se shpesh përdor personifikimin- kur flet për një ide abstrakte si të jetë një person.

Kështu Prov. 9:1 flet për një grua e quajtur 'Mënçuri' që ndërton një shtëpi, dhe Rom.6:23 e vë mëkatin në ngjashmëri me një pagues që jep pagesën e vdekjes. Kjo karakteristikë diskutohet me tej në Degëzimin 5. Djalli ynë, 'diabolos', shpesh përfaqson dëshirat tona të liga.

Po prapë nuk mund të kesh djallëzi abstrakte; dëshirat e liga që janë në zemrën e një njeriu nuk mund të egzistojnë veçmas nga njeriu; prandaj ‘djalli’ është i personifikuar. Mëkati shpesh personifikohet si një zotëri (p.sh. Rom.5:21; 6:6,17; 7:3). Prandaj, është e kuptueshme që edhe ‘djalli’ personifikohet duke qenë se ‘djalli’, gjithashtu i referohet mëkatit.

Në të njëjtën mënyrë, Pali flet për ne sikur kemi dy qenie, si të ishin brenda mishit tonë (Rom.7:15-21): njeriu i mishit, ‘djalli’, lufton me njeriun e Frymës. Megjithatë dihet që nuk ka tamam dy qenie personale që luftojnë brenda nesh.

Kjo pjesë mëkatare e natyrës sonë personifikohet si "e keqja" (Mt.6:13 V.R.) - djalli Biblik. E njëjta frazë greke e përkthyer "e keqja" këtu, përkthehet si "person i lig" në 1 Kor.5:13, duke treguar se kur një person i hap rrugë mëkatit, ai është "i keq" - ai vetë- bëhet një "i keq", një ‘djall’.
'Djalli’ dhe 'Shejtani' në një kuptim politik

Këto fjalë 'djall' dhe 'shejtan' përdoren gjithashtu të përshkruajnë rregullin mëkatar dhe të lig të botës, në të cilën jetojmë. Për hierarkitë shoqërore, politike dhe pseudo-fetare të njerëzimit mund të flitet në terma të ‘djallit’.

Djalli dhe shejtani në Dhjatën e Re shpesh iu referohen pushteteve shoqërore dhe politike të sistemeve romake ose jude. Kështu ne lexojmë se si djalli hedh besimtarët në burg (Zbu.2:10), duke iu referuar autoriteteve të Romës që burgos besimtarët.

Në të njëjtën përmbajtje lexojmë për kishën e Pergamos që vendoset atje ku është ndenjësja ose froni i shejtanit - p.sh. vendi i qeverisë për koloninë romake në Pergamos, ku ishte edhe një grup besimtarësh. Ne nuk mund të themi që Shejtani vetë, nëse egziston, personalisht pati një fron në Pergamos.

Mëkati vetjak përkufizohet si një shkelje e ligjit të Perëndisë (1 Gjo.3:4). Por mëkati i shprehur së bashku si një forcë shoqërore dhe politike kundër Perëndisë është një forcë më e fuqishme se individët; është kjo fuqi kolektive që personifikohet nganjëherë si një qenie e fuqishme e quajtur djall.

Në këtë kuptim Irani dhe fuqitë e tjera islamike i kanë quajtur Shtetet e Bashkuara "shejtanin e madh"- d.m.th. kundërshtarin e madh të çështjes së tyre, në terma fetare dhe politike. Kështu janë përdorur shpesh fjalët ‘djall’ dhe ‘shejtan’ në Bibël.

Në përfundim, është ndoshta e vërtetë të thuash që, në këtë temë më tepër se në ndonjë tjetër, është jetike të bazojmë kuptimin tonë mbi një pamje të drejtpeshuar të të gjithë Biblës, në vend që të ndërtojmë doktrina masive në pak vargje që përmbajnë frazat proverba, të cilat duket se u referohen besimeve të zakonshme lidhur me djallin. Kapitulli 6.1 dhe ky seksion do të rikërkojë rilexim të kujdesshëm dhe me lutje.

Është pranuar që pozicioni doktrinal i përshkruar atje, është e vetmja mënyrë për të qënë në gjendje të kemi një kuptim të arsyeshëm të të gjitha pjesëve që flasin për djallin dhe shejtanin. Ato fjalë mund të përdoren si mbiemra të zakonshëm ose në disa vende ato i referohen mëkatit që gjendet brenda natyrës sonë njerëzore.

Disa nga pjesët më gjerësisht të keqkuptuara, që citohen në mbështetje të ideve të përkrahura, janë marrë parasysh në Degëzimet që shoqërojnë këtë studim.

Ata që e kanë të vështirë të pranojnë përfundimet tona duhet të pyesin veten: (1) është mëkati i personifikuar? Është e qartë që është. (2) Është e vërtetë që 'shejtani' mund të përdoret thejsht si një mbiemër? Po, është.

Pra, çfarë problemi të vërtetë mund të ketë në pranimin që mëkati është personifikuar si armiku/shejtani ynë?

Bota shpesh personifikohet në letrat dhe Ungjillin e Gjonit (shih V.R); çfarë titull më të mirë se 'shejtan' ose ‘djall’ mund të ketë për këtë personifikim?

Kush është djalli – shejtani
(Pikepamje islamike - Neo)

Gjithnjë sillet vërdallë nëpër kokat tona kush është djalli – shejtani? Akoma pa i gjetur përgjigje kësaj pyetje... djalli është sekret për ne, i pa dukshëm, ai na sheh neve, e ne nuk e shohim atë.

Ai çuçuritë në veshët tanë, na krijon një vesvese – hipokondri pa e ditur ne se ku është ai.... çka vepron etj. Andaj, edhe më tutje ngelë pyetja: Kush është djalli?

Allahu i plotfuqishëm nga mëshira e Tij ndaj neve na mësoi se kush është djalli – shejtani, cila është ngjarja e armiqësisë ndaj njeriut dhe si u lind dhe zhvillua ajo armiqësi. Ai na mësoi si të ballafaqohemi dhe të ngadhënjejmë ndaj tij dhe ndaj çdo force tjetër që është e fshehtë apo e dukshme në univers.

Allahu i Madhërishëm na ka urdhëruar që të kërkojmë ndihmë dhe mbrojtje prej Tij, sepse Allahu xh.sh. është Mbizotërues mbi të gjitha krijesat e Tij, besimtar dhe jobesimtar, nga ata që i nënshtrohen Allahut apo ata që bëjnë mëkate, ata që kanë të alternativën e zgjedhjes apo janë pa alternativë zgjedhjeje. Të gjitha krijesat janë të nënshtruara ndaj Allahut xh.sh., andaj nuk ka ndonjë krijesë në univers që mund të dalë nga mbikëqyrja e Allahut xh.sh apo dëshira e Tij. Allahu xh.sh. në Kur’anin famëlartë thotë:

“Ai është mbizotërues ndaj robërve të Tij. Ai hollësisht di punët e Tij dhe të robërve të Vet.” El En’am:18

Nuk ka krijesë në univers që mund të dalë jashtë dëshirës së Allahut në veprim, por krijesat që posedojnë alternativën e zgjedhjes në veprim apo mos veprim, kanë mundësi që të dalin jashtë dëshirës ligjësuese apo metodologjisë në çështjen vepro apo mos vepro.

