Empatia (Bashkëndjesia)

Empatia, bashkëndjesia ose prekshmëria është aftësia për të njohur, perceptuar dhe ndier drejtëpëdrejt emocionet e një personi tjetër. Përderisa strukturat e mendjes, besimeve, dhe dëshirat e të tjerëve janë të ndërthurura me emocionet e tyre, dikush me empati për një tjetër mund shpesh të jetë në gjendje që në mënyrë efikase t'i njoh mënyrat e tjetrit të mendimit dhe humorit.

Empatia shpesh karakterizohet si aftësia për të "vënë veten në këpucët e tjetrit", ose përjetuar pamjen apo emocionet e një tjetri brenda vetes, një lloj i rezonancës emocionale.
Ka persona që kanë aftësi empatike, të zhvilluara me kohë dhe eksperiencë ose të natyrshme që nga fëmijëria.

Përderisa aftësia që të imagjinojmë veten si një tjetër person është një proces i sofistikuar i përfytyrimit, vetëm se plotësisht zhvillohet me kalimin e kohës, si më vonë në jetë, ose me trajnime të konsiderueshme, apo hetime, apo imagjinatë, rrënjët e aftësisë të tillë janë ndoshta prej natyrës së jetës së empatizuesit, trajnimeve, apo gjurmimeve.

Kapaciteti njerëzor që të njohin emocionet e një tjetri është i ngjajshëm me kapacitetin e një imituesi, dhe duket të jetë i bazuar në një kapacitet të lindur për të shoqëruar lëvizjet trupore dhe shprehjet e fytyrës që sheh në një tjetër. Njerëzit gjithashtu duket se bëjnë të njëjtën lidhje të menjëhershëm midis tingullin të zërit, gjuhës së trupit të një tjetri dhe një ndjenje të brendshme.

Prandaj, duke shikuar në shprehjet e fytyrës apo lëvizjet trupore të një tjetri, ose duke dëgjuar një ton të zërit, dikush mund të jetë në gjendje për të marrë një kuptim të menjëhershëm se si ndihet ai person. Zhvilimi i plotë i empatisë kërkon më shumë se thjesht njohjen e struktures emocionale të tjetrit.

Ndjeshmëria mund të jetë e dhimbshme për veten: duke parë dhimbjen e të tjerëve, veçanërisht të transmetuar nga mjetet e komunikimit masiv, mund të shkaktojë një depresion të përkohshëm ose të përhershëm klinik, një fenomen që quhet nganjëherë weltschmerz (bota e dhimbjeve).

Duhet të jemi të kujdesshëm për të mos ngatërruar ndjeshmërinë me simpati, ngjitje emocionale apo telepati. Simpati është ndjenja e mëshirë për një tjetër, duam ta shohim atë më mirë ose të lumtur, përshkruhet shpesh si "ndihem keq" për dikë. Ngjitje emocionale është kur një person (sidomos një fëmijë) identifikot me të tjerët, me emocione të forta që tregojnë të tjerët dhe bëhet subjekt vetë për të njëjtat emocione.

Simpati është; "Më vjen keq për dhimbjen tuaj."
Ngjitje emocionale është, "Unë e ndiej dhimbjen tuaj."
Empati është: "Unë e kuptoj se si ju ndiheni."
Telepati është, "Unë e di se si ju mendoni sepse unë po lexoj mendjen tuaj."

Disa ekspertë (psikologë, psikiatër dhe shkencëtarë të tjerë) besojnë se jo të gjithë njerëzit kanë aftësi të ndjehejnë empati apo të perceptojnë emocionet e të tjerëve.