Empatia (Bashkėndjesia)

Shko poshtė

Empatia (Bashkėndjesia)

Mesazh  Elizza prej 04.02.10 22:08



Empatia, bashkėndjesia ose prekshmėria ėshtė aftėsia pėr tė njohur, perceptuar dhe ndier drejtėpėdrejt emocionet e njė personi tjetėr. Pėrderisa strukturat e mendjes, besimeve, dhe dėshirat e tė tjerėve janė tė ndėrthurura me emocionet e tyre, dikush me empati pėr njė tjetėr mund shpesh tė jetė nė gjendje qė nė mėnyrė efikase t'i njoh mėnyrat e tjetrit tė mendimit dhe humorit.

Empatia shpesh karakterizohet si aftėsia pėr tė "vėnė veten nė kėpucėt e tjetrit", ose pėrjetuar pamjen apo emocionet e njė tjetri brenda vetes, njė lloj i rezonancės emocionale.
Ka persona qė kanė aftėsi empatike, tė zhvilluara me kohė dhe eksperiencė ose tė natyrshme qė nga fėmijėria.

Pėrderisa aftėsia qė tė imagjinojmė veten si njė tjetėr person ėshtė njė proces i sofistikuar i pėrfytyrimit, vetėm se plotėsisht zhvillohet me kalimin e kohės, si mė vonė nė jetė, ose me trajnime tė konsiderueshme, apo hetime, apo imagjinatė, rrėnjėt e aftėsisė tė tillė janė ndoshta prej natyrės sė jetės sė empatizuesit, trajnimeve, apo gjurmimeve.

Kapaciteti njerėzor qė tė njohin emocionet e njė tjetri ėshtė i ngjajshėm me kapacitetin e njė imituesi, dhe duket tė jetė i bazuar nė njė kapacitet tė lindur pėr tė shoqėruar lėvizjet trupore dhe shprehjet e fytyrės qė sheh nė njė tjetėr. Njerėzit gjithashtu duket se bėjnė tė njėjtėn lidhje tė menjėhershėm midis tingullin tė zėrit, gjuhės sė trupit tė njė tjetri dhe njė ndjenje tė brendshme.

Prandaj, duke shikuar nė shprehjet e fytyrės apo lėvizjet trupore tė njė tjetri, ose duke dėgjuar njė ton tė zėrit, dikush mund tė jetė nė gjendje pėr tė marrė njė kuptim tė menjėhershėm se si ndihet ai person. Zhvilimi i plotė i empatisė kėrkon mė shumė se thjesht njohjen e struktures emocionale tė tjetrit.

Ndjeshmėria mund tė jetė e dhimbshme pėr veten: duke parė dhimbjen e tė tjerėve, veēanėrisht tė transmetuar nga mjetet e komunikimit masiv, mund tė shkaktojė njė depresion tė pėrkohshėm ose tė pėrhershėm klinik, njė fenomen qė quhet nganjėherė weltschmerz (bota e dhimbjeve).

Duhet tė jemi tė kujdesshėm pėr tė mos ngatėrruar ndjeshmėrinė me simpati, ngjitje emocionale apo telepati. Simpati ėshtė ndjenja e mėshirė pėr njė tjetėr, duam ta shohim atė mė mirė ose tė lumtur, pėrshkruhet shpesh si "ndihem keq" pėr dikė. Ngjitje emocionale ėshtė kur njė person (sidomos njė fėmijė) identifikot me tė tjerėt, me emocione tė forta qė tregojnė tė tjerėt dhe bėhet subjekt vetė pėr tė njėjtat emocione.

Simpati ėshtė; "Mė vjen keq pėr dhimbjen tuaj."
Ngjitje emocionale ėshtė, "Unė e ndiej dhimbjen tuaj."
Empati ėshtė: "Unė e kuptoj se si ju ndiheni."
Telepati ėshtė, "Unė e di se si ju mendoni sepse unė po lexoj mendjen tuaj."

Disa ekspertė (psikologė, psikiatėr dhe shkencėtarė tė tjerė) besojnė se jo tė gjithė njerėzit kanė aftėsi tė ndjehejnė empati apo tė perceptojnė emocionet e tė tjerėve.
avatar
Elizza

223


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Empatia (Bashkėndjesia)

Mesazh  Arsenic prej 15.09.15 1:30

Disa kėshilla pėr tė zhvilluar empatinė:

Kushtoj vėmendje mė shumė tė tjerėve.
Zhvillimi i intuitės tuaj, tė mėsoni tė ndjeni emocionet pa gjykim vlerėsues.
Prano ndryshimet nė sjellje, mendime, opinione...
avatar
Arsenic

70


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Empatia (Bashkėndjesia)

Mesazh  Siroco prej 13.12.15 20:36

Empatia e Cekėt dhe ajo e Thellė




Empatia ėshtė ndėr cilėsitė mė tė larta tė qenies njerėzore. Empatia ėshtė thelbi shumicės sė sjelljeve qė shoqėrojnė "mirėsinė". Ėshtė burimi i dhembshurisė dhe keqardhjes, vetė-sakrificės dhe bamirėsisė. Nga ana tjetėr, mungesa e empatisė ėshtė burimi i sjelljeve mė tė dhunshme, tė kėqija dhe destruktive, - nė fakt ėshtė ēdo gjė qė ne e shoqėrojmė me "diallin". Mungesa e empatisė me viktimat mundėson krimin. Mungesa e empatisė ndaj grupeve tė tjera e bėn tė mundur luftėn. Mungesa e empatisė u mundėson psikopatėve tė trajtojnė njerėzit pashpirtėrisht, si objekte qė nuk kanė vlerė por si mjete pėr tė kėnaqur dėshirat e tyre.