Mirëpo edhe këto që dalin nga ky sistem, sërish dalin me alternativën e zgjedhjes që ua ka dhënë Allahu xh.sh., sepse po të donte Ai, do ti krijonte të gjitha krijesat të adhurojnë dhe veprojnë me imponim, pa të drejtë zgjedhjeje dhe do ti kishte nënshtrua ndaj ligjeve të tij pa dëshirën e tyre, mirëpo Allahu xh.sh. deshi që krijesat e Tij të jenë ashtu si janë. Në kontekst të kësaj gjejmë fjalët e vërteta të Allahut xh.sh. të shprehura në Kur’an ku thuhet:

“A mos do ta mbysësh ti veten (Muhammed) pse ata nuk bëhen besimtarë?! Sikur të duam Ne, do të zbritnim një argument (mrekulli) nga qielli mbi ata, e në qafat e tyre do t’i rrinin përulur atij.” (Esh-shura:3-4)

Ky ajet kur’anor është këshillë për të dërguarin e Allahut s.a.v.s. i cili ishte i dëshpëruar dhe i shqetësuar në veten e tij për shkak se disa njerëz refuzonin besimin, sepse i dërguari i Allahut s.a.v.s. e dinte mirë për ndëshkimin që do ti presë ata ditën e ringjalljes- kiametit. Andaj, meqë ai ishte mëshirë për të gjitha botët, ishte thellë i interesuar që ti shpëtojë të gjithë nga ndëshkimi dhe dënimi që i pretë pabesimtarët ditën e gjykimit.

Allahu xh.sh. e informon të dërguarin e Tij se ata njerëz nëse janë larguar nga dëshira e Allahut në çështjet legjislative, që Allahu xh.sh ua dëshiroj besimin dhe ndjekjen e metodologjisë islame, ata nuk kanë mundësi të dalin jashtë dëshirës së Allahut në çështjet e veprimit, sepse po të dëshironte Allahu xh.sh. të gjithëve do t’ua impononte nënshtrimin, mirëpo dëshira e Allahut ishte që ata të kenë të drejtën e alternativës – zgjedhjes, që të besojnë apo mos besojnë, ti nënshtrohen apo të bëjnë mëkat.

Andaj ua dha të drejtën e zgjedhjes që të veprojnë apo mos veprojnë. Kjo e drejtë e zgjedhjes buron nga dëshira e Allahut, sepse po të mos ishte ajo dëshirë ata nuk do të kishin mundësi të zgjedhin në veprim. Pra e tërë kjo nënkupton se nuk ka krijesë në univers që mund të dalë jashtë dëshirës së Allahut xh.sh.

Cilësia e djallit

Para se të themi diçka rreth kësaj në fillim patjetër na duhet të bëjmë dallimin mes cilësisë djall dhe vet djallit. Nocioni djall – shejtan, si cilësi universale nënkupton çdo gjë që e largon njeriun nga nënshtrimi ndaj Allahut xh.sh. dhe nga e vërteta. Çdo gjë që e nxitë në rebelim –mëkat dhe tenton që njeriun te hedhë në të keqe, secili prej tyre është djalli.

Duhet ditur se ekzistojnë djaj- shejtanë nga xhinët dhe nga njerëzit, e që të dy këto i bashkon cilësia e njëjtë ashtu si i bashkon qëllimi i njëjtë që është zgjerimi i rebelimit – mëkatit dhe çrregullimeve në rruzullin tokësorë. Djajtë nga xhinët janë mëkatarët nga xhinët që nuk kanë pranuar të vërtetën – islamin dhe ftojnë në kufr, e edhe djajtë nga njerëzit kryejnë të njëjtin rol.

Pra, shprehja shejtan në këtë rast është cilësi për një rol të caktuar, e nuk është personifikim i ndonjë personi apo emri, andaj çdokush që fton në mosbesim dhe idhujtari e rebelim – mëkat, ai është djall.

Iblisi është djall nga Xhinët i cili gëzonte autoritet të lartë saqë thuhet se jetonte me melekët. Iblisi është krijesë prej krijesave të Allahut xh.sh. por ndryshon nga melekët (engjëjt) sepse bli ka lirinë e zgjedhjes në veprim apo mos veprim.

Ai nuk ka mundësi të rebelohet në çështjet e Allahut edhe pse posedon të drejtën e zgjedhjes, porse ka mundësi të rebelohet në ato çështje që ka të drejtë zgjedhje. Pra ai ka mundësi të mos nënshtrohet urdhrave të Allahut, dhe për këtë arsye doli nga mëshira e Allahut dhe u mallkua.

Njerëzit kanë biseduar gjerë e gjatë për mëkatin e Iblisit. Disa thonë, si mund ta ketë dënuar Allahu xh.sh Iblisin për shkak se ai refuzoi ti bëjë sexhde dikujt tjetër përveç Allahut ?! Allahu e urdhëroi që ai ti përulet, ti bëjë sexhde Ademit, e ai refuzoi ti bëjë sexhde dikj tjetër jashtë Allahut xh.sh.

Ata që e shpikën dhe propagandojnë këtë shprehje dhe ide janë ateistët dhe aleatët e tyre. Ne u përgjigjemi atyre duke u thënë, Ata nuk e kanë të qartë kuptimin e vërtetë të ibadetit – adhurimit. Ibadeti është nënshtrimi i krijesës urdhrave të Krijuesit të tij.

Andaj, kur Allahu xh.sh. na urdhëron neve të falim namazin pesë herë në ditë, kjo nënkupton nënshtrueshmëri, adhurim dhe iradet ndaj Allahut xh.sh.. Ngjashëm është edhe çështja e zeqatat, agjërimit haxhit si dhe çdo urdhër i Allahut xh.sh. që ka urdhëruar të veprohet është adhurim dhe nënshtrueshmëri.

Ne nuk i polemizojmë Allahut xh.sh. porse i nënshtrohemi urdhrit të Tij, ne nuk themi pse të falim pesë kohëa namaz e të mos i falim katër apo tri, ose pse të falim katër rekat e jo më shumë ose më pak etj, porse ne i nënshtrohemi urdhrit të Tij edhe atëherë kur nuk dimë urtësinë (hikmetin) apo shkakun e atij veprimi, sepse motivi në adhurime është se ai buron nga Allahu xh.sh. .


Pra ne kemi për obligim të verifikojmë dhe të bindemi se urdhri është nga Allahu xh.sh., e kur të verifikojmë dhe të bindemi, atëherë menjëherë kalojmë në zbatim pa koment, sepse motivi për zbatim është urdhri nga Allahu xh.sh..

Roli i mendjes së njeriut është të vërtetojë dhe të bindet se ky univers ka krijues që e ka krijuar, dhe se i njëjti Krijues është që na krijoi edhe neve. Ai ka krijuar sistemin me një precizitet të lartë, dhe këtë univers të mbushur përplot me mrekulli që dëshmon se tërë kjo nuk mund të krijohet pa një Krijues Madhështor.

Nëse arrijmë deri te kjo konkluzë, atëherë këtu është fillimi i besimit.... mirëpo mendjet tona janë të kufizuara, saqë nëse kanë arritur deri te kjo linjë, nuk kanë mundësi të tejkalojnë këtë pikë. Mendja e njeriut pash. Nuk mund ta dijë se kush është ky Krijues madhështor, si e ka emrin, çka dëshiron nga ne dhe pse na ka krijuar.

