Manipulimi i informacionit

Shiko temėn e mėparshme Shiko temėn pasuese Shko poshtė

Manipulimi i informacionit

Mesazh  Neo prej 06.12.09 21:15

Manipulimi i informacionit



"Me anė tė pėrdorimit tė zgjuar dhe ngulmues tė propagandės, madje edhe parajsa mund t‘u paraqitet njerėzve si ferr, dhe anasjelltas jeta mė mjerane si parajsė" - Adolf Hitleri, "Mein Kampf".

Duke qenė se mjetet e informimit janė shtuar - nga shtypshkronjat te telefoni, radioja, televizioni dhe interneti - vėrshimi i lajmeve mbushamendėse ėshtė shtuar nė mėnyrė tejet dramatike. Ky revolucion komunikimi ka ēuar nė mbingarkimin me informacion, teksa njerėzit janė tė mbytur me lajme tė panumėrta qė vijnė nga pothuajse ēdo drejtim i mundshėm. Tė shumtė janė ata qė kėsaj trysnie i pėrgjigjen mė shpejt dhe i pranojnė ato pa i hetuar apo pa i analizuar.

Propaganduesit dinakė i pėlqejnė kėto lloj mėnyrash - sidomos atė mėnyrė tė menduari qė i bėn njerėzit tė veprojnė pa u menduar. Propaganda e nxit kėtė lloj mėnyre tė menduari, duke trazuar emocionet, duke shfrytėzuar pasiguritė, dykuptimėsitė e gjuhės dhe duke nėnshtruar rregullat e logjikės. Sikundėr dėshmon edhe historia, taktika tė tilla mund tė dalin jashtėzakonisht punėbėrėse.

Njė histori mbi propagandėn

Sot fjala "propagandė" ka kuptim negativ, duke lėnė tė kuptohet pėr marifete tė pandershme, por fillimisht kjo fjalė nuk kishte kėtė ngjyrim kuptimor qė ka sot. "Propaganda" me sa duket e ka prejardhjen nga emri latin i njė grupi kardinalėsh katolikė romakė, Congregatio de Propaganda Fide (Kongregacioni [Kisha] pėr Propagandimin e Besimit). Ky komitet, i quajtur Propaganda shkurt, u themelua nga Papa Gregori XV nė vitin 1622 pėr tė mbikėqyrur misionarėt. Gradualisht, "propaganda" mori kuptimin e pėrpjekjeve pėr tė pėrhapur besimin fetar. Por koncepti i propagandės nuk lindi nė shekullin e 17.

Qysh nga kohėt e lashta, njerėzit kanė pėrdorur ēdo mjet qė kanė pasur nė dispozicion pėr tė pėrhapur ideologjitė apo pėr tė rritur famėn dhe pushtetin. Pėr shembull, arti ka shėrbyer pėr qėllime propaganduese qė nė ditėt e faraonėve egjiptianė. Kėta mbretėr i ngrinin piramidat e tyre pėr tė pasqyruar imazhin e pushtetit dhe qėndrueshmėrisė.

Ngjashėm, arkitektura e romakėve shėrbente pėr qėllime politike: mbulimin me lavdi tė shtetit. Termi "propaganda" mori ngjyrim negativ gjatė Luftės sė Parė Botėrore, kur qeveritė filluan tė luanin rol aktiv nė dhėnien e trajtės informacionit tė luftės tė pėrhapur nga media. Gjatė Luftės sė Dytė Botėrore, Adolf Hitleri dhe Jozef Gėbelsi dolėn se ishin mjeshtėr tė propagandės.Duke vijuar me Luftėn e Dytė Botėrore, propaganda sa vinte e bėhej gjithnjė e mė shumė njė vegėl e madhe, pėr tė nxitur politikėn kombėtare. Qoftė blloku perėndimor, ashtu edhe ai lindor, bėnė fushata tė plota, pėr tė fituar masat e mėdha tė njerėzve asnjanės qė tė merrnin anėn e tyre.

Ēdo aspekt i jetės kombėtare dhe asaj politike u shfrytėzua pėr qėllime propagandistike. Vitet e fundit, sofistikimi nė rritje i teknikave tė propagandės ėshtė bėrė i dukshėm nė fushatat zgjedhore, sikurse nė reklamimin e shoqėrive tė duhanit. Tė ashtuquajturit ekspertė dhe udhėheqės tė tjerė janė pėrdorur pėr ta portretizuar pirjen e duhanit si magjepsėse dhe tė shėndetshme dhe jo si rrezik pėr shėndetin e njerėzve, sepse i tillė ėshtė.