Mund ta mendojmė empatinė si njė tub qė lidh njė qenie humane me njė tjetėr. Dhembshuria ėshtė ēfarė rrjedh nga ky tub, dhe rezultati i dhembshurisė ėshtė altruizmi - veprimet vetėmohuese qė lehtėsojnė dhimbjet dhe synojnė zhvillimin e mėtejshėm tė tė tjerėve.

Ajo ēfarė ėshtė mė pak e njohur ėshtė se ekzistojnė dy lloj empatishė. E para ėshtė ajo qė njihet si "empatia e cekėt". Nė fakt ky ėshtė pėrkufizimi mė i zakonshėm i empatisė, si aftėsia pėr "tė vendosur veten nė vend tė njė tjetri", ose tė parit e botės pėrmes syve tė dikujt tjetėr, apo leximi i emocioneve tė tyre. Me fjalė tė tjera, empatia shihet si njė aftėsi konjitive, bashkė me aftėsinė pėr tė parashikar skenarė tė ardhshėm apo zgjidhja e problemeve bazuar nė eksperienca tė shkuara. Nė kėtė kontekst psikologu Paul Bilbert thekson se empatia nuk nėnkupton domozdoshmėrisht "mirėsinė". Sipas Gilbert, empatia ėshtė ajo qė mundėson torturėn. Pa empati, tortura nuk do kishte konceptin e vuajtjeve qė shkakton. Sepse dikush e vendos veten nė vend tė njė tjetri, prandaj e di qė po shkakton dhimbje.

Empatia e llojit tė dytė ėshtė ajo qė njihet si "empati e thellė". Kjo ėshtė mė shumė se njė aftėsi konjitive. Kjo nuk ėshtė thjeshtė imagjinata, por edhe tė ndjerit se ēfarė pėrjetojnė tė tjerėt. Ėshtė aftėsia pėr tė hyrė nė "hapėsirėn e mendjes" tė njė personi tjetėr pėr tė ndjerė ndjenjat dhe emocionet. Nė kėtė kuptim, identiteti juaj shkrihet me tė personit tjetėr. Ndasitė mes jush dhe tij zhduken. Nė njė farė mėnyre, ju bėheni ai apo ajo.

Nėse pėrjetoni "empati tė thellė", atėherė do tė ishte e pamundur t'u shkaktonit dhimbje personave tė tjerė, tė paktėn qėllimisht. Nė empatinė e thellė, ju tėrhiqeni nga dhimbja e personit tjetėr, njėlloj siē do u tėrhiqnit nga dhimbja juaj. Do nguronit ta lėndonit personin tjetėr nė tė njėjtėn mėnyrė siē nuk do donit tė lėndonit veten.

Njė ndėr gjėrat interesante mes kėtyre dy lloj empatishė ėshtė se nuk janė domozdoshmėrisht tė lidhura me njėra-tjetrėn. Kjo qartėsohet me shembullin e torturės sė Paul Gilbert. Me empatinė e thellė, tortura ėshtė e pamudur. Nė tė njėjtėn kohė, ėshtė e mundur qė njė person mund tė zotėrojė "empatinė e thellė" dhe tė ketė njė nivel tė caktuar mungese tė "empatisė sė cekėt". Kjo pėr shkak se ata mund tė kenė njė aftėsi tė fuqishme pėr tė "ndjerė" njerėzit e tjetė dhe sensin e vuajtjes, dhe nė tė njėjtėn kohė nuk janė mjaftueshėm tė aftė tė lexojnė sinjalet emocionale dhe tė shohin nga perspektiva e personit tjetėr. Kjo gjė ėshtė e mundur pėr shkak se dy llojet e empatisė kanė burime tė ndryshme: njėra konjiktiv, dhe tjetra emocional. Mund t'i referohemi edhe si empatia konjitive dhe emocionale, pėr respektivisht empatinė e cekėt dhe tė thellė.

Mėsimi mė i madh moral i tė gjitha feve nė mbarė botėn ėshtė tė trajtuarit e tė tjerėve ashtu, siē do dėshiroje tė tė trajtonin ty. Kjo imperativė morale buron direkt nga "empatia e thellė" - e cila nė vetvete buron nga ana mė e lartė e natyrės sonė njerėzore.

/Psychology Today/
avatar
Siroco

Unė e dėgjoj kėngėn e zogut jo pėr zėrin e tij, por per heshtjen qė vjen pas.


214


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Empatia (Bashkėndjesia)

Mesazh  Sponsored content


Sponsored content


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Mbrapsht nė krye


 
Drejtat e ktij Forumit:
Ju nuk mund ti pėrgjigjeni temave tė kėtij forumi