Kanuni i Lek Dukagjinit...

Shko posht

Kanuni i Lek Dukagjinit...

Mesazh  Estilen prej 05.03.10 18:06

Kanuni i Lek Dukagjinit...

Besoj se te gjithe keni degjuar te flitet per Kanunin e Lek Dukagjinit.
C'ishte ne te vertete ky kanun,nje nder apo nje turp per shqiptaret.Kur eshte formuluar ky kod,mbasi misteret per te jane te shumte.

Ne Kanun permenden fjalet ''Duhan'',''Kafe'' ''Pushke''shume here,ne nje kohe mendohet qe Kanuni te jete shkruar rreth vitit 1539.
Ne se i referohemi historikut te hyrjes se duhanit ne Europe e Shqiperi,llogaritet qe kjo kulture te kete ardhur shume me vone(rreth 50 vjet)pra ne vite 1589,se kur eshte shkruar Kanuni

Ende enigme ngelet dhe fjala pushke ne Kanun,kur dihet qe edhe Skendrebeu(Lek Dukagjini ka qene bashkekohes i ketij te fundit) ka luftuar me shpate dhe jo me pushke.Po keshtu dhe kafeja ne Shqiperi ka ardhur rreth shek 18.
Me gjithate le te shohim Kanunin te Cituar nga At Gjergj Fishta

KANUNI I LEK DUKAGJINIT
At Gjergj Fishta

Parathanie....


Kanuni i Lek Dukagjinit.


Fjala kann sk dyshim, se etimologisht rrjedh prej fjalet greqishte
kann, qi don me thn : mastr njajo vegel drunit a e ndonji
brumit tjeter, qi vien me terhjek viza t ndrejta. Metaforikisht
shenjon shtillin e ligjvet gojdhnse e t pa kodifikueme, mbas t
cillave hecte dikr hullija e jets e e veprimit t popullit shqyptr.


Por pse i thon: i Lek Dukagjinit? qe nji ashtje e cilla en nuk sht
zhvillue krejt mir e me sugur t plot. Nji pal thon, se quhet i
Lek Dukagjinit, per arsye qi ky Leka e paska mledh e kodifikue i
pari. Ktij mendimi duket se k kne edh Dr. Milan ufflay, i cilli ne
librin e vet Serbt edh Shqyptart (perkthye prej slavishtes) thot
n faqe 90 Gojdhna, mbas s cills kto zakone ligjare t quejtuna
me mnin Kanuni i Leks, sht n lidhje me Lekn III. Dukagjinin
(1459-1479). E vertet se Auktori i famshem, nuk thot, se ky Lek
Dukagjini III. k permbledh e kodifikue Kanunin n fjal; por prej do
vendeve tjera t librit t tij t sypripermendun mund t thohet edh,
se pernjimend Kanuni k mjt me kn kodifikue prej Leks III.


Prej vepret t citueme t Dr. ufflay theksohen do fakte, qi mund t ken t perpjekun me kodifikim t ligjvet n Shqypn. Qe nji her Auktori
thot, (f. 23 et seq.) se q prej s t tremdhetes qindvjete nder do
gjytete t Shqypns gjindeshin zyre noterjale, k u shkruejshin e prej
kah u perhapshin lajmet gjygjtare t vendit. Prej trajts e prej
mbrendss s lajmevet noterjale shqiptare dukljane, shkruen mandej
(f. 25 et seq.) mund t xjerrim ndonji gj mb faret e statutevet t
gjytetevet...

N nji tjeter vend mandej shton (f. 27)
...qytetasit e Durrsit kishin qen t shternguem ti mshehshin
statutet e veta. N fillimin e periudhs s Venedikut (1398) u gjet
vetem nder Franciskjt e atjeshem neni i 35 i nji Statuti, i shkruem
mb papr. Paska pas pra aso kohe statute t shkrueme n Shqypn.


Ma teper (op. cit. f. 87 et seq.) Dr. ufflay kallxon, se si rreth s t
tremdhets qindvjet filluen me u trajtue n Shqypn si do republika t
vogla t permbme prej dis fshatesh a bajraksh, tue marr me vedi d
elemente t reja: nji ushtarak e nji ligjuer Ksht (1414 e m tutj)
bhet jashtzaonisht i fort fisi i Hotit, kryetari i t cillit quhej:
Kapetan (Capitaneus montanae Hottorum), e rreth vjetit 1415 trajtohet
lidhja e barjakvet t Mirdits, e cilla aso kohe mund t dyndte nji
ushtr 12,000 luftarsh. Se do t ket pas dikr kso republikash t
vogla n Shqypn, na difton mbas mendimit tm fakti, qi kt ka
vise, qi quhen me dy mna pllojc. Per shembull: Shal e Shosh, Puk e
Iballe, Shllak e Temal, Mat e idhen etr. Tash, tue kn se Auktori
thot, se edhe Drishti ninterland t verit t Shqypns k pas
Statutin e vet t kodifikuem (op. c. f. 25) nuk sht krejt fjal e pa
vend, me thne, se edh kto republika kan mjt me pas t kodifikueme
ligjt e veta mos seecilla mvedi, nji kann t perbashkt t gjitha.


Masandej Auktori shkruen, (f. 91 e 180 op. c.) se dis nder kryetar fisesh n Shqypn u naltsuen n dinast t pamvarun. Ta merr mendja pr, se kta
duk e princa, qi drejt per s drejti e nmen t vet lidhshin bes e
merrshin e epshin me Shtete t mdh tEurops, sdo t ken ln mbas
dore kodifikimin e ligjvet per vise t veta: mbas aso kohe u gjindshin
kso ligjsh e kso statutesh t kodifikueme. Prandej sht t gjith gjasa
se Kanuni i Lek Dukagjinit dikr k kn i kodifikuem. Ket pun e
dishmojn edh analogt e shumta, qi ligjt e Kanunit te sodshem kan me
ligj t Roms, t Byzantit, t Serbvet. Merret vesht prej vedit, se,
mbas t hmit t Turqvet n Shqypn, Kanuni i Leks k hup si form
kodi, e sht perdhos si land drejtsije.

E po nder cillat vise
t Shqypns qitej n pun, a si thon sot zbatohej Kanuni i Lek
Dukagjinit? Qe nji tjeter pvetje, s cilles nuk mund ti pergjegjet me
sugur; pse mjerisht per shum do arsye mungojn shenime pozitive mb ket
ashtje. Por, per me fol pergjithsisht, mund t thohet se k pas
vler legale nder Lek (Malsor t Mbshkoders) e n Dukagjin.
Dukagjini nder koh t kalueme perfshte Shal e Shosh, Puk e Iballe,
Mirdit, Kthell e Selit e Zhuben (Malsn) e Lezhs. Per ket pun
thon nji pal, se Kanuni quhet i Lek Dukagjinit, jo pse k kn
kodifikue prej Lek Dukagjinit, por pse k kn zbatue nder Lek e
Dukagjin; pra: Kanuni Lek-Dukagjin, e jo i Lek Dukagjinit. Kto
ashtje tash i zhvillon me koh historija.




L I B R I I PAR
K I S H A

Artikull i par.

PJESA QYTETNORE

KRYE I PAR


Hija e kishs, Vorret, Pronet e pasunija e Kishs, Famullitari, Rrogtari, Puntorija e Kishs

NYE I PAR
Hija e Kishs.


. 1. Kuptimi i hijes s Kishs

Per hije kishet xehet rrethi mje ku mrrin kufini I toks, n t cillen asht nertue:
a) Kisha b) bana (qela) e famullitarit.

. 2. Tagari i Kishs

Kisha ban tym n famulli.

1.- Kisha ka tager pasunijet si per gja, si per per tok e shpija mbrend e jashta famullijet.
2.- Kisha ka pjes n mal, n vrri, nduj e n mulli t kujris s famullis.
3.- Kishs i duhet ba pjes n giob t famullis.
4.- Kisha ka tager me ble e me shit, si edhe me marr e me mbajt t
falunat, qi i vijn prej bujaris s bamirve e me i vendue si ta shof
vet me udh.

. 3. Paperlimsija e Kishs.

Kisha nuk giobitet.
Kisha ska peng me kend.

1.-
Kisha gjindet e vendosne nen sundim t t Parit t Fes e jo nen ligj
t Kanunit: prandej Kanuni smund ti vej kurrnji barr kishs, ve se
ka detyr me i dale zot, kur kjo hup ndihmen e tij.
2.- Me bijt
ndonji kundershtim ndermjet kishs e famullis, famullia smund ti lyp
peng kishs; ve do t baj vaj te i Pari i Fes te Ipeshkvi e
gjygjit t ktij, si kasha si famullia, do ti rrijn pa fjal.
3.-
Per do mungesi, qi kisha mundet me ba n sy t famullis, kishs smund
ti mirret gioba, vetun I vehet me la damet, qi tjen ba per shkak t
saj.
4.- Kisha sep pagesa as del nushtri, as u qet buken djemve
t Bajrakut, as shkon angari nder pun t famullis. Ve se kur famullia
dan me ba ndoi punper me mbajt a per me shtue pasunin e kujris s
vendit, n t cilin kasha t ket pjes, kjo, ather, asht n detyr me
la pare, me qit buken e me que puntorin n pun, mbas mndyert qi
famullia ti a u ket da t gjithve pr tym.

. 4. Ndera e Kishs.

Kisha shpat e konop ska.
Kush dhunon Kishn, dhunon Famullin.
Nderen e Kishs e lyp Famullia.
Kishs, mullinit, farks e tragtores nuk i pritet kush mik.

1.-
Kush dhunon kishn ka detyr gioben a) kishs, b) famullis, c) Flamurit
(Bajrakut).- Dhunon kishn njaj, qi fjaliset, shan a i kercnohet kuej,
qi rreh a vret kend n Hije t kishs.
2.- Gioben fajtorit i a merr famullia e jo kisha; pse kisha shpat e konop ska
3.- Kush vritet a rrihet qa n far-do mndyre koritet prej kuejt,
tuj hi a tuj dal prej hijes s kishs, marre kishs nuk i len; pse
kishs si pritet kush mik.
4.- Por, me pas me kris pushka jashta
Hijes s kishs e me i ra kush ndoren kishs, ather aj njifet miku i
kishs; e me pas me i a art kush ndoren kishs, famullia asht n
detyr me e ue nderen e saj n vend (Vinctum, si aedes ejus (Dialis
Flaminis) intrierit, solvit necessum est.- Gelliuws, b. 10. c. 15.-)


NYE I DYT
Vorret.


:
5.- 1.- N vorre t njij vllaznije a t njij fisi shin i dekuni a i
vrami i vllaznis a i fisit tjeter.- Po e bani kush ket pun pa leje t
vllaznis a t fisit, t cilit jan vorret, Kanuni i ven detyr me
nxjerr t deknin prej vorrit t huej.
2.- Me ardh me ngul n
katund nji shpi, qi ska vllazni as, fis, t pelqyemit t katundit, i
caktohet vendi i vorrete nder t famullis, tuj i a vu detyr me ble
qira a ndoi send tjeter per lter.
3.- Kush fjaliset, a shan e I kercnohet kuej, e kush vret a rreh kend nder vorre, bjen n giob si per Hije t kishs.


NYE I TRET
Pronet e Pasunit e Kishs.

. 6. Pronet e pasunija e kishs jan t paprekshme.

1.- Pronet e pasunija e kishs jan t paprekshme e smundet kush me vu dor mto.
2.- Pronet e pasunija e kishs jan nen roje t Mesharit t kishs e t famullis.
3.- At, qi guxon me shty kah pronet e pasunija e kishs, e bjen n mend famullija mon damin, qi do ta laj damori.
4.- Kur ndokush ti a baj dam kishs kahpronet e pasunija, famullija mon damin, qi do ta laj damori.
5.-
Kush vjedh gjan e kishs, pos se do ta kthej at gja mbas kanunit
t vendit, ku gjindet kisha, ka edhe detyr me i la gioben kishs pr
nder t marre, e gioben famullis per ndore t artune, pse kisha asht
ndorja e famullis
6.- Kur cubi e njef gabimin evet e, pa u marr vesh dhunaq, qi i ka
ba
kishs, i bjen n dor Meshtarit t Famullis, tuj i a kthye gjan e
vjedhme, ska detyr kurrfar giobet: Meshtari ka tagar me e fal.
7.- Me pas me i ra cubi n dor Meshtarit mbasi ky ta ket lait
vjedhsin n famulli, famullija ka tagar me i marr gioben si per vendi
si per kish, edhe pse famulltari ta ket fal vgabimin, me gjith gja
t vjedhne.

.7. Rregullimi i pasunis s kishs

1.-
Pronet e pasunin e kishs rregullon Famulltari, e famullija nuk ka
tagar me lyp arsye Famulltarit per perdorim t frytit t xjerrun prej
pasunis s kishs.


NYE I KATERT.
Meshtari i Famullis, ase Famulltari.


. 8. Temnuemit e famulltarit.

1.- Famulltarin e ven Ipeshkvi n Famulli, dhe Ipeshkvi vetun ka me hjek prej Famullije.

. 9. Tagari e detyrt e Famulltarit.

1.-
Famulltari ka tagar me msue e me qortue Famullin e me i krye zyret e
Fes gjithsi ta lyp puna e shpirtit, e kurkush i famuulis ska pushtet
me i u przie nder detyr t Meshtaris.
2.- Famulltari, pr sherbim, qi i ban Famullis, ka tagar me marr t dhetat e kishs, mbas Kanunit t vendit ku gjindet kisha.
3.- Famullia nuk ka detyr me i a ue famulltarit t dhetat te dera; Famulltari do ti nxjerr e do ti baj me puntor t vet.
4.-
Famulltari ka tagar me marr frytin e pasunis s kishs si t tokave,
ashtu dhe gjave t gjalla, e kurrkush per te smund ti lyp arsye
perpos t Parit t vet.
5.- Famulltari ka detyr me i ba Famullis
gjith at sherbim shpirtit e Fejet, qi atij i a ven barr Kanuni i
kishs; e ma teper edhe do sherbime, si me than; me bekue shpijat, me
than Mesh ndoi her n motmot nder vorre t largta prej kishs s
Famullis etj.

. 10. Vehtja e Famulltarit asht e paprekshme.

Prifti asht ndorja e Famullis.
Prifti sbjen m gjak.
Prifti sohet n be.

1.-
Kush ven gjoj n Famullitar, a e shan e i germushet, e ven dor m te
rreh, ase e vret aj do ti perligjet Famullis n mndyr t Kanunit t
vendit. Famullija asht n detyr me e lyp nderen e Famullitarit t vet.
2.- Me vra kush Famullitarin, gjaksin e ndjek Famullija, Bajraku e shpija e t vramit.
3.-
Me vra dorrasi prej Famullije a prej Bajrakut, shpija e Meshtarit, nuk
mund t vras tjeterkend prej shpis s gjaksit; pse ndryshej e on gjak
te shpija.
4.- Me vra kend Meshtari, as kisha as Meshtari sgiobiten, edhe Meshtari nuk bjen n gjak: gjakun e ban shpija e Meshtarit
5.- Rrall e gati kurr sohet Meshtari n be 1) e vetun per pun t madhe fort.
6.-
me ndoll qi Meshtari ohet n be, a per me dlir vendin a per poronik,
ky vetem do t njehet e do zehet per njizet-e-kater vet.
7.- Kur
Meshtari ban be, tuj ken se xehet per njeri i drejt e i kushtuem s
Drejts s pasosme, nuk lypet qi ai t perkas Unjillin me dor; por
mjafton qi t shqyptoj fjalt e bes para Unjillit.
8.- Me ra Famulltari nen giob se kap Kanuni: asht puna e t Parit t vet.
9.-
Po kje teper i rand faji i Meshtarit ndaj Famiullin, Meshtari do ti
shtrohet gjygjit t Kanunit. I Pari dergon nji Meshtar tjeter me shtrue
pengun n Kanu nemen t Famullitarit.
10.- Meshtari i Famullis
mundet me i u mat edhe me i ra ndokuj e me gjith kta si lshon marre
as t rrahunit as vet nuk bjen n fjal para Kanunit.


NYE I PEST
Rrogtari i Kishs.


. 11.- 1.- Rrogtari i kishs asht lir me punue n shtek t vet.
2.-
Rrogtari i kishs kudo t shkoj e per do fjal qi do ti troklloj
kuej te dera mbas urdhnit t zotnis s vet, aj shkon e tregon nemen t
Famullitarit.
3.- Me e tundre kush rrogtarin e kishs me fjal a me
pun, zehet se tundon Famullitarin, e bjen n giob t kishs mbas
Kanunit.
4.- Gioba, qi mirret per pun t rrogtarit t kishs, nuk i perket rrogtarit, por kishs e katundit.
5.-
Me vra kush rrogtarin e kishs, dorrasi per n kjoft i Famullis s
vendit, ndiqet vetem prej shpis s t vramit; por, n kjoft se asht i
katundit t huej, ather e ndjek edhe Famullija, n t cilin rrogtari
kje vra.


NYE I GJASHTT.
Punterija e Kishs.


. 12. 1- Me nga kush puntort e kishs, bjen n giob t Famullis.
2.- Sado puntor me pas pr t ken n pun t kishs gergasi lan vetem nji giob, por ma t rand.
3.- Gioba, qi merret per ngase t puntoris s kishs, dahet ndermjet kishs e puntorve.


Artikull i dyt.

PJESA NDESHKIMTARE

NYE I SHTATT.
Amtyra e ndeshkimeve.



. 13. Kuptimi i ndeshkimit.
Per ndeshkim kuptohet nji e keqe, qi prej pushtedit t ligjshem i pertrihet kuej per t bam.

. 14. T caktuemit e ndeshkimeve.
Vetem Bajraktari me kren, e ndoi her edhe me t par t kishs, ka tager me i a caktue ndeshkimin fajit t bam kundra kishs.

. 15. T dhanunat e ndeshkimit.
Fajtori, qi ka fye kishn, ndeshkimi i epet prej krenve e prej vogjliet.

. 16. Cilltia e ndeshkimeve kundra fajtorve t kishs
Ndeshkimet, qi nepen per faje tundra kishs, jan njikto:

a) T gjykuemt per dek;
b) T xjerrunt prej Bajrakut me rob e robi;
c) T djegunt e shpis ;
d) T Lanunt e toks djerr a t premt e pemve;
e) Gioba me gja t gjalla ;
f) Gioba me pare.

V.O.
mbas kanunit gioba me pare mundet me u la me do gja, tuj dhan okn e
drithit 1 grosh, okn e rakis 5 grosh, e kan e hullis 400 grosh.


NYE I TETT
Caktimi i ndeshkimit mbas cillsis s fajit.


. 17.- 1.- Kush then kishn, asht i djegun e i pjekun e i qitun me rob
e robi jashta Bajrakut. Fajtori dorrasi bahet batare prej Bajrakut,
e shkon gjakhup. Vllaznia e fisi ma i afermi i bakeqit e blen token e
tij, e mimi i saj i shkon kishs s thyeme.
2.- Kush vjedh gjan e
huej e shkon e e msheh n kish, pa dije t Famullitarit, i ka detyr
kishs 1000 grosh giob per nder t marre, e 100 desh e 1 ka giob
Bajrakut, pos gjas, qi do ti a kthej t zott n mndyr t Kanunit.
3.- Kush t vjedh gjan e gjall t kishs, m rreth kupreshin Kanuni, ka me la dy per nji, si gjithkuej.
4.-
Kush t vjedh n qel a ban t Famullitarit, do t laj dy per nji
gjan e vjedhne, 100 grosh kishs, per nder t marre, e 100 desh e 1 ka
giob Bajrakut.
5.- Aj, qi shan a ven goj m Meshtar t Famullis perpara popullit, ka 100 grosh giob kishs, e 100 desh e 1 ka giob Bajrakut.
6.- Aj, qi i kercnohet a i germushet Famullitarit, do ti laj10 desh giob.
7,- Kush ti shpifet Meshtarit n pun t rnd kah ndera, ka shpin e djegun e 100 desh e 1 ka giob Bajrakut.
8.-
Me vu kush dor m Meshar, me e rrah, me e shty a se me pshty, aj
digjet e piqet e qitet jashtavendit, tuj i a lan token bar (djerr) per
disa vjet.
9.- Ai, qi vret Meshtarin, bahet batare prej Bajrakut e
gjaku i hup. Ma teper i digjet shpija, toka i lihet bar, pemt,
vneshta e kopshtijet i priten e i rrenohen. Toka e pronet e dromet e
tija jesin per kish; por vllaznija munden me i shperblye me pare.
10.- Me i fol ndokush keq, a me nga rrogtarin e kishs, aj do tap 10 desh giob Bajrakut, a se edhe ma, mbas rendis s fajit.
11.- Aj qi vret Rrogtarin e kishs, po ke dorasi i katundit, i digjet shpija e i merren 100 desh e 1 ka per giob.
12.- Me nga kush me fjal a me pun puntort e kishs, fajtori do t laj gioben e 10 deshve.
13.-
Aj, qi si vehet ndeshkimit t kishs e t Kanunit, Bajraku do t
mblidhet tok te shpija e tij e do ti marr gjithshka n ket vath.


L I B R I I D Y T
F A M I L J A.

KRYE I DYT
NDERTIMI I FAMILJES.

NYE I NANDT.
Familja e kuptueme n vedvedi..


. 18. Percaktimi i familjes.
Familja
asht nji t mbledhun gjymtyrsh, t cilt gjallisin nen nji kulum,
qellimi i t cillvet asht t shtuemt e gjindes nper mjet t martess,
t mkanbuent e tyne kah zhdrivillimi i shtatit e kah zhvillimi i mendes
e i shises.


. 19. Pjestart e Familjes.
Familjen e
perbajn gjindja e shpis; si t shtohen kta, dahen n vllazni,
vllaznija n gjini, gjinija n fise, fiset n flamur e t gjith zbashku
permblidhen n nji Familje ma t hapt, e cila quhet Kom, e kan nji
atme, nji gjak, nji gjuh, e doke.

. 20. Tagri, perlimi e detyra e t zott t shpis.
Mbas
Kanunit, sundimi i shpis i perket ma t vjetrit nen kulm t shpis a se
vllaut t par; po spaten ato veti , qi duhen per me krye ket zyre si
e lyp detyra, atbot zgidhet kuvendisht prej shpjakve njaj, qi t jet
ma i meqem, i urt e ma kujdestar.

Zot shpije mundet mu ba edhe njeri i pamartuem.
I zoti i shpis ka tager:

1) me ndej n krye t vendit n shpi t vet, edhe pse gjinden ma t vjerer se ky n shpi;
2) mbi armt e veta, edhe njiqind qese ni bashin; mbi kal t shals;
mbi shtroj e mbloj t veten; mbi veglat e kafes, e kto sende as
kunaja e dahes si pershin;
3) mbi fitime t gjindes s shpis, t rrogs a t falmeve;
4) me ble, me shit e me ndrrue tok, si ar, livadhe, xana (ograja), prozhme, rendin e vads gja t gjalla e remet;
5) me dhan e me merr uha e me hi dorzan;
6) me ndreq shpija, ksolla vithna, etj;
7) me ue n pun a n shtek gjinden e shpis;
me ue gjinden e shpis per puntor uha a edhe fjal;
9) mbi ven e raki, a me ble a me shit a me dhan uha;
10) me ndeshkue gjinden e shpis, kur kur mos t hecin si e
lyp e mara e shpis.

Ndeshkimet jan njikto:

a) Me lan pa hanger
b) Me u hjekun armt e krahit a t brezit per nji a dy jav;
c) Me lidh a me burgosun n shpi;
d) Kryekcyemin me e da shpijet me pjes, qi i perket, per me shporr shnerzimin e rrezikun.

10)
Me hi dorzan kush i shpis pertej se i ban arma; me shit, me ble a me
ndrrue gja pa leje t zott t shpis, ka tager mos mu pergjegj, se
Kanuja se xen per t zakonshme as t shitmen, as t blemen as t
ndrruemen e as dorzanin kso dore, e do send a gja do t shkembet, se
aba pa leje t zott t shpis.

. 21. Perlimi e detyra e t zott t shpis.

1) Mu perkujdes per t mart e gjindes e t shpis;
2) Me mbajt n fre gjinden e shpis t mos ti sjellin ndoi dam a rrenim;
3) Me pri ma i pari n pun qi i perkasin vehtjes s tij;
4) Me mbajt sy mbi tokt, t mos t jesin djerr; mbi tuf t gjas sgjall, t mos praptohet e mara e saj;
5) Me punue me mend e urti merenda e jashta shpijet e t mos ta oj rrenimi e fika shpin;
6) Mu perkujdes per vesh e mbath t gjindes s shpis prej fitimeve t shpis;
7) Me mbajt udhen e drejtsis n shpi, e mos me i a mbajt krahin ma teper njanitt se tjetrit;
Mu ble armt djelmvet, kur t shof se jan ba per to.

. 22. Tagri i s zojs s shpis.
E zoja e shpis ka tager:

1) Mbi t gjtha sendet, qi bahen n shpi;
2) Me dhan a me lyp uha miell, buk, kryp, djath, e tlyen ;
3) Me i urdhnue grat e shpis, me i ue per uj, per dru, mu ue buk
puntorvet, me ujt (me vadit), me bajt pleh, me korr e me mih a me
qirue.

. 23. Perelimi i zojs s shpis.
E zoja e shpis ka:

1) Me ba gati mjesditen e darken, me zie, me ndreq tryezen e me da haenat;
2) Me i a vu menden bylmetit t mos t shkoj dam ;
3) Mos me shit, a me ble a me ndrrue gja pa leje t zott t shpis. E
zoja e shpis sgatuen, sshkon per uj, sban dru, as pleh, as me ujt
as me korr a me qirue, as buk mu ue puntorvet;
4) Me shikue drejtsin n t ndrequn t gjindes e t fmive t shpis; mos me i a mbajt krahin kuej ma teper se tjetrit;
5) E zoja e shpis do t prkujdeset per fmi, sa t jen n pun grat.

. 24. Tagri i gjindes s ships.
Gjindja e ships ka tager:

1) Me hjek t zon e ships per n pashin se nuk punon per t mart e shpis a i on kah fika;
2) Me hjek t zojen e shpis, per nu raft per sysh se bracnon, a shet
gja tinz edhe nji kokerr voejet me ken a nu mbajt krah fmivet
t vet ma teper se t tjervet.
3) Mbi armt e veta seicili; munden me shit, me ndrrue, a me lan peng, porse skan tager me lyp tjetren n shpi;
4) Mbi qe ka tager bulku, qi i nget: me i ndimue kuej a uha a fal pa pas nevoj per leje t zott t shpis;
5) Mbi tuf dhensh ka tager bariu, qi i ruen; i zoti i shpis ska tager
me i u perzie n ket zyre; para se t shes gja a t prese ndoi kamb
berri, bariut do ti thot, e ky e din se fare berri a lope asht per
tu hjek.

. 25. Perlimi i gjindes s ships asht:

1) Mos me hi dorzan pa leje t zott t shpis ;
2) Munden me hi dorzan edhe pa e pvet t zon e shpis, porse per aq, sa u ban arma, se kjo asht e vehtja;
3) Nuk munden me i shkue kuej per puntor pa leje t zott t shpis
4) Nuk munden me shit as me ble as me ndrrue gja;
5) Gjindja e ships nuk munden me mundshtue t zon e shpis n punt e shpis a t krahit;
6) Me ndigiue, e me shkue gjithkund turdhnoje i zoti i ships;
7) Kuj ti a njese gishtin i zoti i shpis me dal nushtri, do t dale;
Granija jan n detyr me punue per shpi; po u teproj koha, si t
lirohen prej punve t shpis, munden me ba pun doret t vetat.


NYE I DHETT.
Familja e kuptueme n Katund e n Flamur.


. 26. Tagri i Familjes.

1) Ka tager e za n kuvend t katundit;
2) Ka tager n pjes t giobs s katundit;
3) Ka tager n kujri t katundit;
4) Ka tager me marr m ndore kedo;
5) Ka tager me pri me un zjarmi e me spat n t djegun t nji shpije n fis t vet;
6) Ka tager me pri gjobtarvetn vath t fisit t vet;
7) Me ra m ndoi faj t rand shpja, per t cilin i shkon ndeshkimi i
uns s zjarmit e i spats, as katundi as Flamuri smund vej dor m
rrenim pa pri vet fajtori.

. 27. Perlimi i Familjes.

a) n Katund:
1) I zoti i shpis do t pergjegjet per do dam, qi tbajn kuej gjindja;
2) Do t dal n kuvend gjith sa her t mblidhet katundi;
3) Do t oj puntorin n pun, qi ka katundi rrethas;

b) n Flamur:
1) Do t dal n kuvend t Flamurit kur t thirren Burr per shpi ;
2) Do t pergjigjet rrethas me katund per dy hae buk djemvet t Flamurit ;
3) Do t laj 400 grosh giob Ders s Gjomarkut per do vras ;
4) Do t dal nushtri t Flamurit.


L I B R I I T R E T
M A R T E S A

NYE I NJIMBDHETT
Percaktimi e mndyrt e Martess.


. 28. Percaktimi i Martess n Kanun.

Mu
martue m kanun dome than mu ba shpi, me i a shtue shpis nji rob ma
teper, sa per krah t punve, sa per t shtuem t fmive.

. 29. Mndyrat e Martess.

a) Martesa me kunor, e pelqyeme kah Feja e kanuja e Leks
b) Gruja e mbajtne mbi kunor, kundra Fejet e kanujet t Leks;
c) Gruja e vajza e grabitme, e jasht-zakonshme kah Feja e kanuja;
d) Martesa me prov kundra Fejet e kanuiet.


NYE I DYMBDHETT.
Tagari i djalit e i vajzs.


. 30. Tagri i djalit.

Djali ka tager me mendue per martes t vet, po spat prind.
Djali sa t ket prind ska tager :
a) me mendue per martes t vet;
b) me shenjue shkuesin
c) mu perzie n fejes t vet;
d) as n shej, as n petka, as n kpuc, e as n t prem fejet.

. 31. Tagri vajzs.

Vajza, edhe n mos past prindt, ajo ska tager me mendue per Martes t vet, tagri asht n dor t vllazenve a t kusherijve.
Vajza ska tager:
a) me zgjedh fatin e vet; do t shkoj per ate, per t cilin ta fejojn;
b) mu perzie n shkuesi as n fejes;
c) as n kpuc as n petka.


NYE I TREMBDHETT.
Detyrt e burrit e t grues.


. 32. Detyrt e burrit ndaj gruen.

Burri an detyr:
a) me u perkujdes per vesh e math e per gjithshka t lyprt per me mbajt jeten;
b) me ruejt nderen e grues e mos me e lan me u ankue per kurrnji nevoj.

. 33. Detyrt e grues ndaj burrin.

Grueja an detyr:
a) me i a ruejt nderen burrit;
b) me i rrogue pa zhibla;
c) me i ndej nen sundim;
d) mu pergjegj detyrve t kunors;
e) me rrit e me mkamb fmin me nder;
f) me i ndej gadi me t veshmen e t mathmen (kah e qepmja);
g) mos me iu perzie n fejes t t bijve e t t bijave.

. 34. Tagri i grues s vej.

Grueja ka tager me lyp prej burrit t mbajtmen, e veshen e mathen.


NYE I KATERMBDHETT.
Tagri i burrit t vej e i grues s vej.


. 35. Tagri i burrit t vej.

Burri
i vej, po spat prind, ka tager me fol vet per martes t vet,
(porse burri i Malevet t Shqypnisw se ban ket pun, edhe n dijt se
do tjes pa u martue; dokja asht me qit nji tjeter qi t flas per te
perkah martesa).

. 36. Tagri i grues s vej.

Grueja e vej flet vet. Grueja e vej i kthen krushqit mudh뒒.
Grueja e vej ka tager:
a) me fol vet kah martesa;
b) me zgjidh per fat ate, qi ti pelqej per sy;
c) me da me gisht shkuesin, qi tia biej shejin.


KRYE I TRET.

SHKUESIJA . FEJESA

NYE I PESMBDHETT.
Shkuesija.


. 37. Percaktimi i shkuesit.

Shkues thirret njaj, i cili rreket mu fjal-mir a te prindja e vajzs, qi t marrin a t napin vajzen per at djal.

. 38. Tagri e perlimi i Shkuesit.

1. Shkuesi asht ndermjetsi te dhandrri e te nusja (te djali e te vajza), t mos t luejn fjalet as njana as tjetra lagje.
2. Shkuesi ka tager mbi 50 grosh t shkuesit, per kpuc, t preme prej kanuje.
3. Kpuct e shkuesit e kan vaden n dit qi t mirret nusja.
4. Shkuesin e gjen a shpija e vajzs a shpija e djalit.
5. Kpuct e shkuesit i ban gjith-her shpija e dhandrrit, edhe ne e shenjoft shkuesin shpija e nuses.
6. Shkuesi ka tager me fol sa per prindt e vajzs, ashtu edhe per prindt e djalit.
7. Perlimi i shkuesit asht me hec per t marrun vesht, per me ue paret me tan a t vllan e dhandrrit te prindja e vajzs.
8. Shkuesi ka tager mu perzie n do pun ndermjet prinds s djalit e t vazs, mje n dit t martess.