Për këtë arsye për ti dhënë përgjigje këtyre enigmave vjen në shprehje roli i të dërguarve për ti plotësuar gjërat. Allahu dërgoi të dërguar me shpallje dhe të përforcuar me mrekulli nga qielli që rrënojnë ligjet e fizikës- universit. Këta të dërguar i informojnë njerëzit se Allahu xh.sh. është Ai i cili krijoi universin, Ai është i cili krijoi këtë univers në shërbim të njeriut bile edhe fuqitë e mëdha siç është dielli psh, detrat, yjet etj. Të gjitha këto janë të krijuara në shërbim të njeriut.

Dielli lindë për çdo mëngjes dhe nuk ka mundësi të gabojë apo bëjë mëkat, ose të thotë, sot nuk dua të lindë, detet avullojnë ujin që Allah e zbret nga qielli përmes shiut, e edhe ato nuk kanë bërë ndonjë mëkat ndonjë ditë që të thonë; Uji është i imi, sot nuk e avulloj, nuk e zbrazë, pra deti nuk ka mundësi të pengojë që të avullohet uji.

Atëherë roli i të dërguarve ishte të na informojnë se Allahu e ka Krijuar tërë këtë ekzistencë në shërbimin e njeriut, e Ai kërkon nga ne që vetëm ta adhurojmë dhe të veprojmë sipas asaj që na urdhëron Ai. Pejgamberët deri te ne kanë bartur metodologjinë e adhurimit ndaj Allahut xh.sh. e Allahu ata i përforcoi me mrekulli që ishin mbi fuqinë dhe mundësinë e njeriut.

Qëllimi i këtyre mrekullive që ne të bindemi se ata vërtetë janë të dërguarit e Allahut xh.sh. dhe t’ua presë rrugën gënjeshtarëve apo djajve që pretendojnë se edhe ata janë të dërguar dhe bartin shpallje me vete.

Pra, nëse kemi arritur të kuptojmë se çka dëshiron Allahu xh.sh. nga ne, atëherë ne kemi për obligim të nënshtrohemi dhe të adhurojmë. Pra kemi për obligim dëgjueshmëri dhe nënshtrim pa polenizim, sepse motivi i nënshtrimit dhe adhurimit është thjesht se urdhri vjen nga Allahu xh.sh.. Ai me diturin e Tij të pa kufizuar dinë atë që ne nuk e dimë, pastaj Ai me urtësinë e tij e din ku është e mira dhe interesi i jonë, sepse ne me mangësinë tonë ndoshta bëjmë keq duke menduar se po bëjmë mirë.

Allahu xh.sh. me të gjitha cilësitë e Tij është absolut. Nëse njeriu dëshiron të polemizoj, është krejt e natyrshme të polemizoj me rivalin e tij, me atë që është i barabartë me te në dituri, psh mjeku kur duhet të polemizoj polemizon me një mjek si ai, inxhinieri polemizon inxhinierin. Mjeku nuk bënë polemikë në lëmin e medicinës me zdrukthëtarin etj.

Pra nëse duhet patjetër polemizuar dhe dëshirojmë që polemika të jetë e frytshme, duhet që patjetër polemika të bëhet mes dy subjekteve të barabartë në dituri. Atëherë cili nga ne është i barabartë me diturinë e Allahut xh.sh që të polemizoj me te për çështjet që na ka urdhëruar ose të polemizojmë në ndonjë dije prej dijeve të shumta. Pra për këtë lexo ajetin Kur’anor ku Allahu xh.sh. thotë:

“Kur All-llahu ka vendosur për një çështje, ose i dërguari i Tij, nuk i takon (nuk i lejohet) asnjë besimtari dhe asnjë besimtareje që në atë çështje të tyre personale të bëjnë ndonjë zgjidhje tjetërfare. E kush e kundërshton All-llahun dhe të dërguarin e Tij, ai është larguar shumë larg së vërtetës.” (el-Ahzab:36)

Po ashtu ajetin tjetër ku Allahu xh.sh. thotë:

“I dërguari i besoi asaj që iu shpall prej Zotit të tij, e ashtu edhe besimtarët. Secili i besoi All-llahut, engjëjve të Tij, shpalljeve të Tij, të dërguarve të Tij. Ne nuk bëjmë dallim në asnjërin nga të dërguarit e Tij, dhe thanë: “Iu përgjigjëm thirrjes dhe respektuam urdhërin. Kërkojmë faljen tënde o Zoti ynë! Vetëm te Ti është ardhmëria jonë.” (el-Bekare : 285)

M.M. Sha’ravi

Kush eshte Djalli, Dreqi ose Shejtani?
(Pikepamje islamike - Neo)

Nisur nga kuptimi i saj leksikor, fjala "shejtan" emërton qenien që është përzënë nga vendndodhja hyjnore, që është larguar prej mëshirës hyjnore, që të gjitha mundësitë që ka pasur në dorë, i ka kthyer kundër vetes, që ka humbur tek ka qenë fitues.

Nisur nga gjendja ku ndodhet, Shejtani është viktimë e një rrethi vicioz pasi është larguar në mënyrë të pakthyeshme nga dëgjimi dhe kuptimi i së vërtetës.

Në fillim Shejtani është vetëgoditur me anë të krenarisë dhe arrogancës. Duke e patur fjalën për njeriun, ai ka thënë: "Unë jam më i dobishëm se ai!" Ky mendimi i parë djallëzor, kjo dialektikë ka përbërë turin e parë të rrethit të mbyllur ku e ka futur veten ai duke i prerë lidhjet e duke i mbyllur rrugëdaljet.

Me këtë ai ka hedhur hapin e parë në vorbullën vrasëse dhe i ka përlyer me baltën e justifikimit të gjitha mundësitë e pendesës. Në këtë thënie ka, si fillim, një vetëpëlqim e, pastaj, një arrogancë që ka kapërcyer brigjet e është derdhur jashtë.

Kur Shejtani bëri mëkat, edhe Hz. Ademi pati gabuar duke e zgjatur dorën drejt asaj peme të ndaluar. Por, me ta kuptuar se si qëndronte çështja, pati rënë në gjunjë e pati thënë: "Zoti ynë! Ne i bëm dëm vetes sonë. Po s'na fale, do të jemi ndër ata që kanë humbur me të tëra!" (Kur'ani, Araf: 23). Me të hyrë në mes falja, rrugëdalja qe hapur dhe profeti Adem pati shpëtuar.

Kurse Shejtani i doli në mbrojtje vetvetes, egos së tij, me justifikime djallëzore. Përballë qortimeve, ai nuk deshte të pohonte të metën e vet dhe, duke thënë "Unë jam më i dobishëm se ai", u shkatërrua. Dhe më pas vendosi të bëhej armiku kryesor i njerëzimit. Shihni vendosmërinë e tij në këtë udhë: "Betohem në madhështinë tënde se të gjithë njerëzit do t'i nxjerr nga udha!" (Kur'ani, Sad: 82).

Dhe në një vend tjetër: "Do t'u dal majtas e djathtas, para e prapa e do të shohësh se si nuk do të të falenderojnë. Ashtu do të jetojnë ata, gjithmonë mosmirënjohës. Do të hanë të mirat e tua dhe do të adhurojnë tjetërkënd. Do të notojnë në të mira, por ty nuk do të të njohin!" (Kur'ani, Araf: 17).