Sipas pėrllogaritjeve tė Organizatės Botėrore tė Shėndetėsisė, ēdo vit vdesin jo pak, por 5 milionė njerėz. Kjo shifėr ėshtė e barabartė me zhdukjen nga harta tė njė popullsie sa ajo e Shqipėrisė dhe Kosovės.

Pėrgjithėsimet

Njė tjetėr taktikė mjaft e suksesshme e propagandės ėshtė pėrgjithėsimi. Pėrgjithėsimet kanė prirjen tė errėsojnė faktet e rėndėsishme pėr tė dhėnat e vėrteta tė ēėshtjes dhe pėrdoren zakonisht pėr tė poshtėruar grupe tė tėra njerėzish. "Ciganėt (apo emigrantėt) janė vjedhės" ėshtė, pėr shembull, njė frazė qė dėgjohet shpesh nė disa vende europiane.

Por, a ėshtė e vėrtetė kjo?Damkosje tė tilla s‘bėjnė tjetėr vetėm se shkaktojnė njė lloj furie ksenofobie dhe shpeshherė raciste kundėr tė huajve. Faktet kanė treguar, megjithėkėtė, se kur bėhet fjalė pėr vepra kriminale, fajtorėt nė atė vend ka mė shumė tė ngjarė tė jenė vendės nė vend se tė huaj. Anketimet kanė treguar se nė Greqi, "96 nga 100 pėr qind tė krimeve kryhen nga grekėt". Shkaqet e veprimtarisė kriminale janė ekonomike dhe shoqėrore, jo "raciale". Gjithė fajin e ka media qė "nė mėnyrė sistematike kultivon ksenofobinė dhe racizmin, duke shtrembėruar realitetin".

Disa njerėz i fyejnė ata qė nuk ndajnė tė njėjtin mendim me ta, duke vėnė nė pikėpyetje karakterin apo motivet e tyre nė vend se tė pėrqendrohen te faktet. Etiketimi s‘ėshtė veēse njė mėnyrė negative dhe e lehtė pėr tė mbajtur mend njė person, njė grup apo ndonjė ide. Etiketuesit shpresojnė qė taktika e tyre tė bėjė punė.

Nė qoftė se njerėzit hedhin poshtė personat apo idenė nė bazė tė etiketimit negativ nė vend qė t‘i peshojnė vetė faktet dhe provat, atėherė strategjia e etiketuesit ka bėrė punė. Ky marifet u zbulua nga Instituti pėr Analizėn e Propagandės nė vitin 1938.Instituti pėr Analizėn e Propagandės vėren se "emrat e kėqij kanė luajtur njė rol tmerrėsisht tė fuqishėm nė historinė e botės dhe nė zhvillimin tonė individual. Ato kanė shkatėrruar reputacione, ā€¦kanė ēuar [njerėz] nė biruca dhe ua kanė prishur aq shumė mendjen njerėzve sa kanė qenė tė gatshėm tė marrin pjesė nėpėr beteja dhe nėpėr kasaphana pėr tė vrarė tė afėrmit e tyre".

Loja me emocionet

Sido qė ndjenjat janė tė pavenda kur bėhet fjalė pėr pohime tė bazuara mbi fakte apo nė logjikėn e argumentit, ata luajnė njė rol tė madh sa i pėrket bindjes. Thirrjet qė u bėhen ndjenjave krijohen nga reklamuesit e praktikuar, qė luajnė me ndjenjat me po aq mjeshtėri sa edhe virtuozi luan nė piano.

Urrejtja ėshtė njė emocion i fuqishėm qė shfrytėzohet me mjeshtėri nga propaganduesit. Njė gjuhė e ngarkuar ėshtė veēanėrisht e volitshme pėr arritjen e qėllimeve tė caktuara. Duket se pėrdorimi i fjalėve tė pahijshme nxit dhe shfrytėzon urrejtjen kundėr grupeve fetare apo raciale dhe etnike.Disa propagandues luajnė me krenarinė.