NYE I GJASHTMBDHETT.
Fejesa


. 39. T ndaluemt e martess n Kanun.

N fejes varzash do t shikjohet:
a) T mos jet gjak e gjini;
b) T mos jet t njij fisit;
c) T mos t jet mes fisit t djalit, qi do me e nxan;
d) T mos t jet grueja e lshume;
e) T mos t ket kumari:

1) n t peshuem n der t Kishs;
2) n kunor;
3) n t marrun t flokvet;
4) t mos t jet vllaznue me gjak t pim.
Kanuja
se ban fejesen e martesen, kur t ndermjetson ndalimet e
naltpermenduna, edhe n katerqind breza me ken (me gabue kush kundra
ktyne ndalimeve, fisi i vet e giobit, e qillon qi edhe shpin i a
djeg).
N fejes t lir asht kanu qi t shkoje shkuesi e i ati - a
i vllaj i djalit te prindja e vajzs, per me ue shejin n nat t
dame.
T himit nan, shkuesi do t perpush zjarmin, para se t
lyp vajzen; si ta perpush zjarmin, flet. Si t ket hanger dark, i
ati i dhandrrit do ti ap shkuesit n dor si paret, si shejin.
Shkuesi si t njeh paret m qethit, do t ohet m kamb, e lshon n
dor t tet t vajzes si paret, si shejin.

. 40. Nuse pa shkuesi sbahet.

Vajza
e grabitne a e hikne, me gjet burr, nuk mund t stoliset si nuse; do
t shkoj vajznisht me petka vajznijet per arsye, qi u muer e
shkoi jasht kanujet pa shkues.


NYE I SHTATMBDHETT.
Sheji.
Sheji, mje ke t hjekish dor, ta ban nierin tandin.


. 41. Percaktimi i Shejit.

Sheji
perbahet prej njij unaze t remt a targjant (tash von), se arit si
dihet fija nder malci tona. Unaza e dhet grosh jan me kanun. Sheji
as ndrrohet as kthehet per t gjallt tatij, qi e xen vajzen. Me shej
perdorohet vajza, e, po duelen fjalet, prindja e vajzs shpis s
dhandrrit i kan nji gjak.

. 42. Tagri i djalit per me lshue vajzen e zanun.

Njat
her kur ti teket djalit, asht i lir me lshue vajzen e xanun, porse
sheji e gjithsa pare t ket la per vajz i hupin; arsyeja asht: kush e
lshon vajzen nder unaz, kanuja a ban gjob hem shejin hem paret sa t
ket la per te. Para se ta lshoj vajzen djali, do t baj me dije
shkuesin e ky me dy shok t katundit t djalit do t shkoj te prindja
e vajzs, e nder sy t dy shokve t katundit t vajzs, u kallxon, se
djali, qi e pat xan vajzen e tyne, atue hjek dor, e jan lir me
martue njeti.

. 43. Vajza nen unaz nuk ka tager me lshue djalin.

Vajza e xanun nuk mundet me e lshue djalin edhe n mos e past per sy.
Po
sndegjoi vajza me shkue mat fat, qi e ka xan, e edhe prindja i
perkrahen s bis, kjo smund t martohet ma per t gjallt e dhandrrit
me tjeterkend.
Prindja e vajzs jan detyr me i a kthye shpis s dhandrrit mje n ma t mbramin dysh, qi kan la per at vajz.
Sheji
e dhet grosht e kanus, qi i jan ue vajzs kur u xu, do t jesin
nark t saj deri diten e deks s dhandrrit; e t dije si vajza, si
djali, si prindja se aj dhandrrit; e t dije si vajza, si djali, si
prindja se aj shej si len me luejt.
Kah kanuja, vajza jet e
lidhun, e ve me leje t dhandrrit qi e pat xan e per n hjekt dor
ky, se smund t martohet, e sakanun qi t shkoj tjeterkush me e
lyp, si t dij se gjindet e pengueme.
Edhe po e muer tjeter grue dhandrri vajza e xanun prej tij jet e lidhun se e lidhun.
Me
dek t dhandrrit, kanuja e liron vajzen, e, po desht, mundet t
martohet per arsye qi me dek t dhandrrit, sheji xehet i hupun.
Po
snigioi vajza me shkue mat fat, qi e pat xan, edhe me perdhuni do
tia apin atij, qi e ka xan me Fishek m shin; e per ni raft per
sy vajza tue hikun, ky e vret me fishek t prinds s saj, e gjaku i
vajzs shkon hups, per arsye qi me fishek t tyne e vrau.


NYE I TETMBDHETT.
E premja e Fes. Dita m shej.


. 44. Percaktimi i Fes s preme.

Me pre Fen do me than me da diten e vaden e kputme se kur me nis krushqt per me marr nusen.
Si ti pritet feja vajzs, tuj ken dit m shej, krushqt do t nisen at dit as kanuja se shtyn, as ban qi t shtyhet.
Krushqt
do t shkojn me marr nusen at dit, edhe me dijt se atuj dek nusja,
zhagas e rrshanas do ta ojn n shpi t dhandrrit.
Krushqve su ndalet udha, edhe me pas t dekmin n shpi, prindja e dhandrrit e prindja e vajzs.
I
dekni n shpi, krushqt do t nisen; nusja hin n shpi, I dekni del
shpijet. Andej t vajtohet, kndej t kndohet. (Kjo thtohet per me
diftue se as deka ket dit smund ti ndal krushqt, se me kndue nuk
kndohet.)


NYE I NANDBMBDHETT.
mimi, qi nepej e nepet per gra.


mimi, qi nepej per varza a gra, tash 50 vjet e andej, perbahej prej 50, 100, 200 mije 400 groshsh.
mimi i kanus s von perbahet prej 1500 groshve, aq sa ban gjaku i grues.


NYE I NJIZETT.
Trshigimi I grues Shqyptare.


Grueja shqyptare far trashigimit ska te prindja, as m plang, as n shpi, - kanuja e xen gruen si nji tepric n shpi.
Prindja smendon per paj as per kurrnji send per vajz t vet; qi e xen do ti a baje kujdesin.
Prindja e djalit, qi e xun vajzen do t mendojn per gjith shka duhet per martes t saj.


KRYE I KATERT

DARSMA

NYE I NJIZETEPAR.
Gatimi i darsmes n Kanun.


. 45. Per darsem do t gatohen:

a) Kau i darsmes do t qes 100 ok mish e vjam;
b) Nji barr miell kallamoqit;
c) 4 babune grun miell grunit;
d) 12 ok sheqer;
e) 8 ok oriz;
f) 4 ok mjalt;
g) 10 ok djath
h) 2 ok tlyen;
i) 3 ok voj t but;
j) 70 ok raki.
V.O. heret n vend t rakis ishte vena.

. 46. N darsem t Kanus hijn:

a) 12 Krushq e 13 Krushka;
b) Thirca;
c) Strafuleca;
d) Sherbtor;
e) Kcimatare;
f) Deshart;
g) Kang vallesh;
h) Dhandrri e Nusja;
i) Dy dishmitar (Kumart e Kunors);
j) Kunora.

. 47. Detyra e t zott t Darsmes.

Kater jav para para darsmet i ati i dhandrrit a i zoti i shpis do t shkoj vet me krye me thirr krushqit.
Ma para thirren krushqit miq, mandej krushqit shok.

. 48. Asht kanum, qi mikut ti shkohet n darsem me dash.

Desh do t ojn:
a) Nipa e sternipa, edhe n djep me ken e ama do ta ket dashin per per doret e djepinm shpin;
b) I ungji i dhandrrit.

. 49.Rendi kur do t shkohet n darsem.

a) TEjten shkojn bijat e nipat;
b) T Premten mbrama shkojn Thirrca, Strufulleca, Magjatore, Ujatore, Deshtart, e Krushqit miq.
Deshtart, t mrrijmit noborr t dhandrrit, do t qesin kai pushk per krye.
c) T Shtunden nadje shkojn Krushqit shok.
T Shtunden, si t nisen Krushqit, do t therret gjengji i darsmes.


NYE I NJIZETEDYT
Prija e Krushqvet.


50. Prirjen e kryshqve e lype e pvete e ve atij qi i perketse sk burr, qi munde t prij.
Asht e rrebt kjo kanu.
Prija e krushqve sluhet as ndrrohet.
Me
bame hetue i zoti i darsmes, e me me shenjue per krushk t par ate, t
cilit si shkon prija e krushqis, pos qi bjen n gjobe, edhe
krushkaparin, qi aj e shenjoji, kanuja si a xen.
Krushkapari smundet me ken:
a) Mik, por shoq i katundit t dhandrrit;
b) Nuk do tjet prej vllaznije a fisit t dhandrit, por prej fisit tjeter.
Krushkaparin
kanuja se shikon per duk, por t cilit I perket prija, e edhe fmi e
shemtim per sy me ken, shpija e dhandrrit do ta pelqeje.

51. Vargu i krushqve mudh.

Rreshti i krushqve kur t nisen me marr nusen, e tuj u kthye me te, mbas kanunit ashtu sht njek.

I. - Krushkapari, shoq, prin
II. - Krushku mik
III. Krushku shoq
IV. Krushku mik
V. Krushku shoq
VI. Krushku mik
VII. Krushku shoq
VIII. Krushku mik
IX. Krushku shoq
X. Krushku mik
XI. Krushku shoq
XII. Krushku shoq me dash per doret.
XIII. Krushka tuj e resht dashin.

Ma i mbrami do t shoj i ati a i vllaj i dhandrrit me kal per doret.
Krushqit, tue u nis per nuse, do t qesin ka nji pushk per krye noborr t dhandrrit.


NYE I NJIZETETRETET
Krushqit
pa e me nuse, e percjells a me t deknin, smund ti kalojn kuj per
der, pos me ken shteku a udha e katunit a udha e madhe.


.52. Udhen e katundit e udhen e madhe, ska burr qi mund ti a ndalue kuej, edhe me ken se i kalon para ders s ships.

Aty, ku kalon nieri, kalon edhe bagtija, kalon i gjalli, e kalohet me t dekunin.
Mu rrenim mudh t madhe, zhyt e mbyt, aty do t kaloj shtektari e bagtija, nusja me krushq, e prcjellsa me t deknin.
Zameja
e t zott lypet pa ndryshim per me i kalue rraz shpijet, e ky
mundet me lirue shtekun, porse me fjal, t mos i jes aty udh, e t
mos i bahet ndera dhun.
Me ba me u trimnue kush, a krushqit a
percjellsat me t deknin, me i kalue per der, kanuja e ep me i kthye
dal, per arsye qi shtekun e shpis e t pronvet t veta e ka per vedi e
jo per udh t madhe.
Me qillue se shtyhen me besat (forkade), ka ndoll, qi jan ba shok t deknit, e nuses i a vu futa m krye.


NYE I NJIZETEKATERT.
Krushku i vendit tia lshoj udhen krushkut mik.


Krushqit mudh, tue shkue per nuse smund t qesin pushk, e kanuaj ven lei mos me i ngue kush.
Shtektart, fardo kambet e nderjet t jen, qi ndeshen me krushq, do t shmangin udhen sa t kalojn krushqit.
Krushku
i vendit do ti a lshoj udhen krushkut mik; kjo asht kanu detyret e
burrnijet, qi e kan pas malet tona q se mbahet n mend.
Mu ndesh me krushq miq n katund a n Flamur tem, kanuja m ven detyrmu shmang me krushqt e mi, sa t kalojn krushqt miq.
Mu
ndesh dy lagje krushq n katund a n Flamur t huej, kanu detyret asht
t shmangen sa njana sa tjetra lagje, e t ndahen me nder e pa fjal.


NYE I NJIZETEPEST.
Krushku krushk, Miku mik


.53.Kanuja Sna ven lei mos me nga mikun m shpi ton.
Krushku
akrushk e kanuja na len shtekun t lir me e nga, edhepse na xen
caranin e votres. Me nga krushkun si quhet kuej pr marre.
Qe arsyeja:
Krushqit
vijn dhe biejn me vedi mish, meze, raki (ven) paret e s bujtmes e
tjera; kah kanuja krushqit han buken e vet n shpi teme.

.54. Krushqit do biejn me vedi:

1.
Dashin 12 oksh rrumull; po erdh mengut, i ati i nuses ka tager me
ngushtue Krushkaparin qi t bleji dash tjetr si e lyp kanuja;
2. N dit krezhmijet do t bjejn 8 ok peshk t that;
3. Djath 2 ok;
4. Ven 8 ok;
5. Raki 2 ok;
6. 12 grosh pare t sbujtmes; - kto pare jan per buk, qi u qet krushqve shpija e nuses ok e grosh;
7. Djalit, qi u del krushqve prpara 5 grosh;
8. Grues, qi e vesh nusen 5 grosh;
9. 10 grosh ungjitt vajzs- vllaut t sams.

a) Krushqt vijn si grabitar e si nji tub cubash at nat, per me ra pre e me marr nierin si rob t xanun, e svijn si miq;
b)
Edhe i zoti i shpis, pra, e ka shtekun il me i ngucat2, mu ra prej
tuj u ndal armt, e peng me te smund t qesin, se kanuja sjau gjegj
vajin.

.55. Darsma n shpi t nuses.

N shpi, prej s cils del nusja, sakanun me kndue, as me qit pushk.
Krushqt edhe n mrrijshin heret n katund t nuses, sakanu mu nis kah shpija, pa prendue dielli e pa u muzg.
Nji
holli kaut largshpis s nuses, nji prej shoksh t katundit t nuses,
i cili sdo t jet as gjak as fis me nusen, do tu dal perpara
krushqve.
Krushqt, tuj mrrijt noborr t nuses do t qesin ka nji pushk per krye, ashtu edhe kur t dalin mu nis me nusen.
Krushkapari vetem flet, krushqt tjer sakanu qi t flasin, pos nu thirrt a nu pvett kush me emen.
Krushqt me krushken do t hajn buk zbashkut m njitryez; sakanu me i da dyzash.
Si t kryhet buka, do t lshojn dasmort dhantit per nusen mbi buk t pathyemem tryez.
Dhantia perbahet prejnji groshit per krye, sakanu me dhan as ma teper as mengut.


KRYE I PEST.
KANUNI I DHANDRRIS.

NYE I NJIZETEGJASHTT.
Me dek dhandrri, prindja e nuses jan n detyr me i a kthye gjysen e mimit shpis s dhandrrit.


56. Tagri i shpis s dhandrrit e detyra e mikut.

Me
dek dhandrri pa e marr nusen, mikut i jet n dor Sheji (unaza) e
dhet grosh t kanus, se paret tjera do ti a kthej prinds s
dhandrrit deri n ma t mbramin dysh.
U martue dhandrri e ve nji nat e kaloi me nusen e diq, gjysen e mimit do ti a kthej miku prinds s dhandrrit.
Me
dek dhandrri nat vjet qiu martue , gjysen se gjysen e mimit i a
kthen miku i prinds s dhandrrit. Me dek dhandrri n krye t dy
vjetve mbas marteset, dy pjes t mimit miku i ndal pr veti, t
treten i a kthen prinds s dhandrrit.
Me dek dhandrri edhe vjetin
e dyt, por tuj lan fmi n cara t votres, miku si a ka far detyret
prinds s dhandrrit, per arsye qi bija i a la shpin t perzieme e
mimin i a lau me fmi qi i a la n plang.
Me dek dhandrri n krye
t tri vjetve, prinds s ktij si jet gja me marr te miku, pr arsye
qi bija e ktij a bani rrogen n der.


NYE I NJIZETESHTATT.
Deka e nuses.


.57. Tagri i prinds s nuses.

Me
dek nusja n krye t tri vjetve mbas marteset, pa lan fmi n plang t
burrit, prindja e ksaj kan tager me marr petkat e rrgjanet, porse
arka me dry me nji pal petka do t jesin ke prindja e burrit.
Me
dek gruja, tuj lan nj djal a vajz te burri, prindja e ksaj kan
tager mbi rrgjanet e frytit, se tjera sende do t jesin n shpi t
burrit.


NYE I NJIZETETETETT.
Gruja sbjen n gjak Grueja lshon m gjak prinden


Njimend
se mbas kanunit ton gjaku shkon per gisht, porse kjo kanu se
pershin gruen, per arsye, qi Grueja sbjen n gjak edhe me qillue se
vret kend.
Me vra grueja burrin e vet a kedo, prindja e ksaj do tapin arsye per at gjak.
Burri e blen mundin e t jetuemt e grues, por jo jeten e saj.
Me gjet gja gruen per faj t burrit, prindja e ksaj i lypin arsye m kanu.
Me rrah burri gruen, nuk bie n faj kah kanuja, e as prindja smund ta kerkojn t rrahmen.
Me plyr burri gruen, e po bani vaj kjo ke prindt, burri do tu ap arsye.
Me
mbyt grueja burrin, e mu ue i kunati me vra t kunaten, pse i a vrau
t vllan, kjo sasht e perligjme m kanun. Gjaku i grues sbahet
krahas me gjak t burrit; pra, tepricen e gjakut t burrit do ta
perligjin prindja e grues.
Sikurse jan n detyr prindja me dhan
arsye per do pun t lig qi t baj n der t burrit a kuejdo bija e
tyne, ashtu mimin e gjakut t saj.


NYE I NJIZETENANDT.
Grueja asht shakull per me bajt.


Grueja
njifet si nj calik per me bajt sa t jet n der t burrit, se
prindja se hjekin dor prej sojet, e ndalin per vedi e mbi vedi t t
pergjegjmen per te, por edhe me lyp arsye, me ba me gjet gja.


NYE I TRIDHETT.
Grueja e vej.


Grueja, qi mbet e vej e pa fmi, tuj u da me shpi t burrit, petkat, qi pat pru si nuse e arken me dry i merr me vedi.
Grueja e re, qi mbetet e vej, por me fmi, po desht me ndej n plang
t burrit me fmi, do t dorzanitet me dy lagje dorzan: dy dorzan do
t jen t katundit ku mbet e vej, se ska me pas kush pun me te, e
se sdo ti a korisin emnin prinds as burrit t dekun; dy tjer do t
qes prindja a kushrinja e saj se sdo ta dajn prej fmive, ve n lypt
vet mu da e mu marte.
Grueja, qi mbet pa burr e pa fmi, e, pse e
shtyme n vjet, i lutet prindes me e lann plang t burrit, sguxon
me e trazue kush prej vllaznis a fisit t burrit.
Grueja e vej e
pa djelm per n past varza t martueme, ka tager me ndej e me jetue
n plang t burrit. Mundet me shkue edhe ke prindt a ke ndonjana bij
e martueme me gjallit, e toka e burrit do tI qes bukn e gojs tri
barr drith per vjet deri n dek.
Po u marte grueja e vej, atbot rrnesn e vet e gjen te burri i dyt, se toka e burrit t par sqet bim ma per t.


NYE I TRIDHETEPAR.
Theku i prem.
(Me lshue gruen)


Po su pru grueja si duhet te burri, kanuja i nep leje me i pre thekun a flokun e me lshue.
Kunora jet, e as burri as grueja nuk mund t martohen pr t gjallt.
Po u qortue grueja, mbas t lutmes s dashamirve, qillon qi burri e merr perseri.
Per dy pun e ka fishekun n shpin grueja e per nji pun i pritet theku e lshohet.
a) per kurvni;
b) per mik t prem.
Per kto dy pun t pabesijet i shoqi e vret t shoqen, e rrin pa
ndore, pa bes e pa ken i ndjekun pr gjak, se prindja e nuses s
vrame marrin mimin e gjakut, e ktij do ti napin fishekun e do ti
qesin dorzant.
Per bracni a cubni burri e lshon gruen porse tjeter dhun ska tager me i ba grues.
Grueja, qi lshohet, tuj dal shpijet t burrit, kurrnji send ska tager
me marr me vedi pos petkash, qi ka n shtat. I hupin petkat grues s
lshueme, perse mimi, qi ka pas la burri per t, i jet ke prindt.
Me pas djal prej gjiut grueja e lshueme, i shoqi, edhe pse e din
kathedret, asht n detyr me i a shenjue nji vend rreth plangut t vet,
me i a dhan djalin e me mbajt me vesh e me math e me buk.


NYE I TRIDHETEDYT.
Grueja e pa-kunor.


Aj, qi t marr gruen pa kunor, jet i lidhun kah Feja edhe kah kanuja.
Grueja e pa-kunor far tagrit ska n shpi t burrit.
Kanuja i nep kto ndeshkime burrit, qi merr grue t pa kunor:
a) shpija i digjet e toka i jet djerr;
b) xirret prej vendit, e smund ta shklas token e vet mje qi ta largoj gruen e mbajtne pa kunor;
c) n past fmi me grue t pa kunor, njehen t pa-ligj e prandej smund t bahen kurr perkaes (trashigues).


KRYE I GJASHTT.
PRINDJA. (Baba Nana Djelmt)

NYE I TRIDHETETRET.
Baba Burri.


.58. Tagri I burrit mbi gruen.

Burri ka tager:
a) me kshillue e me qortue gruen;
b) b) me rrah e me lidh gruen e vet, kr t mbrrj me i a perbuz fjalen e urdhnit.

.59. Tagri i babs mbi t bijt.

Baba k tager:

a) mbi jet e mbl gjallnim t t bijve
b)
me rrah, me lidh, me burgos a edh me vr t birin e t bin, kanuja
s'i lyp arsye, edh a xn se vret vendin: "Kush vret vedin shkon
gjak hups,
c) me nijt t birin n rrog s her t duej, per arsye, qi "S t jt i ati gjll, i biri njehet si bulg ",
mbi fitimet e t birit, t rrogs a sid kojshin ;
d) me shit e me bl, me dhn e me mrr,
e)
me karmue t birin shpijet pa pjes, kr mos ti rrije nen sundim e
ndigies; pors, si t des i ati, i biri vien ne trashigirn t'et.

. 60.Detyra e babs.

a) Baba sht me detyr mu rrek per t mir t t bijve si kah ndera si ka pasunija.
b) m'u bl arm djelmve. si t bhen per'to:
c) mos me b testamende. si t ket t bijt:
d) trashigimin paraz m'u ln djelmvet


NYE I TRIDHETEKATERT.
Nana Grueja.


. 61. Paperlimsija e grues.

a) Burri nuk k tager mbi jet t gures
b) Grueja far tagrit s'k as inbi t bijt as n shpi,
c) Me vr i biri t'men, bien n gjak me prindt e sms,
d) Me rrah, me plyr a me vr gruen e burrit dora e huej,nderen i a krkon burri, varren gjakun prindja.
e) Me rreh kunetija gruen e burrit, prindja e grues i a lypin nderen, n mos i raft s mbrapa i shoqi.
f)
Me ken nna gergase (qi perzien e shpin), i biri e qet tmen prej
shpijet p njes e p gj, ve se vjetin e par do ti ap buken e
gojs (tri barr drith) e tjetr s'i k.


NYE I TRIDHETEPEST.
Djelmt.


.62. Detyra e perlinii i dielmvet

a) Bijt jau kan detyr prinds bindjen e ndigiesen,
b) do t rrjn nen sundim t t'et mje qi t des ky,
c) smund t siellin doren m 'ta, as m'u r ndesh fjals,
d) per do pn do t mrren vesht me t'an;
e) p lje t t'et s'mund t shkojn kund,
f) p zam t t'et s'mund t blejn as s'mund t shesin gj, e as far mrrdhmet s'mund t ken me kend,
g) smundne me h dorzn, pos per aq.. s u bjn armi e brzit,
h) s'munden me qit fan m rrug t madhe edh pse 'plak jets,
i) me pretue (me mrr pr), me viedh a me vr kend i biri, i ati do
t pergiegjet per arsye qi Fitimi e rreziku i t bijve i perpiesnohet
t'et e vllazenve"
j) me vr i biri tan, fisi a grn dorrasinn ase e xjerr vendit per gjith her;
k) me i u mbush menja ndonjnit nder dielm me u d prej t'et, del p pjes e p gj.

.63. Tagri i Parbinis ( i dialit t par).

a) Djalit t par i perket sundimi i shpis mbas deks s t'et,
b) Vllau i par do t pvetet per gjithshka mbrenda e jashta shpijet,
c) Me kn der Flamurtari, djalit t pare t vllaut t par i perket Flamuri,
d) Me kn der Vojvodet, djalit t par t vllaut t par i perket pr,ja,
e) Me kn Plak katundit, djalit t vllaut te pare i perket strapleqnija.

Oroe: S t jt p u d shpija, i ungji i t bijve t vllaut t par
nder zyre t katundit e t Flamurit, si t dahen, s'kan tager m'u
perzie nder zyre t naltpermenduna, as i ungji as t bijt e tij, pse
jn t t bijve t vllaut t par.


KRYE I SHTATT.
T DAMT.


.64. N Kan t t damit pershhen.

1.Shpija, troje e vithna. 2.Toka: a)ar b)vneshta, c)livadhe, d)xna,
ograja, e)prozhme zabele, 3.Vada (rendi i ujit), 4.Mullni , 5.Fitim e
t prishuna, 6.Armt, 7.Rmet, hekurishta, almistra qsh, 8.Rraqe
shpijet shtroja e mbloja , 9.gjja e gjall:lop, q, kual, dele e dhi,
10.Drithi e do bim aret, 11.Blett, 12. Djathi e tlyeni; 13.Vna e
rakija, 14.Pleqt e t damit.

.64. Shpija, troje e vithna.

1. Shpija me tok, qi t ket per rreth, i perket vllaut t mbram.
2. Prroje e vithna dahen per Vll aq pjessh, s' zjarmijesh t dahen vllazent.

.66. Toka.

1.Toka e t parve do t dahet me terkuz per vll.
2.Toka e blme prej djlemve mbas deks s prinds do t dahet per pushk.
3.Vllau i ndermjemt k tager me zgjedh tok k t duej.
4. Ara, vneshta, livadhi, xna ograja, prozhme e zabele do t dahen me terkuz per vll, s njani,tetri.
5. Kujnija, mali e bjeshka s'dahen,'do t'a ken zbashkut, si per dr si per kullos

.67. Vada.

Rendi i ujit do t dahet me kerik mbas oket.

.68. Mullni

Mullni, si toka, dahet per vll.

. 69. Fitime e t prishuna.

1.Fitimet e t prishunt jn t plangut: shpija i gzon e, p u d shpija,.do t lahen.
2. Fitime t posata kanuja s veon: "Shka t xn t dmt n shpi, jet mbrend."
3.Paja e grues nuk hn n pleqni t damit.
4. Dhantit, qi i mblidhen nuses n dit t martess, si te prindja, si
te burri, kanuja t damit nuk i pershn, jn t grues.

.70. Armt.

Armt do ti epen vllaut t par

.71. Rme, hekurishta, alinistra qsh.

Rmet
do t dahen per vll. si edh hekurishtat: spata, sheten. kosa, kmesa,
kza, sharra, thadra, dalta, etj ashj edh almistra qesh.

.72. Rraqe shpijet.

a) Shtroja e rnbloja do t dahen per vll:
b) vozga, govixha, fuija, sheka, per vll:
c) lug, qtha, vjedra (mielca), mtj, turren e drve, vegsha, vorba,
kua, e shka t jen n drnit e dheut, i dn e zoja e shpis per mbas
msimit t pleqve, asht adh pulat.

.73. Glja e gjall.

"Berret
dahen per pushk". N t dam t berrevet, t lopvet. t qevet e t
kualvet mrrin vetun ata, qi jn t zot me bajt arm.

.74. Drithi.

1. Drithi dahet per goj". Burravet, gravet e fmivet do tu epet buka e gojs n dit t t damit.
2. Fmija djal a vajze pa e mbush vjetin, skan tager n buk t
gojs. Si t mbushin vjetin, do tu dahet pjesa e buks si tjervet.
3. Jo ve drithi, por edh do bim tjeter e arve a e kopshtijeve, do t dahet per goj.

. 75. Blett.
1. Zgjojt e bletve do t dahen per vll.
3. Mjalti dahet per goj.

. 76. Diathi e tlyeni.

Bylmeti e do melmes do t dahet per goj.

.77. Vna e rakija.

Vna e rakija, me nji fjal, glithshka hahet e pihet, do t dahen per goj.

.78. Pleqt e t damit.

1.Pleqt e t damit do t ien dy a kater, a si t'a lyp nevoia e shpis, qi dahet.
2. Pleqt e t damit kan tager me mrr ka nji berr per krye plakut.
3. Kpuct e pleqve t t damit do t'i apin zbashkut vllazent, qi dahen.
Oroe.

.79.
a) Plakut t shkret do ti epen t prishunat e drekve p u d shpija.
b) Vllaut t pamartuem do ti epen t prishunat e martess p u d shpija.
c) Granija s'hjn n pjes t t damit, pos per buk t gojs n t gjitha sendet, qi hahen e pihen.
d) Grazhdi sna e kashta dahen mbas gjjet.

.8O.
Po u mbush mendia vllazenve me u d per t gjallt e t'et, kta nuk kan
tager me u perzie as n tok, as n pasuni, e do t shkoj seciIi n'at
pies, qi tu a shnjoj i ati.

.81. Mbas deket t t'et,
kanuja e t damit nuk i veon vllazent, por, s t jen, aq pessh do
t'a dajn pasunin e t'et, si t tundshmen si edh t, patundshmen.

.82. Me kn kater vllazen, e per n qitshin Pleqt per m'u d, token e t parve do t'a dajn me terkuz per vll.

.83.
Me u d dy vllazen m nji krah e dy tjer me nji tjeter, token e t
parve e dajn per gjyms, token e bleme prej sish per pushk.

.84.
Me dek njani vll prej dy te damve, p ln djal n voter, toka, qi i
pat r n pjes, do t dahet trish, pos toksh t bleme mbrapa e pos
gjs s gjall t pertrme mbasi jn d.

.85. Paragrafi 83 e 84 pershn edh vllazen dy nanash.

.86.
Vllazent e dm nii her me gr e kufi, po u perzen persri, e mbas do
kohe u mbushet mendja me u sterd, tokt i dajn mbas kufinit t s
dames s par. Per n pain bl tok t reja e pertr gj t gjalla
permbasi u perzien, do t qesin ne pn 83.

.87. Me kn dy
a m shum vllazen, e me dek njani tuj ln djal mbrapa, kr t dahen,
djali i vorfen dahet me tungjin si vll, mrr pjesen e t'et.

vazhdon


Edituar pr her t fundit nga estilen n 06.03.10 16:03, edituar 1 her gjithsej

Estilen

847


Mbrapsht n krye Shko posht

Re: Kanuni i Lek Dukagjinit...

Mesazh  Estilen prej 05.03.10 18:13

NYE I TRIDHETEGJASHTT.
Tagari I trashigimit n Kanu.

. 99. Me mbajt n shpi varzat e plangut t shuem, me i a bajt kujdesin
per kah vesha e mbatha.

.100. Me martue varzat e vorfna.

.101. Me prit n t pam e me i prcjell mbas kanunit.

.102. Me u ba drekt bisave, po diqnen shpi t vet para a mbas maltese.

NYE I TRIDHETETETETT.
Vllau i shpifun.

.103. Vlla i shpifun, mbas Kanunit, thirrej njaj, i cili len nans me
burr t dyt.
.104. Vllau i shpifun ska tager trashigimi as perkasie n plang t
burritt par t nans.

KRYE I NANDT.
T LANUNAT.
Testamendet

NYE I TRIDHETENANDT.
Pecaktimi i testamendeve.

Oroe: Kanni i Leks nuk nief testamende, e, per n dasht kush me ln
gj prej pasunish t veta per shpirt, duhet doemos pelqimi i kushrjve.

.105. Percaktimi i t Lnunave (i Testamendeve).

Per te lnunat a t falmet a, si thot gola e kombit ton "me ln gisend
per shpirt" mrret vesht me ln gja per kish, si ar a livadh, kopsht a
vsht, prozhem a zabel, rendin e ujit, a edh lang e plang me t'eger e t
but, do t kt:
a) mendt e shndoshta n krye,
b) t jt i lir kah e lnmja;
c) mos t jt i tutun prej kercnimit t ndokuej
d) t kt tager me ln.

NYE I KATERDHETT.
Mndyr t lanunash.

.106. T lnunat jn dy mndyrsh: me barr e p barr.
a) T lnunat me barr (me detyr) jn ato kr lnsi i cakton kishs nji
detyr, b.f. me thn nji a dy Mesh n vjet per shpirt t tij a t
parvet t tij, per at pasuni, qi po ln.
b) T lnunat p barr jn ato, kr lnsi ln gjsend per kish p i
caktue kurrfar detyre, e xhet si e falun.
c) Lnsi sht n detyr me mbledh kushrinin e vet e Pleqt e fisit me
dishmitar, e, si lnsi si kta, do t vjn gisht n leter si e lyp
kanni.

NYE I KATERDHEPAR.
Tagri i t dalunit fare.

.107. Gjithkush sht i zoti i pasunis s vet, e aj, i cilli don me ln
gjn e vet per kish, sht i lir e nuk mund t'a ndal kush.