Edhe në shumë vende të tjera Kur'ani tregon për grindjen e Shejtanit, për armiqësinë ndaj njeriut dhe për revoltën ndaj Zotit. Revolta e tij dha si rezultat dëbimin e tij nga ana e Zotit. Sapo që Shejtani tha "Unë jam më i dobishëm se ai","Zbrisni poshtë të gjithë!", duke e lënë atë të vetëm.

Pretendimet e mëdha, nga njëra anë, dhe armiqësia e përbetuar kundër njerëzimit, nga ana tjetër, e largoi krejtësisht atë prej atmosferës konstruktive, zbutëse e lartësuese të Mëshirës. Më pas iu dorëzua plotësisht logjikës djallëzore dhe tha: "Betohem në madhështinë tënde se të gjithë njerëzit do t'i nxjerr nga udha!" dhe zgjodhi për udhë atë të gënjeshtarit e të mashtruesit.

Sa më shumë që gënjeu, aq më shumë u largua e sa më shumë u largua, aq më shumë iu shtua zemërimi e urrejtja e kështu, fitoi një natyrë të dytë të përbërë nga intriga dhe mosmirënjohja. Në çdo largim, tërbohej edhe më shumë e, duke e ndjerë më shumë përzënien, s'bënte tjetër veçse rrinte duke shprehur neverinë, urrejtjen dhe arrogancën e vet.

Ngrihej të polemizonte me Allahun, bënte dialektikë e, kështu, largimi prej mëshirës së Allahut e shtynte atë në revoltë, e cila e largonte, pastaj, edhe më. Dhe Shejtani, si viktima e rrethit vicioz ku qe mbyllur vetë, iu nënshtrua dënimit, vetëndëshkimit: zemra iu vulos. Kjo kishte këtë kuptim: brenda nuk i mbeti gjë tjetër veç mendimit të keq, kurse të gjitha fakultetet e mira, të gjitha burimet dritësore iu shuan e morën fund. Zoti e urdhëroi:

Për ta kuptuar këtë, domethënë se si njeriu që bie në një pozitë të tillë, i humb të gjitha vlerat e tij, po jap këtë shembull. Njeriu është një qenie shumë e përplotësuar. Në se i vlerëson dhe i vë në punë dinamikat që i janë dhuruar, mund të kthehet e të bëhet një engjëll. E tani mendoni një njeri shumë të dhembshur e jashtëzakonisht të përsosur në namazin e tij, në agjërim, në lutje, në haxh, në zeqat e në marrëdhëniet me njerëzit.

Në një moment të caktuar, këtë njeri e kanë prekur në nderin e vet, janë marrë me dinjitetin e tij, ndjeshmëria i është dëmtuar rëndë dhe, si njeri, kurrë nuk është marrë në konsideratë. Ndërkaq, ka arritur në një gjendje të tillë sikur mbi sistemin e tij nervor janë ngarkuar male e, më në fund, njeriu nuk ka mundur të durojë e ka plasur.

Atëherë në kokën e tij nuk ka mbetur gjë më: as butësi, as durim, as mirëkuptim, as falje. E në se do ta trajtësonit këtë gjendje të njeriut me atmosferën të përbërë tërësisht prej neverisë dhe urrejtjes, s'do të shihnit tek ai gjë tjetër veç shkëndiave që shpërthejnë si prej xhehennemit. E, në atë çast, në se do të donit t'i jepnit ndonjë këshillë, nuk do të mund të arrinit t'i jepnit të kuptonte asgjë.

Çdokush, në jetën e tij personale, ka parë e ka jetuar gjëra të ngjashme me këtë. Ja, pra, Shejtani është një qenie që në çdo sekondë të jetës përjeton në vetvete të tillë urrejtje e neveri. Gjatë gjithë jetës e sa të jetë gjallë, nuk do të mendojë gjë tjetër veç të keqes. Eshtë në një gjendje tensioni të lartë, por, natyrisht, jo një tension i dobishëm, por djallëzor.

Në këtë gjendje ai mendon veçse për keq, sepse edhe nuk mundet të gjejë rast për të menduar mirë, pasi brenda është mbushur plot e përplot me të këqia. Prandaj ndodh që, edhe në se në një aspekt, e njeh Allahun, ai, ashtu si edhe besimtari i cili, megjithëse e njeh Allahun, gjatë zemërimit e humb bonsensin dhe durimin, nuk mundet ta kujtojë Atë dhe nuk mundet të shprehë besim. Sepse gjërat e këqia që ka brenda, i bëhen pengesë.

Ka edhe shumë njerëz që, ashtu si Shejtani, viktimë e një rrethi vicioz, kanë rënë viktimë e të njëjtave gjëra. Edhe ata janë bërë viktimë e të tillave ndjenja dhe pasione të këqia dhe i janë nënshtruar idhullit ego. Në lidhje me këtë dukuri, mund të thuhet se askush nuk është i siguruar. E vetmja siguri e neve besimtarëve, është besimi dhe mbështetja jonë tek Zoti.

Djalli dhe funksioni i tij

Para se ta kundërshtonte Zotin, djalli merrte pjesë së bashku me engjëjt dhe bënte punën që bënin edhe ata. (Kehf, 18:50) Ndërkaq, meqë nuk ishte si engjëjt e krijuar prej drite, nuk ndodhej nën garanci. Siç është thënë edhe më parë, engjëjt nuk kundërshtojnë, nuk ngrenë krye, por bëjnë atë që u urdhërohet. (Tahrim, 66:6)

Natyra vërtetë e djallit, entiteti i vërtetë i tij doli në shesh pasi iu propozua t'i përulej njeriut të parë, Ademit, për ç'shkak embrioni i mendjemadhësisë dhe fara e revoltës të pranishme në qenien e tij, por të pashfaqura gjer atëherë, plasën dhe u zhvilluan me vrull.

Djalli tha duke iu drejtuar Zotit me mendjemadhësi: "Unë jam epror ndaj tij sepse atë e krijove nga balta, kurse mua prej zjarri!" (Sa'd, 38:76) Sipas deklaratës së ajetit kur'anor dhe, ashtu siç thotë edhe imam Shibliu, gjersa ngriti krye, djalli quhej Iblis, pastaj u quajt shejtan, djall, dhe iu dha mundësia të rronte gjer në kiamet. Pas kësaj, djalli iu betua Zotit kështu: "Do t'u futem njerëzve nga e djathta e nga e majta, nga para e nga prapa dhe do t'i prapësoj!" (A'raf, 7:17)

Këtu duam ta sqarojmë me përparësi këtë specifikë: Në luftë, para se të merret vendim për ta sulmuar armikun ose për t'u mbrojtur prej tij, nuk studiohen një e nga një të gjithë individët-ushtarë të armikut, por përbërja dhe fuqia ushtarake e reparteve dhe nënreparteve, armatimi dhe rezervat luftarake, aftësitë e manovrimit, epërsia në armatim, pozicioni ose pozicionet që ka zënë, etj.

Studimi dhe njohja e ngjyrës së flokëve dhe syve të oficerëve dhe ushtarëve, tipi i veshjeve dhe veçori të tjera personale s'vlejnë për kurrgjë. Kështu qëndron puna edhe me xhindet.