Shpesh dėgjojmė pėr fraza tė tilla si: "Ēdo njeri i zgjuar e di seā€¦" apo "E po njė person me aq pak shkollė sa ke ti s‘mundet tėā€¦". Thirrjet e gabuara qė i bėhen krenarisė bėhen me qėllim pėr tė shkaktuar te tė tjerėt frikė dhe pėr t‘i bėrė tė mendojnė se janė budallenj. Profesionistėt e artit tė bindjes janė shumė tė mirėnjohur pėr kėto.

Parullat dhe simbolet


Parullat janė shpallje tinėzare qė zakonisht pėrdoren pėr tė shprehur pozita apo qėllime. Pėr shkak tė dinakėrisė sė tyre, ėshtė e lehtė qė tė jesh nė njė mendje me to.Demagogėt janė mjeshtėr nė pėrdorimin e parullave tė shkruara dhe tė folura, ndėrsa njerėzit nuk arrijnė tė dallojnė synimin e vėrtetė qė qėndron pas demagogjive tė tyre.

Sido qė demagogėt pėrdorin mjeshtėrisht tema tė tilla si atdheu, familja, ndershmėria morale etj., gjetiu e kanė synimin.Kėshtu qė arti i propagandės mund tė paralizojė mendimet, pengon tė menduarin e qartė dhe aftėsinė shquese dhe i kushtėzon njerėzit tė veprojnė si turmė e ēorganizuar.

Klodian Briēi
avatar
Neo

"Njėshmėria - mund tė njihet vetėm duke u bashkuar me tė."


1473


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

"Mashtrimet" mė tė mėdha mediatike

Mesazh  Fikrro prej 23.10.10 22:24

"Mashtrimet" mė tė mėdha mediatike



Njė gazetė dhe njė televizion ndėr mė tė njohurit e Amerikės, e kanė parė veten nė njė situatė shumė tė vėshtirė nė vitin '92, kur kanė publikuar njė histori tė marrė nga revista e njohur "Forbes".

Ngjarja nė vetvete ishte sigurisht diēka e madhe pasi thoshte se Rusia do tė nxirrte nė ankand trupin e balsamosur tė Vladimir Lenin pėr shkak tė probleme tė rėnda ekonomike qė po kalonte vendi. Ankandi do tė fillonte nė njė ēmim prej 15 milionė dollarėsh. Por kishte vetėm njė problem, revista "Forbes" kishte bėrė shaka dhe ngjarja s'ishte aspak e vėrtetė.

Sigurisht qė "USA Today" dhe "ABC News" nuk e pritėn dhe aq mirė sensin e humorit tė revistės sė biznesit. Akoma mė pak mirė e priti ministria e Jashtme e Rusisė, e cila e kritikoi veprimin e revistės "Forbes". Kjo ėshtė njė ndėr "mashtrimet" mė tė madhe mediatike, tė cilat synojnė tė krijojnė njė atmosferė humori, e cila herė arrihet e herė jo.

Njė tjetėr "mashtrim" tė kėtij lloji ka publikuar dhe gazeta kineze "The Bejing Evening News", pa e ditur se po mashtrohej dhe vetė. Revista kineze kishte marrė njė ngjarje pėr kongresin amerikan nga revista humoristike amerikane "Onion" dhe e kishte pėrkthyer fjalė pėr fjalė pa e ditur se bėhej fjalė pėr satirė.

Gjithashtu njė tjetėr ngjarje e kėtij lloji ka ndodhur nė Kinė, kur njė televizion lokal kinez ka paralajmėruar banorėt qė tė kenė kujdes nga bisha e Sibuxiangut. Njerėzit i ka zėnė paniku dhe kanė filluar tė fortifikojnė shtėpitė pėr tė zbuluar se bisha nuk ishte kafshė, por njė pije e re qė do tė dilte sė shpejti nė treg.

1. "Forbes", Rusia shet trupin e Leninit

Nė nėntor tė vitit 1991, revista amerikane "Forbes" publikoi njė artikull ku shkruante se situata ekonomike nė Rusi ishte e pashpresė. Pikėrisht pėr kėtė arsye, sipas "Forbes", qeveria ruse e dėshpėruar pėr valutė tė huaj kishte vendosur qė tė shiste trupin e balsamosur tė Vladimir Lenin pėr atė qė do tė jepte ofertėn mė tė lartė. Trupi ekspozohej prej dekadash pėr publiku nnė njė mauzole nė "Sheshin e Kuq". Sipas revistės, rusėt do e nisnin ankandin nga ēmimi 15 milionė dollarė. "ABC Neės" dhe "USA Today" e pasqyruan ngjarjen pėr tė keqen e tyre sepse kryeredaktori i "Forbes" bėri tė ditur se bėhej fjalė pėr njė rreng.