.108. Baba edh n mos past djelm, nuk mundet me u ln bijave as tok,
as plng, as shpi.

.109. Baba. per t gjall t vet, k tager me u fal bijavet t holla.
Rraqe, akla, permbas deket t t'et s'k tager bija me lyp t falmet e t
folmet e t'et.

NYE I KATERDHEDYT.
Tagri i kushrinis.

.11O. Kushrinija e t dalunit fare kan tager me shperblye token e gjn
e t dalunit fare, pors mimin e ksaj pasunije do tia dorzojn Kishs,
mbas mendes s t dalunit fare.

.111. Me pas ln uh e detyr gjaqesh i daluni fare, do t lahen prel
pasunish t shperblyeme prej kushrjsh, e tepricen do ti a dorzojn
Kishs per shpirt t t dalunit fare.

.112. Me dek n t papritun i daluni fare, kushrinija, kan tager mbi gi
e pasuni t tij.

.113. Edh n mos lasht gj me shkrim i daluni fare, kushrinila jn n
detyr me mendue, per shpirt t tij, po s'e mueren n kujdes ket pn
kushrinija, fisi e Pleqt e katundit, kr t'a dajn pasunin e tij, u caktojn
se shka do t ln per Kish.

.114. N past bija t martueme i daluni fare, e per ne e shperbleshin
pasunin e tij kushrinija, n detyr.jn me prit e me i perejell mbas
kanunit.

.115. Po pat dielm, i jati nuk mundet me b testamend.

.116. Po diq i ati n t papritun, tuj ln djalin frishte djepi,
kushrinija do t'a mrr n kujdes pasunin e dialin mje qi t bhet 15
vje.

NYE I KATERDHETRET.
Rrogtari.

.117. Zotnija k urdhnesen, rrogtari ndigjesen.

.118. Rroga lahet mbas vendimit, qi t bhet ndermiet zotnis e rrogtarit.

.119. Per ndo'i fj, qi t bj rrogtari zotnija s'mund i a bj giob
rrogen.

.120. Po vodh a vrau kend rrogtari me buk e me fjal t zotnis, rrogtari
bjen n faj e ne gjak, pors dmi sht i zotnis. e ky do t'a xjerr s keq
rrogtarin.

.121. Po ndodhi cubnija a vrasa ne katund t zotnis, do t'a largoj
rrogtarin, porse do t'a percjell me rrog t motmotit per arsye qi faji
kje i zotnis e jo i rrogtarit.

.122. Po bni ndo'i mbrapshti rrogtari a n katund t zotnis a jashta
ktij, pors n mende t vet e p dije t zotnis, dmin e gioben do t'a
hjek rrogtari, e n dasht zotnija me e percjell, rrogen deri n'at dit
do tia ap.

.123. Me vr kend rrogtari n mende t vet, gjakun e on te shpija e vet.

.124. Me vr kush rrogtarin, bjen ngjak me shpi t tij, por zotnis i
pritet mik.

.125. Me i u mbush mendja zotnis me e d rrogtarin, ve pse nuk i pelqen
e p e glet n faj, rrogen e vietit do ti a laj.

.126. Me u dynd zotnija me plang pre nj krahine n nji tjeter, po s'e
muer rrogtarin me vedi i a k detyr rrogen e vjetit, po s'u gjegj
rrogtari me i shkue mbrapa, i a k rrogen deri n'at dit.

.127. Po i kcej rrogtarit me u d prej rroget para vadjet, ve pse i
merzitun, zotnija do ti ap rrogen mje m'at dit.

.128. Po s'heci mbas andes s zotnis rrogtari, mund t'a daj, 'se me v
goj keqas mb t e me v dor nuk mundet.

.129. Me sh keqas a me rraf rrogtarin zotnija, e per n'u daft ky para
vadjet, per t rrafme e per t shame do ti ligjohet.

.130. Brimen e qortimin e zotnis do t'i kaperdje rrogtari.

.131. Me rraf rrogtarin dora e huej, ky lyp gjygj e zotnija buken e
dhnueme.

.132. N themel xhet shpija, po kje kull, mdhesk a ksoll, mjaft qi
t kt carnin e votres e t qes tym.

.133. do ndertes qi t gjindet n'oborr, sht e njitun me shpi, pse
gjindet n hije t saj, po u tye., k glob e dy per nji.

.134. S'i hhet kuej n shpi, per p i b z n'oborr.

.135. Thirre e, s't'u pergjegj kush, a rr e prit, a nisu n pn Vande.

.136. Po u shtyne e ile deren, shpija xhet e thyeme edh e pruejtun, e
cilla k 500 grosh giob, e rraqet e hupuna dy per nji.

.137. Kanum thot: kush Vi a thej shpin kuej, per nder t mrrun k 500
grosh glob. Flamurit (Bajrakut). e prej sendesh t vjedhuna dy per nji
t zot't.

.138. Vathi e gjs k 500 grosh giob e dy per nji t zot't.

.139. Vathi i blet‑ve k 500 grosh giob e dy per nji t zot't.

.140. erraniku i tamblit k 500 grosh giob e dy per nji t zot't.

.141. Koshari i drithit k 500 grosh giob e dy per nji t zot't.

.142. Me i a thye kuej shtegun e oborrit, t'ars, t livadhit a t
kopshtit, qi i k pra shpije, k 500 grosh giob, e t zott pnen t
ndreqme. n kullos

.143. Bari thirret aj. qi 1 prn tufs‑g.ls

.144. Bariu‑rrogtr sht n detvre me i a v menden tufs t; mos t'i
damtoliet as mos Vi bje dam kuej.

.145. Po 1 bni dam kuej barlu me gj, i zoti i tufs e ln e jo bariu.

.146. Me 1 tret ndo'l k‑amb berri bariut. do t'a bje me dije t zo'n
e tufs. e. si 1 zoti si edh bariu do t perpiqen n hetim t tij.

.147. Po i treti bahut ndo 1 berr p shj e p duk, i zo ti i tufs k
tager me e cue barin deri n b, po i u l me b, s'i k‑ t*eter devu.

.148. Po thej qafen a u kafshue prej hishe ndo'i berr. bariu 'n det‑vre
me i a ue shjin

t zot't e tjeter detyr s'i k.

.149. Po i a vodh kush ndo 'i berr bariut, detyra e ktij sht me e b
me dije t zon e tufs, tuj 1 a kallxue vendin e kohen se k e kr u
vodh‑, tjeter detyr s'i k.(I)

.150. Po duel cub baru vet, gjn e vjedhun do Vi a kthe.j t zot't n
mndyr t kanunit, edh e perejell n pn t vet. N mos e past krye
vietin, rroga do fi epet mie n dit, n t cillen u gjet n faj.

.151. Me vr bariu cubin tuj vjedh a tu] pretue tufen, gjakun e on te
shpija e vet, e s per berr a tuf t pretueme, i zoti do t krepatohet.

.152. Bariu sht n detyr me rueit gjn, e nuk do t pshtetet n t
thurun a t p thurun, sepse "gjja do roj, 'se hec, e toka nuk luen".

.153. "Ndera e vathit sht n kum‑
bon".

.154. Po u muer pr, per dhn a pre ndo 'i marazit e faqe bariut skjapi
a dashi i kumbons, e po s'u vrn n'at hov, 500 grosh giob i mirren
pretarit e gjja dy per nji

.155. Kryeglja sht e t zot't, me cof ndo 'l km, dmi sht 1 t
zot't. Per vertetini do t'l ohet t zot't' shj*l prej atlj, qi e k per
gjyms.

.156. Po u dhn per giyms dhi a dele, pjella, kmenda e leshi dahen per
gjyms nderi‑n'
et zotnis e bariut.
.157. 1 zoti s'sht me detyr me mendue as per kryp as per ksoll, por
bariu qi 1 mrr per gjyms.

.158. Po u dha vii fmen e u rrit n der t bariut, si t pjell,
pjella e par sht e banut, qi e rriti, e bylmeti per glyms.

.159. Po e prishi barlu bylmetin e gls, qi k per iz*,,‑ms. det~, r i
a k‑ t zot't a pjesen e bylmetit a piellen.

.160. Glla per g*j~,ms nepet e mirret gjithher n viesht.

.161. Lopa per p'~‑rns i sjell t zot't 4 ok djath e 2 ok‑ ilven.

.162. N dhet kren dhi, 1 zoti mrr 5 ok tlyen ‑ g‑,,ms ok‑e per
k‑r~e. J.,

.163. N dhet ~‑ren dele, 1 zoti mrr 5 ok tlyen ‑ gjyms ok‑e per
kn‑e.

.164. N d"ath s1 tager 1 zoti as n t dhive, as n t deleve.

.165. Kryeglja sht e t zot't, e cilla as nuk shtohet, as nuk dnohet
kurr.

.166. Kryegjja kurr s'cof.

.167. Lesht e kmenda e kryegjs sht e t zott.

.168. Pjella sht krejt e bariut, mje qi t'i.




Vazhdon.......

Estilen

847


Mbrapsht n krye Shko posht

Re: Kanuni i Lek Dukagjinit...

Mesazh  Estilen prej 05.03.10 18:17

Vazhdimi....




.169. Bylmeti dahet si t bhet ndermjet tyne. ‑ Vende vende bylmeti nuk
nepet aspak.

.170. Po u damtue ndo'i kamb berri, dami sht i bariut, e do t'a
pertrj per me e mbush numrin.

NYE I KATERDHETENANDT.
Gjaja me pergjegje.

.171. "Gjja me pergjegje nuk mirret".

.172. Po more gjn per giyms, detyra e pergjegjes nuk t lidh, dami
sht i t zot't.

.173. Po u shkaktue dami prej pkujdesit t bariut, dami sht i tij e
gin e damtueme do t'a pertrij.

NYE I PESDHETT.
Dosa per gjyms.

.174. Po u muer derku fmen per gjyms e pors t'a daje dosa, edh e
rriti aj, qi e mure, pjellen e saj do t'a daj per gjyms me t zo'n.

.175. Dosa i jet bariut, qi e rriti, per t cillen do t'i ap zot't nji
derk m teper.

.176. Po s'u mbarrs dosa n'at vjet, bariu nuk mund t'a shes as s'mund
t'a pres, por do t'a lj qi t pjell nji her.

.177. Po u kervis dosa e puell e i shkuen dam dirqt p i d e ma, do t'a
ruej bariu mje qi t mbarrset e t pjell s dyti, e dirqt dahen si n
174.

.178. Dirqt dahen 'si ti daj e ma e jo para.

.179. Po u dha per gjyms dosa e rritun, pjella dahet per gjyms, e dosa
i kthehet t zot't, per t cillen do t'i lhet bariut nji derk m teper.

NYE I PESDHETEPAR.
Steli i qnit.

.180. Qni i hekurave k stelin e vet.

.181. Steli sht tbna e rojsit t shpis e t vathit.

.182. Po vrau kush qnin n stel t vet, i k 500 grosh t zot't t
qnit.

.183. Qni i hekurave lshohet mbas darksh t mdhaja, e rrin zgjidh mje
qi t dal drita.

.184. T shkrepunit dielli, qni i hekurave do t gjindet n stel me
hekura n qaf.

.185. Po tu turr qni n'udh t madhe, si t dal drita, e nuk mund i
pshtove p e vr, edh e vrave, peng e plak nuk mund t lyp i zoti i
qnit, per arsye qi "Udha e madhe nuk ln gj".

.186. Po t'u turr qni n do koh t dits, i drodhe pushken edh e
vrave, tuj i r a ballit a krahnorit, qni shkon hups.

.187. Qni n dam vritet, por at‑bot ve kr t gjindet me "mish n
goj" b.f. tuj t b dam ndo 'i kamb berri n tuf.

.188. Qnit n mal, tuj shkue mbas tufs s vet, s'i pritet gjygji: po e
vrave, ln qnin.

.189. Prifti nuk mundet me mbajt qn hekurash te Qela (Kisha), per arsye
qi Prifti do t gjindet gati nat e dit per do nevoj t popullit.

NYE I PESDHEDYT.
Kau m hu.

.190. Po desht me mbajt qn hekurash Prifti, as nat as dit nuk mund
t'a liroj prej hekurash.

.191. Kau m h po e dimnoi bulku, k nji barr drith, po e dimnoi i
zoti k nji barr e gjyms,.

.192. Po u vodh kau m h, bulku e i zoti i kaut do t rreken n hetim t
tij.

.193. Kapucarin do t'a lajn zbashkut, s niani tjetri.

.194. Po i vojt mendja t zot't, se bulku i a k damtue kn, ky do ti
lahet me b.

.195. Po e kaptoi kan bisha a e x' giarpni n mal e bulku e gjet coft,
do ta oj t zot't Ikuren a ndo'i shj tjeter.

.196. Po hupi kau pa shej e p duk, bulku do ti ligjohet t zot't me
b, se nuk k gisht n dam t kaut.

.197. Po s'e ngau kan bulku, aj past e grazhdoft, porse t zot't i a ka
hunin

.198. Bulku do ti oi t zot't bimen te dera.

NYE I PESEDHETETRET.
Bleta.

.199. "Vathi i blets i thyern k 500 grosh giob e dy per nji t zot't."

.200. Vathi i bletve, kah Kanja, i parazohet shpis s thyeme, vathit t
gjs, kosharit t drithit e arranikut t tamblit.

.201. Kush t viedh nji zgjue bletet n vath, vathi xhet i thyern, pr
k 500 grosh giob, e t zot't dy zgjoj per nji.

.202. Po i r mohit, bn e k me 12 poronik, 6 t niehun e 6 t
paniehun.

.203. Zgjoni i blets me miza mbrend, mbas mimit t Kans, bn 50
grosh.

.204. Oka e mjaltit bn 5 grosh, oka e dyllit 5 grosh.

.205. Bleta e hikun, qi xn vend n pm a gardh t huej, sht e t
zot't, qi i vhet permbrapa, e i zoti i pms a i gardhit nuk mund ti a
ndal.

. 206. Bleta e hikun prej vathit t vet, po z' vend n pm a gardh t
huej p e mrr mbrapa kush, i zoti i pnis e i gardhit ka tager mos me
i a dhn kuej e me e ndal per vedi.

.207. Bleta, qi Ishoin, do t mirret mbrapa kamb me kaimb e do t
ndiqet mje qi t zates kund, e, kdo qi t ndalet, e mbiedh i zoti.

.208. Po Ishoi bIeta edh shkoi me zatet kund p e mrr mbrapa kush,
ajo qi t'a gjj m i pari, e mbledh per vedi.

.209. Po u ue kush atie von, edh i duel zot blets s hikun, p e pas
mrr mbrapa, kanja nuk i a gjegj vajin e b per blet nuk i epet kuej,
per arsye qi nuk mundet kush me thn se kjo blet sht e mja, po s'e pat
marr mbrapa kamb me kamd kr i hiku, 'se "blet kjo, blet ajo".

.210. Bleten e gjetun nder kopshtje t hueja a n rrethn t shpis s
huej nuk mund t'a mbledh kush, sht e atij, n kopslit a rrethn t t
cillit u gjet.

.211. Bleta e gjetun n mal a nder prozhme t hueja, po kje larg
shpijash, sht e atij, qi e gjet.

.212. Bleta e gjetun nder shpella t shkambjve t vendit t huej, po kje
larg shpijash, sht e atij, qi e gjet. per ndryshej sht e atij n
rrethn t t cilit u gjet.

KRYE I DYMBDHTT.
PRONET.
NYE I PESDHETEKATERT.
Caktimi i pronvet.

.213. Shkaf 'shpi, qi qet tym, do t kt pronet e veta.

.214. Plangu i shpis k oborr e kopsht, k vsht e ar, k livadh e
xna, k udh e shteg, k kufij si n mal, si n vrr, si n fush.

.215. T gjItha tymet kart pjes n kujri.

.216. Ara, vshta, kopshti e livadhi, xna, prozhme e zabele, jn t
dame me kufij.

.217. Kujrija, mali e bjeshka jn t perbashkta si per te ngulun t
tbanave, si per land e almiste, si edh per dr.

.218. Shpijat plangore munden me pas m se nji per tek (thuper), qi u
kan mbet trashigim prej t dalunve faret.

.219. Aj, qi t shkoj me ngl vath a tbn n bjeshk, me truell,
kopsht a ndo'i cop ar, po desht me i il i il e jesin t tijat, e
nuk mundet kush as me e ndal e as me e xjerr prej atij vendi.

.220. Mrizat a lisat, qi ln kush per me mrizue gjn, nuk mund ti a
pres kush, pse jn t'atij, qi nguli m i pari n'at vend.

.221. Me u dynd nji shpi e me u zhgul fare prej katundit t vet, po s'e
shiti trollin e token, asht do ti rrje e nuk k tager kush me ngul mb
'to.

.222. Po shiti token me lang e me plang, vendi i tbns sht i tij, e mje
qi t qindroj shpija e tij, nuk mund t'i pushtoj kush.

.223. Se e cilla shpi e katundit n Flamur k tager me sht n pn aq
tok n kujri sa' t pershje rreth e rreth me gr t hjedhun me dor t
majt.

.224. Aty, k t filloj me mif do Vulet kambkryq, do t mrr nji
paperdhok n dor t majt, edh e hjedh n kater n kryq e rreth vedi
aj vend sht i tij. Heret kan pas doke me hjedh latushen (spaten).

.225. Token e ilne nji her a per kopsht, a per ar, a per tban,
edh ne e lasht djerr i zoti per qinda vje, tjeterkush i katundit as i
flamurit nuk mund t hj me e pnue. Djal mbas djalit jet e tija. qi e
pat il i pari. (Malcija e Lezlies).

.226. Aj, qi mos ti biej mbrapa tbns s vet per 10 vjet. mbas 10
vietsh i del dore e i jet
aij, qi t'a xj i pari. (Oroshi)

NYE I PESDHETEPEST.
Me ba vlla knd n katund.

.227. Me b vll kend n katund, don me thn me pelqye nji shpi t
flamurit t huej, qi t mundet me ardh e me ngul n katudn t flamurit
tjeter.

.228. Si t'a bj vll at shpi katundi, kushdo i ktij katundi mundet me
i a shit token, porse nder kater kufijt.

.229. N bjeshk, n vrr e n kujri, si t katundit si t flamurit gj
s'i shitet e pjes zotni mi nuk mundet me pas kurr, s per kullos e per
dr e almiste i nepet lirija e perdorimit per nder.

.230. Zyrevet t perbash‑k‑ta t katundit do Vu pergjegjet.

.231. Mort e darsem. peng e giob e uhn e miellit e k uhazisht me
katund. Do t'ap giob, asht edh ne pjes t giobs ka tager.

NYE I PESDHETEGJASHTT.
Kujrija.
kujrija shkon pr tym

.232. Kuirija sht vendi, qi e k perbashknisht nji katund a nji flamur
per kullos, per land, per dr, per gjoj e per tjera nevoj.

.233. Kujrija nuk dahet, por, s shpi a tyme t jen n katund, kan tager
n kujri t katundit, e s tyme t jen n flamur, kan tager n kuiri t
Flamurit.

.234. Visarin e kujris s'mund e shes nji p tjer, dmi e fitimi sht i
t gjitha tymeve t katundit a t flamurit.

.235. As ar, as vsht. as kopsht s'mund t il kush n kujri. p u
pushue pna prej gjith katundit a prej tlamurit.

.236. Kush vn ndo'i pme n kujri, aj, qi e vuni, k tager mbi land t
saj e mund t'a pres kur ti mbushet mendja, porse tjeterkush nuk mund
t'i a ngul spaten.

.237. Pma e landa e vme n kujri, sht e atij, qi e k v, porse
kokrrat i han kush t mundet p muejt me i ndal aj qi e k v.

KRYE I TREMBDHTT.
KUFINI.
NYE I PESDHETESHTATT.
Kufijt e toks nuk luhen.

.238. Kufini perbhet prej gursh t mdhaj e picigiat edh ngulen s
nen, aq mbi dh. Per kufi mund t sherbej edhe ndo'i land e montueme.

"Guri i kufinit ka dishitar mbrapa".

.239. Guri i kufinit k per rreth dishmitar. Kta jn a gjasht a
dymbdhet paperdhok (gur t vogjel), t cillt vorrohen nen dh rreth e
rreth prit t kufinit.

.240. N t ngulun t kufijve, pos shpijave nder fjal, duhet t jen
edh pleqt e katundit, pleqt e flamurit e sa m shum prej t rish e fmish
e edh prej katundesh t rrethit, qi t mbahet n mend kufini.

.241. Se e cilla tok. po kje ar a livadh, kopsht a vsht, prozhem a
zabel, xn a ograj, a rrethi i shpis, katundi me katund a Flamuri me
Flamur e shpija me shpi, kan t damet me kufi.

.242. "Kufini i ngulun nji her, nuk luhet m".

.243. Eshtent e vorrit e guri i kufinit faqe Kanunit jn paraz. Me lueit
kufinin sht nji si me lueit me eshtent e t dekunve.

.244. Aj, qi t hj me d kufij, a me drejtue ndo'i kufi t harrue, do
t'a mrr n shpirt, do t ngarkoj n cup t krahit nji gr e nii bc
dheu, e do tu prije dy shpijave a dy katundeve, a dy Flamurve, tuj ngul
kufinin e ri a tui kallxue shjet e kufijve t vjeter.

.245. Me gr e dh n cup t krahit, plaku, qi prn n t dm t kufjve
t vieter, do t perbehet para se t niset.

.246. Mndyrt e bs mbas Kanunit jn njekto:
1) Per ket gr e dh (ase per ket pesh), me t cillat e ngarkova vedin,
per shka kam pas ndie prej sa parsh, vset e kufijve jn kn sikurse
do t ju diftoj tash, e m s m' mrr mendja e shpirti, s'do ti
randohem kurrnjanes lagje".
2) Ter ket pesh, kt e kt kan kn kufijt e hershem e ktu po i nguli
edh un. bajsha n'at jet, n kjofsha tuj iu rrjt."
3) Ter ket pesh, e cilla m'u randoft n'at jet, njekt jn kn shjet
e vjetra t kufijve, si m k pas kallxue tatgjyshi, kr ishe carnerdhok
e bari dhizsh me 't. Aj e k pas mrr n'at jet, se kufijt jn kt e
kt, e per mbas fjals s tij edh un po e mrr n shpirt."
4) "Mu randoft n ket e n'at jet kjo pesh, mos shkosha me shpirt kah
kufijt e vjetr."

.247. Si t'a mrrsh me pesh (si t'a mrrsh gurin e kufinit n krah),
s'k burr, qi mund t'a luej.

.248. Po i u dha plakut guri e plisi, i vni n krah e u v per me diftue
kufijt, nuk mund t dal kush me e ndal, por i thohet: Prj pr, e mos
pnojsh me t drejt, kjo pesh tu randoft n'at jet!

.249. Si t'a ngul kufinin plaku, do t mbaj doren mbi 't edh thot ai
qi e luejtt ket gr, atij i u randoft n'at jet"

.250. Kush t'a luel kufinin me qellim qi me ngatrrue a shpin me shpi. a
katundin me katund, a Flamurin me Flamur, i shtym prej s folmesh e s
falmesh. po u hetue, pos giobes e faqes s zez, atij i randohen edh
damet, qi do t shkaktohen prej ktij ngatrrimit.

.251. Po u b ndo'i vras mbas ngatrrimit t kufinit t luejtun.
Ngatrresi do t laj per giob 100 desh e i k, e grhet katundisht.

NYE I PESDHETETETT.
Kufini nuk ban lak.

.252. Per me shporr do pamarrveshtje, kufini s'do t lakoj e s'do t
shkoj dredha-dredha, por do t aj drejt.

NYE I PESDHENANDT.
Kufini i fituem me gjak.

.253. Me u shty kush mbrenda kufinit t huej p diejt se sht vendi i
huej, e kush s'i shkoi te dera as s'i bni z, per me i thn se k kalue
ne e huejen, edh n past b ndo'i dam n land a n shkado diten e
pengut, s'i vhet me l gj per dame t bme, ve se del vendit, mbasi
duel i huej

.254. Po u kapen per kufij vllazen, a kushrj, a fisi me fis, a katundi
me katund, njiqind me u vr, vese fiken, se kufijt nuk luhen. Pengjet e
Pleqt do ti shgatrrojn.

.255. Me ndoll vrasa mund n koh t t damit t kuffjve, a me qillue
vrasa nder bari n mal, tui u shty nder vedi per kah kufiit e kulloss n
mal a n bieshk, atbot kputet do pleqni per kah vendi i kufinit. "Aj m
lypi pashtrakun, un i a ktheva hekurin e arkun". Aty k tu ngulen
muranat, jet vendi i kufinit.

.256. Gurt e muranave lesin per kufij per gjithmon.

.257. Me qillue se vriten dy vet flak per tlak e bukur larg prej
shoqi‑shoqit, kufini i njans lagje jet ke murana e njanit. e i tjetres ke
murana e tjetrit.

.258. Vendi. qi sht nderrnjet dy muranave, jet i t dyja lagjeve.

.259. Me ndoll se i vrami nuk rrxohet prej pushket, e i ep zmer vedit e
shtyhet, k tuj u ue, k tuj u rrxue rrshanas kah kufini i huej, sado
kthellt me h, aty k t rrxohet, e i lodhun prej varret, des, i varret
murana, ajo muran jet per kufi, edhepse n vend t huej.

.260. Vendi i jet atij katundi e Flamuri, t cillvet u perkitte i vrami,
qi u shty, e s'k burr, qi guxon me luejt muranen, qi mbet per kufi, pse
u muer me gjak e me rradake t lamun.

.261. Ky tager sht vetem kr t vriten per kufij e jo per do vras.

NYE I GJASHTDHETT.
Kufini i fituem me Gurapesh a me rras t ngarkueme.

(Heret‑heret, kr sk kn pushka ndoshta, n t dm t kufive qitej n
pn gurapeshi per kufije t'aferta, e per t lartat bhej gadi nji rras a
gr s bindi me nji "kush i del!" d.m.th. me u ngarkue me t.).

.262. Dy flamuret e ngatrrueme do t gjjshin ka nji burr t fuqishem e
t dmt e kufive do tu lhej atyne.

.263. Me guraesh: Aj, qi mbrrijte me hjedh gurin kah vendi i huej m
larg, aj vnd i jitte flamurit t tij. M iltas: po e ferfllova gurin un
m larg, t'a mirrshe at vend ty, po e ferfllove ti, m'a mirrshe vendin.

.264. Me rras a gur t madh n shpin: tuj ngarkue rrasen a gurin,
shtyheshin rnje qi jitshin nen t. Aj, qi shtyhej m larg, vendi i kufinit
t flamurit t tij do tjitte aty. (Si i Nen‑nderfandori n Fusha t
Lugjeve n Mal Shjt t bjeshkve t'Oroshit.)

NYE I GJASHTDHETEPAR.
Kufini i ngulun me spat.

.265. Po m ngushtoi nevoja me xjerr ndo'i land a prej se s'km
bjeshk, ase nuk mund t gjj aso lande, qi m lypet, rroki latushen
(spaten) e hj n bjeshk t huej. Mbas krizmes s spats, vn rojtart
e bjeshks edh m gjjn tuj trupue arrnej t perhjedhun.

.266. Po u shterngue me t shpejt darnori, e i punoi fuqija e krahve,
edh i dha spats tuj e ngulun rnje m t n trup t'arrnnit, e po s'mund
e xueren rojtart e bjeshks, kufini i flamurit t ktij, qi e nguli
spaten, jitte aty. (Si i k pas ndoll Gjok Bus s'Kainarit me
Kushn.)

Oroe: Kufijt e fituem me gjak, me gurapesh e me t ngulun t spats, do
t njehen nder kanune Vigjsh, per arsye qi per t fituem t tyen k pnue
fuqija per t shporr marren e korin. Do t kuptohen edh m kjartas, kr
t fillojm me mtue doket e Maleve t'ona.

NYE I GJASHTDHETEDYT.
Udha e katundit.
Udht jan drejt e toks

.267. "Udha e shtegu nderrnjet dy megjeve lyp pashin e vet".
a) Udha e lagjeve t katundit do tjt e
gjn tet pllmb, kater pllmb niani, kater tjetri.
b) Per t ngulun t gardhit nderrnjet dy
arnajve, do t lhen tet pllamb: s njni s tjetri.
c) Po s'kje udh katundi, por udha e dy
kufijarve, kta, n lain rrug nderrnjet, do t ln ka nji pllamb per
shoq, asht qi kufini t jes n mjedis, po s'ln rrug, gardhin do t'a
thurrin zbashkut.
d) Po u rrethue vendi me ledh, aq larg
kufinit t huei do t fillohet, s sht trashsija e ledhit.
e) N'u ndertoft shpija, do t ndertohet
larg kufinit t huej s xn vend streha.
f) N'u ilt pusi, do t ilet aq larg,
s mos t'a thith ujt e pusit t kufijarit, ase s sht e gjn gryka.
"Ujt sht gjaku i toks."
g) Po u v ullni a fiku a do land e
dobishme, do t vhet ps kamb larg kufinit t huej, po su bajt, do'v
dhet kamb larg kufinit.
h) Po bni landa mbrenda kufinit, pors
teper afer kufinit t tjetrit, po s'e shkmesi i zoti, kufijari k tager me
e shkmes e me largue damin: "Jezullin e huej shkmese, mje k t mrrje
kmesa".
i) Po desht kush me v ndo 'i land
faretdo, dhet kamb do t'a largoj prei kufinit t huej.
j) Landa a pma, qi i bn dam ars s
huej me hije, a do t'a zhgul i zoti, a do t'i a laj darnin e pervjeem
t zot't t'ars (Malsija e Lezhs).
k) Kush ti pres kuei a lande a pm
rreth shpijet, ve prej mnijet, 500 grosh do ti laj t zot't t lands a
t pms s preme.

NYE I GJASHTDHETETRET.
Udha e madhe.

.268. Udha e madhe do t'jt e gjn aq, s mund t kaloj kali me barr e
qt me zgiedh.

.269. Udha ndjek dellin, e s'ndalet as mund pritet.

.270. E mira e perbashkt i paravhet dmit t veant.

.271. Pna e largon udhen e madhe, pors s'mund e qes nuj, k mbytet
bagtija, as n shkall (shkamb), k then qafen bagtija".

.272. Po e largove udhen e katundit prej vendit t'and, nuk do t'a
terthorzoish shum, edh mundim e s ndreqmes do t'a hjekish vet.

.273. Po e ndreqe keq, n t gjet dami ty, e pa per vedi, po e gjet dami
tjetrin, ty t zhgarkohet, e do t'epsh arsye permbas damit.

.274. "Udha e Flamurit do t jt e gjn aq, s sht e gjat shtja e
Flamurit".

NYE I GJASHTDHETEKATERT.
Udha e verbt.

.275. Shtegu a kapercyelli a, mbas kanunit, udha e verbt, po kje n
kater kufij tue, ndryje e token pnoje.

.276. Po kje shtegu i kn gjthher, k kan kalue kambsort (shokt e
katundit), pors tuj t'a shkaktue dmin nder amaj. kopshtje, nder vshta
e nder pmaj, ne e mbyllsh. do t ilish nji tjeter., por jo teper n t
rrethuern.

.277. Po kie shtegu i lshuern per nder e me fjal, e t del dhn, k
tager me e ndry, e, me i lshue fjal katundit t mos t bije m aty pari.

.278. Po kje shtegu k kan kalue shok, krushq me nuse e percjellsa me t
dekun, a kah Kisha a kah vorret, e kn aty rnotit, nuk mund e ndrysh.

.279. Per t luejtun t do shtegut duhet, demos, pelqmi i katundit.

NYE I GJASHTDHETEPEST.
Pashtraku.

.280.Pashtrakun epe vet, perndryshe ta marrin edhe me perdhuni.

.282. Po u x nji tuf e hueja n mal a n vrr t flamurit tjeter, i
zoti i tufs do t laj pashtrakun.

.283. Dmi i pashtrakut do t lahet me krye berri.

.284. "Kumbona e ogiit nuk mund, t mirret pashtrak, sht ndera e tufs.

.285. I zoti i mallit nuk k tager me prek tufen e as me mrr me dor
t vet berrin, dora e t zott t tufs do t'i a ap vet berrin per dm.

.286. I zoti i malit nuk k tager me zgiedh berrin, por do t mrr at
berr, qi ti ap dora e bariut.

.287. Njiqind her n dit n hft tufa e huej n mal t huej, aq berre
do t laj i zoti i tufs.

.288. Po s'u gjegj bariu me l pashtrakun, e u ue i zoti i malit me
dis shok edh i r pr tufs n mal t vet, atbot si katundi, si
flamuri perkrahen pretarit, e lypin arsye prej t zot't t tufs. Katundi
e flamuri i bariut a do t'a ngushtojn me l pashtrakun, a do t hjekin
dore prej si.


Estilen

847


Mbrapsht n krye Shko posht

Re: Kanuni i Lek Dukagjinit...

Mesazh  Estilen prej 05.03.10 18:20




PU N A

NYE I KATERDHETEGJASHTT.
Puna len shtegun.