Lidhur me këtë çështje, e rëndësishme dhe themelore për ne është të përcaktojmë rrugët nga mund të na afrohet djalli, mënyrat dhe dredhitë e tij për të na goditur në besimin tonë që është garancia e jetës sonë të amshuar, dhe të gjejmë rrugëzgjidhjet e duhura.

Cila është urtësia e krijimit të djallit dhe e lejimit të tij për t'i prapësuar njerëzit?

a) Po të mos krijohej djalli, krijimi i njeriut s'do të kishte asnjë kuptim. E para, Allahu ka shumë krijesa si engjëjt që kurrë nuk bëjnë mëkat dhe që nuk ndikohen për të keq nga djalli. Ashtu siç ka krijuar ndryshe nga njeriu, bimët dhe kafshët, Allahu ka dëshiruar të krijojë njerëzit si pasyra që i pasqyrojnë artet hyjnore ndryshe nga engjëjt.

Ndërkaq u ka kundërvënë njerëzve djallin dhe shpirtrat e këqinj si elementë provokimi dhe nxitjeje dhe pretekst zhvillimi me qëllim për të zhvilluar dhe nxjerrë në shesh mundësitë dhe aftësitë që përmbahen në natyrën dhe entitetin e njerëzve, qenien esenciale të tyre. Djalli që e reflekton jashtë mendjemadhësinë dhe shtysën e rebelimit, vepron në mënyrë të vetëdijshme. Djalli është si një maratonist kundërshtar që e ndjek njeriun nga pas.

Për të arritur në finish, për të dalë fitues, për t'u shkëputur nga ky kundërshtar i përjetshëm që s'i ndahet, njeriut i duhet ta lërë pas, të jetë gjithmonë në krye dhe shumë para tij. Po qe se njeriu nuk do të kishte një kundërshtar dhe armik që do të mund të bëhej për të element provokimi dhe nxitjeje, njeriu kurrë nuk do ta bënte këtë garë serioze dhe t'i zhvillonte mundësitë dhe aftësivë e veta; më saktë, njeriu nuk do të gjente dot terrenin për t'i zhvilluar mundësië dhe aftësitë të cilat, më në fund, do të atrofizoheshin së bashku me njeriun.

Njeriu e ka arritur nivelin më të lartë njerëzor dhe pozitën e njeriut të përsosur me anë të luftës kundër këtij armiku të përjetshëm. Në të njëjtën kohë, kur i ka munguar forca, dëshira dhe vullneti i duhur, njeriu e ka humbur këtë garë duke rënë nën nivelin më të ulët të qenieve!

b) E keqja nuk qëndron te krijimi i djallit, por te ndjekja e tij dhe kryerja e të keqes. Ashtu siç ndodh që në një krim, si shkak i vërtetë i krimit tregohen jo thika apo arma e zjarrit të përdorura në atë krim, por duart që i përdorën, pra, njeriu, në të njëjtën mënyrë, edhe djalli është një vegël e përgjakur e përdorur në aktet e këqija apo kriminale të kryera nga njeriu dhe fajtori i vërtetë, dora e përgjakur që e përdori atë vegël.

Sigurisht, nuk është djalli shkaku i vërtetë i përfundimeve të këqija të arritura nga kryerja e disa akteve të këqija prej egos te njeriu dhe vullnetit të hyrë nën urdhrin e egos. Djalli dhe të këqijat janë nga një shkak banal më vete; shkaktari i vërtetë është vullneti i njeriut. Njerëzit bëjnë të këqija jo se është djalli, por me anë të vullneteve të veta.

c) Njeriu është i prirur ta vlerësojë çdo gjë në kuadrin e vet të ngushtë dhe sipas rezultateve të vogla që ka në dorë, kurse akti krijues i Zotit sheh kah rezultatet dhe dobitë e përgjithshme. Për shembull, po ta fusim dorën në zjarr, do të na digjet; megjithë këtë, a mund të themi që zjarri është krejt i dëmshëm? Zjarri ka një sërë vetish dhe cilësish.

Jemi ne që e bëjmë atë të keq e të dëmshëm apo të mirë e të dobishëm. Dhe, po t'i shohim rezultatet e përgjithshme të përdorimit të zjarrit, do të arrijmë në përfundimin se ai është shumë i dobishëm e i nevojshëm. E tillë është energjia elektrike. I tillë është shiu. I tillë është edhe djalli.

Duke u bërë pjesë e dëshirave dhe vullnetit të njeriut të keq, djalli e shtyn atë për në xhehennem, skëterrë. Kurse duke e nxitur vullnetin e njeriut të mirë për t'u larguar prej tij, si vrapuesi që përpiqet t'i shkëputet në vrapim kundërshtarit që e ndjek nga pas, djalli bëhet shkaktar për lartësimin moralo-shpirtëror të njeriut të mirë, për fitoren parajsore të tij. Ky është funksioni i djallit.

d) A mund të themi për zjarrin, rrymën elektrike apo shiun, "më mirë të mos ishin" duke i konsideruar të këqinj vetëm duke parë disa rezultate negative të pjesshme e jo rezultatet e tyre të përgjithshme? Jo! Në të njëjtën mënyrë, s'mund të themi se "pse u krijua djalli".

Ashtu siç ndodh që, bie fjala, për një gisht të gangrenuar nuk e vrasim trupin e shëndoshë, por vetëm gishtin e vdekur e presim, po ashtu, nuk duhet të kundërshtojmë ekzistencën e djallit që na sjell dobi të mëdha, për shkak të një sërë gjërash të këqija.

Meqë në shërbimin ushtarak apo në luftë ka vrasje dhe vdekje, a mund të themi që të mos shkojmë ushtar ose në luftë? Si kjo, dëmet që mund t'i shkaktojë besimit djalli duke ia zbukuruar të keqen njeriut, janë apo s'janë një me një mijë në raport me dobitë që i sjell besimit profeti. "Si mund të ndodhë" – do të thoni. Nuk mund të thuhet se "a nuk shkojnë në xhehennem mijra njerëz nën mashtrimin e djallit?"

Sepse cilësia te besimtari është edhe më e rëndësishme se sasia te mohuesi, edhe më me epërsi. Kush ka më shumë rëndësi, jeta e një njeriu, apo jeta e një mijë insekteve? Ndërsa nga një mijë fara hurmaje, vetëm 11 arrijnë të mbijnë dhe bëhen pemë, a është më mirë të kesh një mijë fara, apo 11 pemë hurmaje?

Ç'është shenja e djallit?

Shenja e djallit është një pikë e rëndësishme në zemrën e njeriut, veçanërisht besimtarit, ku djalli drejton topin, pushkën, shigjetën, ajo pikë e zemrës të cilën e merr në shenjë djalli. Në zemrën e njeriut, veçanërisht, të besimtarit, është pika ku vijnë e mblidhen frymëzimet engjëllore, si dhe pika e djallit. Krejt si polet minus (-) dhe plus (+) të një baterie elektrike!

Ç'do të thotë që djalli i afrohet njeriut në drejtime të ndryshme për ta goditur?

