Sinjale Misterioze

Shiko temėn e mėparshme Shiko temėn pasuese Shko poshtė

Sinjale Misterioze

Mesazh  Jon prej 22.04.10 8:19

Zbulimi, kapen valė radioje nga njė tjetėr galaksi



Disa valė tė ēuditshme radioje janė kapur pėrpara pak ditėsh nga njė grup shkencėtarėsh. Ende nuk dihet origjina e tyre...

Ka diēka tė ēuditshme nga komshinjtė tanė kozmikė. Njė objekt i panjohur nė galaksinė pranė nesh, me emrin “M82”, ka nisur tė dėrgojė valė radioje dhe dėrgimi i tyre nuk i ngjan asnjė fenomeni tė parė mė parė nė univers. “Ne nuk e dimė se ēfarė ėshtė ajo”, – thotė njėri prej zbuluesve, Tom Mukslou i Qendrės pėr Astrofizikė tė Jordell Bank, pranė Maklesfilldit nė Mbretėrinė e Bashkuar.

Fenomeni u shfaq majin e kaluar, ndėrkohė qė Mukslou dhe kolegėt e tij po monitoronin njė shpėrthim tė palidhur yjor nė “M82”, duke pėrdorur rrjetin MERLIN tė teleskopėve radiofonikė nė Mbretėrinė e Bashkuar.

Njė sasi valėsh radiofonike u shpėrndanė vetėm pėr disa ditė, diēka shumė e shpejtė pėr termat astronomikė. Ajo qartėsisht nuk ėshtė njė shpėrndarje valėsh radiofonike tė njė supernove: ato zakonisht bėhen tė dukshme pėrgjatė disa javėve dhe pastaj humbasin pėrgjatė muajve, me njė spektėr radiacioni qė ndryshon vazhdimisht.

Burimi i ri nuk duket se ka ndryshuar vezullimin pėrgjatė vitit dhe spektri i tij ėshtė statik. Megjithatė, ajo duket se lėviz dhe madje shpejt: shpejtėsia e saj duket se ėshtė katėr herė mė e madhe se shpejtėsia e dritės.

Njė shpejtėsi e tillė marramendėsi dhe deri diku “superluminale” ėshtė parė edhe mė parė nga materiale qė pėrthithen nga vrimat e zeza. Pėrmbajtja e kėtyre lėndėve lėviz drejt nesh me njė kėnd tė vogėl dhe udhėtimi sjell qė efekti i relativitetit prodhon njė farė iluzioni optik qė bėn kėtė sasi tė duket si superluminale.

“A mund qė ky objekt tė jetė njė vrimė e zezė?”, ajo nuk ėshtė dhe aq nė qendėr tė “M82”, aty ku astronomėt mund tė mendonin se do tė gjenin njė vrimė tė zezė supermasive qendrore siē ndodh nė shumicėn e galaksive tė tjera.

Kjo na lė nė mundėsinė qė ajo tė jetė njė mikrokuazar. Njė mikrokuazar formohet pasi njė yll i madh shpėrthen, duke lėnė pas njė vrimė tė zezė 10 deri nė 20 herė nė madhėsinė e diellit, qė nis tė ushqehet me gaz nga njė yll tjetėr qė ėshtė ende gjallė.

Mikrokuazarėt prodhojnė gjithashtu njė sasi tė madhe rezesh X, por asnjė rreze X nuk ėshtė parė nga objekti misterioz. “Pra as kjo nuk ėshtė e vėrtetė”, – tha Mukslou pėr revistėn “Shkencėtari i Ri” (New Scientist-Nju Sajėntist).

Hamendėsimi i tij mė i mirė ėshtė qė burimi i radiovalėve ėshtė njė objekt kompakt, i cili hedh materiale pėrtej, ndoshta njė vrimė e madhe e zezė ose njė vrimė e zezė nė njė mjedis tė pazakontė.

Ndoshta fenomeni ndodh disa herė edhe nė galaksinė tonė, por ėshtė mė e pėrhapur nė “M82”, pėr shkak tė sasisė shumė tė madhe tė yjeve qė ka kjo galaksi dhe qė shpėrthejnė shumė mė shpesh sesa nė “Rrugėn e Qumėshtit”, duke krijuar njė sėrė vrimash tė reja tė zeza.

Mukslou do tė raportojė zbulimin nė Takimin Kombėtar tė Shoqėrisė Mbretėrore Astronomike nė Gllasgou tė Skocisė, nė Mbretėrinė e Bashkuar.
avatar
Jon

1164


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Shiko temėn e mėparshme Shiko temėn pasuese Mbrapsht nė krye


 
Drejtat e ktij Forumit:
Ju nuk mund ti pėrgjigjeni temave tė kėtij forumi