.289. Puna e largon udhen e madhe, pors s'mnd e qes nd'uj, k mbytet
bagtija, n shkall (shkamb), k then qafen bagtija" (Shif Nye LXIII,
"Udha e madhe" 271.)

.290. Po t kaloi mun neper vend t'and udha e madhe e tu mbush mendja me
e il at vend, udhen mnd t'a largojsh, pors nuk mnd e qesish neper
prroje e rmore a buz ujnash, as me e njit shkrepave e shkambijve.

.291. "Puna e luen shtegun". Po tu rnbush mendja me punue at tok, neper
t cillen sht shtegu i katundit, punoje, pors shtegut do t'i gjjsh
vend.

.292. Kanja s'don qi ti bahet kuej dm toka, e prandej thot s
"Shaterkazi e luen udhen", pors udha e shtegu do t perligien me nii vend
tjeter.

NYE I KATERDHETESHTATT.
Bulbu.

.293. Bulg thirret njaj, i cilli hin me punue token e njaj zotnije.

.294. Zotnija do t kujdeset me ndertue nii ksoll, .mdhesk a kull per
bulg e per shpiart e ti).

.295. Per qe, si t baj me zotnin.

.296. Po pat qet e vet bulgu, punon, token e s, per hu, si t vendohet
me t zo'n e toks.

.297. Po s'pat qet e vet bulgu, nuk mnd t'i mrr njeti, por t zotnija
i toks.

.298. Almiset, hekurishtat e t prefunt e tyne, jn n shpin t bulgut.

.299. Me d e me resht ujt e vis, e me jau v menden dasave, detyra e
bulgut sht.

.300. Po theu ujt e vis n rend t huej e n mende t vet bulgu, dmin e
ln bulgu.

.301. Me i il qerme (hendiqe) toks, detyra sht e zotnis e jo e
bulgut.

.302. T thurmen e tokvet e k bulgu e jo zotnij a.

.303. Lavrimin e tokvet, t mjellmen, t mifinen, t'ujtmen, t korrunt,
t veshunt i k bulgu e jo zotnija.

.304. Gjithshka t mbjell bulgu n tok t zotnis (do bm), do t'a
daj me zotnin mbas vendimit, qi t ken b.

.305. pm (fiq, arra, shega, molla dardha e kso tjerash) bulgu i
shkund e i mbledh e i dn pergjyms me zotnin.

.306. Bulgu k tager me il nji cop kopsht n tok t zotnis e kt
per vedi, s per lakna, qep, hudra e per perime tjera.

.307. N vft edh duhn n'at kopsht, e k per vedi.

.308. N vft bulgu a duhn a kertolla jashta kopshtit t caktuem, i k
pergjyms me zotnin.

.309. Ne e past bulgu gjn e zotnis pergjyms, kashta i rrn bulgut e me
pleh do t plehnohen tokt. Mundin e pntoris e hjek bulgu.

.310. N past livadhe t njituna me tok t buks, bulgu i kosit e
snen e dn pergjyms me zotnin; pors t thurmen e tujtmen i k bulgu.

.311. Kullosen e livadhevet e ndal bulgu, qi i ruejti, i thurri, i ujti
e i kositi e zotnija nuk mnd ti a ap tjeterkuej, pors edh gjaja e
zotnis do t kullos nder'to.

.312. Sanen e livadhevet bulgu e vn mullr, pors t bajtmen e k
zotnija.

.313. T korrmen, t qiruemen e t shimen e misrit e k bulgu, perpos ne
e mbledht zotnija nder koteca rrm a kallz edh e grumbullon n'oborr t
vet; atbot bulgu i a bn e per t qiruemen mendon zotnija.

.314. Per t'ujtun t perimevet t kopshtit, bulgu mrr ujt n rend t
tokve t zotnis.

NYE I KATERDHETETETT.
Farkatari.

.315. Farks (si edh Kishs, mullnit e perbjtores) s'i pritet kush
mik".

.316. Farka e k me rend, si edh mullni".

.317. Farketari do t farkoj me at rend, qi i bjen kush hekurishtat.

.318. Farketari nuk do t shikjoj dashamirisin, as nuk do t veoj t
pasmin prej t papasmit, t largtin prej t ngiatit. Detyra etij sht me i
a v menden rendit.

.319. Mundi i farketarit lahet koshiq per pend t dheut.

.320. Farketari sht n detyr me farkue, pors hekurin do t'i a bij s
i cilli per vedi.

.321. Rrshiqi, frysi, kullma e tjera vegla jn t farketarit. Eshken do
ti a bijn t zott e hekuravet.

.322. Detyra e farketarit sht me mabath e me pref hekurishtat rrokull
vjetit.

.323. T zott e hekurishtavet kn diten e vet t caktueme k nji her n
vjet; e n kt rend t farkimit i a kn detyr farketarit buken e dits e
pntorin. ‑ Rrokull vjetit s'i kan detyr.

.324. Farketari sht i lidhun me farkue per nji vjet e nuk mnd t
kthej kend.

.325. Po shtoi gj prej hekurit t vet farketari, t zott e
hekurishtavet do t'i lajn t hollat per hekur, qi k prish perta.

.326. Per farkim t vargojve, t kurthave, t hekuravet t qnit e t
hekurshtave tjera, qi nuk hijn n bulki, po desht kush me i farkue,
mundin e farketarit do t'a laj posae.

.327. Rrogen e farkimit s'sht n detyr kush me i a ue farketarit t
dera: do t dal vet me e mbledh.

.328. Farketarin me shpi t tij nuk i kap detyra e ushtris.

.329. Detyra e farketarit sht me farkue k nji spat krye dhet vetsh
t katundit t vet, qi dalin n'ushtri.

.330. Farketari, me giith t shpis s tii prej kurrnji zyres s katundit
nuk sht i jashtem.

NYE I KATERDHETENANDT.
Mullini.

.331. "Mullsi e perbjsi do t fljn n njnin brryll".

.332. Mullsl do t rrj gadi nt e dit s per roj t barrve, s per
t bluem, s edh mos t'u hup gi barrtorve.

.333. Gjithshka tu dorzoin mullsve barrtort, do t'a mrrin me
pergjegj*e.

.334. Po hupi gj, dmi sht i mullsit e jo i barrtorit, aq s u hupi
mullsi, do fu laj.

.335. "Mullni e farka e Un me rend."

.336. Me at rend, qi t vjn barrtort, mullsi sht n detyr m'u blue
barrt, p pas para sysh mik e dashamir.

.337. Mullini i lshuem katundisht ditt e rendit i k t caktueme.

.338. Po e pat t zon mullni, blmi shkon si t vjn barrtort, gjlthnji
si t farka, t kroni e t trapi. T gjitha kto ndjekin rendin e
t'ardhunit.

.339. Po pate rendin e blmit t caktuem, nji dit a gjyms, shkove me
blue edh e gjete xn, tager k me ndal gurin e me i a kputun blmin, me
i a hjek millt e dritht e me blue vet.

.340. Nuk pate rendin e blmit t caktuem, shkove n mull edh gjete
njiqind barrtor, do t rrsh me prit, a shko n mull tjeter.

NYE I SHTATDHETT.
Vija e Mullinit.

.341. Vija e muffinit, po kje e bleme me plang, nuk mnd t'a ul kush,
s'mnd t'a luej e s'mnd t'a thaj kush.

.342. Kjo vi, po kje e bleme me m e me plang, thirret plangore, pr,
edh n thaft ara, gurt nuk mnd t'i thaj kush.

.343. Po kje nji vi, si e mulljve si e arrnajave, e me ujt e ksaj vije
ujten arnjet e bluejn mulljt, gurt e mullnit do tjesin n t tht e
bmt do t ujten per arrsye qi "Po s'pate shka me korr, sl as shka
bluen."

.344. S per brm t mulljsve, pse u thajn gurt e mullijve, qi ata kn
veanerisht, kanja nuk u a gjegj vajin edh i thot s "Per dugj e per
mulli nuk giobiten shokt."

.345. "Vija e mullnit lyp udhen e vet.

.346. Udha do t jet e gjn tet kmb, s k mnd t kaloj kali me
barr.

.347. Kjo udh lypet, pse do t kaloj mullsi me dlir vin e per me
reshtun ujt.

.348. Per t reshtun t'ujit, gjiths mulls t jen, do t dalin
zbaslikut n vi, aj, qi t mungoje pa lje t shokvet (t mullsvet), do
t laj giob permbas s premes s mullsvet. N kt giob nuk mrr pies
tieterkush pos mullsvet.

.349. Po i diq kush ndo'i mullsit n shpi, kanja e liron per tet dit
prej do pne, qi t'a kt katundi perbashknisht, e nuk mnd t'i shkoj
kush t dera, per me i a lyp pntorin as per katund as per mull.

.350. Nibas tet ditsh do t oj pntorin, me kn edh i Ders s
Giomarkut.

NYE I SHTATDHEPAR.
Vada.

.351. "Vija e arnajeve nuk luhet as nuk ndalet."

.352. Vija do t jt qit heret me njl far tregut e t lidhun ndermjet
t shoqnis, at treg tash nuk mnd t'a luej kush.

.353. Vendet, neper t cillat kalojn vijnajet, jn t shkeluna me Pleq
e me giind: ajo e shkelme thirret e dme edh e kputme e sht b pleqni.

.354. Pleqnija e r s'mundet me shkel t vjetren, seps "Plak mbi plak
kanja s'bn."

.355. Shka kn p me udh t part, nuk mnd e prishin t mbramt.

.356. Edhps t kjahet kush per vi, vaji nuk i gjegjet, pse vija k pas
kalue neper at vend para s k fillue vaji: pr edh n'u shkrft me
pgje, s'k gjygj, qi mnd t'a ndal vin.

.357. Vija k rrjedh, edh e k b vendin m, ma e bn vendin plang,
pr aty do t rrj, do t hec e do t pnoj.

.358. Prej plangut t vet nuk mnd t'a luej kush kend. Punen s'mnd t'i a
ndal kush kuej, seps e k b themel: "themeli nuk zhgulet", a'n kan.

.359. Vija si e arnjave si e mulljve, sht per t mir t shoqnis:
doems do t kaloj nper nji vend. Ku ti be shesta. kanja na vn detyr
me bajt si t leten si t randen.

.360. "Per nji shp s'lhet mu th nji katund". "E mira e perbashkt i
paravhet dmit t veant".

.361. "Vija e katundit t kalon rrz votret".

.362. Tuj kn s pnohet per t mir t perbashkt k t'i biei shesta
vis, aty do t kaloj, edh ps nuk k rend ujit n vi.

.363. Ujt nuk din t dredhun termal e teposht: n'i raft kryet kah
vendi i yt, s'mnd e ndalish.

.364. Si t shestohet t kaluemt e vis, e t mbushet mendja me trajtue
Shpin nder shje t vis, nuk mnd ti luejsh. edh votra me t r aty,
rrz ksaj do t kaloj vija.

.365. Po r vija neper truell t'and, ti nuk mnd e ndalish, pors shoqnia
do t'a perligj dmin, qi t gjn, a tui t b pjestr n'ujt e vis, a me
mim, a tuj t lshue nji vend tjeter.

.366. Po t ngurroi mendja n kryenei, vija sndalet, e mira e bashkaris
e lyp: po s'u ndreqe me shok, gjygji t'a mrr vendin e mundet edh me
ta b giob.

.367. "Puna e on vin e ujit, por nuk mnd t'a ul".

.368. Me ul vin e vads kanja s'e bn, pse ksihte me dal m posht s
i sht kn lshue masa, e kishin me mbet n t that art e hueja.

.369. Aj, qi t vhet me punue n'm a n plang t vis, a do t'a prish,
a do t'a ul, a do t'a oj vin.

.370. T prishmen e tulmen e vis kanuja s'e bn, pr do t ohet.

.371. At, qi t perkas n plang t vis per t mir t shpis s vet,
kanja s'e ndalon, pors do t shikjoj mos me i a sjell dmin kuej, qi
mos t mj ujt, a mos t shkoj von e ardhmja e ujit prej dredhimesh.

.372. Po e luejti kush plangun e vis per fitim t vet, n detyr sht me
punue vet me e ue m t, p i dhn kush ndim e krah me pntori.

.373. Dami e fitimi jn per shpi t tij.

.374. Po i u mbush mendja kuej me e ue m nalt vin e ujit, por n truell
t vet, per me trajtue a mull a valanlc, men e r t vis do t'a qes
vet, pors ujt do t hec neper vi plangore.

.375. Po e prishi kush vin e kuej deshtas, pos qi do t'a ndreq, ai do
tu laj edh dmin rendarvet, a giobitet per mbas randsis s fajt.

.376. "Vija e r s'mnd t'a thaj t vjetren".

.377. Vija e vieter e k xn plangun e vet, pr vija e r nuk mnd t'a
thaj.

.378. Kanja k v kt lei t mos shumohen vijnajet, s nuk kishte me u
dal n skj padive e pegjve.

.379. Nji vi k xn plang kush e din tash s faqe nierit, s'k prandej
as plak as kan, qi mnd t'a thaj me vi t r.
.380. "Vja e katundit k dasat e veta".

.381. Aj, qi k rendin e ujit e qi i duhet me ujt a aren a livadhin a
kopshtin etj., vet sht n detyr me dal e me xn dasat.

.382. Dasat e vis xhen e hiqen me t rm a me t mrrun t diellit, a si
t'a kt kush ujt: kreit a gjymsen e vis a nji kerik.

.383. Me shterr vija qysh m'mt, a prej shinash, a prel s u shperthye
vet, t gjith s pjestar t jen n vi, do t dalin me e ndreq e me e
reshtun ujt.

.384. Po u thye ujt n vend t ndonjanit, qi k kerikun n vi, do t'a
ndreq vet.

.385. Po u thye vija n vend t njanit, qi s'k pjes n vi, rendtarit
Vujit i perket me dal e me e xn.

.386. Po thej ujt e vis bagtija, i zoti i saj do Vi a laj dmin t
dmtuemit.

NYE I SHTATDHEDYT.
Ujemi.

.387. Ujemi i blmit, qi mrr mullsi per s t cillen barr, perbahet
prej njij babnie.

.388. Mullsi k tager n'ujem, si gjith i cilli pntuer n rrog t
mundit. Pntori don rrogen e vet, asht edh mullsi don ujemin e vet.

.389. barrtori sht n detyr me l ulemin mbas s premes s kannit.

.390. "Kishs, mullnit, farks e perbjtores s'i pritet kush mik."

.391. N mull bluhen glithfar kokrrash edh msyn gjIthnduer nieri,
seicilli per pn t vet e nevoj t vet.

.392. Tuj shkue n mull, strajcen e buks e mrr seiciili me vedi e, s
t rrj n mull, hn buken e vet.

.393. Mullsi bluen jo per nder, por per me marre ujem per fitim t vet.

.394. Mullsi mrr pergjegje per barrtor e per barr mi qi t ngarkoj
barren e blueme e tu thon "udha e mar".

.395. Si t shtegtohet barrtori e, pors t largohet prei hijes s
mullnit i duel kush para e, a e vret a a mrr kush kalin me gjith barr,
mullsit as s'i pritet mik as s'i xhet kryet, perpos n'i raft ndore
barrtori.

KRYE I KATRMBDHETT.

GJOJA
NYE I SHTATDHETETRET.
Prcaktimi i gjojs.

.396. Kanj a nuk k caktue ndo'i koh per ndalim t gjojs, n do stin
gioja sht e lir nder male tona.

.397. Me ardh kush me gjuejt me langoj a me zagar nder rrethe shpijash
t hueja, i zoti i vendit k tager me e ndal e mos me e ln me gjuejt.

.398. Mbrenda kufinit t huej nuk mundet me h kush per gjoj; po muer
kt guxim kush, gjoia i ndalet e kthehet n shpi p gj.

.399. Po duel katundi katundisht me gjuejt, gilthshka t vrasin do t'a
dajn rrethas.

.400. Pesdht vet me kn tuj gjuejt e nuk vrasin tjeter por ve nji
leper, aq pjessh do t'a dajn.

.401. Me dal 50 vet me gjuejt e me

kn gjymsa me arm e gjymsa tjeter p arm, paraz mrrin pjesen e gjojs,
per arsye s me nji qellim duelen n mal. T parmatosunt u apin ndim
t'armatosunvet, k me brm k me roj e k me rrethim t vendit.

.402. Po e oi ndo'i gj zagari i gjuetarvet, e kjo msyhet me kapercye
udhen e madhe, udhtari, qi nolli atypari dredh armen edh e vret, nuk
mnd t'a mrr.

.403. Shpzi i vrm sht i t zot't t zagarit e, udhtarit, qi e vret, i
lahet dmi i fishekut me fishek.

.404. Aj, qi t'a pergjak a t'a vras shpzin, i a mrr "Shengjeten".

.405. Shengjeta perbahet prej mushknish, e kaptinet per shpz, qi bahen.

.406. Shengjeta e derrit (thiut t'eger) perbahet prej kaptinet, mushknish
e prej njij shollit t Ikurs, qi dorrasi do t'a ket posae.

.407. Aj, qi mrr shengjeten do t mrr edh shpatullen si t derrit si
edh t kaproIlit e mbas kannit do t'i a oj Priftit t Fmullis.

.408. Dorrasi, pos shengjetet, k pjes n mish e n Ikur t do
shpzit t vrm, si t gjith gjuetart tjer.

.409. Po duelen gjasht gjuetar me gjuejt edh vrasin nji derr,
shengjeten e mrr dorrasi e misht e Ikuren e dajn zbashkut.

.410. Po kjen permbi gjasht, dorrasi mrr shengjeten e krejt Ikuren e
misht e dajn per krye gjuetari.

.411. Po s'u hetue dorrasi, shengjeten e mrrin t gjitha pushkt e
shtme, misht e Ikura dahen per krye gjuetari.

.412. Mos qitt lkura e derrit aq par opanga s gjuetar t jen, do
t'a presin e do t'a dajn copa‑copa.

.413. Aj, qi e shiton shpzin, i lir sht me e mrr mbrapa neper do
katund a flamur.

.414. Me u vr shpzi i shituem prej gjuetarsh tjer, shengjeten e mrr
aj qi e shitoi, misht e Ikuren e dajn t dyja lagjet e gjuetarve.

.415. Shpzi i shituem, po s'u ndoq prej atii, qi e shitoi, sht i atij,
qi t'a vras.

.416. S'sht kan me e peshue n kandr misht e gis, por, si t'a coptojn
aq pjessh s gjuetar t jen, e qesin short si ti biej kuej, ase i a
lajn njanit edh e dn si ti vij per doresh.

.417. Me ndoll gjuetart n mal tu gjuejt e, pors t qesin pushk,
bertet prej malit kush: "A e vrt, or juni?" ‑ edh u turren e erdhen, tuj
e gjet shpzin p u luejt prej vendit e t rrxuem prej pushke, ata bahen
pjestart e gjojs, si t gjith tjert.

.418. Po shpejtuen gjuetart edh e dynden shpzin prej atij vendi n
tjeter, s'kn tager n'at gjoj.

.419. Po dole me gjuejt, edh tu shoqnue ndokush me pushk a edh p
pushk, n vrafsh gj, do ti apish pjes.

NYE I SHTATDHETEKATERT.
Shpezi i ndjekun mbas gjurmsh.

.420. Gjat e ndjekuna mbas gjurmsh, po u gjeten t hime a n zgaver t
lisit, a n shpel‑
I, aj, qi i ndoq e i gjet, do t'a rrethoje me gjurm tri heresh lisin a
tre rreshta gjurmsh do t baj para shpell.

.421. Aty, k t shifen gjurm, s per at her nuk mnd t hullet kush.

.422. Njiqind dhelpna, shqerth a vjetulla t ndjekuna prej njij tjetri e
t hime mbrenda gjurmsh, nuk k tager kush me u hll, tagri sht i
gjurmve t para.

.423. E vna per gjurm nji shpez e del tjetri edh m'a pret rrugen, p
diejt s k kend permbrapa, edh e mshil n shpell a n zgaver t
lisit, tui e rrethue tri hersh me gjurm, e mbas do kohe behem un, qi e
pata v perpara, nuk karn tager m'at shpez, sht i atij, qi e mshili.

.424. Po e vna per gjurm nji shpez edh e mshila a n shpell a n
zgaver t lisit e u vna me pr lisin a e msyna shpellen per me e xjerr,
ky m del e hik, e marr mbrapa edh e ndjeki mj qi m futet n shpell a
n zgaver t lisit t gjurmuern mbas kannit, nuk mnd ti shkapercej
gjurmt: do t'ulem aty me prit mj qi t vj i zoti i gjurmvet.

.425. Si t vij i zoti i gjurmvet, mundin e s premes s lisit do t'a
hjekin zbashku, e shpzt e xjerrun do t'i dajn.

.426. Me b me i kcye mendja t zot't t gjurmvet t para e mos me ln
tjetrin me mrr shpzin e vet, qi i hiku e u mshil aty, kanja i nep
tager me mrr shpzin e hikun prej vathit t tij n vath t huej.

.427. Shpezi i ndjekun prej njanit, hik edh ftet n shpell a n
zgaver t lisit t xns a Vograjs s huej, ky nuk mnd t hj mbrenda
xns a ograjs p lje t zot't. Po desht me xjerr shpzin, do t'a daj
pergjyms me t zon e xns a t'ograjs.

.428. Duel kush me gjuejt e i u v mbrapa zagari i huej, do gj qi t
vras, i zoti i zagarit s'k pjes. N'e kapt me padi, pntorin e dits do
ti a laj t zot't t zagarit: 5 grosh.

NYE I SHTATDHETEPEST.
Gjoja e peshkut.

.429. Gjoja e peshkut, si edh gjoja e gis, nuk k ndalim t caktuem
prej kannit. N do stin t vjetit gjoja e peshkut sht e lir.

1. Gioia nder lume e prroie.

.430. Per t gjat t rriedhs s do lumit, mbrenda kufinit t katundit
t vet, mundet me gjuejt peshk kushdo i katundit e nuk mnd t'a ndal
kush.

.431. Mbrenda kufinit t nii katundi nuk mundet me ardh e me giuejt nji
i katundit t huej.

.432. Neper prroje, qi jn n nji lagje t katundit, nuk mnd t shkoj
kush me gjuejt peshk vemas, por do t dal kuvendisht.

.433. S peshk t xhet, do t dahet per tym tasaj lagjje.

.434. Po u uen ps‑gjasht vet prej nili shpije e prei njij tjetre nji
nieri kalli i vetem, peskun e xnun do t'a dajn per shpi e jo per krye.

.435. N prrue, qi sht rz shpis s njanit, p lje t zot't nuk mnd
t shkoj kush me gjuejt aty peshk, por do t'a baj me dije t zo'n, e

ky, a shkon vet, a on nji xevends t vetin, a i ep lje atii, qi e
hetoi peshkun, qi t gjuej lirisht.

.436. Po u beh kush ‑ a mik a kushdo i katundit ‑ mun n koh t gjojs
s peshkut, do zi epet pjesa n gjoj. Kan sht mos me percjell as
mikun as shoqin p gj.

.437. Peshku, qi xhet me rret, plum, me perzivoj e kariqe, t zott e
ktyne veglave mrrin k dy pjes t gjojs.

.438. Peshku i xnun do t dahet me kokerr e aq pjessh a grumbujsh s
gjuetar t jen, e madnei dahet me short, si ti biej kuje.

2. Gioja'e peshkut me kosh a me kofen.

.439. Kofna a koshi nuk mnd t vhen per ball t'arve t hueja, nen t
cillat rrjedh lumi.

.440. Po i u mbush mendja kuej me v kofnen a koshin per ball t tokve t
hueja, do t merret vesht me t zo'n e toks e, per ne e lasht ky me
v, si kofnen si koshin, do t gjuejn zbashku, ase her niani, her
tjetri.

.441. Si t vj kush kofnen a koshin, tjeterkush nuk mnd t'i vj
permbi ta, edhpse n vend t vet.

.442. Po muer guxim kush, tuj v kofnen a koshin permbi jtetrin vetem
prej mllefit, katundi k tager me u hjek kofhat t dyja lagjevet, e mos
me i ln me gjuejt aspak.

.443. Po pat kush per t lshue ndo'i lnd (tren) neper lum e i bani me
dije t zott ekofnes a t koshit qi ti hjekin mj qi t kaloj landa, po
nuk i hqen e i shgatrroi landa, dmi sht i t zott t kofnes e t
koshit; i zoti i lands s'u k ndo'i detyr.

3,. Gjoja e peshkut me rrjell.

.444. Nder hurdha a rider vende fujit t ndjun, qi gjinden mbrenda
kufinit t huei, nuk mundet kush me lshue rrjell per me mbyt peshk.

.445. Po i dha ljen i zoti i hurdhs, gjojen e dajn pergjyms.

.446. N gjoj t peshkut me rrjell, mrr pjes vetun aj, qi bjen
ngarkicen e rrjellit.

4. Gjoja e peshkut me br.

.447. Po u lshue bari neper hurdha, per t gjat t lumit, a neper
prroje, peshku i mbytun sht i atyne, qi lshuen barin.

.448. Per njizetekater or nuk mnd t hullet kush me gjuejt nder kto
vende.

.449. Peshkun e rnbytun me br, mnd t'a mrrin mbrapa t zott e barit
per t giat t lumit, p muejt kush me i ndal, edhpse shtyhen per t
giat t katundeve t Flamurit t huej.

450. Krye 24 (njizetekater) orsh, tagri i atyne, qi lshuen br, mbaron.

.451. Si t jt lshue bari prej njanes lagje, lagja tjeter nuk mundet me
lshue barin tjeter as mbi as nen ata, qi e lshuen perpara.

Vazhdon.....

Estilen

847


Mbrapsht n krye Shko posht

Re: Kanuni i Lek Dukagjinit...

Mesazh  Estilen prej 05.03.10 18:25

Te dhanunat
NYE I TETDHETEDYT.
Uhaja.

.499. Kanja e malevet nuk njef uh me shtojca fitimesh (Fajde).

.500. Kanja njef uh t fjesht: s t dha k me m dhn.

.501. Per me shndosh pnen e uhas e per me largue do dyshim pabesije
per uh t dhnun, mnd t mirret pengu.

.502. Pengu perbahet prej njij sendi, qi t kt mim a s uhaja e dhnun,
a edh m teper.

.503. Pengu, qi mirret per uh t dhnun, mnd t xhet si "Peng hups".

.504. Pengu i hupun xhet ather, kr aj, qi mrr uh, i lidhet uhasit a
me pr uhn n dit t caktueme, a me ln pengun, qi t hup.

.505. Uhaja e prme n dit t caktueme e shperblen pengun.

.506. Po s'u pr uhaja n dit t caktueme e nuk erdh mrrsi me u p me
uhasin, ky k tager me shit pengun e me xjerr uhn e vet.

.507. Dita e caktueme viion mi n prendim t diellit e uhasi do t'a
pres detyrsin mj n prendim t diellit, po s'erdh, pengu i shitet.

.508. Shka ti dal teper uhas s dhnsit prej pengut t shitun, do ti
a dorzoj t zot't t pengut.

Oroe.

Mbas parimeve t permenduna e mbas kallximt t burrave t lasht,
Shqyptart e hershm t Malevet Vona nuk kn pas diejt as me dhn as me
mrr uhat me shtojca fitimesh, ky ves i mbrapsht frt von do t kt hi.

NYE I TETDHETETRET.
Vadja.

.509. Vadja e uhave sht nji koh e caktueme, n t cillen detyrsi do t'i
a oi t zot't uhn e mrrun.

.510. Uhaj a mnd t'epet me bes e burrni, me dorzni a edh vetem tuj e
shndrrue me peng. Mbi pgje shif. Liber IV, Nye LXXXII, "Uhaja", 56.

KRYE I GJASHTMBDHETT.
E FOLMJA, E FALMJA

NYE I TETDHETEKATERT.
E Folmja.

E folmja sht n fund t kulets".

.511. E folmia sht prmtimi i njij sendi, qi i bn kush kuej per nji
mnd, qi do t hjek.

.512. E folmja premtohet: per nji pleqni, per nji udhtim a shtegtim, per
pajtlm t gjakut, per shkuesi a per mjek.

.513. E folmja perbahet prej njij mimi, qi mnd t mbrrij mj n 500
grosh.

.514. E folmja premtohet edh p eper mend caktimin e mimit me t
holla, b.fj. Ke nji par opanga t holla, per n m'a marosh kt a at pn.
Opangat e holla kn mim 10,20 mj 25 grosh. Opangat e trasha prej 50, 100
mj n 500 grosh. Oka e kafes prei 50 mj n 500 grosh. Oka e kafes
kokerr xhet e caktueme per 9 grosh.

.515. Po s'e ndreqi pnen plaku, udhtari, shkuesi etj., t folmet nuk
epen, as kanja s'i a gjegj vajin per pn t pakryeme.

.516. Si t'a ndreq pnen, shka ti kt fol kush kuej, do ti ap, seps
"E folmja sht n fund t kulets".

NYE I TETDHETEPEST.
E Falmja.
Fala, st fala. Kanuja se kap.

.517. Po i thae kuej, s don me i a fal kt a at send, e rnbrapa e
hngre fjalen t'ande, me fala, s't'a fala", kanja nuk t nget me peng e
me plak.

.518. Je i lir me mbajt burrnin fande, j i lir me u shburrnue.

.519. Kanja thot: Ftyren e vrugnueme n da laje, n da zezoje edh m



Estilen

847


Mbrapsht n krye Shko posht

Re: Kanuni i Lek Dukagjinit...

Mesazh  Estilen prej 05.03.10 18:28

Fjala e gojes


NYE I TETDHETEGJASHTT.
Fjala.
"Fiala mort sbn ". ‑ "Shtriga n giak nuk bien". ‑ "Goia sqet kend n
giak".

.520. Gjuha sht tulit e gjithshka bluen.

.521. Fjala e gojs s'me hn n vesh t tjetrit, e i treti e perdoron
per rrnim t kuej, un rri e tallem.

.522. Fjala e me n shkaktoft vras t pergjegjme un rri e zgerdhihern,
nuk mnd t m kap kush per pn t liga, qi shkaktoi goja e me.

.523. Aj, qi shkon tuj mjell e tuj hap fjal t kqija e gergasa her
per njnin her per tjetrin, me goj t kannit thirret "Argat i keq".
‑"As e thrret kush n pn, as i nep kush rrog.

.524. A fola a s'fola, goja nuk vlos gj. ‑ Fjalt e sterkqive kanja
s'i mrr para sysh.

Oroe:
Shenjimin e fuqin e fjals s folun n hov t vrass e shka don me thn
Fjala peng", me koh do t zhvillohen.

NYE I TETDHETESHTATT.
Mohi.

.525. Mohues thirret aj, i cilli nuk i vhet zhgarkimit as shpifjes, kje
per ndo'i dm, per vjedhni a per ndo'i vras, etj.

.526. T germushunat e kercnimet prej njij hamendje kanja s'i bn. ‑
Mohuesit nuk mnd ti hypet n qaf qi t laj, pas e pas, per do
zhgarkim e shpifje.

. 527. Mohuesi vetem atbot bjen n faj, kr ky mos t duej me ardh
n'arsye.

. 528. Zhgarkuesi e shpifsi e bjen n'arsye mohuesin me Pleq e me peng.

NYE I TETDHETETETT.
Beja.

"Perte bn nuk shlyhet mllefi".
"B, e s'k pertej".
"Beja ln gjaqe".
"Gjan e djerrun e gjaqet e hupna i vn per udh
beja".
"A bn, a gjn".

.529. Beja sht nji sjellje besimtare, per mjet s cills nieri, tuj
dasht me dal s keq prej njij zhgarkimi t dhnshem, do t perkas me
dor nji shj besimi, tuj e grish mnin e Perendis n dishmi t s
vertets.

.530. Kjo dor beje sht e pelqyeme prej kannit t Malevet t Shqypnis
si per t dlirun prej zhgarkimesh, si edh per t lidhun bese.

.531. Ben ngojsh kanja as s'e pelqen, as s'e tumir, e per t dlirun
prej zhgarkimesh lypet doems qi t bahet beja mb nji shj besimi e t
perkitet me dor.

.532. Bej a e Shqyptarit k dy pn para sysh: a) thrret Perendin n
dishmi t s vertets, b) i nnshtrohet randimit t ndeshkimevet t
perjetshme e giobs s kohshme kah kanja.

NYE I TETDHETENANDT.
Beja mb Gur e beja mb Kryq e mbUngjill.

.533. Beja e Malevet t Shqypnis sht dy mndyrsh: a)beja mb "gr", me
Kan (3), b)beja mb Kryq a mb'Ungjill.

.534. Beja mb "gr" kah kanja sht nder m t randat e m t mndershmet
b, qi njef Shqyptari i Malevet.

.535. Kan sht qi, po desht me u dlir prei njij zhgarkimi mohuesi, do
t baj b a mb 'gr", a mb Kryq e Ungjill.

.536. Betar a Poronik njehen dis "dor bejet", qi do t perkasin
Ungiillin, e dis tjer lehen per me ndigiue bn n Kish. (Dukagjini).