Afrimi i djallit te njeriu nga anë të ndryshme ka kuptimin e paralajmërimit në dimensione të ndryshme të njeriut ndaj të këqijave sipas situatave të ndryshme ku ndodhet ai. Njeriu, i cili paraqet një kuptim dhe përmbajtje shumëdimensionale, duke i zhvilluar dimensionet e veta, pavarësisht dhe në kundërshtim me përmbajtjen lëndësore të tij, mund të bëhet i denjë për xhennetin, parajsën.

Në antagonizëm me këtë, djalli përqëndrohet për t'i vënë në punë dhe zhvilluar te njeriu cilësitë lëndësore jo vetëm për ta penguar lartësimin e njeriut, por edhe për ta shmangur dhe kthyer pas.

Pa dyshim, po qe se secila prej disa mundësive me të cilat është pajisur njeriu për të siguruar disa dobi dhe urtësi, siç janë epshi, ndjenja e dhunës, agresiviteti, zemërimi, furia, arsyeja, ambicja dhe kryeneçësia, nuk zbuten ose nuk bëhen të rregullueshme e të kontrollueshme me anë të besimit, mund të vihen në punë kundër mekanizmit të ndërgjegjes dhe këtë vënie në punë e bën djalli.

Për shembull, për sa kohë që njeriu të mbetet nën mekanizmin e egoizmit frymor (vetiak, sensual), do të thotë se ndërgjegjja, domethënë mekanizma engjëllore, është dhe vazhdon të jetë e shtypur së bashku me të gjitha vlerat dhe atributet e saj të shquara.

Kurse, kur zhvillohet dhe del në pah mekanizma engjëllore dhe engjëlloriteti, egoizmi frymor me të gjithë mekanizmën e vet hyn nën urdhrin e ndërgjegjes. Megjithëse djalli e gjen esencën e njeriut, përdor kundër tij vetëm mekanizmën e egoizmit frymor.

Djalli nuk afrohet ose nuk mundet të afrohet te mekanizma e ndërgjegjes ose, siç mund të shprehemi ndryshe, te pikat e shquara dhe jetike të ndërgjegjes sepse atje ka vullnet, vitalitet hyjnor dhe vetëdije. Po të dijë njeriu ta përdorë vullnetin, djalli s'i afrohet dot; me flatrat e vetëdijes e të vitalitetit hyjnor, ngjitet dhe qëndron në qiejt e kulturës shpirtërore pa ngecur në pengesat djallëzore.

Prandaj, njeriu i këtij brezi që e ka zemrën të mbushur me Zotin, ia mbyll gjithmonë dyert djallit dhe duhet t'ia mbyllë. Atëherë, të gjitha zhurmat, bubullimat dhe furtunat që shkakton djalli, mbeten jashtë njeriut, kufizohen duke qarkulluar vetëm në fushën e vetë djallit!

Fushat djallëzore dhe engjëllore ndodhen, në entitetin e njeriut, aq afër njëra-tjetrës, saqë mund të ndikohen gjithmonë nga njëra-tjetra. Për shembull, efektet radioaktive të një shpërthimi në anën djallëzore e fusin nën ndikimin e tyre edhe anën engjëllore.

Siç e prekëm edhe më lart, djalli përdor epshin dhe e shtyn me forcë njeriun në sensualitet; ia pushton mendjen dhe ia rrokullis në dhelpëri; po kështu, ia provokon ambicjen, zemërimin, mendjemadhësinë dhe pangopësinë për këtë botë. Ai kërkon t'ua turbullojë botët ndjesore dhe shpirtërore njerëzve që i fut në rrjetë dhe t'i largojë nga vetvetja!

Por djalli nuk na sulmon vetëm duke na bërë që të ndjejmë të këqijat e tij dhe të bëjmë edhe vetë të këqija. Ashtu siç na erdhi nga e majta, na vjen edhe nga e djathta, nga para e nga pas. Vetë Kur'ani tregon për armiqësinë e egër të djallit kundër Allahut dhe për pohimet e tij të paturpshme për mënyrën se si ka për t'ua marrë mendjen njerëzve për t'i shmangur nga rruga e drejtë. (A'raf, 7:17)

Djalli i del njeriut para dhe ia thyen shpresat për të ardhmen, e bën që ta mohojë ringjalljen. Ai e bën njeriun të mendojë se "feja islame e mbaroi detyrën e saj dhe s'ka për t'u ringjallur më kurrë"! Ai hedh zi mbi zemra duke e treguar të ardhmen të errët e kaotike.

Djalli i del njeriut nga pas dhe ia pret lidhjet me të shkuarën, me dritën profetike duke e bërë të mendojë se "kohët ndryshuan, kurse ato gjëra mbetën pas". Ai i bën njeriun ta shajë të shkuarën e vet dhe t'i mohojë rrënjët e veta, ta mohojë prejardhjen e vet.

Në këtë mënyrë, duke na i mbyllur të gjitha dritaret dhe kalimet për në të shkuarën e për në të ardhmen dhe pasi na i këput të gjitha lidhjet me të djeshmen e të nesërmen, na ofron neve një mënyrë të menduari me përmbajtje plot helm dhe një filozofi jete me stoli të rreme: "E kaluara dhe e ardhmja janë përrallë, s'ke për të ardhur më në këtë botë, prandaj mos u merr me atë që iku se s'kthehet më, por shih ta shijosh jetën e jo ta shkatërrosh kot..."

Djalli i vjen njeriut nga e majta dhe e tërheq në rrjedha të njohura e të hapura të mëkatit. Veprimtaritë e kolonës së pestë janë veprimtari që i bëjnë ndihmësit e djallit, të cilët i rekruton ai duke u ardhur nga e majta. Të gjitha rrugët e haramit (akteve dhe veprimtarive joligjitime, të ndaluara, të pabekuara e të dënueshme), të përhapura gjerësisht në ditët e sotme, janë rezultat dhe përfundim i goditjes ssë njeriut nga djalli nga ana e majtë. Por nuk duam të bëjmë këtu një përshkrim të shëmtuar duke i përmendur këto një e nga një.

Një formë dhe mënyrë tjetër e afrimit dhe e goditjes së djallit është paraqitja e tij me figurën e të drejtës dhe të vërtetës duke ia treguar njeriut gjërat e këqija si të mira dhe kjo është gjëja më e rrezikshme për besimtarin.

Duke i shkuar nga e djathta besimtarit që ua ka mbyllur derën mëkateve e që është dhënë me gjithë shpirt pas adhurimit, djalli e bën atë t'i pëlqejë vetja, t'ia dedikojë sukseset vetes, kurse të metat, të këqijat dhe humbjet, të tjerëve.

Kështu, djalli arrin ta bëjë atë të shijojë humbjet më të hidhura sikur të ishin suksese. Sigurisht, po qe se me ato që bëjmë dhe tregojmë, synojmë të na lavdërojnë dhe ngrenë në qiell të tjerët, do të thotë se djalli na godet nga e djathta. Një njeri i tillë, pastaj, nuk ka vlerë as kur bën Qaben tavaf, as kur lufton në radhët e para!

Omer bin Abdylazizi i shkruan dikujt një letër monument shprehjeje. Pastaj, duke e dalluar se ka përdorur ca shprehje formale, të zbukuruara e tërheqëse, nga të cilat e kupton se i është përkëdhelur egoja, e gris. Po qe se në ego na vjen një entuziazëm e një gëzim si rrjedhojë e punëve, detyrave dhe shërbimeve që kemi bërë e bëjmë, duhet të mendojmë se në këtë mes mund të jetë përzier djalli dhe, me këtë mendim, t'i drejtohemi Zotit duke e përtërirë fjalën e dhënë.