.537. Bt mb "gr" bahen:

a) per me u dlir prej njij zhgarkimi;
b) per me u lidh me bes kundra hieksive e trathtive t vendit,
c) per me ndj gati me u b ball kercnimeve e rreziqeve t perbashkta.

NYE I NANDDHETT.
Kush do ta baj ben.

.538. "bn e hup, thot kanja e jo bn e mrr".

.539. Bn do t'a baj aj, i cilli i bjen moh zhgarkimit.

.540. "Mohi k bn," ‑ "Mohuesit i bjen beja".

.541. Zhgarkuesit s'i epet beja e nuk i bjen beja, edhpse ndoshta e k
p me sy batkeqin a tuj vjedh a tuj vr.

.542. Arsyeja e kannit sht t mos t'i epet beja atij, qi kjahet, pse,
k s'i a priton zhgarkimit, s'kishte me i a pritue as bs, ve t'i dal me
mrr.

.543. T parit i lhet t shof bn e t dytit t baj bn.

.544. Kanni thot: "Beja nuk mrr" e "Mrrsit s'i bjen beja

.545. Porse, tuj kn s, mbas parimit t kannit: "Cubi sht me b mb
krah", si per me i a shndosh zmren t zot't t gjs s hupun, si per me
i a mbledh pjt t pandehunit, kanja k ln qi ti njifet beja me
Pornoik.

.546. S'i epet as s'i gjegjet beja atij, q don me l vendin p Poronik,
seps "Uku e lpn misht e vet, por t huejin e hn".

.547. Parimi i kannit sht: "Vdin me e l me b e s'i gjegjesh kuej".

NYE I NANDDHETEPAR.
Beja merr gjan e vet.

.548. Pak ras jn, nder t cillat kanja e k p me udh me ln qi t
"mrr beja.

.549. Per gj n shj t hupun prej atij, n dor t cillit u gjet e qi
mnd t dishmojn edh tjert, s sht e atij, qi e lyp.

.550. Edh n'i raft moh aj, t cillit u giet n dor gjaja me shj,
kanja s'i a xn e beja s'i epet.

.551. Po s'u gjegj me i a dhn gjin t zot't, zoti do t baj bn s
sht gjaja e tij e gjaja do ti epet.

.552. Po kjau kush ndo'i detyr a uh mb t dekunin, per t cillat s'din
a don me i hup prndja e t dekunit, tuj i r moh, parimi i kannt sht
"Mohin per t dekun kanja s'e xn".

.553. Edh n kt ras "Beja mrr", d.m.th. s zhgarkuesi do t baj b.

.554. Per do ankes, qi t bahet mbi t dekun, bej a do t bahet mbi
vorr t tij.

.555. N dit t dme si zhgarkuesl si prndja e t dekunit do t gjinden
t vorri i t dekunit, mbi t cillin kjahet uhaja a detyra.

.556. Zhgarkuesi do t mrr gur e dh prej vorrit t t dekunit, do ti
vj mb cup t krahit e do t siellet tri heresh rreth vorrit t t
dekunit, tuj fol kto fjal t caktueme per kso bsh:
"Un... kaq e kaq uh a detyr kjj mbi kt t dekun e, n kjosha tuj i u
zhgarkue, e bajsha n kt e n'at jet me gr edh gjithkah kah k shkel
kamba e til s kje gjall."

.557. Si t baj kt b zhgarkuesi, uhn a detyren, qi kjn mb t
dekunin, do t'a lajn prndja e tij.

NYE I NANDDHETEDYT.
Beja per der.
.558. Kanja e k ln shtegun t lir qi t'epet beja edh per der.

.559. N b per der do t betohet i zoti i shpis n'emen t vet e n'emen
t giindes s shpis.

.560. Me b per der i zoti i gis s hupun nuk k tager me v n b edh
giinden shpis, 'si ti baj bn i zoti i shpis n'emen t tyne.

.561. Prej do beje granija e fmija jn t jashtem prej kannit.

.562. Aj, qi ep b per der, k tager me ln per b me Porot at shpi,
mb t cillen i kjn zmra m frt.

.563. Po e veoi nji shpi i zoti i gis s hupun, per me i dhn b me
Porot, do t veoj edh s shpi tjera n katund, qi kn me i u dasht
per poronik, s n dy b nuk mnd t oj kend.

.564. Edh n b, qi epet per der, do t bahet beja per vedi, per
gjinden e shpis e per "Sedije".

NYE I NANDDHETETRET.
Beja n krye t djemvet.

.565. Beja, qi bahet n krye t djelmvet, njehet nder b t randa, edh
sht e ligjshme kah kanja.

.566. Po i u lyp kuej beja n krye t djelmvet, do t'a baj e do t'i a
shndosh zmren zhgarkuesit.

.567. Si t'a dajn diten e bs, zhgarkue si do t shkoj t shpija e t
pandehunit, e ky, s djelm mashkuj t kt nen kulm, i mbledh tub, u
afron krenat, i pshtet duert mbi krenat e tyne e an bn: "Pasha kryet e
djelmvet, nuk t'a kam b at rreng, per t cillin m j bedit e as nuk
diej s kush t'a k b!"

.568. Pert ksaj beje shgarkuesi nuk k tager me rrek t pandehunin me
b tjera.

NYE I NANDDHETEKATERT.
Beja me Sedije.

.569. "Maja e bs, sht "sedija" (s'e dija).

.570. "Beia t'a nief edh "sediien".

.571. "Beia s'k skj, por s'rebn perbishtnime".

.572. Sedija sht nji mjet, qi kanja e k v per parim, per me i a
rrudh pjt katundit, qi mos t bahet kush hjeks i gjs s shoqnis a t
kuej do.

.573. Sedija lypet p ndryhsim n do b.

.574. Edheps s'vodh as vrau aj., qi bn b, por ndoshta k ndie a edh
din s vodh a vrau i vllaj a kushrni a kush tjeter.

.575. Kur t bahet beja, do t thot: "as vet, as kush i shpis s'me e
sdiej s kush t vodh a t vrau".

.576. Prandej k v Poroten kanja, qi, tuj shkue n b gjith aj nieri,
mos njani, tjetri e i treti mnd t diej ndo'i send k prej t ndiemit a
prej t pmit t njij shji, e s nuk do t'a shesin shpirtin, tuj e l me
b t rrjshme nji nieri.

.577. Si t bahet beja me "sedlje", s'k tager kush me i u bedit m per
at viedhni a gjak t hupun as t pandehunit e as Porots. Do t shkoj
njeti me b hetime per gj a gjak t hupun. "B mbi b kanj a s'bn".

.578. Po s'muejt kush me b bn me "sedije", s'do t shkoj n b, tuj
mendue se gjindet n peshim para Perendis e s beja e rrejshme, pose qi
k rrfen kah shpirti, ajo k ndeshkimin e faqen e zez permbrapa, po u
hetue.

.579. Do t flas me ndonjanin prej Pleqsh, qi t'a ndal Poroten, t mos
shkoj n b, do tu kallxoj bakeqin, qi t'a vj per udh t zo'n e gjs
a t gjakut t hupun.

.580. I zoti i gjs a i gjakut, permbas hetimevet t pertejme, do tu lyp
arsye si mbas kannt.

.581. Po s'i u v, i zoti gjs a i gjakut k tager me e v n b, a, po i
duel Kapucari, do ti pergjegjet detyrs edh kapucaris.

.582. "A bn me "sedije", a gjn a cubin".

.583. Debejen n b s'e bn kanja, po s'u gjegj kush me b b me
"sedije", kanja e mban per fjtuer, pr, a bn me "sedije", a me l gjn,
a me kallxue bakeqin, ne mos past ky gisht n'at vjedhni a vras.

.584. Parimi i kannit s'luen: "Maja e bs sht sedija", e "Sedija xjerr
gjn".

.585. "Shka t mirret me b, i jt atij, qi e muer". "Permbas bejet t'i
vj kumbon (berrit), permbas bejet t'a ngas n'ar (kn)".

.586. Jan fjalt e kannit, jo pse i pelqen, por pse s'k si me i a
njit grrmin, 'si t lahet me b.

.587. Kanja jt dal n kto ras e prandej k mbet flala: "Mos t
ndesht Zoti n brrjshmin!"

.588. Per t shmangun t do dyshimit t bs s rrjshme Pleqt e gjygjit
do t ilin syt, tuj zgiedh njerz t ndershem per Poronik t njehun, mb
t cillt varet beja e drejt.

NYE I NANDDHETEPEST.
Gioba e bes s rrejshme.

.589. Po duel ndo 'i burr zmrak, edh i prin t zot't n gj t vet
permbas bs s rrjshme, ajo do t'a laj gjn t dyfishueme e gioben e bs
s rrjshme, e mbi kta kanja i a njet vlen e shnjerzimit brz mbas
brzit mj n shtat faqe.

.590. Po duel kapucar mbas bejet, Pleqt do t'a shqyrtojn mir e do t'a
rnojn p t ngutun.

.591. Si t dal kapucari i mir, i drejt e me shje t sigurta, cubit a
giaksit i brumbullakzohen ne der Pleqt, Katundi, Poronikt e Kapucari,
edh i zbatojn kannin atij brrjshmit.

.592. ‑ Ndeshknie mbi brrjshmin jn:

a) do ti laj t zott t gjs dy per nji;
b) do t laj kpuct e Kapucarit;
c) 100 desh e nii k, po kje beja m 241 Poronik, e 500 grosh
Ders s Gjomarkut. ‑ Po kje beja nen 24 Poronik, gioben e mrr katundi;
d) do t shkoj t Kisha me u zgidh prej bs s rrjshme me gjith
Poronik;
e) do t laj k 500 grosh per krye Poroniku, pse u prini n b t
rrjshme, tuj dhnue Kishen. ‑ Kto t holla cubi do t'i laj mbi eltr
per Kish.



Estilen

847


Mbrapsht n krye Shko posht

Re: Kanuni i Lek Dukagjinit...

Mesazh  Estilen prej 05.03.10 18:32

KRY I SHTATMBDHETT.
NDERA VEHTJAKE.

.593. Kanni i Malevet t Shqypnis nuk e veon nierin prej nierit.
"Shpirt per shpirt, s duken e fal Zoti".

.594. I miri e i keqi kn nji mim: Kanni i mban per burra: "Del i miri
prej t keqit e i keqi prej t mirit". "N kandr t vet s i cilli peshon
katerqind derhm".

.595. N'i prekt kush kuej n nder, peng a plak per nder t mrrun
s'k, Kanja thot: n da, fale, po deshte, laje ballin e vrugnuem.

.596. Nderen seicilli e k per vedi e nuk mnd ti perzihet kush kuej as
me e rrethue me pgje e me pleq. Dy gisht nder n Iule t ballit na i
njiti Zoti i Madh.

.597. "Ndera e mrrun giob nuk k". ‑Ndera e mrrun s'falet kurr.

.598. "Ndera e mrrun nuk shperblehet me gj, por a me t derdhun t
gjakut, a me t falun fisnikisht (permbas ndermjetsis s dashamirve t
mir).

.599. I korituni k deren il perkah ndera: peng s'shtron, pleq smrr,
gjygj slyp; giob s'mrr. ‑ Burri i frt mrr gioben vet.

.600. Aj, t cillit i u muer ndera, xhet i dekun kah kanj a.

.691. Ndera i mirret burrit:

a) Me i thn kush s rren facle burrave t mbledhun n kuvend,
b) Me e pshty, me i u mat, me e shty a me i r kush;
c) Me i prish ndermjetsin a besen,
d) Me i a dhnue gruen a me i a hikun,
e) Me i a marrue armt e krahit a t brzit;
f) Me i a dhnue buken, tui i a ng mikun a pntorin;
g) Me i a thye Shpin, vathin, kotecin a erranikun n'oborr;
h) Me i a ndal uhn a detyren,
i) Me i a luejt rrasen e vegshit n voter,
j) Me njye kashaten parpara mikut ‑ mirret ndera mikut.
k) Me korit trevezen nder sy t mikut, kr i zoti i shpis e kruen ulteren
a Shpin e lpn kupen.

KRY I TETMBDHETT.
NDERA SHOQNORE.
NYE I NANDEDHETEGJASHTT.
Miku.

.602. "Shpija e Shqyptarit sht e Zotit e e mikut".

.603. Miku nuk mnd t hj n shpi, p b za n'oborr.

.604. Si t baj za miku, i zoti i shpis a kush i shpis i pergjegjet e i
del perpara.

.605. Falet me mik, armen i a mrr, e i prn n shpi.

.606. Armen i a var n krrab, edh e on n krye t vendit k votra.

.607. Perpushet zjarmi, lypen edh dr. "Miku don dr".

.608. Mikut do t'i bahet nder: "Buk e kryp e zerner".

.609. Buka e krypa e zmra, zjarmi e trungu e do firi per shtroj do t
gjindet gadi per mik n do koh t nats e t dits.

.610. Mikut t lodhun do ti vhet rreth me t pritun me nder. Mikut i
lahen kambt.

.611. Per do mik duhet buka si hn vet.

.612. Per mik t mir duhet kafja, rakiia e buka e shtrueme me ndo'i
send m teper.

.613. Per mik zemret duhet duhni, kafja e ambel, rakija e buk e mish. ‑
"Mikut t zmres i lshohet shpija".

.614. Ruj hi n shpi, mikut do ti mbajsh armen".

.615. E mbaitmja e arms sht:

a) shj burrnije e nderje, edh pse knaqesh s t'erdh miku,
b) sht shj roje, seps tui i thn: "Mir s erdhe", ajo do t rrij p
droje, e s giindesh gadi me i dal zot per do rrezik,
c) sht shj urtije per vedi, pse, 'si ti mrrish armen, edh n past
ndoi mende t keqe miku, nuk k shka t bn si t'a armatosish.

.616. "Mikut i lshohet kryet e vendit".

.617. Mikut i lshohet kryet e vendit, Po kje n shpi si edh po kje n
kuvend burrash, pors n kuvend nuk k z.

.618. Mikut i lshohet kryet e vendit si per nder, si edh qi t jt m
n t pm e n shj si edh t mos t perzihet nder robt e shpis.

.619. Si t hj miku n shpi, t k l detyren.

.620. Po t hni miku n shpi, gjak me t pas, do ti thuejsh: "Mir s
erdhe!"

.621. "Miku do t perciellet deri k t lyp me e percjell".

.622. "Miku, edhpse xn kryet e vendit n shpi a kdo, kurr s'prn, por
do ti prijsh".

.623. Miku perciellet edh me nji fini, po kje djal a vajz, gjithnji si
nji burr a grue.

.624. Si t'a perciellish mikun deri k desht vet me shkue, e solle
shpinen me shkue n pn t'aride, krisi pushka n'at hov e edh e vrau, ty
nuk t pritet mik.

.625. Mbas mikut do t hupish pntort, e me buk t'aride, t mos fikesh
e t mos koritesh.

.626. "Si t'i prsh mikut, do dhn fi baj kuej ky, lypet mb ty".

.627. Mikut mos i prij, a, 'si ti prijsh, do t hapish syt qi mos t'i
baj kuej ndo'i dhn a pn t lig.

.628. Kanja urdhnon qi t perciellet miku s mos t'a gje ndo'i pn e
lig, s edh mos ti baj kuej ndo'i dm me buk t'ande.

.629. Po bani ndo'i pn t keqe miku n buk tande, arsyeja lypet prej
teje.

.630. I dhnuemi e i dmtuemi s'sht n detyr me ndiek at, qi e dhnoi
e qi e damtoi, por i kerset n der atij, qi e mbajti n shpi e i dha
buk.

.631. "Buka e ln dmin".

.632. Kan sht pr, qi t'i prihet mikut, seps xhet s nuk din rrug e
nuk din a do t ndeshet n mik a n'anmik.

.633. Do ti prjsh, pse j rojsi i mikut, si me i a largue rrezikun, si
edh me e ndal prej pnet t keqe.

.634. "Buka t nderon, pors t qet edh n pn". (Buka m'u gjet dreq
pat thn dikush).

.635. Po t'a dhnoi buken miku, do t'epsh arsye n kan per shpi e vath
t thyem, per tuf t mrrun e pretime tjera.

.636. Do t lajsh dmet e bame prej mikut t'and a tuj v kumbonen e
tufs s'at n tr, a me t hjekun t kaut t hullis, a me t shitun t
rendit t ujit.

.637. Nderen e dhnen do t'a dajsh me mikun e t damtuemin do t'a
ndreqish.

.638. Ti do t lajsh e, po muejte me xjerr gj t miku, e k per vedi,
perndryshej t past mbet ngiat: Pa e dha thot kanni.

.639. Sikurse j n detyr me lyp mikun e prm asht j n detyr me
dhn arsye, n preft kend miku n buk fande.

NYE I NANDEDHETESHTATT.
T premt e mikut.
ndora nuk lshohet.

.640. "Miku mik, shoqi shoq".

.641. "Ve nji gac me t'a lyp kush t dera per me kall ubukun, i a
dhae, e e ngau kush, t pritet mik".

.642. Po t r ndore kush, edh tuj t'a xn vetem mnin: "Jam miku i
njatij" e edhpa t pas kn kurr t dera, po e ngau kush, t jt mik n
der e ftyra t'u vrugnue.

.643. Po t'a vni kush mikun n loj a t'a shau, ti do t'a mkmbish
nderen e mikut me rrezik t jets s'at.

.644. Po i u pr kuej miku, kanja i k ln dy udh: a t fiket, a t
koritet.

.645. Atij, qi i u pr miku, do send do ti epet me dor t mjt e per
rien giu mj qi t'a paguej mikun.

.646. Dora e mjt me kan quhet e pandershme, e cilla mrr e nuk ep, me
miq nuk falet. Ve i pabesi me t pabesin falen me 't.

.647. Me kan t hershme gjygji e karmote m hu t pabesin, e s'e lte
n kuvend burrash.

.648. I pabesi, qi pret kend vet a shet kend n bes, grihet katundisht
e shkon gjakhups.

.649. Me goj t kannit: baba, vllau e deri kushrinija e dalun fare
falet, pors miku nuk falet (pos me t hm ndermjet t dashamirvet t
zmres).

.650. Per mik t prm rrall s epet besa; ndermjetsija epet s t mrrin
e t'apin, n hft puna n t ndrequn.

.651. Katundi shoqi‑sho'it i presin mik:

a) kr nji shoq shmanget t nji shoq e, tuj dal prej shpije t ktij, e
vret a shoqi tjeter a kushdo,
b) Edheps shoq a kushr me t vramin mik‑prm, detyr sht me lyp
shoqin‑mikun e vrm,
c) Po s'e lypi mikun e vrm, edhpse shoq, sk pse del n kuvend burrash,
pse jt i koritun e i marruern pergjithmon e jets.

.652. Me ndesh n'udh t madhe dy shok, e, 'si t bjn do rrug, kerset
pushka edh vritet njani sish, ktij tjetrit nuk i pritet mik.

Oroe:

Njimend, s s'i pritet mik, pors jt i koritun mos me qit mb dorrasin.
0 Shqyptari edhpse bjen n gjak p gjak, tuj e pague me vras mikun e
preme, aj s'e mrr ndore at pn, fiket me lang e plang, pors marre
s'bn.

NYE I NANDEDHETETETT.
T sjellnut e t zott t shpis me miq n shpi.

.653. Miku xn kryet e vendit n trevez (sofer), mandej i hn ndorja.

.654. Framurtarit mik i tokon kryet e dashit e mikut shpatulla.

.655. Po sndolli flamurtari, por Kreu i njij Flamuri, shpatulla i tokon
ktij e mikut kryet e dashit.

.656. Miku do t hjek rakin e ma i pari do tu biej duerve n trevez.

.657. Me ndoll n trevez kush i Gjomarkaj e nji mik i largt,
Flamurtari e dn pergjyms me t Gjomarkain kryet e dashit e shpatulla i
jt mikut.

.658. Famurtari do t'a thej me grusht kryet e dashit e mikut, s'i t'a
kt Ipi shpatullen, do t'i a thej sumbullen.

.659. Me ardh per mik i Ohrnjani (i Thkellas) a n Mirdit a n Malsi
t Lezhes e me ndoll aty edh kush i Gjomarkaj, kryet e vendit e xn i
Ohrnjani, mandej i Gjomarkaj‑ (Ket pn s'e bn kush prej nderjet.)

Oroe:
Kto sjellje duken si loj, pors kn shkaktue vras t pergjegjme shi n
trevez.

.660. Kafen e mrr miku, mandej i zoti i shpis.

.661. Duert n treveze i ln i zoti i shpis, mandej miku.

.662. Goten e rakis e pin i zoti i shpis e t dyten miku,

.663. Kashaten e nyjen miku, mandej i zoti i shpis.

.664. Aj zot shpije, qi e njyete kashaten perpara mikut, late 500 grosh
giob.

.665. Aj zot shpije, qi koritte trevezen e vet nder sy t‑mikut, late 500
grosh giob,

.666. Pushka e shtme per mik t prm nuk k giob.

NYE I NANDDHETENANDTT.
Ndermjetsija.

.667. Ndermjetsi, si lajmtari, nuk bn faj as nuk xhet.

.668. Ndermjets thirret aj, i cilli hn per me d fjalt e kqij a, me
shmang rragen, prej t cillave mnd t shkaktohet vrasa a ndo 'i rrnim
tj eter.

.669. Nderrnjets mnd t jt burr a grue, djal a vajz a edh Prifti.

.670. Ndermjets mnd t hj per shpi me shpi, per katund me katund, per
flamur me flamur.

.671. Me i u pr ndermjetsija njij shpis s veant, vet e kerkon mikun.

.672. Me i u pr ndermjetsija njij kaktundi, katundisht u lyp mikun.

.673. Me i u pr ndermietsija njij flamuri, flamuri mbar e lyp mikun.

.674. Me i u pr ndermjetsija Priftit, mikun e lyp Famullija, n t
cillen gjindet, a s flamuri e lyp, po hni ndermjet n'emen t flamurit.

.675. Prifti, per me d t keq, hn ndermjet jo n'emen t vet, por a
n'emen t Famullis a n'emen t flamurit; por vetm atbot, kr mos ti
pnoj fuqija e fjals ftare.

.676. Po s'u inuer para sysh fuqija e fjals fetare, atbot Prifti hn
ndermiet si do qytetas, por, tuj mos bajt zyria e tij shpat e litr,
po i u b n'asgja ndermjetsija si e do qytetasit, katundi a flamuri do
t'a mkambin nderen e tij tuj e lyp mikun e prm.

.677. Me kn t vram njiqind vet n njnin krah e n tietrin kurrnji,
s'i t hj kush ndermjet, pushka do t prj, zjarmi do t shuhet.

.678. Me b me u qit posht flala e ndermjetsit, ajo lagje, qi t
flloj pusken, i a pret mikun ndermjetsit. (Po s'prni pushka e fjala e
gergasa permbas ndermjetsis, perzihet lamshi per mner, kryqzohet pushka,
e grihen aty per aty.)

.679. Fjalt e dokshme t ndermjetsis jn: "Leni flalt, or juni, jam
ndermjet une! ‑Prani pushken, burra, un jam nderrnjet mj k t mirremi
vesht. ‑ Prani pushken, s katundi..., flamuri... sht ndermjet!"

.680. Ndermjetsi u mrr pgjet t dyja lagjeve, tui u d diten s kr e
k do t mblidhen n kuvend, per me u mrr vesht.

.681. Po nuk muejt me i ndreq ndermjetsi, pgjet e t dy lagieve u
lshon n dor burrave turt, e ky atbot lirohet e del prej
nderrnjetsije.

.682. Ndermjetsija mbaron gjithher a me t rame diellit a me t mrrun
t diellit (me t lem a me prendim t diellit).

NYE I NJIQIDTT.
Dorzanija.

.683. Dorzn thirret aj, i cilli i Iidhet kuej per t pergjegiun t njij
detyre, t cillen, po s'e lau n vade t caktueme detyrsi, ky bahet
dordhns.

.684. Uhasi, 'si t kt dorzn, s'k nevoj me i shkue n der detyrsit,
dorzni do t pergjegjet per t: "Dorzn, dordhn", thot kanni.

.685. Edh n dekt detyrsi, uhasit s'i prishte gj, per detyr, qi aj i
pat ktij, do t pergjegjet dorzni: "N'dekt detyrsi, rrnoft dorzani,"
thot kanni.

.686. Me b me u pendue dorzni e me dasht me dal dorznije, kanja nuk
e ln, seps: ,, Dorzani nuk hn per me mbajt n mend, por per me l".

.687. Dorzani hn me mirvet, e prandej nuk k tager me lyp kpuc as t
detyrsi as t uhasi: "Dorzn e bestr nuk hn kush me t holla".

.688. Detyrsi, kr lyp kend per dorzn e, per n'i hft ky, faqe
burrave i thot: "Un po t hi dorzn, por shikjo, s, po s'e pate nder
mend me i b gadi t hollat n vade t caktueme, m kallxo qysh tashti e
t bahem gadi me l per ty. T'a dijsh, s shnierzim nuk duroj!

.689. Po nuk i u pergjegj detyrsi dorznit, edh e ln t lidh qi t
laj ky prej vedit detyren e tij, dorzni do ti a ap pengun uhasit.

.690. Uhasi k tager me i a dorzue kuejdo at peng, per me xierr detyren
e vet.

.691. Dorzani k tager me b vj n katund kundra detyrsit t keq, e
katundi do t'a ngushto detyrsin qi t'a shperblej pengun e dorznit e
ti a dorzoj t zot't.

.692. Po s'i bani gadi t hollat detyrsi vetem prei dhunet e kasnecijet,
katundi e giobit permbas randsis s fajit pr pres t bame.

.693. Po i bani gadi te hollat detyrsi ne vade te caktueme, para s t'i a
dorzoj te zott do t'a baj me dije dorzanin.

.694. Po kje s detyrsi nuk muejt me i b gadi t hollat n vade t
caktueme vetem prej skamit, dorzni do t rrj gadi me l per't, e ket
me e prit, s "Dora e that s'k urat" e s'k pse e qet n katund, pse
vajin nuk i a veshtron: t'a kishte mat vedin para s t'i hite dorzan.

KRY I NANDMBDHETT.
GJAKU E GJINIJA, VLLAZNIMI E KUMBARIJA N KANU T MALEVET.

NYE I NJIQIDEPAR.
Gjaku e gjinija e breza Shqyptarsh.

.695. Vargu i brzavet t gjakut e t gjinis, shkon n t pasosun per
Shqyptarin e malevet.

.696. Mahet vll e fis me t gjith ata, prej s cillsh t part e tij
jn d heret a von.

.697. Katerqind zjarmesh me u d Shqyptari, aj as mrr as ep, d.m.th. nuk
bn krushqi.

NYE I NJIQIDEDYT.
Lisi i gjakut, lisi i tamblit, nip trungut e nip bijet.

.698. Brzat rrjedhin a prej gjakut a prej gjinis.

.699. Brzat e gjakut rrjedhin prej net t babs; brzat e gjinis
rrjedhin prej net t nns.

.700. Rrjedhja e brzavet prej net t babs thirret "Lisi i gjakut".

.701. Rrjedhja e brzavet prej net t nns thirret "Lisi i tamblit"..

.702. "Nip trungu" a "mes trungu" thirret aj varg mashkujsh a fmnash,
qi rrjedhun prej plangut t babs.

.703. Nip a mes bijash thirret aj varg mashkuish a fmnash, qi rrjedhin
prej bijave t martueme.

NYE I NJIQIDETRET.
Vllaznimi.

.704. Vllaznimi, qi bahet tui p gjak, e ndalon krushqin pergiithmon
ndermjet t vllaznuemve, shpis s tyne e zjarmit t tyne.

NYE I NJIQIDEKATERT.
Kumbarija (Shengjonija).

.705. Shka sht gjaku e gjinija per kah krushqija, asht sht edh
kumbarija.

.706. Kumbarija e Shqyptarit t malevet sht tri nduersh:

a) kumbarija e Pagzimit,
b) kumbarija e Kunors,
c) kumbarija e Flokvet.

NYE I NJIQIDEPEST.
Kumbarija e Pakzimit.

.707. Kumbarija e Pagzimit e ndalon krushqin brz mbas brzit jo ve nder
t pagzuemin, prnden e t pagzuemit e nder ata, qi e peshojn n der t
Kishs, por edh nder s rob t kt shpija e njans e t tjetres lagje e
t zjarmit t tyne mbar.

NYE I NJIQIDEGJASHTT.
Kumbarija e kunors.

.708. Kumbarija e Kunors e ndalon krushqin nder robt e shpis s
kumbarve e t shpis s dhndrrit e, qi t plangsohet kumbarija e Kunors
nder dy vllazni e t pershij edh zjarmet e tyne, kjo pn shkon me
kumbari t Pagzimit.

NYE I NJIQIDESHTATT.
Kumbarija e Flokvet.

.709. Kumbarija e ndrikullija, qi bahet n t rruem e n t mrrun t
flokvet hn n Ildhje kannore, qi s'e luan gj.

.710. Kumbarija e flokvet e ndalon krushqin brz mbas brzit ndermjet
shpis, vllaznis e zjarmit t kumbars e t ndrikulls.

.711. Ndrikullija sht si nusija: si shkon nusja k prndt n koh t
caktueme prej kannit, asht skon edh ndrikulla n koh t caktueme t
kumbara.

.712. Koha e ndrikullis e caktueme prej kannit sht nji muej para s
Lidhunash.

.713. Ndrikullija nuk mnd t shtyhet mbi ps dit: Ditt e ndejs s
ndrikulls t kumbara do t jen giithher cub e jo kurr par, tri a ps.

NYE I NJIQIDETETT.
Sjelljet kanunore n t marrun t flokvet.

.714. Nun a kumbar thirret aj, qi mrr flokt.

.715. Ndrikull a nun thirret e ma e dialit a e vajzs, t cillvet u
mirren flokt.

.716. Famull a famullesh thirret djali a valza, t cillvet u mirren
flokt.

.717. Nuni e ndrikulla jn si vll e moter e nuk veohen prej gjindes s
shpis.

.718. Po e mbushi vjetin djali e vajza, nuk u mirren flokt.

.719. Me dek fmija p i u mrre flokt, nuk do t shtihet n dh, do t
thirret kumbara i shenjuern; po kje larg kumbara, do ti mrr flokt nji
tjeter, i cilli nuk do t jt prej vllaznijet e fisit t fmis.

.720. Per t mrrun t flokvet t dialit duhet t jt burr, e grue per
vajz.

.721. Prindja e djalit e t vajzs, t cilIvet tu mirren flokt, do t
bin gadi buken s m mir qi t munden, per me nderue kumbaren.

.722. Kumbara do t vj me nji prej dashamirsh t vet.

.723. Thirren nja tre‑kater shok per me mrr pjes n gzim t shpis.

.724. Si t kn p kaf, goditet vendi,

k do tulet Nuni e do t gjinden aty veglat per t mrrun t flokvet.

.725. Lypet karriga, k do fulet Nuni, kupa me uj, n te cilin Nuni do
t lshoj nji asper t rrgjant, msalla, qi do te shtrohet per t pritun
t flokvet, gershn a brsk rrues per t qethun a per t rruem t
famullit a t famulleshs.

.726. Si tulet n karrig Nuoi, ni djal i fisit i a pshtet Nunit n
prhen famullin a famulleshen.

.727. Nuni do t marr flokt me kt rend: a) nji ub n ball, b) n
tambzja k pji ube, c)mbas kreje nji ub.

.728. Si t mirren fjokt, Nuni i bjen ballit t famullit a t
famulleshs me gersbp tri her, tu thn: "Me shndet e jet t gjat!" e
puth famullin a famulleshen e, tuj e hjeke prhnit i a ep s'ams ‑
Ndrkulls, ‑ e cila edh mrr kupen me asper t rrgjant.

.729. Nuni i ep NdrikuIIes 50-150 grosh e jo m teper.

.730. ubat e flokvet i mrr e ma edh i ruen n'ark,

.731. Ndrikulla do ti ap Kumbars: gjurdi, brek e mangore, e gjindes
se shpis se kumbars ‑ s t jen ‑ do tu oj kuej msalle, kj ride a
kollik.

.732. Pa i u mrr flokt finis, gershna nuk do ti a perkas kryet, po
i u rriten teper flokt, i percullohen me flak t'uns s pishs.

.733. Si ti mirren flokt finis,Kumbara bun at nt n shpi t famullit
a t famulleshs, ne e nesret ohet e mrr me vedi ndrikullen e famullin
edh i on n shpi t vet, k rrin tri a ps dit, si mbas kannit.

.734. As mort as darsem e as t kremet s'luten p ndrikull e kumbar, p
famull e famullesh.
Vazhdon....

Estilen

847


Mbrapsht n krye Shko posht

Re: Kanuni i Lek Dukagjinit...

Mesazh  Estilen prej 05.03.10 18:34

NYE I NJIQINDENANDT.
Prcaktimi i damevet.

.735. " Dami k mim, por jo giob".

.736. Dami lahet permbas mimit t pleqve a t dy shokve.

.737. Po u gjet grueja tuj vjedh dr n mal t huej, me dor s'perkitet,
pors kmesa e terkuza (teja) i mirret, drt e bame jesin aty.

.738. Kmesa e tela e mrrun xhen per shperblim t dmit e tjeter detyr
sk.

.739. " Dami ka mim por jo pushk".

.740. Per do dm i lahet dmi t dmtuemit, po kje per ar e livadh, per
kopsht a vsht.

.741. Sndeshkohet kush me giob per dm t gjs.

.742. Po u gjet n dm kau a lopa, kali, mushku 'a gomari, delia a dhija,
nuk mnd t vriten, por do t mohet dmi i bam prej 'tyne.

.743. Po vrau kush n dm kn, lopen, kalin, mushkun, gomarin, dhin e
delen, ln gjn.

.744. Gjaja e gjetun n dm, a kapet e i ohet t zot't t dera, tui i
thn s e gjete n dm e t vj me e p, ase e vn perpara edh e on t
shpija e jote edh e ndryn n burg e, si t pleqnohet dmi, i a kthen
gjn.

.745. "Nji dh thn nji vrri". ‑ Dhija sht frym e keqe; shka t perkas
me goj, e thn.

.746. Po u glet dhija tuj b dm n vsht, s cgj hardhije t ket
verbue, kanja k pr kto dme:
a) Cungu i hardhis i verbuem prej dhije nuk bn rrush per tri vjet;
b) nji cung hardhije bn rrush s per dy ok ven e per nji ok raki n
vjet,
c) hardhija e verbueme prej dhije pr k gjasht ok ven e tri ok raki
per dm.

.747. S per dm t'ars, mimi i kannit sht: "Njiqind kallz kallamoqi:
nji babne drith". (Per njiqind kallz a bm t damtueme, do t laj i
zoti i bagtis nji babne drith.)

NYE I NJIQINDEDHETT.
Thiu n dam.

.748. "Thiu n dm k pushk. ‑ Po e gjete thin n dm, bjeri pushk".

.749. Po u gjet thiu n dm p verza (kulr‑krrabza) n qaf, vritet.

.750. Me nji t shtme a me nji t sjellme, gjith s thi t vriten, dmi
sht i t zot't t thive.

.751. Pushka e dyt a edh e sjellmja e dyt ln thin.

.752. Porsa t'a vras kush tin n dm, do ti lshoj za t zot't qi t
shkoj me e mrr, pse misht i a hn aj.

.753. Po e vrave thin n dm e nuk e bane me dije t zo'n n'at hov, qi t
skhoj me e mrr, e mbet thiu aty, s t filloj me u prish do t lahet
thiu.

.754. Si t vritet thiu n dm, dmin e bam e ln me krye e i dmtuemi
nuk k shka lyp m, pse vaji nuk i gjegjet n kan.

.755. Po hni n dm thiu me verza, k dmin e jo pushken. Po e vrave,
ln thin.

NYE I NJIQINDENNJIMBDHETT.
Kurtha e ngrefun a laku n kopsht.

.756. "N kopsht t'm a ngrefa kurthen a lakun, nuk mnd t m ndal
kush".

.757. N kopsht t thurun mir, po ngrefi kush kurthen a lakun, nuk sht
n detyr me i u pergjegj dmit.

.758. Po e ngrefi kush kurthen n kopsht t shthurun e r n 't berri,
ln berrin.

.759. N katund e rreth 'tij, po e ngrefi kush kurthen, ‑ mj k kapen
gjaj per kullos ‑ e r n't ndo'i kmb berri, i zoti i kurths ln
berrin.

.760. Kurtha shtrohet (ngrifet) me t marrmet t diellit, e shkrefet a
mblidhet a mblohet mir me t rame t diellit.

.761. Gjaja e dme e e mbetun n mal nten, por r n kurth, rreziku
sht i t zot't t gjs, i zoti i kurths nuk ln gj.

.762. Po u l shtruet kurtha diten, do gj, qi t biej m 't, i zoti i
kurths do t'i pergjegjet dmit.

.763. Po rn n kurth nten qeni e mica, shkojn hups, seps kerkojn
dhn.

.764. Kurtha e ngrefun n mal, pors neper shtigje kah kalon gjaja, n
raft ndoi kmb berri n 't, bariu k tager me coptue kurthen, e i zoti
i saj nuk mnd ti lyp arsye.

.765. Po e ngref kush kurthen n rrethn t shpijave t hueja e r n
't gjaja e t zot't t vendit e mbet a me kmb t thyeme a edh cofi n
kurth, i zoti i kurths do t laj dy per nji.

Estilen

847


Mbrapsht n krye Shko posht

Re: Kanuni i Lek Dukagjinit...

Mesazh  Estilen prej 05.03.10 18:37

KRYE I NJIZETT.
HJEKSIJA.

.766. Hjeks thirret aj, i cilli me ndermjetsi t mbrapsht e per nen
dh i ep ndim tjetrit per me b ndo'i rrnim a ndoi faqe t zez tjeter
n katund t vet.

.767. Hjeksi i shokve:

a) per t hikun t grave bjen n gjak e500 grosh do ti ap katundit
per giob;
b) per vras bjen n gjak e 500 grosh giob katundit;
c) per cubni e per do send, qi t vidhet n katund me buk, me prije e me
msim t hjeksit,si t hetohet, do t laj gjn mbas kannit.

KRYE I NJIZETEPAR.
VJEDHNIJA.
NYE I NJIQINDEDYMBDHETT.
Prcaktimi i vjedhnis.

.768. N viedhni pershihen:

a) Cubi; e sht aj, i cilli vjedh me dor t vet nji kafsh t huejen.

b) Simahort, qi jn ata, t cillt i bahen ndim e krah cubit n nji
vjedhni a n do mbrapshti, e diten e mbrame, po u hetue vjedhnija, do t
lajn gjn e huej si mbas kannit e mbas pjess, qi kn mrr.
c) Buka sht niaj plang, k cubat me gj t vjedhun hn buk, ase marrin
me vedi buk, edh perciellen me gj t vjedhun. "Cubi e bukdhnsi jn
nji".
d) Kjori; e sht aj, i cilli e strofullon gjn e vjedhun. ‑ "Paras cubi,
paras kjori".
e) Edh n mos marrt pjes n viedhni kjori, ai bahet fajtuer si vet
cubi, pse bahet strofull cubash e vjedhnish.
f) Gjurma sht ferkemi, qi bn gjaja, permbas s cills udhton i zoti i
gjs s viedhun, tuj e ue gjurmen: a mbrenda kufinit t njij katundi a t
njij lagjie, a mbrenda rrethit t nji) shpije, t njij oborri a t njij
vathi. ‑ "Gjurma e vme, giaja gjetun".
g) Fmi, brraca e biramela.
h) Grabitori, e sht aj, i cilli ballas e me perdhni i a mrr kuej nji
gj per ndo'i detyr.

.769. Po i u duer gjurma n mal t zot't t gjs s vjedhun, nuk mnd t
kap as katundin e aferm, as flamurin, pors, n'i kjaft zmra mb'at
katund, t'a mundoj qi ti lahet me b.

770. Gjurma e prme mbrenda katundit, po s'mnd e hetoi cubn, i zoti i
gjs e lyp mb katund, e katundi do t'i pergjegjet.

.771. Gjurma e prme mbrenda njij lagjje t katundit po s'u hetue cubi,
ajo lagje do ti a laj gjn t zot't.

.772. Gjurma e prme mbrenda rrethit t shpis, t'oborrit, a t vathit,
ajo shpi do ti a laj gjn t zot't.

.773. Gjurma e prme mbrenda rrethit t shpis, t oborrit, a t vathit,
ajo shpi do t'i a laj gjn t zot't.

.774. do dm, viedhni e bracni t bame prej fmsh, bracash e biramelash,
po u hetuen, shpija, s clls i perkasin, do t'a lajn.

.775. Parimi i kannit sht: "Shka t bjn t mtujt (mcat), burrnimi i
shpis do t'a lajn".

.776. Fmit, bracat e biramelat, edh ne u gjeshin me bracni n dor, dora
e huej nuk mnd ti perkas (nuk mnd ti rraf),por do t bahen me dije
prndja, e kta do t pergjegjen per'ta.

NYE I NJIQINDETREMBDHETT.
Grabitja.

.777. Udha e Zotit s'ln gj".

.778. Kanja s'bn qi t trazohet kush n shteg t vet. Udha e amdhe s'i
a k ndo'i detyr kuej.

.779. Po i pat kush ndo'i detyr kuej e nuk i ep arsye, vajin do t'a baj
n katund uhasi, e ky do t biej n mend detyrsin.

.780. Po u ue kush edh thei udhen e madhe, tui i a ndal shtegtarit a
kalin, a mushkun, magjarin a ndo'i kmb berri, ‑ po su vran aty‑peraty ‑
grabitari bjen n giob t katundit mbas randsis s faiit e gjn e
grabitun do ti a kthej t zot't.

.781. Po u ue kush, e vetem prei hamendjet, edh i grabiti kuei a kl, a
mushk, a mgjar, e s mbrami i del i padetyr i grabitun, grabitari bjen
n giob t katundit per t thyem tudhs s madhe e t zot't do ti a
kthej gjn e mimin e ditve t hupna.

NYE I NJIQINDEKATERMBDHETT.
Preja (Premtimi).

.782. " Preja mirret me pr",

.783. Me r pr, me pretue, me mrr pr don me thn me mrr a me
pershi nji tuf gjaje n mal, n vrri a edh n vath.

.784. Preja t shumen e hers shkaktohet kr mos t giegjet me i ardh
n'arsye lagja lagjes.

.785. Prela nuk shndrrohet ndryshei, por a me pr tjeter, a me pushk.

.786. Prela ndoll a katund me katund, a flamur me flamur, a edh nder
shpija t veanta.

.787. Preja shkaktohet a per kufije mali a bjeshke, a per kullos. a per
ndonji dhn tjeter, me t cillen fyhet nji katund, nji flamur, a edh nii
shpi e veant.

.788. Preja. qi bahet n mal, k gjn t zot't, p tjeter.

.789. Preja, qi bahet n vath, k gjn t zot't e 600 grosh giob per
nder t vathit.

.790. Preja e p‑rrug k gjn t zot't e 500 grosh gibo. Permbas
ndermjetsis s dashamirvet e t burravet t dheut gioba falet.

.791. Po u pretue nji tuf e huej n rrug, n mal e nj bjeshk per
kufi, atbot si katundi si flamuri i perkrahen pretarit.

.792. Pres s p‑rrug, bani e i u perkrah katundi e flamuri,
ndermietsija u mrrin pgje e do t peshohen prej Pleqsh si mbas kannit.

.793. Si mbas randsis s fjit do ti lahet gioba e gjaja t zot't.

.794. Po i u perkrah pretarit katundi e flamuri, i pretuemi k tager me,
i r pr kuej t mundet n'at katund a flamur, per me mkamb nderen e vet e
me shperblye gjn e vet.

.795. I pretuemi nuk mnd t'a pretoj as katundin as flamurin, 'si t'a
leis pretarin e t'a laj shpi me shpi. ‑ Kanni thot: "A gjn t zot't,
a rrugen t lir".

.796. Gjaja e pretueme n mal a n bieshk nuk k dy‑per‑njahen, por gjn
t zot't,

.797. "Kumbona e tufs nuk mnd t mirret pr",

.798. Po u muer pr kumbona e ogiit n mal a n vath, kjo k nderen s
tufa mrr e s vathi prtari do t laj 500 grosh giob per nder,
edhpse nuk muer kurrnji kmb berri.

.799. Ogii, hnori e vergani e qeni i hekuravet, nuk mnd t mirren pr
as per detyr.

.800. "Preja per detyr nuk mirret". Po ndolli kjo pn, katundi e
flamuri e leIsin pretarin, po su gjegj me kthye gjn.

.801. Po e prishi gjn e pretueme pretari, diten e lahes do ti a
kthej t zot't krye per krye edh tuj e zgiedh n tuf t tij.

NYE I NJIQINDEPESMBDHETT.
Faji i kobshem.

.802. Kush vjedh Shpin e strajcen e mikut, kanja i k caktue per giob
"faqen e zez" e sht i hjedhun prej kuvendit e gjyqit.

.803. Po e vodh mikun e njij shpis dora e tjeterkuej e i shpis tjeter i
lypet miku i prm e shpija e thyeme.

NYE I NJIQINDEGJASHTMBDHETT.
Dypernjahja.

.804. Nder t gjitha vendet, k mbahet kanja, do gj e vjedhun k
dypernjahen: "Dy per nji, mjaft qi t hecin me kmb".

.805. Dypernjahja do t'epet jo ve per bagti t trasha, por edh per
bagti t'ima, e per send t vjedhun.

.806. Dypemjahja do t shperblehet edh per nji t djegun t dhnshem t
shpis, t ksolls, t tbanit, t mullarit t sns a t kashts, t
gjethit edh t gardht.

.807. Kopshti, veshta e ara e vjedhun kan dypernjahen.

.808. Gjeli (knduesi‑kadoci) i vjedhun a i vrm, k gjygjin e prm: 500
grosh t zot't, per arsye qi: "Knduesi sht herori (sahati) i t vorfnit".

.809. Thiu i mbajtun, i vjedhun a i vrm (pos s n'u gjet n dm) k 500
grosh, per arsye qi: "Thiu i ushqyem sht mbaja e njij shpis".

.810. Dy kafsht e permenduna nuk e kn dypernjahen e as gjelin gjel, as
thin thi, por 500 grosh pare t thata.

.811. Per vegla bulkijet, bi. fj. per um t vjedhun e t hetuem cubi do
ti laj t zott aq puntor s dit i shkuen hups, e umini um.

NYE I NJIQINDESHTATMBDHETT.
Tagri i t zott t gjas s vjedhun.

.812. "Ku t'a gjej gjn e vet i zoti, e mrr."

.813. Mbas ktij parimi i zoti i gjs s vjedhun nuk sht n detyr t
rrafgohet, seps, kdo qi t'a hetoj e t'a gjej gjn e vet, aj k tager
me e mrr.

.814. Po u vodh gjaja nper mjet t buks, buka do t'a laj.

.815. Po u vodh gjaja nper mjet t kjorit, kjori do ta laj.

.816. Po u ndoq per gjurm, aty k t jes gjurma, i zoti i gjs ngul e
do t'i epet arsyeja m kmb e m dor.

.817. Po bleu kush nji gi t vjedhun, edh p diejt s sht e vjedhun,
i zoti i gjs k tager me e mrr e shitsi (cubi) do ti a ktheje blesit
deri n t mbramin dysh t mimit, qi muer per at gj t shitun, e t
zot't t gjs dypernjahen.

.818. Pose s per vjedhin t bame ne Kish e n Qele, cubi nuk k giob
as faqe katundit as faqe flamurit.

.819. Po u vodh gjaja n vath, cubi do te laj dypernjahen e 500 grosh
giob per vath te thyem.

.820. Po u vodh gjaja ne mal, cubi do te laj dypernjahen.

.821. Po u vodh gjaja ne shpi, cubi do te laje dypemjahen e 500 grosh per
shpi te thyeme.

KRYE I NJIZETEDYT.
VRASA.
NYE I NJIQINDETETMBDHETT.
Prita.

.822. Prita sht nji sjellje, me t cillen malet e fushat e Shqypnis u
vin pusijt glaksorvet a kuejdo, qi t kt menden me vr. (Me dal n,
prit; me ndj ne prit, me v priten, me r n prit).

.823. "S keqes i pergiegjet aj, qi prin ase rrethas".

.824. Mbrenda flamurit t vet nuk mnd t mrr kush shok, per me i dal
kuej n prit, e, po duel kush, edh vran kend t flamurit, t gjith biejn
n gjak.

.825. Jashta flamurit t vet, po duel kush n prit per me vr kend t
flamurit t huei, prisi bien n gjak e jo simpahort. "Aj, qi prn, e mrr
gjakun mbi vedi".

.826. "Kush e ep fishekun, gjakun e bn t ve'n".

.827. U ue kush edh mblodh shoke e dashamire edh i duel n prit kue),
tuj u thn: t gjiths pushke, qi t shprazen, jn t mijat, po u vr
kush, gjakun e mrr mbi vedi prisi.

.828. "Pushka c on giakun t shpija". ‑ "Pushka t lshon n gjak".

.829. Po e uhajt kush pushken e kuej e p dieje t zot't t pushks
shkoi ky e i duel n prit kuej edh vrau nierin, thjeksi bjen n gjak e
jo i zoti i pushks.

.830. Po i muer kush pushken e kuej, tuj i kallxue t zot't, s k nder
mend me dal n prit e me vr nierin, edh e vrau, i zoti i pushks bjen
n gjak, seps : Pushka e on gjakun t shpija

.831. "Simahori i pa'‑gjak bjen n gjak".

.832. Po duel nji edh mblodh shok e dasharnir e i duel n prit kuej,
p i pas ky as glak as varr, edh e vrau, prisi me gjith simaher biejn
n gjak.

.833. Po duel kush n prit per me vr gjaksin e vet, me gjiths shok e
dashamir t jt, e mrr gjakun e vet e nuk biejn n gjak.

.834. Po duel n prit nji tub burrash, krisi pushka prej net t
prittarvet, pors nuk vran kend, e n'ai hov krisi pushka edh prej net
t'atyne, qi rn n prit, n'ai t perziem vritet nji prej atyne, qi rn n
prit, por nuk u vr prej pushket t prittarvet, kta biejn n gjak mbas
kannit, seps e filluen pushken.

.835. Prita do t filloj pushken mb burra e jo mb gra, fini, mb shpi
e mb bagti.

.836. Po qiti pushk prita mb gra, fini, shpi a mb bagti, punon kundra
kannit e, po nuk e muer n kujdes kt dhn Flamuri i prittarvet, qi ti
ndeshkoj mbas kannit, atbot do t hj pushka shpi m shpi, mandej fis
me fis, katund me katund e s mbramit flamur me flarnur.

.837. Aj, qi dn me dal n prit, do t

mrr buk me vedi si edh per simahor.

.838. Po hin kund, pa xn' vend prite e pin kaf, a hngern buk, a
mueren me vedi buken n ndonji shpi t huej, shkuen n prit edh vran
nierin, shpija e t vramit e kerkon per gjak Shpin, qi u dha buk.

.839. "Pushka e buka e dhnun me dieje t vrass, i sjellin gjakun atij,
qi e ep".

.840. Po u ue kush me i dal n prit shoqit t vet e per simahor
mbledh shoqnin, po vran kend, si prisi si shokt simahor biejn n gjak
me at shpi, po kje s duelen faqe.

.841. Po u ue kush prej Mirdite me i a v priten ndokuej n Thkell a n
Malsi t Lezhes a njeti e per simahor mrr shok e dikend prej flarnurve
t permendun, aj, qi u prni, bjen ne gjak.

.842. Po i th kush kuej qi ti dal n prit ndokuej e t'a vras, tuj i
folun besen, s n dit t pajtimit t'atij gjaku do t laj mimin e
gjakut, e aj permbas bess s dhnun, shkoi edh vrau shi at, qi i th
aj, e s mbramit e ln n qull e nuk i u pergjegj,me t holla, dorrasi
jt n gjak, e atij, qi e shtini, i digjet shpija per pres, qi i bani e
100 desh e nji k giob.

NYE I NJIQINDENANDMBDHETT.
Dorrasi.

.843. Dorras thirret aj, i cilli vret kend me dor tvet.

.844. Dorrasi, pors t'a vras nierin, do t oj fjal s e vrau aj e
mos t hutojn mendsh prindja e t vramit.

.845. Dorrasi do t oj me lyp bes.

.846. Dorrasi, po muejt vet me e sjll mar te vramin, mire;
perndryshej mbe kedo, qi t ndeshet, do ti thot qi t shkoj me e sjell
mar e armen me i a pshtet t kryet.

.847. Dorrasi nuk guxon m mrr armen e t vramit, po bani kt faqe t
zez, aj bjen n dy gjaqe.

.848. Dorrasi i prnds s vet grihet prej fisit a katundisht.

.849. Dorrasie k t luejtmen nten aty, k t'a ile drita, do t
struket.

NYE I NJIQINDENJIZETT.
Simahori.

.850. Simahuer sht aj, i cilli i ep dor dorrasit, tuj i ndihmue a n
vras a n viedhni a n t kryem t do mbrapshtije tjeter.

NYE I NJIQINDENJIZETEPAR.
Bestari.

.851. Bestar jn ata, qi hijn t prndja e kushrinija e t vramit, per
me xjerr bes per dorrasin e per shpi t tij, jn mprojtart e
dorrasit e t shpis s tij, qi mos ti gjej gj n vade t bess.

.852. "Dorzn e bestr nuk‑ hn kush me pare".

.853. Tuj kn nji nevoj uhazishte, kanja nuk don qi t mrrin opanga
ata, qi hijn dorzn e as ata, qi xjerrin bes per ndokend.

NYE I NJIQINDENJIZETEDYT.
Besa.

.854. Besa sht nji vade lirije e sigurimi, qi shpija e t vramit i ep
dorrasit e shpijarvet t tij, tuj mos i ndjek per gjak perkohssht e mj
n vade t caktueme.

.855. Me ue gjind per bes sht kan, me dhn bes sht detyr e
burrni.

.856. Shpija e t vramit, po i dha bes dorrasit, ky edhpse e vrau, do
t shkoj n mort e n gjm me percjell t vramin deri n vorrim e me
ndj per drek. ‑ Kio bes ngjat 24 or.

.857. Po s'shkoi dorrasi ne gjm e ne drek permbas bess s dhnun,
nuk i xhet per shburrnim shpis s t vramit, edh n mos i dhasht bes,
tuj kn s dorrasi i a shtoi dhunn mbi dhn.

.858. Permbasi t hj i vrami n dh, katundi k tager, mbas kannit, me
i a xjerr besen dorrasit e shpijarve t tij.

.859. Besa e katundit sht tridhet ditshem.

.860. Po ngurroi shpija e t vramit e s'u gjegj me i dhn bese katundit,
dorrasi me gjith shpijar e kushrni te dame zjarmit do t rrij mshil.

.861. Kurrkush tjeter nuk mnd t bije me i a xjerre besen dorrasit e
shpija e t vramit nuk mnd t'i ape kuej bese, per p ndreqe katundin e
vet.

.862. Si t'a ndreq katundin e vet shpija e t vramit, atbot u ilet
udha miqvet e dashamirvet per me lyp bes per dorrasin.

.863. Po e ili besen e fisit shpija e t vramit, gjith s fiseve t jen
n katund t tij do tu ap bes as m pak as m teper.

.864. Po u ue nji mik edh i shkoi shpis s t vramit per bes e kjo e
percjell me "Mos m'eia m" e nuk i dha bes, s'k pse i shkon m.

.865. Po u ue nji mik tjeter edh i shkon per bes shpis s t vramit, e
kjo e percjell me "Per tash s't'ap bes, 's nuk e shof gjasen", m t
paren bes, qi dn me dhn, ktij do ti a ap, tuj ln m'anesh miq e
dashamir zemret.

.866. Po pat bes shpija e dorrasit, t rrijn me mend e me nierzi n
pn t vet, t ruhen si burrnimi si edh granija e mos ti shkaktojn dme
as trazime, per n kioshin ngiatas me shpi t t vramit e mos t shesin
kreni.

.867. Po u pr keqas shpija e dorrasit ndaj Shpin e t vramit, katundi
bashk me dorzn t'a qortoj e, n'e lypt nevoia, t ndeshkohet me giob
e t'u kputet besa.

.868. Kan burrnijet por edh detyret

sht t mos perbuzet kush n Shpin e t vramit, edhpse e mjer e e thame
krahsh.

.869. Mos t trimnohet kush me i pri gjaksit e me luejt me 't neper
katund t shpis t t vramt, kanja thot: "Giaksin rueje e mos e
perciell faqe shoqit t shpis s t vramit". "Gjaksi e k t luejtmen
nten, e aty, k t'a il drita, t struket". ‑ "Si t biej n glak nieri,
t hikmen e t mshefmen i k per deytr".

.870. "I dmi zjarmit jashta 24 orvet nuk ruhet m giaksit".

.871. Kushrinija e dme me zjarm prej dorrasit mbrenda 24 orve t vrass
do t ruhen, seps, po i vrau shpija e t vramit, e mrr gjakun e vet.

.872. Po pshtuen p u vr mbas 24 orsh, do t dorzaniten me shpi t t
vramit e do t jen t lir n pun t vet.

.873. Po vran kend prej kushrinis s dme shpija e t vramit mbasi t
kalojn 24 ort, ajo nuk mrr gjak, por bjen n giak.

NYE I NJIQINDENJIZETETRET.
Besa e gjas e e obanit.

.874. Besa e gjs e e obnil sht ajo, qi dy a m flamure vjn nder vedi
me pelqim t niani tjetrit.

.875. Tuj v kt bes, flamurtart me Kren e djelmni, i caktoin udhen
udhtarit, lajmtarit, si edh bariut me gj.

.876. Udhtari e lajmtari i njij flamuri, qi k pn n flamur t huej,
nuk mundet me i kalue caqet t kufizueme prej dy flamurve n t lidhun t
bess s gjs e t obnit.

.877. Udhtari e lajmtari, pos s nuk mnd t shmangin udhen, ata as mnd
t hiin n shpi tjeter, 'si t vjn kamben n flamur t huej, por do t
shkoin fill e t shpija e Flamurtarit t vendit.

.878. Po pat per t krye pnen e vet udhtari, a pnen e flamurit
lajmtari, ata nuk mnd t dalin neper flamur t huej vetem, por do t jen
t percjellun a prej Flamurtarit t vendit a prej ndonjij nierit, qi tu
ap vet Flamurtari.

.879. Si tuj shkue, si tuj dredhue urdhtari e lajmtari do t'udhtoin per
udh t madhe e p shkapercye caqet e dme prej flamurve me bes t gjs e
t obnit.

.880. Po e gjet gi udhtarin, lajmtarin a barin, p dal prej flamurit t
huej, a tuj kullot gjn nder cop t dme, ata priten n bes te gjas e
t obnit.

.881. Presa n bes t gjas e t obnit k kto ndeshkime e giob:

a) dorrasi do ti laj shpis s t vramit 22 qese per gjak,
b) flamuri i dorrasit i djeg tri kulla dorrasit, po s'pat tri kulla t
veta dorrasi, do t digien: kulla e dorrasit e dy kulla tjera t
kushriive t ngiat t dorrasit, po s'pat kushrij t ngiat, edhnjiqind
brzash n kjoshin, do tu digjen kullat.

.882. Flamuri i dorrasit e sodum pasunin e dorrasit me bme e me dh,
me gj e me gjithshka t kt.

.883. Po e shmangu udhen udhtari a lajmtari, a i kaloi caqet bariu me
gj, ne i vraft kush, s'i priten miq bess s gis e t obnit, por
atij, prej shpis s t cillit duelen, e me shpi t tyne bjen n gjak
dorrasi si mbas kannit.

.884. Po preku kush tufen e gjs n mal e rider caqet e shenjueme, cubi
bjen n ndeshkime e giob t permenduna, pse e preu n bes t gjs e t
obnit.

.885. Dorznt e bess s gjs e t obnit, jn Flamurtart, Krent e
Djelimnija e Flamurve t lidhun n kt bes.

Oroe:
Mbas tregimeve, qi diftohenprej popullit t Malevet t Shqypnis (mbi t
cillat tash falsim n rreshtim t tregimeve t ndryshme), dn kjartas s
"Besa e gjs e e obnit" sht shum e vjeter, e s do t jt kn mbajt
para s k fillue me vjell flak grykholla (pushka).
Vende‑vende edh sot mbahet besa e gjs e e obnit; si bj.fj.nder Malet e
Gjakovs: Nikai, Mertuer, Gash, Krasniqe e njeti. Nder Malet e Dukagjinit:
Shal, Shosh, Kir, Gjaj, Plan e Toplan; nder Malet e Puks, t Mirdits,
t Thkells, t Malsis s Lezhes e kah Kurbini, edhpse sot nuk mbahet m
kjo dor bese, permbas tregimevet, qi na kn diftue Pleqt e ktyne
vendeve, heret edh kto krahina i k pase pershi besa e gjs e e obnit.

NYE I NJIQINDENJIZETEKATERT.
Gjaku.

.886. N kan t Malevet t Shqypnis gjiths djelm t lein, njehen t
mir e nuk veohen njani prei tjetrit.

.887. mimi i jets s nierit sht nji, si per t mirin si edh per t
keqin.

.888. Seicilli mbahet i mir edh i thot vedit: "Jam burr" e i thon:
"A j burr!"

.889. Me kn veim gjaqesh, kanja nuk kishte dieit me i a gjet vangun
pns prej pleqnish e pgjesh n peshim t t mirit e t keqit, tuj kn
s seicilli mbahet rrumbull katerqind derhm n'ok t vet.

.890. Me pas ln shtegun e veimit t gjaqevet, t keqin per duk e per
fisniki‑firukun kishin me e vr edh p pn, ishin shtue vrast, 'si mos
t kishte dal kush me lyp arsye per vras t t keqit e t firukut.

.891. Prandei "Gjaqet i l Leka si njanja: del i miri prej t keqit e i
keqi prej t mirit". ‑Shpirt per shpirt, 's duken e fal Zoti".

.892. Kush t vras nierin pr, kje burre a grue, djal a cuc a edh
frishte djepi, i mir a sherntim per duk, krye, plak a sterplak, i pas
a i p‑pas, fisnik a firuk, ndeshkimi sht nji doret: per vras t
mashkullit 6 qese, 100 desh e gjys kau giob.

.893. Kush t shitoj nierin, miml, i permendun ne 892 pergjysmohet si
per mashkull si per femen.

.894. "E shituemia shkon mbas kerikut, a si t'i a prej mjeku" (mimin e
mjekimit si t'a prej mjeku).

.895. Pajtimi i gjakut a i varrs, qi bahet me kren e djelm, nuk k
tjeter per pos 6 qese per gjak e 3 qese per varr. Pajtmi i giakut a i
varrs, qi bahet me ndermjetsi t dashamirvet, permbi 6 a 3 qese lypin
edh t prishunat e mjekimevet.

.896. T ramt n gjak, po u b vrasa n katund, dorrasi me mashkullim t
shpis edh ferishte djepi n kjoft do t bahen e do t dalin prej
katundit e do t shkojn nder miq, per me i u shmang rrezikut t vrass.

.897. Me grani t dorrasit sl pn shpija e t vramit, seps "Grueja e
Prifti nuk biejn n gjak".

NYE I NJIQINDENJIZETEPEST.
Gjaku shkon per gisht.

.898. N kan t veter t Malevet t Shqypnis vetem dorrasi bijte n
gjak, ase aj, i cilli thiqte, shkrepte e shprazte pushken a do arm
kundra nierit.

.899. Shpija e t, vramit nuk mujte me ndjek as me vr tjeterkend prej
vllazensh, nipash a kushrijsh t gjaksorit, pos gishtit ‑ dorrasit ‑.

.900. Kanja e vonshme pershin mashkullimin e shpis s dorrasit mj n
ferishte djepi, kushrinin e nipat e ngiat, edhpse t dam, por per 24
or, n val t gjakut , e mbas 24 orsh do tu qitte dorzn shpija e t
vramit

NYE I NJIQINDENJIZEGJASHTT.
Gjaku per gjak me mbet.

.901. Kur t vras shoqi shoqin dy vett, qi u fjalisen, e biejn t dy
dekun, jesin krye i per krey, ase gjak per giak.

.902. Shpijat e t vramvet nuk mnd t shtyhen n fjal, as nuk mnd t
lypin shperblime lagjja lagies. ‑ Do t dorzaniten mbas kannit.

.903. Po mbet niani i vrm e tjetri i shituem, atbot i shituemi do t'i a
kthej tepricen e mimit t gjakut t vramit.

.904. Po m'a vrau kush tm vll un u ova edh e gjuejta nji t shpis s
dorrasit, tuj e shitue nji her e mj n njizet her, s mbramit drodha
pushken edh e vrava t vllan e ktij a mun dorrasin e t'm vll, t
gjitha varrt do t pleqnohen e do t lahen, e i vrami jt krye per krye
me tm vll t vrm.

.905. Po vrava at, qi pa shitue njizet her, varrt hupin, e jesin
gjak per gjak me t vramin.

.906. Po qita mb kend edh vetem e gervishta n krye, i kam 3 qese per
varr.

.907. Po i rash kambs i kam 750 grosh.

.908. E shituemja n brz e perpjet k 3 qese, n brz e teposht k 750
grosh.

NYE I NJIQINDENJIZETESHTATT.
Gjaku per faj nuk jet.

.909. do faj, qi fi baj Shqyptari Shqyptarit, tager k me e mundue me
pleq e me pgje, pors nuk mnd t'a vras, 's "Gjaku per fj nuk jt".

.910. Po m shau kush, e un e vrava, i a kam giakun.

.911. Po erdh kush me m'i dhn zjarr shpis, a ksolls, a tbanit, un e
prita edh e vrava, karn gjakun,

.912. Po erdh kush me t vjedh, edh e shef tuj t'a zhberthye deren, e
vrave, i k gjakun.