Ajo që na duhet neve, është të mos tregojmë konsideratë për gjërat që i pëlqejnë egos sonë. Gjërat që bëjmë, t'i bëjmë sepse i ka urdhëruar Zoti, kurse kënaqësitë që i ka të nevojshme akti, t'i lëmë për në jetën tjetër.

Çdo njeri është i detyruar t'i mendojë favoret e Zotit për të dhe, në çfarëdo posti që të ndodhet, të falënderojë për faktin që Zoti e ka bërë të merituar të favoreve të Tij. Ai do të çojë në vend përgjegjësinë ndaj Zotit dhe detyrën për ta falenderuar Atë, kurse Zoti, si rrjedhojë imediate të mëshirës së Tij të gjerë, do t'u japë një thellësi të veçantë favoreve sipas qëllimit dhe sinqeritetit të njeriut.

Veç këtyre, në kuptim të përgjithshëm, mund të mendoni edhe këtë: djalli vjen nga e djathta dhe i tregon çështjet e mëdha, si të vogla, kurse të voglat, si të mëdha. Në çdo komë mund të hasni një njeri të tillë: është musliman, haxhi dhe një nga ndjekësit e rregullt të xhamisë. Allahu mos e ndaftë nga adhurimi! Mirëpo në shtëpi ka fëmijë që s'falin namaz.

Ndërkaq, nuk i plas zemra për këtë, por për gjëra të vogla, për të cilat grindet vazhdimisht në xhami! Rrugët janë plot me të rinj të mjerë, mes të cilëve janë edhe djali, vajza apo nipi i tij, mirëpo ec e shih se, në vend që t'i mendojë këto e të dëshpërohet, në vend që të kërkojë zgjidhje për këto, ngrihet dhe grindet për të meta ose mangësi të vogla.

Njerëz si ky nuk i lënë t'u shpëtojnë pa ia bërë të vdekurit të shtatat, të dyzetat, gjashtë muajt dhe motmotin dhe ju zënë me top po s'i bëtë edhe ju këto dhe ceremoni si këto.

Në shtëpitë e tyre, në vendin më të zgjedhur është një Kur'an që askush nga pjesëtarët e asaj familjeje s'e di se ç'thotë!

Ja, pra, situata si këto janë "kroshé nga e djathta", më të rënda se goditjet e djallit nga e djathta!

Etimologjia e fjalës: "Djalli"



Aristofeja nuk pret që rasti t’i ikë, që koha të kalojë e plaga që ka pësuar t’i mavijoset e t’i gangrenizohet. Jo, ajo u mblodh në Romë pasi e ardhmja e vet po rrezikohet, e në Tiranë u përpoq të rivendos rregull, që askush të mos lajthisë nga mësimet e djallit e të heretikëve.

Në një shkrim të dt. 25 shtator te Telegrafi mbi Djallin, ishte një shkrim pa autor, Aristofeja kërkon të mbrohet duke larguar shigjetat e kritikës nga vetja e duke rikonfirmuar përmbajtjen e konceptit Djall, që vetë ka përpiluar e shkruar me kujdes në çdo fjalor të botuar deri më sot. Autori anonim sjell në këtë shkrim trajtesën bajate mbi prejardhjen e fjalës djall:djall, thotë, vjen nga greqisht “dia”, tutje, dhe “vallein”, hedh, flak.

Shikoni ç’ka ndodhur në greqisht: nga shprehjet shqipe hedh vallen dhe shkel me këmbë greqishtja ka marrë (vallen për hedh, flak, dhe shkel për këmbë),dhe në krah të fjalës diavolos vë anglishten devil.

Autorit të shkrimit s’i bën aspak përshtypje përse te anglishtja devil mungon parashtesa greke dia (d.m.th. tutje) dhe folja greke vallein (flak ?!) dhe as merr mundimin të na shpjegojë se çdo të thotë hebraishtja ha-Satan, arabishtja shajtaan dhe shqipja shejtan.




Hebraishtja ha-Satan,arabishtjashajtaan,dhe shqipja shejtan,kanë në temën e tyre sinonimet J dhe At,të cilat ky autor e ka të vështirë t’i mësojë.
Antishqiptarizmi s’e ka bërë aq të zgjuar (e veç për këtë Aristofeja e mban dhe e majm si shërbëtor besnik të saj pasi i ditur kuptohet që s’është), ndryshe ai nuk do të guxonte të vinte në shkrimin e tij gjithë ato fjalë, kuptimin e të cilave vetëm një Kod, ai i SHQIPES, mund t’i zbërthejë.

Në anglishten e vjetër devil shkruhej deofol dhe në anglishten mesjetare devel.

Ato bashkë me latinishten diabolicus dhe greqishten diavolos,duan të na kumtojnë njeriun e keq, që për Aristofenë është cilido që DI e që Përhap të vërteta si barazimin Ay = Yll.


Një nga karakteristikat e greqishtes është shprehja e mjaft koncepteve me dhjetra fjalë.
Siç shihet, edhe këtu shqipja ia kalon greqishtes e shumë gjuhëve, që mburren me fjalorin e tyre të madh miliona fjalësh.

Në shqipe, në shumicën e rasteve, sendi dhe koncepti shprehen me një fjalë, dhe kjo shpreh peshën e konceptit dhe qëndrueshmërinë e gjuhës, që e ka krijuar atë.dia vjen nga fjalë si diavolos apo latinishtja diabolicus,dhe jo e kundërta.

Termi diavolos, njeriu i keq, apo diçka e keqe “qui inspire la haine”, që fut grindjen mes njerëzve (te Bailley), vjen nga shqipja e do të thotë (po e përsërisim dhe një herë për të dashuruarit pas greqishtes së “vjetër ?!” dhe asaj të re) “Di Ay Yll Është”.

Ky njeri që dinte të fshehtat e gjuhës e që guxonte t’ua mësonte të tjerëve bashkë me sekrete të tjera të dijes u deklarua në Mesjetë heretik.
Heretik don të thotë “AR E (= I, të gjithë) them janë”, pra, Ar, Yll, (këtu: Perëndi) janë Të Gjithë Njerëzit e Të gjithë Popujt”.

Djalli dhe Heretiku, janë e kundërta e asaj që pretendon Aristofeja. Dhe kjo del nga vetë goja e saj, nga mësimet që ajo ka përhapur p.sh. në Kinë. Duke njohur për herë e më shumë Kodin e Shqipes ne do të mësojmë se Aristofeja ato që i thotë në një gjuhë, i hedh poshtë në një gjuhë tjetër, atë që nderon te një popull, e poshtëron te një popull tjetër. Por, kësaj loje, besojmë, se po i vjen fundi. Dhe bash për këtë Aristofeja është fort e shqetësuar.

Për kinezët Ai është mashkullia (viriliteti), dhe dashuria, dhe CHIEN AI është rruga përmes së cilës shkohet në lumturinë dhe mirëqenien shoqërore.CH’ I EN AI, vjen nga shqipja dhe do të thotë “(Atëhere Kur) Të Gjithë Të Jenë Ai = Perëndi, (Në Shoqëri Do Të Ketë Paqe Sociale, Mirësi Dhe Mirëqenie Për Të Gjithë).”