.913. Erdh kush me t'a dlir vathin, e shef tuj t'a v tufen e gjas
perpara, rrane me xjerr gjn tande e atij s'i lodhet mendja me t'a
lshue, po e vrave, bjen n gjak.

.914. Tu mbat kush a t r, ti e vrave, bjen ne gjak.

.915. T hypi kush n qaf, edhpse jn dy duer per nji krye, po e
vrave, i k gjakun.

Oroe:
914 e 915 peshohen mbas randsis s fajit.

NYE I NJIQINDENJIZETETETT.
Gjaku sbahet giob.

.916. "Gjaku gjak, gioba giob, thot kanja".

.917. Gjaku s'hup kurr.

.918. N do faj me i r shpis s dorr asit shpija e t vramit, do t
gjygjohen e do t pleqnohen edh me pgje, ne e lypt nevoja; prose faji
jt gjithher faj, e shpija e t vramit do t'a perligj Shpin e dorrast,
'si t'a shofin me udh pleqt.

.919. N do giob me r shpija e t vramit, gioben e ln giob, pors
giakun s'mnd ti ia hupin a giob s'mnd ti a bjn edhpse shpi e lig
edh e lnun.

NYE I NJIQINDENJIZETENANDT.
Gjaku per pun t lig.

.920. " Ata, qi kn shtat e dhn bashk, po u vran t dy n pn t
keqe, shkojn gjak‑hups".

.921. Parimi "Gjaku per faj s'jt", n dhunim t gravet e bjerr fuqin e
vet.

.922. "Mikun e prm, armt e gruen e dhunueme, kanja s'i perket."

.923. I marruemi e e marruernja vetem atbot shkoin giak‑hups, kr t
vriten n pn e n mndyr t keqe e me nji pushk.

.924. Prindja e t marruemve nuk mnd t'i kerkojn per gjak por do ti
apin dorrasit fishekun e prishun me "T lumt dora"!

.925. Do t qesin dorzn, s gjaqet e t marruemve nuk do ti kerkojn
perjet.

.926. Po i kjau zmra prndes s t vramve, s dorrasi nuk i k vr n
pn t dhunshme, gjygii i shenjon bn mbas kannit.

.927. Po e l Porota mbrend, dorrasi jt n dy gjaqe e n giob mbas
kannit.

.928. Po pshtoi njana lagje p u vr edh hiku, dorrasi, qi i gjet n
pn t keqe, nuk mnd t'a vras mbrapa, 's bjen n giak, e lagje s
vrame gjakun do t'i a laj.

.929. Po duelen me marre grue e vajz a cuc, e po pshtuen p u vr ‑
hiken ‑ n dh t largt, ata i leit Flamuri per jet.

.930. Po u hetue aj, qi i koriti edh i vn rrethin si ktij si edh t
marruemeve, fisi, katundi e Flamuri i grin t dy, tuj jau b gjakun giob.

.931. Grueja e vj a cuc, qi delshn me marre, do t digjeshin per s
gjalli n grumbull t plehit. ‑ Ase i vejshin ndermjet dy turrave drush t
ndezuna e a i bajshin me kallxue simahorin, a i leishin t shkrihen per
mnder ndermjet dy zjarmesh. ‑ Me kn s mbrrijshin me i a xjerr fjalen
s cilli e koriti, atbot i vejshin rrethin edh simahorit, edh i
grijshin bashk.

NYE I NJIQINDETRIDHETT.
Vrasa pa hiri.

.932. Vrasa p hiri nuk e k t ndjekmen me pushk. ‑ Dorrasi ln
giakun e dorzanitet.

.933. N'at gjak t xet dorrasi do te largohet e te rrj msheft mj qi
t mirret vesht puna mire.

.934. Hin gjindja e urt e, 'si t vertetohen s pernjimend kie p hiri
vrasa, qi u b, dorrasi ln mimin e gjakut edh dorzanitet.

.935. Me vr kush ‑ edh p hiri ‑gruen me shtat xn, pos 3 qesevet t
gjakut t grues, i a presin edh barrs 3 qese.

.936. Po u perpush dorrasi per 3 qese te barres, kanja e ep me il t
vramen, per me p pale a pat djal a vajz.

.937. Po pat djal, dorrasi do t laj 3 qese per gjak t grues e 6 qese
per gjak t dialit: po pat vajz, pos 3 qesevet t grues s vrame, do t
laj edh 3 qese t vajzs.

.938. Vrasa p hiri nuk k giob.

NYE I NJIQINDETRIDHETEPAR.
Vras me dorzani.

.939. Me b me u ngatrrue nder vedi shpija e dorerasit e shpija e t
vramit mbas gjakut t pajtuem, dorzanvet u duhet me h n flak e nuk do
t bjn qi tu dhunohet mni e dorzanija.

.940. Po krisi pushka ndermjet tyne, Dorznt do t kerkojn mikun e prm
prej lagjes, qi nisi pushken. "Gjaku shkon per gjak".

NYE I NJIQINDETRIDHETEDYT.
Pushka ndjek gjaksin.

.941. Pushka e nisun k giob". ‑"Pushka e par k giob".

.942. E shkrepmja k giob".

.943. Po u fjalisen dy vet e njani e dredh pushken mb tietrin e e
shkrep, por s'i ndez, po s'u vran n'at val, i pari, qi shkrepi pushken,
bjen n ndeshkim t giobs.

.944. Po e shkrepi i pari pushken e nuk i ndezi, i dyti i ndej gati edh
e vrau, ky bjen n gjak, por jo n ndeshkim t giobs, s "Pushka e mbrame
nuk jt me t paren".

.945. Me shkrep pushka p hiri, i zoti i pushks bien n gjak, po vrau a
shitoi kend.

.946. Po hni kush n shpi t kuej e, pors t'a vjerr pushken n krrab,
i kputet rrypi, shkrep pushka edh vret ndonji t shpis a kedo, i zoti i
pushks bien n gjak.

.947. Po e l miku pushken t ngreft edh shkrepi e vrau kend, i zoti i
pushks bien n gjak.

.948. Po e ver miku pushken'n krrab e kjo u thye e r pushka n tok,
shkrepi edh vrau kend, i zoti i krrabs bien n gjak.

.949. Kuji e krraba jn v per t vjerrun t pushkvet, pr i zoti i
krrabs a i kujit do t'u vete menden e mos t'i lete tu brejshin prej
krijet.

.950. Po u vr kush e mbet dekun n ni i krah e n tjetrin u shituen dy
vet, jesin gjak per gjak‑ nji gjak, dy varr.

.951. Po vrau kush gruen me shtat xn. kanja e ep qi t ilet e po, pat
djal, dorrasi, pos giakut t grues, do t laj 6 qese per giak t
djalit; po pat cuc, do t laj 3 qese per fmi e 3 qese per t'men.

.952. Pushka e shtme per mik t prm t lshon n gjak, por jo n giob.

.953. Pushka e shtme per grue a cuc t dhunueme s'k as gjak as giob.

.954. Pushka e shtme per arm t marruna, bien n gjak, por jo n
giob.

.955. Pushka, qi vret p hiri, k gjakun gjak, por s'k giob as t
ndjekmen.

.956. Pushka e shkrepun mb kedo k giob.

.957. Per do vras: 6 qese per gjak, 100 desh e 1 k giob Flamurit e
500 grosh ders s Giomarkut t'Oroshit (per Mirdit).

NYE I NJIQINDETRIDHETETRET.
Kush vret vendin, shkon gjak-hups.

.958. Po vrau kush vedin, gjaku i shkon hups.

.959. Shpija e vetvrasti bjen n glob, 's giobit vedin me t bjerrun
t njij njerit e me t prishunat e drekvet.

.960. Po vrau i vllai t vilan, gjakhups shkon, pors gioben e Flamurit
do t'a bjn si mbas kannit.

.961. Po vrau i biri t'an, s'e ndjek kush, pors i biri, dorrasi,
grihet a prej fisit a edh katundisht.

.962. Me vr i biri tmen, bjen n gjak me prndt e s'ams.

.963. Me vr i shoqi t shoqen, bjen n giak me prndt e grues.

.964. Me vr e shoqja t shoin, prndja e ksaj biejn n gjak. (Ka
ndoll qi prindja e k gri t bin, qi bate kt shemtim).

NYE I NJIQINDETRIDHETEKATERT.
Shkuesija e gjakut.

.965. Shkues i giakut thirret aj, i cilli perpiqet t shpija e t vramit,
per me e pajtue dorrasin.

.966. Shkuesi i gjakut, po i duel n krye pns, k tager n kpuce.

.967. Kpuct a opangat e shkuesit perbahen prej 500 groshsh.

.968. Kpuct e shkuesit t gjakut i ln shpija e dorerasit.

NYE I NJIQINDETRIDHETEPEST.
Pajtimi i gjakut.

.969. Paitimi i gjakut bahet dy mndyrsh: a) me t him t dashamirvet t
shpis s t vramit e te Famullitarit b) me t dalun t Krenvet, t Ders
s Gjomarkut e djelmvet t Flamurit. ‑ N kt ras per do vras Dera e
Giomarkut t'Oroshit mirrte 500 grosh.

.970. N t dyja kto ras dorzant e kannit jn t domosdoshem.

.971. I zoti i gjakut, pos mimit t caktuem per gjak, k tager me lyp
nji hut (martine) n krah t cillitdo, qi t'a ngul synin e dorrasi
sht n detyr me i a pr aty.

.972. Pa u ndreq puna e gjakut, p hi Dorznt e duhshem, p u caktue
vadet e t hollavet t gjakut, trevezat e buks nuk shtrohen e buka nuk
hahet.

NYE I NJIQINDETRIDHETEGJASHTT.
Dorzant e gjakut.
Dorzan e bastar nuk hin kush me pare.

.973. Dorznt e gjakut i zgjedh shpija e dorrasit.

.974. Dorznt e gjakut jn ata, qi hijn per me mbajt larg do t
persritun mnijet e ziarmit, qi kishte me muejt me u ndez ndermjet shpis
s t vramit e dorrasit.

.975. Dorznt e gjakut, 'si t hijn nji her, nuk dalin m.

.976. Dorznt e gjakut kn tager me i mbajt n fre ata, per t cillt
kn h, e, po nuk vjeften kshillet e qortimet miqasore, kn tager me u a
rrudhun pjt edh me kercnim, po luejten.

NYE I NJIQINDETRIDHETESHTATT.
Dorzant e t hollave t gjakut.

.977. Dorznt e t hollavet t giakut i zgjedh shpija e t vramit.

.978. Vadet e t hollavet t gjakut i caktojn Pleqt e burrat e urt, qi
ndollen aty.

.979. Vadja e caktueme e t hollavet t gjakut as shtyhet, as luhet.

.980. Me b me dal mendsh dorrasi e me nis me lueit me Dorznt e t
hollavet t gjakut e me i sjell me sot‑nesr, do ti a oj t zot't t
gjakut t hollat n vade t caktueme e detyrsin e qesin n katund, i cilli
do t'a ngushtoj lasin e keq me i u pergiegj detyrs e, po e lyp
arsyeja, mnd t'a giobisin.

.981. T hollat e gjakut do t'i epen shpis s t vramit nper dor t
dorzanvet e jo kurr drejt‑per‑drejt prej dorrasit.

NYE I NJIQINDETRIDHETETETT.
Buka e gjakut.

.982. Buka e giakut sht ajo, kr ndermjetsit e pajtimit t gjakut me
dis prej gjinijet, shoksh e dashamirsh t zot't t glakut ti shkoin
n der dorrasit per pajtim t giakut e t hajn buken e gjakut t
paituem.

NYE I NJIQINDETRIDHETENANDT.
Kryqi n der.

.983. Kan sht, 'si t vhet per fije pajtimi i gjakut e, 'si t bahet
buka, t hijn Dorznt si t gjakut si edh t t hollavet e t bahet
kryqi n der t dorrasit prej t zot't t gjakut.

.984. Kryqi n der sht shji i gjakut t pajtuem.

.985. Kryqi xieret n gr t prakut t'eper t ders s shpis a nder
pregjet e krahvet t ders.

.986. Kryqin n der do t'a xjerrin dora e t zot't t glakut.

.987. Hekurin ‑ sqeparin ‑, me t cillin u xuer kryqi, kan sht me e
hjedh mbi pullaz t shpis s dorrasit.

NYE I NJIQINDEKATERDHETT.
Vllaznimi (Me pi gjak).

.988. Si tu pajtohen zemrat shpijavet t dorrasit e shpis s t
vrarnit. Pijn giakun e shoqi‑shoqit.

.989. Marrin dv gota t vogla, i mbushin pergiymsash me uj a me raki,
ohet ndoqii prej dashamirsh e u Iidh dy gishta t vogjel, i shpojn me
gjylpan, tuj bn me lshue ka' nji pik vemas nder dy gota.

.990. Mbasi t'a perziejn gjakun ase, mbasi t'a tundin mir, i shndrrojn
gotat, me me duer kryqzue, i a kojn shoqi‑shoqit, tui e p giakun e
njani‑tjetrit. ‑ Nder njiml pergzime qesin pushk e bahen si vllazen te ri
njij nnet e babet.

Estilen

847


Mbrapsht n krye Shko posht

Re: Kanuni i Lek Dukagjinit...

Mesazh  Estilen prej 05.03.10 18:39

KANUNI I PLEQNISE


NYE I NJIQINDEKATERDHETEPAR.
Tagri e detyra e Pleqvet.

.991. Plaku i pengut nuk mnd ti lyp t falmet e t premet e kans, p
e ndreq pnen.

.992. Pleqt jn a t part e vllaznive a Krent e fiseve, zyra e t
cillvet sht e pshtetun n themel t tagrit kannar.

.993. Pa kta nuk mnd t bahet ndo'i kann i ri e as kurrnji gjygj a
pleqni, qi do t pershij a nji vllazni, a nji fis, a edh nji katund e
Flamur.

.994. Pleq thirren edh burrat m za per urti e qi jn regj nder gjygje
e pleqni.

.995. Per pn t veanta e per t kapme t posata, edh t permendunt
mnd t mirren per pleq pgjesh e gjygii i bam prej 'tyne sht i njoftun
prej kannit, mjaft qi t pleqnojn mbas ktij.

.996. Pleqt e Kans kn tager me shmang do rrag e kercnim damesh e
vraset, k me urti, k me fuqi bashk me katund e nder kercnime t randa
frt do t lypin krahin e Krenvet e t djelmvet t Flamurit, per t pruin
ne mend t dalunin mendsh.

.997. Pleqt kn tager me mbledh katudnin, kr mos t due kush me i ndj
gjygjit t folun mbas kannit e p krahambajtje.

.998. Per pleqni t vogla do t mirren Pleqt n katund permbas v1laznijet
e fisit.

.999. Pleqt e mrrun per me b ndo'i pleqni, aty e n'at hov, qi tu apin
zabuken t fjalisunt, tager kn me b gjygj e me e ue deri n mbarim.

.1000. Jo ve Pleqt ase Krent e Kannit kn kt tager, por edh Pleqt e
ashtjevet t veanta, 'si ti ket zgiedh kush per pleq, kn tagrin e
permendun.

.1001. Si tu epet Pleqvet n dor pengu i pelqimit, edh ne u pendojshin
t fjalisurit, nuk mnd t'u a stermarrin pengun, as nuk mnd ti ndrrojn
ata Pleq.

.1002. Parimi kannit sht: "Plak mbi Plak, gjygi mbi gjygj e b mbi b
kanja nuk bn

.1003. Pnt e randa, qi e vrugnojn nderen e katundit a t Flamurit, do
t peshohen prej Pleqvet t katundit e prej Krenvet t Flamurit.

.1004. Pleqt e Krent e Flamurit nuk mnd t kpusin kurrnji gjygi e nuk
mnd t giobisin kend n katund, p i pas me vedi Pleqt e Strapleqt e
katundit, n t cillin gjindet fajtori.

.1005. Po ndolli s duel mendsh nji katund mrr me gjith Pleq e Vogjli,
atbot ngrehen Krent e Flamurit me Pleq e Strapleq vllaznish e fisesh e
me gjith Vogjli ede e bien ne mend katundin e dalun dore.

.1006. Po u ue ndoi katund per me u ngref luft Krenvet, Pleqvet.
Strapleqvet e Vgjlis s Flamurit, rien t cillin gjindet, atbot do t
bahet me dieje Dera e Gjomarkut, n z t s cills do t ohen edh
Flamurt tjer e nen prije t ksaj Dere do t msyhet katundi i dalun dore.
edh e bien n mend me ndeshkime giobsh, nie t xjerrun prej vendit, a
edh me grime katundisht, n past b kush ndo'i fj per t grim.

.1007. Sjelljet e ndeshkimet e permenduna i veshen edh nji i Flamuri.
kr t dal dore,me ndryshim qi Flamuri mar nuk mnd t xieret prej
vendit, pors leitet prei Flamursh tjer mj qi t shtroj pengun.

.1008. Kannet. qi vn nji katund me Pleq e Vogjli per vedi bj.fi. per
hjeksi, pabesni, per vras a cubni, as Flamuri e as Dera e Glomarkut nuk
mnd tu a luej, mjaft qi mos t trillohen pn te reja, qi t jen kundra
vendimevet jetike t kannit t Malevet.

.1009. Nder gjygje e pleqni, qi i perkasin katundit mrr a njij Flamuri,
Pleq t veant nuk kn tager me mrr neper dor. ‑ Kto do t peshohen
pre.) Pleqvet e Krenvet t kans s Katundit e t Flamurit.

.1010. Po r n faj nji Plak katundi, do t'a lshoj pengun n dor t
Vogjlis.

.1011. Po s'u gjegj me shtrue pengun, Vogjlija thrret Krent e Flamurit e
zbashkut e bien n'arsye.

.1012. Po r n fj kush i ders s Gjomarkut, gjygjin do ti a bjn
Krent e Vogjlija e t glith Flamurvet.

.1013. Po r n fj ndonji prej Flamurtarsh, do t peshohet prej Krenvet
e Vogjlis; e Kreu i Flamurit n faj do t peshohet prej Flamurtarit,
Krenvet tjer t Flamurit e prej Vogjllje.

.1014. Edheps Plak, a Krye, a i Ders s Giomarkut, pengun do t'a lshoj
n dor t Pleqvet e t Vogjlis, po bani kush vj mb 't.

.1015. Pleqt do t bjn gjygj p krahambajtie e p u thye prej nendoresh
a t folmesh prej njanit a tietrit.

.1016. Po u hetue ndo'i Plak s e bani gjygjin me krahambajtje e kundra
kannit, ve pse i thyem prei mendoreve t'ans kundershlare, pos faqes s
zez, s'e mrr kush m per Plak.

NYE I NJIQINDEKATERDHETEDYT.
Pegjet.

.1017. "Pengu i lshuem nuk mirret m".

.1018. Pengu sht nii shj i landt, qi epet n dor t Pleqvet gjygjtar
me tager qi t bjii gjygj mbi ankimet e dy kundershtarvet.

.1019. Pengu thirret "Pengu i pelqimit a i zabuks".qi don me thn s,
tuj e dhn pengun n dor t Pleqvet gjygjtar, kta gjinden gati me i
ndj gjygjit e pleqnis.

.1020. Pleqnlja e gjygji bam p pgje,faqe kannit s'k vjeftje.

.1021. Para s t fillohet gjygji, pgjet do t jen n dor t Pleqvet,
e t kapunt n padi, pose qi nuk mnd t luejn m, ata lidhen edh me l
opangat, ase Pleqnin e preme prej kannit.

.1022. Per peng xhet arma, fisheku, ortari a edh kutija e duhnlt, mj
qi t biejn pgjet, qi ti parasohen vjeftjes, per t cillen kapen.

.1023. Nder pleqni ankimesh, zhgarkimesh a shplfjesh flala e gojs nuk
pelqehet per peng, duhet shji.

.1024. Fjala peng jt vetem atbot, kr t'i flas kush kuej kaq e kaq,
per n'i a ndreqt nj i pn.

.1025. Po i a ndreqi pnen, t folmen i a k dptyr burrit t hue.

.1026. Po ngulen Pleqt e pegjevet njani ne mende t vet e tjetri n t
ve'n, do tu siellen Pleqve tjer, pors per t prishuna nuk mnd tu
randohen t fjalisunvet (t zotvet t pegievet).

.1027. Opangat e Pleqvet do ti lajn t zott e pgjeve, s njani aq
tjetri.

.1028. Opangat e Pleqvet lahen jo mbas andjes s Pleqvet, por mbas
randsis s pleqnis: "Mbas pengut shkoji opangat". ‑ "Mbas gjajet shkojn
opangat".

.1029. Pleqnija e njij paradites k ps grosh. ‑ (heret nuk baheshin
pleqnit mbasdite.)

.1030. Per pleqni t dme me "gr", t kapunt do t lajshin k 10 grosh
per pleqni.

.1031. Para s ti a hijn gjygjit Pleqt, do t bjn kt b: Per kt t
mir t Perendis (mb nji shj Besimi) e si e bajsha mue m ndimoft,
gjygjin nuk do t'a baj me dredhi e me krahambajtje e, mj k t m'a mrr
mendja e shpirti, nuk do Vi baj lak kannit e gjygjit t drejt!

.1032. Jashta katundit nuk k tager kush me gjet Pleq.

.1033. Po duel kush me lyp Pleq n Flamur, nen t cillin gjindet, do t
mrr per Plak nji prej Krensh e jo prej VogjIijet.

NYE I NJIQINDEKATERDHETETRET.
Shtim Pleqsh.

.1034. "Gjygi mbi gjyg e Plak mbi Plak kanja nuk bn ".

.1035 "N mos t pelqeft gjygji, tek a'Sh.Pali". ‑ "N mos t pelqeft
gjygji, tek a'Gryka e Oroshit". ‑ Dera e Gjomarkut themeli i kans".

.1036. Po i a dorzove pengun Plakut, e ky t'a bani gjygjin, s'k pse lyp
m Plak e gjygj.

.1037. Po s't'a mbushi menden gjygji i Pleqvet, qi ti i zgodhe e i
pelqeve, tager sk me e stermarrun pengun t'and as me zgiedh Pleq tjer.

.1038. Po u vojt mendja t zotve t pgjeve, s u sht b gjygji pa'
rrug e me krahambajtje, kn tager mos me i ndj pleqnis.

.1039. Pleqt e par nuk lshojn pgjet, pors kta jn n detyr me dlir
vedin, tui jau lshue pgjet e veta n dor Pleqvet t dyt t zgledhun
prej sish, e mbasi t jau shtrojn gjygjin e bam, do t peshohet prei
Pleqvet t dyt.

.1040. Po e bn t keq gjygjin e Pleqvet t par, kta t dytt u mrrin
pgjet t fjalisunvet e, pos qi jesin pa' opanga, kta do t lajn
opangat e Pleqvet t dyt.

.1041. Pleqt mnd t stohen mj n tri lagje: po s'e kputen gjygjin,
atbot do t hijn nder kren deri n Der t Gjomarkut, qi sht therneli
kans. Pertej ksaj Dere s'ka.

.1042. Po duel i mir gjygji i Pleqvet t pare, pgjet e para do t lajn
dy lagje opangash: Pleqvet t par e t dytvet.

.1043. Po ndollen gjygje a pleqni t randa, zhvillimi do t lypet n der
t Gjomarkut.

NYE I NJIQINDEKATERDHETEKATERT.
Porota.

.1044. Porot a Poronik me goj t kannit thirren ata nierz t cillt
shenjohen me gisht prej gjygjit, per me b b e nie xjerr s keq ndokend.

.1045. Poronik do t.jen asish:

a) qi mos t jen gjet n b t rrjshme,
b) qi mos t kn ndo'i mllef as kundra lagjes, qi bn b, as kundra asaj
qi veshtron bn,
c) qi mos t jen gjind Iloftar. qi vierrin shpirtin n krrab per nji
mull buk.
d) qi, nmose me hamende m nd t diejn ndo'i pn, a mnd t'a hetojn m
lehtas:
e) s'do t jen gra, 's kanja s'i xn.
f) qi mos t jen t betuem e mnisa.

.1046. Peregjithsisht beja p Porot s'bahet.

.1047. Parimi i kannit sht: "Beja k Poroten, Porota k mundin nder
hetime e t lidhmen".

.1048. Prifti s'ohet n b; por, me qillue s i lypet beja, si per me
l vedin, si edh per Poronik, ky xhet per 24 vet.

.1049. Nji krye i Flamurit, po u thirr n nji b 24 vetsh, 12 i a nief
gjygji e per 12 t panjefun sht vet.

.1050. Aj, qi u prn Poronikvet n b,nuk njifet per Poronik. Parimi i
kans sht: "Njiqind Poronik por i zoti s'njifet".

.1051. Porota nuk shkon n b, p i u lidh i zoti i bs".

.1052. Aj, qi prn bs, do ti lidhet Porots, qi, po duel beja e
rrjshme, t laj gioben e Kishs per dhunim t bs se rrjshme, gioben e
Flamurit a t katundit, si mbas numrit t Poronikvet e dypernjahen t
zot't.

.1053. Gjygji do t niefin per Poronik gjind prej vllaznijet e prej
katundit t'atij, qi do ti prij bs.

.1054. I zoti i bs do tu shkoj Poronikvet t niefun per der, per me i
b me dieje se gjygji i k nief per betar.

.1055. Poronikt e panjehun, qi i gjen vet i zoti i bs, ne gjygj e para
Pleqvet do ti kallxoj emen per emen, si i kallxuen atij t njefunt.

.1056. Edh Paronikvet t paniefun do tu shkoj per der i zoti i bs
per me u kallxue, s i k zgjedh per betar.

.1057. Gjymsen e Poronikvet i njef gjygji, e gjymsen tjeter i gjen i
zoti i bs.

.1058. Pleqt, mbasi t'a njefin Poroten, do ti thon t zot't t bs qi,
per ne past dyshim prej ndonjanit nder Poronik t niefun, s kishte me e
ln Iidh prei ndoi reset a mllefit, t kallxoj aty.

.1059. I zoti i bs, si t diftoj arsye t themelta per ninin a tjetrin
nder Poronik t njefun, Pleqt e gjygjit jn n detyr me i ndrrue.

. 1060. Ndrrim Poroniksh mnd t bahet mj n tre vet, por jo m.

. 1061. Dita e bs i caktohet Porots, e i zoti i bs sht n detyr me e
mbledh.

. 1062. Porota, para s t shkoj n b, do t perpiqet me b hetime k
t mundet, me e shqyrtue t zon e bs, qi mos t shkoj n b t rrjshme.

.1063. Porota k tager me b hetimet e veta e, po kje eshtja e padis
teper e rigatrrueshme, k tager me e shty bn mj n gjasht muej, tuj
vijue nder hetime.

. 1064. Per ngatrrime t randa frt e qi kapin hapt, Porota k tager me
e shty bn, edh me vjet.

. 1065. Si t kt b hetimet e veta' Porota e, si ti kt hull fjalt
haj per me e lirue me b t shpifunin, haj me e ln lidh, s'k pse
shtrydhet, a njanen a tjetren do t'i a kallxoj t zot't t bs.

.1066. Edh nji nder Poronik, 'si mos t ndigjoj me e b bn, i zoti i
bs jt lidh.

.1067. Kan sht, qi nji Poronik a edh m, qi nuk don me b b, do ti a
shndosh zmren t zot't t bs, edh me b, ne e lypt, s nuk e lajn
lidh prej ndo'i mllefit a mnijet, por vetern prej' drojet e dyshimit t
mos shkoin n b t rrjshme.

.1068." Po hngri buk Porota, bn e k t bame".

.1069. Po u mblodh Porota, edh hngri buken e bs, i zoti i bs del i
pafai; Porotes s'i jt tjeter ve me shkue n b.

.1070. Po e l buken p hnger Porota,

i zoti i bs jt n faj.
.1071. Po s'u gjegj zhgarkuesi me ardh n dit t caktuerne, per me p
bn, i shpifuni mundet me fjet n qetsi, s me buk t hngerme prej
Porotet, ajo duel i pafaj.

.1072. Porota do ti thot zhgarkuesit a t vj me p bn, a t qes
kapucarin.

.1073. Zhgarkuesi, edh ne u perpusht ndo'i dit, s mbarmit, a do t
shkoj me p bn, a do t qes kapucarin.

.1074. Porota, per ne u mbledht me b bn jashta dits s caktueme, s'k
tjeter buk, por shkon n b e derdhet n pnt t vet seicilli.

. 1075. N dit, qi do t bahet beja, do t pranojn edh Pleqt e gjygjit
t bam.

. 1076. Beja do t bahet me kt rend:

a) prn n b i zoti, per me i a shndosh zmren Porots,
b) mbas ktij do t bjn b ata, qi e kn m afer me giak;
c) mandej bjn b Paronikt e njefun prei gjygjit.
d) s mbramit Poronikt e paniefun.

.1077. Fjalt e bs do t shqyptohen p ndrrim e sikurs i k nief e
rreshtue gjygji i Pleqvet.

.1078. T giith s Poronik t jen, do t bjn b, tui e pshtetun doren
mb shj t besimit, perpos n falt a n jashtoft kend per nder vet
i zoti gjs.

Oroe:
Dukagjini, Malsija e Gjakovs e s krahina tjera Poroten e njefin dis per
"dor bejet" n Kish, e dis tjera e lajn per "me ndigiue bn".

NYE I NJIQINDEKATERDHETEPEST.
Kapucari.

.1079. Kapucar thirret aj, i cilli difton fajin e ndokuej, si bj.fj.
ndo'i viedhni t mshefne, a ndo'i vras t hupne permbas hetimeve, qi bn
.

.1080. Kapucari peregjithsisht nuk del faqe, a ndoll s del edh iltas.

.1081. Kapucari do t ket kpuct e veta permbas t folmevet t zot't t
gjs se vjedhun a t gjakut t hupun.

.1082. I zoti i gjs s viedhun a i gjakut t hupun, para s ti flas
kpuc kapucarit, do t shkoj n katund t pandehunit do t mrr dy shok
t tij e bashk me 'ta. do ti shkoj t dera, per me lyp arsye prej tij.

.1083. Si mos t'i vhet kurrsesi i pandehuni, i zoti i gjs do t'i
kallxoj s do t flas kapucarin n shpin t tij.

.1084. Po i th i pandehuni, s sht i lir t flas kapucari s t duei
po duel n fj, kpuct e foluna kapucarit do t'i laj ky.

.1085. Po i foli kush kpuct kapucarit p e b me dieje t pandehunin,
edh n dalt fajtuer ky, kpuct e foluna prei t zot't t gjs
pergjymsash do t'i lajn.

.1086. Kpuct e kapucarit jn me dor n b, qi mos t randohet i
pandehuni me teprime t foluna, edh n dalt n fj.

.1087. Kanni i pergjitht sht, qi kpuct e kapucarit nuk mnd t kalojn
mimin e gjs s hupun.

.1088. Gruen s'e xn kanja per kapucar.

.1089. Kapucarija e hershme me dor n b kishte 50 mi n 500 grosh.

.1090. Kapucari i gjetun n rrn do t late gjn e huej ne vend t
cubit. (Dukagjini)

NYE I NJIQINDEKATERDHETEGJASHTT.
Pagesa e Kapuctarit.

.1091. Kapucarlt i nepen kpuc:

- per gjak t hupun 1500 grosh
- vath, shpi et 1 t ihyem 500
- mushk 1000
- kl 500
- ogi 500
- k hullijet 400
- thi t mbajtun 500
- lop t barrs 150
- gomar 150
- mzat 100
- dele e dh 25 grosh
- vi t njom 25
- thi 23
- edhe e kingj 10

.1092. "Kapucari hjek bn". Po duel kapucar nji burr indershem, beja
nuk i epet t pandehunit, do t'ap arsye.

.1093. "Kapucari xjerr gjn e hupun". Si t tumiret kapucari prej
Prittarvet, i pandehum jt n faj, e do ti a kthej gjn t zot't si
mbas kannit.

NYE I NJIQINDEKATERDHETSHTATT.
Prittart e Kapuctarit.

.1094. Prittar ' jn ata, zyra e t cillvet sht me b hetimet e
dhunshme, tuj e rrethue kapucarin me t pvetuna t shpeshta, tuj a v
menden, mos po bn lak nder diftime e mos ti zhgarkohet kuej.

.1095. Prittart do t jen nierz t ndershem, turt e veshtak, e t
rregjun nder shqyrtime e hetime.

.1096. Prittart do t jen prej asish, qi gjygji i k nief per
Poronik.

.1097. Si s'a'kan, qi kapucari t dal iltas, asht k tager kapucari
me lyp me emen dis prej Poroniksh, t cillvet u xn bes m frt s nuk
e qesin.

.1098. Parase t fillojn me b hetme, Prittart do t'a vjn n b
kapucarin, qi do t kallxoj drejt, p krahambajtje e p mllef.

.1099. Mje n tri lagje Prittarsh mnd t'a shqyrtojn kapucarin.

.1100. Gjiths her t flasin Prittart me kapucarin, msheftas do t
flasin.

.1101. Po th kapucari, s ajo gj e vjedhun sht shitun, Prittart do
t dergojn gjin den per hetime.

.1102. Po th kapucari, s gjaja e vjedhun sht pr, Prittart do t
lypin nji shj prej tij, bj.fj. nji cop lkur, brynat, a ndonji gjymtyr
tjeter.

.1103. Si t tumiren diftesat e kapucarit prej Prittarvet, mohimet e
cubit a t gjaksit, edhpse t rrjshme, nuk mnd ti ndalin kush deri t
beja: por Porota k tager me i ndal doren e mos me e ln me shkue n b
t rrjshme.

.1104. Po duel kapucari i dyshuem faqe Prittarvet, tuj kn ky n t
drejt, e duel edh e kapi per krahi cubin a gjaksorin, kpuct i k t
preme 500 grosh mi n 1500 grosh.

.1105. Prittart do t bjn b mos me qit kapucarin per t gjall, pos
s n dasht me dal vet

NYE I NJIQINDEKATERDHETETETT.
Burrat e Malevet t Shqypnis n kuvend.

.1106. Kuvendi sht nji bashkim fisit a fisesh me Kren, Pleq, Sterpleq e
Vogjli a Djelmni t dheut, qi kan qellim me rrah ndonji ashtje a me
lidh ndonji bes.

.1107. Kuvendet bahet pjesnisht a edh pergjithsisht.

.1108. Kuvende t pjesshme jn ato t katundeve, n t cillat mrrin
pjes Pleq, Sterpleq e Vogjlija e njij katundi.

.1109. T pjesshme thirren edh ato kuvende, n t cillat bashkohen t
gjith Pleqt e Sterpelqt e Vogjlija e Fiseve t ndryshme qi sundohen prej
njij Kreut.

.1110. Kuvende t pergjithshme jn ato, n t cillat bashkohen Pleq,
Sterpleq, Vogjli me Kren e me Der t Gjomarkut.

.1111. Nder kuvende, gjygje e peshime mrrin pjes:

a) Dera e Gjomarkut t'Oroshit,
b) Krent e fisevet,
c) Pleqt e fisevet e t katundevet,
d) Sterpleqt e fiseve e t katundevet;

e) Djelmnija e Vogjlija e t gjitha
fisevet;
f) Kasneca fisesh,
g) Giobtar.

NYE I NJIQINDEKATERDHETENANDT.
Vende kuvendesh.

.1112. bashkime kuvendesh mbahen a nder oborre Kishsh, a nder rrenime t
vietra faltoresh, a n zemer t vendit.

1. Mirdita n Sh.
Pal a n Gryk t'Oroshit.
2. Lura tu Kisha n katund t vjeter.
3. Thkella tu Kroni i Fikut n Perlatai.
4. Matia n Lis.
5. Malsija e Lezhes (Zhuba) n Molung,
k Dardha Kerbuc.
6. Dibra ?
7. MaIsija e Krues n bend.
8. Malslja e Tirans n Martanesh.
9. Malslja e Elbasanit?
10. Laberila (Arbrija)?
11. Arbnija n Larushk.
12. Kurbini n Djerr t Selits, n La Sebaste.
13. Luma n Bicaj.
14. Hasi?
15. Malsija e Gjakovs tu Vorret e Shals.
16. Dukagjini n Koder t Shen Gjergjit (Shosh).
17. Puka tu Qyteti i Puks.
18. Postripa n Qytet tu Xhamija (Drishte).
19. Mbishkodra tu Kisha e Brigjes Rapsh.
20. Kelmendi n Qaf t Berdelecit.
21. Capa (Zadrima) n Daj.
?? Nikaj n Merteur tu Kisha e
Nikajvet.
?? Merteur e Krasniqe tu Blni i
kuvendit (Selmaj).

.1113. Burrat e bashkuern n kuvend rrijn n gjyms rrethit: asht qi t
mnd t shofin shoqi shoqin e po u thirr kush. t kt shteg per me u duk
nder Kren e Pleq.

.1114. Burrat e dheut n kuvend rriin t'armatisun.

.1415. S te jen n kuvend burrat e dheut, s'k tager kush i huej me u
perzie nder 'ta.

.1116. Nder gjygje e peshime Krent e Pleqt rrijn n vedi e Vogjlija n
vedi.

.1117. Krent e Pleqt rrijn n kuvend mbas prijet e tagrit.

.1118. N kuvend, s t flas niani, t'jert do t ndigiojn e t heshtin.

.1119. ashtjet e vogla e t kapmet, qi k katundi shoq me shoq, Pleqt e
katundit bashk me Sterpleq e Vogjli kan tager me i zhgarkue.

.1120. ashtjet e randa, qi i perkasin njij fisi mbar, do t peshohen e
do t pleqnohen prej Krenvet t fisit bashk me Pleq, Sterpleq e Vogjli.

.1121. ashtjet, qi i perkasin njij krahine mrr ‑ ase shtetit, ‑ do t
peshohen nder kuvende t pergjithshme: "burr per shpi".

.1122. Fiala e rand nuk bahet n kuvend.

.1123. Kanja s'bn qi t shahet kush n kuvend, po bani kush kt pn,
do t giobitet mj n 5 desh.

.1124. Po i th kush kuej, se rrn ne kuvend, do t giobitet mj n 500
grosh.

.1125. Po i a shkrepi kush kuej armen n kuvend, shpija i digjet e
siellsi i arms grihet kuvendisht e shkon gjakhups.

NYE I NJIQINDEPESDHETT.
Dera e Gjon Markut.

.1126. Dera e Gjomarkut sht themeli i kans.

.1127. Xen kryet e vendit n do vend e kuvend.

.1128. Nuk mnd t leitet.

.1129. Nuk mnd t sodumet.

.1130. Nuk mnd t xieret prej vendit.

.1131. Pertei ksaj Dere sk vazhdim ashtjesh.

.1132. Ka tager me mledh kren e Vogjli n ras t kuvendevet t
pergjithshme.

.1133. S her t'a lyp nevoja k tager me derdh kasneca per t grishun
t dheut "burr per shpi" e me i mbledh n Sh.Pal.

.1134. N do gjygj a pleqni k tagrin e fjals s kputne.

.1135. Ka tager me sodum e me xjerr prei vendit.

.1136. Ka tager me dnue per dek: "kortart jn t fisevet, kryet sht
t Gjomarkut".

.1137. Ka tager me i a hjek prijen a parin atii, qi t xhet n hjeksi e
tradhti t vendit. ‑Porse nuk mnd ti epet kuei jashta vllaznijet, tu
kn trashigim planguer‑tagruer.

.1138. Ka tager pjese n do giob.

.1139. Ka tager mbi 500 grosh per do vras.

.1140. Para s t dal me kren e Vogjli t fsevet, per zbatim t
kannevet ndeshkimore, do t'a shtroj pengun, e po u gjet n ndonji fj,
do t pergjegjet si mbas kannit.

.1141. Do ti vhet giobs si do nenshtetas.

.1142. Kur del per paitim t dheut, k tager mb "Razogj" (dy hae buk).

.1143. Po u lyp per Poronik cillido i ksaj Dere, xhet per 12 t
panjehun.

.1144. Kur t dal n'ushtri, k tager prije e urdhnimi.

.1145. Per faje, qi j'ne per une zjarmi, edh kt Der e perket lima (s
me b shj).

NYE I NJIQINDEPESDHETEPAR.
Krent e fisevet.

.1146. Krent jn t part e fiisevet.

.1147. Krent jn me plang.

.1148. S i cilli krye k tager mbi fis t vet: "Kortart jn t
fisevet, kryet sht t Giornarkut".

.1149. Nder gjygje e pleqni mbrenda i rrethit t njj kreut, nuk mnd ti
perzihen krent e fisevet tjera.

.1150. Kreu i fiisit, bashk me Pleq e Vogjli t vllaznive k tager me
mbajt kuvende me lidh bes, me b gjygie, me giobit e me leit.

.1151. Kreu i fisit nuk mnd t paditet nder kren t fisevet tjera e nuk
mnd t'a ngushtoj kush per gjygie e pleqni t bame.

.1152. Kreu i fisit nuk mnd t baj vendime a pleqni mbi vendime t
kannit.

.1153. Po bani kush vj mb kren, kta do t peshohen pre j PIeqvet e
Vogjlis s vendit, a edh prej Deret t Giomarkut.

.1154. Kreu i njij fisi s'k tager me djeg, me sodum, me gri, me xierr
prej vendit. Lypet Dera e Glomarkut me kren e Vogili t fisevet tjera.

.1155. Per t giobitun e t leitun t njij kreu, mjaftojn Pleqt.
Sterpleqt e Vogiliia e fisit.

.1156. Me u ue kush prej VogjIijet e me vr ndonji prej krensh a
Gjiomarkajsh, bjen n gjak si per vras t do njerit.

.1157. Kreu i fisit, si do njerl prej Vogjlljet, mnd t giobtet, mnd
t digjet, mnd t leitet, mund t sodumet, mnd t grihet mnd t
xieret prej vendit.

.1158. Kah pronet e pasunija, kje n fush, n bjeshk e n vrri, do t
shikjohet tagri planguer i s t cillit.

.1159. As dera e Glomarkut, as krent e fisevet e as Pleqt e katundevet
s'munden me pas ndonji tager mbi gj e pasuni t tjervet.

.1160. Vogjlija e fisevet s'i k detyr as kreut e as Ders s Gjomarkut
t dhet e telozen.

Oroe:
Krent (Flamurtart) e Malsis s Glakovs: Nikaj, Mertuer, Gash e
Krasniqe., kn tager mbi nii rend t'ujit (vad) prej kujrijet, pos atij,
qi kn si do shpi.

NYE I NJIQINDEPESDHETEDYT.
Pleqt e katundevet.

.1161. S i cilli katund k Pleqt e fisit.

.1162. Pleqt e katundit kn tager me mbledh katundin n kuvend.

.1163. Pleqt e katundit nuk kan tager me giobit as me let kend, p
pelqim t Sterpleqvet e t Vogjlis.

.1164. Pleqt e katundit nuk perjashtohen prej zyrevet t katundit, as
prej angarijet e prej

punve t perbashkta.

.1165. Pleqt e katundit nuk perjashtohen prej ushtrijet.

.1166. Me r n faj Plaku i katundit, do tu a shtroj pengun Sterpleqvet
e Vogjlis.

.1167. Po i u randue katundi me Pleq ndonjij fisi, Plaku i t randuemit
k tager me e mprojt edh me kren t fisevet tjera.

NYE I NJIQINDEPESDHETETRET.
Sterpleqt.

.1168. Sterpleqt mbajn anen e Vogjlis.

.1169. Sterpleqt kn tager me ue zanin, kr t shofin s po randohet
Vogjlija me gjygje e pleqni kundra kannt.

.1170. Sterpleqi bashk me Vogjli a Djelmni fisesh jn giobtar.

NYE I NJIQINDEPESDHETEKATERT.
Giobtart.

.1171. Giobtar thirren ata, t cillt nemen t kuvendit mbar reshten n
vath t gjs s t giobitunit, per t mrr aq kren desh a qe si mbas t
premes s gjygjit t krenvet, t Pleqvet, e t Vogjlis.

.1172. I zoti i vathit nuk guxon me i ndal giobtart qi mos ti hijn n
vath.

.1173. Po bani kt pn, burrat e kuvendit dynden t gjith edh i
brumbullaksohen n der.

.1174. Po bani s bani flal i zoti i gjs, kn tager me i a shtue
gioben.

.1175. Giobtart zgiedhin vet desh e qe per giob e i zoti i gjs nuk
mnd ti ndalin.


NYE I NJIQINDEPESDHETEPEST.
Zani i vogjlis nder gjygje.

.1176. Po s'i pelqej Vogjlija t dmet e krenvet e t Pleqvet, kn tager
mos me u ndej n 'to.

.1177. Krent e Pleqt do t vhen rishtas n peshim t punvet.

.1178. Po e tumiren gjygiin e krenvet e t Pleqvet Vogjlija, kan sht qi
t bertasin njij zani: "kamba e huej, kaptinat tona".

NYE I NJIQINDEPESDHETEGJASHTT.
Leqija.

.1179. Me leit, me goj t kannit, don me thn: me d, me ln mbas
dore e me shkep njij shpi, tuj i a hiekun do tager, hir e nder, si kah
katundi, si kah Flamuri.

.1180. Katundi k tager me leit, por jo me xjerr prej vendit.

.1081. Kapucari do t kt kpuct e veta permbas t folmevet t zott t
gjs se vjedhun a t giakut t hupun.

.1182. Me djeg, me sodum e me gri s'k tager as katundi p flamur e as
flamuri p katund.

.1183. Rast per me leit kend jn:

a) Kur mos t duei kush me u lidh me
bes me katund a flamur,
b) kr t shes kush katundin e vet me
hieksi e trathti,
c) kr ti pervaret kush njij gjygjit a
vendimti t folun kuvendisht prej katundit a flamurit;
d) kr t baj kush ndo'i faj t dhnshem
n katund, n flamur a jasht ktyne e mos ti shtrohet gjygjit,
e) per dhn t barne jashta katundit a
flamurit, po s'u gjegj fajtori me shtrue pengun n katund e n flamur t
vet, kta hjekin dor prej 'tij, tuj u a ln shtegun t lir
gjithnjatyne, qi kjahen mb't t bjn shka t duen me 't.

.1184. Po nguli katundi edh i a ndali doren flamurit n t djegun a n
t sodumun t njij faqeziut, qi vrugnoi katundin a Flamurin me ndo' dhn
teper t shemtuerne, flamuri k tager, a me leit at katund, a me mbledh
flamurt tjer, per me e pr n mend.

.1185. Po e l ve me t leitun, as merr e as nep me 't, mi qi t'i
shtrohet gjygjit e giobs.

.1186. Si ti a shtroj pengun flamuri katundi i pervarun, flamuri e
giobit mbas peshimit t fjit.

,1187. Shpin e fjtorit e djegin, esodumin me bm e me dh, e
shkaktarin e fjit t dhnshem e grijn kuvendisht me gjakhups e robt i
a xjerrin prej vendit.

.1188. Po kje mbrapshti teper e dhunshme e sherntueshme, pos t
diegunit, t sodumit, t grimunit e t xjerrunit prej vendit, flamuri edh
Shpin i a pret.

.1189. E premja e shpis sht, kr ti zhgulin gurt e kater skepeve t
shpis per rrz, themelit. ‑ Kjo bahet, mbasi t digjet shpija.

.1190. E premja e shpis n kan shenjon, s gjindj a e asaj shpij e j
n t xj errun prej vendit me lang e plang e pergjithmon, e perkrah
flamuri xhen t dalun fare.

.1191. Pasunija e tundshme u bahet giob e e patundshmja do t jes
zmojle (djerr), per kullos t flamurit.

.1192. Me t leitun nuk mundet kush i katundit me marre e me dhn; e,
po muer e dha kush, jt i leitun edh aj e bjen n'ato ndeshkime si i
leituni.

.1193. Trajta e t leitunit sht njikjo: "Me d kend per mort e per
gjell". ‑ "Me leit kend per mort e per darsem e per uhn e miellit".

NYE I NJIQINDEPESDHETESHTATT.
Zjarmi, t sodumt e t grimunt.

.1194. Digjet, sodumet, grihet katundisht xieret prej vendit me lang e
plang:

a) aj, i cilli i shpifet n pn t rand
a vn dor a vret Priftin;
b) kush vret mikun n bes, grihet,
giobitet, digjet e xieret prej vendit:
c) kush vret per fis, digjet, giobitet e
xieret prej vendit
d) kush vret mbas pajtimit t gjakut,
digjet, giobitet e xieret prej vendit,
e) kush vret "Vra e hup". digjet,
giobitet e xieret prej vendit;
f) kush vret gjaksin n bes t vet..
grihet,digjet, giobitet e xieret vendit,
g) kush vret t kushrinin, per me u b i
zoti pasunis s tij, grihet, digjet, giobitet e xieret prej vendit,
h) kush ti laj mbrend fajtort e
Flamurit, digjet, giobitet e xjeret,
i) aj fis, qi nuk prin mb fajtort,
giobitet e leitet.

.1195. Po r kush n ndonji kso fajesh, grihet katundisht, giobitet,
digjet, pernt i prehen, kopshti e veshta i sodumen e xieret prej vendit
me lang e plang.

.1196. Per Prift t vrm gjaksi xieret prej vendit per gjithher e per
faje tiera, qi i permendem, xieret per 5‑15 vjet.

.1197. Unen e zjarmit e spaten nuk mnd ti qes kush n pn (as
katundi, as Flamuri e as Dera e Gjomarkut) per pos doret t zot't t
shpis, qi r n faj.

.1198. Dora e fajtorit do t baj shj n t djegun e n t sodumun, tuj
i shqyptue flalt e dokshme: "I mrrsha t ligat katundit e Flamurit".

.1199. Po s'u gjegj ky me b shj me zjarm e askush tjeter i shpis s
fajtorit. Plaktu i fisit do ti thot ndokuej, qi e k fajtorin m ngiat e
detyra e ktij sht me mrr unen e spaten e me i pri katundit e Flamurit
n rrnim, permbas t cilit katundi e Flamuri mar do t vj dor n'at
rrnirn.

Oroe

E djegmja e shpis per do vras nuk k kn: kjo pn k hi n veprim
von. ‑ Qeverija tyrke e qiti ne veprim e kasnecija e sa shpijave t
forta, me t zi qi e priti kt pn. ‑ E kerkuemja e giakut prej shpis s
dorrasit mar nuk k kn; kt e dishmon edh fjala e kannit "Giaku per
gisht": por, per me mrr gjakun m letas, e pershin mashkullimin e shpis
mar deri t damt zjarmit n'ato 24 or. Vende‑vende qiten n pn edh
"LEIN" e gjakut, tuj pershi vllaznin mar. Per do vras shpija e
dorrasit do t late giob, do t'u epte buk djelmve e Flamurit e n
Mirdit do t late dorrasi 500 grosh Ders s Gjomarkut.
Lakmimi i pares i dis krenve e djelmve t Flamurit n shoqni t Pleqvet i
shtuem edh i rriten dis pn, s per me mbush kuleten e mullen.

NYE I NJIQINDEPESDHETETETT.
Lajmtari.

.1200. "Laimtari nuk bn faj, nuk xhet.

.1201. Lajrntar thirret aj, i cilli on ne vend porosin e derguesit.

.1202. Lajrntari dergohet:

a) pre' n shpije t veant t tietra;
b) prei nj ii katundi t tjetri,
c) prej niij flamuri t tjetri.

.1203. Laimtari bn flalen e niij shpije, t njii katundi a t nij
flamuri.

.1204. Lajmtari nuk e mrr pergjegjen mbi vedi as t lagja, qi e dargon,
as t lagia, s cills i dergohet; sht bajsi i fjalvet t porosituna.

.1205. Lajrntari do t jt i lir n'udh t vet.

.1206. Lajmtarit nuk i xhet per faj flala e folun, seps flet n'emen
t'atij, qi e dergon.

.1207. Lajmtari sht miku i derguesit e, po e gjet gj s t jt n kt
zyre, i pritet mik derguesit.

.1208. Me u pr lajmtari i njij shpije, pretari bien n gjak me shpi, qi
e dergon.

.1209. Me u pr lajmtari i njij katundi, pretari bjen n gjak me katund.

.1210. Me u pr lajmtari i njij flamuri, pretari bien n gjak me flamur,
qi e dergon.

.1211. Me u pr lajmtari permbas fjals s njij flamurit tjeter, bien n
glak flamuri me flamur.

.1212. Me e pr laimtarin nji 1 katundit t tij, pretari grihet
katundisht.

NYE I NJIQINDEPESDHETENANDT.
Kasneci.

.1213. Kasnec a i lajm thirret aj, i cilli hap e lajmon urdhnat e Kretu
t fisit a per der, a prej njij patalokut t caktuem prej Kreut, prej
Pleqsis e prej Vogjlijet.

.1214. Zyra e kasnecis sht plangore e trashiguese.

.1215. Kasneci i fisit do ti a derdh zanin e ftimit mrr fisit prej
Patalokut t caktuem.

.1216. Kasnecat e katundevet do t shkojn per der, kr t lypen "burr
per shpi".

.1217. N do rrezik a kercnim kasneci do t gjindet gati me i dhn
"kushtrim" fisit.

.1218. Kasneci me gjith shpi sht i perjashtem prej ushtrijet.

.1219. Kasneci 'nuk mnd tu mnjanohet punvet e zyrevet t perbashkta t
katundit t vet.

.1220. Edh n ndollt Kasneci i xnun nder zyre t fisit a t katundit,
gjindja e shpis s tij do t dalin n pn t katundit.

Estilen

847


Mbrapsht n krye Shko posht

Re: Kanuni i Lek Dukagjinit...

Mesazh  Estilen prej 05.03.10 18:42

KRYE I NJIZETTETRET.
Pjestart e perjashtimevet.

KRYE I NJIZETTEKATERT.
Deka.

.1221. Kanni i Malevet t Shqypnis shliron e perjashton: I. Kishen:

a) prej do teloznet,
b) prej dhetimit t tokvet e t gjs
sgjall;
c) prej giobet e do ndeshkimit,
d) prej do angarije kah katundi e
flamuri,
e) e bn pjestar n do giob,
f) ndoren e ndermjetsin i a ruen.

.1222. ‑ Il. Priftin, i cilli:

a) sht jashtem prej ushtrije,
b) po u lyp n b, vehtja e tij xhet per 24 Poronik,
c) po vrau kend, s'ndiqet per giak, prndja e tij biejn n gjak,
d) s'ndjek kend per gjak t prnds.

.1223. ‑ III. Krent e Flamurit:

P u lyp per Poronik nii nder Pleq t mdhaj, vehtja e tij xhet per 12
Poronik t paniefun.

.1224. ‑ IV. Kasnecat: Jashtohen prei ushtrije.

.1225. ‑ V. Farketart: Jashtolien prej ushtrje.

.1226. ‑ VI. T vorfnin ‑ djal t vetem, qi i k mbet mbi krye shpija e
e ma ‑: sht i jashtem pre ushtrije.

.1227. ‑ VII. Gruen: mos‑pelqimi i saj kah kanj:

a) per Plak,
b) per Kapucar,
c) per Poronik, as beja s'i gjegjet,
d) sk za as vend n kuvend,
e) s'k trashgim as t prndja as t
burri,
f) nuk ndiqet per gjak;
h) ndermjetsija s'i dhunohet.

.1228. ‑ VIII. Virgjinat (femnat, qi veshen si burr): S'veohen prei
grash tjera, pos qi jn t liar me ndj nder burra, pors p tager
zanit e kuvendit.

.1229. ‑ IX. Deken:

Ata, qi kn deken n shpi, jashtoehn prej do pne si kah katundi si kah
flamuri, si edh kah t reshunt e ujit t mullijvet. Ket tager e kn prej
kannit per nji jav dit rresht. ‑ Si t mbushet java, do tu pergjegien
detyrvet si kah katundi si kah Flamuri, edh n kjoft krye a Dera e
Giomarkut.

.1230. Kanni i Malevet nuk bn qi ti shkaktohet kuej trazim mbi trazim.

.1231. Kur t'i des kush njij shpije n katund, per nji jav dit rresht
‑ mbas deket ‑ nuk mnd ti bzaj kush t dera per kurrnji pn, qi t'a
ket vendi me e b katundisht.

.1232. Jaslitohet me gjith giinden e shpis prej do angarije si kah
katundi, si kah flamuri, si edh prej vijash t'arve e t mullinit.

.1233. Po desht kush me prit per "krye shndosh" perte javen, t pres:
pors krye tet ditsh kanja i a don pritorin me kn edh i Ders s
Gjomarkut.

.1234. Si t des kush, do t dergohen lajmtart, per me thirr ne mort.

.1235. Tu b gjm burrnimi, grrishten edh tundin krahnorin.

.1236. Grat vaitoin, por nuk grrishten.

.1237. Porsa t vjn kamben n katund t t dekunit miqt, do t vjn n
krye jakzat e gjurdijavet.

.1238. Kan sht me b gjm mb t dekunin tri hersh. tuj persritun
fjalen "I mjeri un!" nand hersh.

.1239. Burrnimi nuk bertasin mb gra, por po i biri mb t'men e i vllai
nb t motren.

.1240. Kur t niset kush per me shktie n mort, nuk thot "Lamtumir", as
i thot kush "Udha e mar".

.1241. Tuj kalue rrz vorresh, pntorvet, qi ilin vorrin, nuk u thohet
"puna e mbar!"

.1242. N kjoshin miq, u shndoshin kryet, kjen shok, u thon: "a u
lodht, or juni?"

.1243. Si shokt e katundit t t dekunit, si miqsija, 'si t pijn
kafen, kupzen e pshtesin n tok, tuj thn: "Zoti ju dhasht gajret!" ‑
'Per t mir" nuk thohet.

.1244. T treten dit mbas deket, kushdo qi t vj,l per "Krye
shndosh" si mbas kafjet, si edh mbas buket thot: "Zoti ju dhasht
gajret! Per t mir mbas sodit!" ‑ Nuk thohet: "Ju shtroft per t mir!"


.1245. Gjmatart rreshtohen, tuj perba gjyms rrethit me ftyr kah i
dekuni.

.1246. "Perejellsat me t dekmin nuk mnd ti kaloin kuej per der, pos
n kjoft udha e madhe a udh katundi".

.1247. Tuj dredhue prej vorresh, s'do t ndalet kush n'udh, por do t
shkoi fill n shpi t t dekunit.

.1248. Si t mbrrijn n'oborr, u dalin perpara shokt e shpis s t
dekunit, u mbajn armt, u qesin uj duervet p hi n shpi e u prijn k
treveza, per me hnger Drek.

.1249. Pa krye s hngermit t gjith, nuk do t ngrehet kush prej buke.

.1250. Si t ohen prej buke, do t dalin jasht t gjith e lain duert
para ders s shpis n shek, e cilla do t gjindet plot me uj.

.1251. Miqt, qi grishten ftyre n dek t mikut nuk do ti lain faqet e
pergjakuna as n shpi, as n katund t t dekunit e as per udh, por ,si
t mbrrijn n shpi t vet.

.1252. Zija per t dekun t shpis (per burrnim, por jo per gra.) do t
mbahet nji vjet.

.1253. Per fmi nuk mbahet zija.

.1254. Zija hiqet a per ndoi t kreme, qi lutet me miq, a per ndo'i dit
t motmotit.

.1255. N drek do t gatuej buk grueja e vj.

.1256. Grueja me burr nuk mnd t gatuej n drek, as me qit uj
duervet, as me qit raki e as buk me thye.

.1257. Po ju desht grues me burr t gjall me gatue n drek, n darsem
nuk mnd t gatuej.

.1258. Grueja e vj nuk mnd t gatuej n darsem, as nuk mnd t qes
uj duervet, as raki, as me thye buk, as me vesh e me iu afrue nuses.

.1259. Me ardh n shpi t prndes n pasi bija e martueme e me dek aty
n'at koh, drekt do ti baj prndja. T prishunat e drekvet do ti baj
shpija e prnds e jo e burrit.

.1260. Po u dha ndo'i ndim shpija e mikut, kjo xhet nder n kan, por
jo detyr.

.1261. Me u ue prndja e me bajt trupin e dekun t s bs s vet n
shpi t burrit, katundi e giobit per at siellje shnjerzimi.

.1262. N, rrios past me s me shti n dh t bin e vet prndja,
vllaznija e fisi do ti apin uh.

.1263. T prishunat e uhat e drekvet do t lahen n krye t mojit, 'si t
hj i dekuni n dh, e nuk mund t shtyhen pertej.

F U N D

Estilen

847


Mbrapsht n krye Shko posht

Re: Kanuni i Lek Dukagjinit...

Mesazh  Androo prej 15.12.11 19:51



Pasojat e Kanunit par me syt e t huajve

Nj reportazh i gazets La repubblica ka zbuluar dramn e femrave t familjeve n gjak, t cilat shfrytzohen si krah i lir pune.

Gazetari Andrea Miluzzi sht ndalur n Shkodr, nj qytet me 100 mij banor q bhet shpesh pron e prmbytjeve nga reshjet e ku mbahet ende gjall Kanuni, nj sistem ligjor me origjin shum t hershme q goj m goj ka ardhur deri n shekullin XXI.

Historia e familjes Papleka sjell n vmendje familjen tipike malsore n gjak.

Burr e grua dhe dy fmijt: nj djal e nj vajz, jetojn n nj shtpi mes halleve t prditshme, tymit t cigares e fotografive t gjyshrve e strgjyshrve q nuk jan m.

T detyruar nga gjakmarrja, Paplekajt jan zhvendosur nga zonat malore t veriut, drejt rrugicave m t fshehta t Shkodrs. Nj jet e vshtir n arrest shtpiak, pa pasur mundsin as t prezantohen me emrin e vrtet.

Prshkrimi i familjes nuk sht larg nga mjerimi migjenian

Nj karrige ku ulet nna, nj jastk prtok pr t bijn. Nj qese me rruaza, tel hekuri e nj pal pinca. Mjetet e nevojshme pr t br nj rruzare. Madje jo nj, por 144 brenda 4 ditsh. Ngec fijen me dy kmbt e bashkuara dhe fillon ta mbush me rruaza. Ajo q mban n dor sht vese mjeti q do ti siguroj ushqimin pr familjen.

M par punonte n nj fabrik kpucsh, por nj alergji e detyroi t largohej. Ather nj prej kunatave t saj i propozoi kt mnyr t nxjerrjes s parave. Prej dy vjetsh, gruaja mbush vargjet me rruaza. N fillim mu duk e leht, por m von kuptova se puna m jepte dhimbje n kmb, dhimbje koke e djegie sysh. Kur mbaroj punn, nuk arrij t shoh mir.

Nj tjetr histori, ajo e Ans 35-vjeare, nj tjetr viktim e Kanunit, q rrit pes fmijt e saj pas vrasjes s t shoqit.

Ajo sht 35 vje, por pakkush mund ti jepte kaq pak. Flok t gjata t zeza si rrobat q mban veshur, nj zgjedhje e detyruar pr shkak t vdekjes s burrit, q do ta shoqroj deri sa t mbyll syt.

Ajo dhe 5 fmijt e saj jetim jan viktima t Kanunit. I vetmi ushqim q mund ti lejojn vetes jan makaronat, edhe ato dhurat. do muaj duhet t paguaj 10 000 lek pr qiran e shtpis e t mbaj fmijt.

Punn e nis n 9 t mngjesit, pr ta prfunduar n 3 pasdite. E m pas fillojn punt e shtpis, e ndihmuar nga fmijt m t mdhenj.

Ana ka vetm nj krkes: t paguhet pak m shum. E ka provuar tua krkoj kt pundhnsve, por prgjigjja ka qen e qart: Mund ta lsh kur t duash. Paguhet 18 lek pr do rruzare, n fakt do t donte 20, por sht e detyruar t vazhdoj.

Artizanet e rruzareve fitojn n muaj 17 000 lek, por Ana e ka pranuar kt pun. Bashk me kto para, ndihmn nga i vllai dhe nj shoqat fetare italiane (Giovanni XXIII), Ana rrit fmijt e saj.
avatar
Androo

254


Mbrapsht n krye Shko posht

Re: Kanuni i Lek Dukagjinit...

Mesazh  Niko_ prej 15.12.11 23:18

Androo shkruajti:Pasojat e Kanunit par me syt e t huajve

Nj reportazh i gazets La repubblica ka zbuluar dramn e femrave t familjeve n gjak, t cilat shfrytzohen si krah i lir pune.

Kjo gazeta ja paska futur kot!
N Shqipri krahu i puns sht i lir pr shkak t varfris dhe jo pr shkak t kanunit.

Niko_

83


Mbrapsht n krye Shko posht

i nderuar

Mesazh  Ushtari i krishtit prej 16.12.11 19:20

i nderuar e di perse egziston kanuni sot ne shqiperi sepse nuk egziston ligji edhe nuk ka shtet po te ishte koha e te madhit Enver Hoxha punet do ishin ndryshe ishte i vetmi qe e zhduku kanunin nga faqja e dheut
avatar
Ushtari i krishtit

176


Mbrapsht n krye Shko posht

Re: Kanuni i Lek Dukagjinit...

Mesazh  aqua prej 18.10.13 2:35

iforti shkruajti:i nderuar e di perse egziston kanuni sot ne shqiperi sepse nuk egziston ligji edhe nuk ka shtet po te ishte koha e te madhit Enver Hoxha punet do ishin ndryshe ishte i vetmi qe e zhduku kanunin nga faqja e dheut
fatkeqsisht ligji dhe kanuni t'njejten kohe.
avatar
aqua

The way we trawel

86


Mbrapsht n krye Shko posht

Re: Kanuni i Lek Dukagjinit...

Mesazh  Sponsored content


Sponsored content


Mbrapsht n krye Shko posht

Mbrapsht n krye


 
Drejtat e ktij Forumit:
Ju nuk mund ti prgjigjeni temave t ktij forumi