Kjo maksimë e filozofisë kineze (e ndërtuar siç shihet me brumë shqiptar) vlen dhe për ne shqiptarët.
Shekuj robërie, shtypje dhe obskurantizmi nuk arritën të përkulin shpirtin shqiptar, shqiptarin nuk arriti ta “qeverisë” askush, as i huaji, e siç po shohim me sytë tona, as ndonjë shqiptar, apo kastë shqiptarësh. Dhe këtu s’kemi të bëjmë me ndonjë instinkt Vetëshkatërrimi, por me instinktin e Mbijetesës.

Në trojet shqiptare rron një racë ku secili është një PERËNDI.
Vetëm atëhere kur shqiptarët do ta kuptojnë në thelb këtë vlerë, vlerën e të qenit popull - perëndi, kur ata do ta respektojnë njëri – tjetrin si Perëndi, kur të punojnë për përsosjen e tyre morale, lartësimin intelektual e të kuptojnë se pushtetin e tyre s’mund t’ia falin askujt, për asnjë çast, e kur të gjejnë rrugën e një vetqeverisjeje të drejtë, ku të dëgjohet e të peshojë zëri i çdonjërit, ku të punohet për një organizim të tillë shoqëror ku i “përfaqësuari”, në se do të ketë atëherë ndonjë të tillë, të revokohet në çdo çast që ta dëshërojnë votuesit e tij, vetëm atëhere shoqëria shqiptare do të shkonte shumë më mirë.

Kjo do të ishte një shoqëri ku përfaqësuesve s’do t’u vente mendja kurrë të guxonin të merrnin qoftë edhe për një çast nëpër këmbë një individ, ta injoronin votuesin e të shfrytëzonin pushtetin për interesa të tyre.



A janë këto mendime një utopi?

Sot këto fjalë janë utopi, por nesër kur të merren vesh gjëra që ne sot, jo për fajin tonë, s’i dimë, s’do të ketë forcë të ndalë njerëzit për të ndërtuar e për të patur për vete një shoqëri më të mirë.
Ne duhet të punojmë e të luftojmë për një shoqëri ku mbreti ynë të ish FSHESARI i turnit të tretë. Atë ditë kur ky fshesar do të kërkonte të flakte fshesën e do të na thoshte se kërkon të mbretërojë mbi ne, ne do ta shkarkonim, sepse ne bënim (përpara) dhe pa të.

Dija është kaq e rëndësishme për mbijetesën, sa që të parët tanë kanë uluritur me shpresë se ne një ditë do t’i dëgjonim, e do t’i kuptonim:ULURASIM është një nga fjalët e panumërta kuptimplote që ne e trashëgojmë nga të parët, por deri më sot, fatkeqësisht, s’kemi ditur t’ua vëmë veshin, të kuptojmë se ç’kanë kërkuar të parët tanë të na kumtojnë.Ne s’dimë ende se ç’pasuri e madhe, ç’filozofi fshihet në fjalët e thesarit tonë gjuhësor. Kjo vlen për të gjitha gjuhët e tjera pa përjashtim. Njerëzit kudo nuk e dinë domethënien e fjalëve që flasin për ditë.

Kujt i ka shkuar vallë ndërmend të hetojë më parë një gjë të tillë? Në cilën vepër mund ta keni lexuar këtë gjë?

Ende, dhe këto ditë ne lexojmë përralla për gjuhët e gatshme, të ardhura nga lart, apo nga ndonjë anë tjetër e horizontit, apo nga ndonjë kometë që na u vërtitka mbi kokë çdo 3000 vjet?!
Aristofeja gjithmonë do të gjejë kalemxhinj të shkathët për të na treguar prroçka të tilla e për ta larguar vëmendjen tonë sa më larg nga e vërteta.



ULURAS shpreh një barazim semantik e fjalëformues i shfrytëzuar gjërësisht në shqip dhe në të gjitha gjuhët e tjera : UL, Yll = Ur, Ar.

Duke njohur barazime të tilla të thjeshta (shih shkrimet tona te Republika nr. 217 – 220) dija bëhet më e lehtë, me 20 faqe tona fëmijët tanë dinë më shumë, nisin të mësojnë gjëra që deri më sot i mësonin vetëm pjella mbretërish, princash e princeshash, mbase në Kembrixh, mbase diku tjetër.
Dija me kohë është përmbledhur në disa pohime të thjeshta, që Aristofeja i ka përvetësuar e s’pranon të përhapen ndër popull, ndryshe rrezikojmë të bëhemi “të barabartë” e s’do të kemi më elitë.
Ajo ka bllokuar të vërtetën mbi shqipen, por dhe të vërteta të tjera të thjeshta në shkencat e sakta. Fëmijët tanë duhet shtrydhin trutë për të nxënë diçka në tekstet e dobëta shqip, pasi akoma te ne s’ka dalë një njeri, që TË VËRTETAT E DIJEVE TË SHKENCAVE NATYRORE T’I KTHEJË NË NJË GRUSHT POSTULATESH TE THJESHTA.

Na duhet një Lajbnic, apo një Rasëll për ta bërë këtë, e dikush që të marrë guximin t’i përhapë, si dhe një lloj klase politike tjetër (meqë pa të thonë hëpërhë s’kemi nga t’ja mbajmë),që jo vetëm të mos ta ndalonte DIJEN, por ta mbështeste atë si një pasuri të paçmuar për ne shqiptarët.

Çlirim Xhunga

:djall, thotë, vjen nga greqisht “dia”, tutje, dhe “vallein”, hedh, flak.
Ça jan kto prralla? Cila greqishte është kjo? Kush ësht Aristofeja?

Clirim Xhunga ka shume te drejte ,per mua eshte nje nga etimologet me te medhej i gjuheve te Europes dhe ne vecanti te shqipes,me kete rast e pershendes dhe i jap kurajo qe te luftoje akoma me shume pa patur frike nga aristofeja ...........

Disa besojnë se Satani dhe turma e demonëve të tij vijnë nga imagjinata e njeriut.

Ato janë forma të të menduari (egregor) të cilët kanë marrë një dimension më të gjerë, pas indoktrinimit dhe propagandës së Kishës Katolike Romake gjatë mesjetës, e rënduar nga frika e tepruar e besimtarëve.

Nga kjo perspektivë, Satani është një lloj Super Egregori i keq i cili ushqehet me zemërimin, urrejtjen dhe frikën tonë.

berti69 shkruajti:Disa besojnë se Satani dhe turma e demonëve të tij vijnë nga imagjinata e njeriut.

Ato janë forma të të menduari (egregor) të cilët kanë marrë një dimension më të gjerë, pas indoktrinimit dhe propagandës së Kishës Katolike Romake gjatë mesjetës, e rënduar nga frika e tepruar e besimtarëve.

Nga kjo perspektivë, Satani është një lloj Super Egregori i keq i cili ushqehet me zemërimin, urrejtjen dhe frikën tonë.

satanai ce eshte luciferi bashke me demonet e tij kan ndikim te madh ne toke mashtrimi me i madh ce satanai i beri botes ishte se ai nuk egzistonte por ne te vertet ai egziston edhe ne duhet te kemi kujdes prej tij

Nje pyetje kam,ajo doktrina e krishtere ,perkatesisht kujt sekti fetar te krishtere i perket?