2. "BBC", shfaqje fantazmash

Mė 31 tetor 1992 kanali i njohur televiziv "BBC" nė Britani, shfaqi njė dokumentar 90 minuta pėr fantazmat. Programi reklamohej si njė investigim "live" mbi aktivitetet paranormale. "Show" prezantohej nga njė grup reporterėsh tė mirėnjohur televizivė: Michael Parkinson, Sarah Greene, Mike Smith and Craig Charles. Ato raportonin pėr ngjarjet qė zhvilloheshin nė njė shtėpi, ku ndodheshin njerėz qė dėshmonin se banesa ishte e pushtuar nga fantazmat. Kamera lėvizte dhe aty dėgjoheshin zhurma misterioze. Njerėzit qė po e ndiqnin u shtangėn, por rezultoi se ishte Craig Charles ai qė po i punonte njė rreng gjithė stafit tė tij.

3. Peshkim majmunėsh

Jay Forman shkruante pėr revistėn elektronike "Slate.com". Njė ditė, nė kolona e tij zakonshme, mė 8 qershor 2001 ishte mė e ēuditshmja qė ishte shfaqur ndonjėherė. Ai pėrshkruante pjesėmarrjen e tij nė njė sport ekstrem tė peshkimit tė majmunėve. Dhe nuk bėhej fjalė pėr ndonjė lloj metafore, ai e kishte fjalėn ekzaktėsisht pėr peshkim majmunėsh. Sipas tij, ngjarja kishte ndodhur nė vitin 1996 nė njė ishull. Por sapo artikulli u publikua, u pėrball me kritika tė panumėrta. "The Ėall Street Journal" nuk besoi asnjė fjalė tė artikullit. Pas kritikave tė shumta, kryeredaktori i revistės u detyrua tė kėrkonte njė falje publike duke u shprehur se ngjarja s'ishte e vėrtetė.

4. "Beijing Evening News", Kubeja portative e Kongresit Amerikan

Mė 3 qershor 2002, gazeta kineze "The Beijing Evening News" i konkurroi gazetat rivale me njė shkrim tė bujshėm nga Amerika: Kongresi amerikan kėrcėnonte tė largohej nga Uashington D.C. nėse qyteti nuk ndėrtonte njė ndėrtesė tė re qė tė kishte njė kube tė palosshme, pra portative. Artikulli i bėri pėrshtypje Henry Chu-sė, njė reporter i "Los Angeles Times" nė Pekin, pėr faktin se gazetat amerikane s'po e mbulonin njė ngjarje tė tillė. Ai vendosi tė verifikonte ngjarjen dhe zbuloi se burimi i kėtij shkrimi ishte "Onion (Qepa), njė revistė humoristike tė njohura nga publiku amerikan pėr satirėn. Gazeta kineze e kishte marrė shkrimin fjalė pėr fjalė pa e kuptuar se bėhej fjalė pėr humor.

5. "Microsoft" blen kishėn katolike

Nė vitin 1994 nė internet filloi tė qarkullonte njė deklaratė shtypi qė thoshte se "Microsoft" kishte blerė kishėn katolike. Deklarata e shtypit theksonte se kjo ishte "hera e parė qė njė kompani kompjuterėsh ka blerė njė fe tė madhe botėrore". Deklarata citonte bosin e atėhershėm tė "Microsoft", Bill Gates qė thoshte se ai kishte parashikuar se besimi fetar do ishte njė treg nė rritje dhe se "burimet e kombinuara tė "Microsoft" dhe kishės katolike do na lejojnė ta bėjmė besimin fetar mė tė lehtė dhe mė zbavitės pėr njė gamė mė tė madhe njerėzish". "Microsoft" doli me njė deklaratė shtypi qė mohonte vėrtetėsinė e pretendimeve tė tilla.

6. Bisha e Sibuxiangut

Mė 19 shtator 1994 njė paralajmėrim i tmerrshėm u pėrsėrit disa herė nė njė transmetim televiziv nė Taiuan, njė qytet nė veri tė Kinės. Mesazhi shfaqej nė ekran dhe paralajmėronte njerėzit se bisha e tmerrshme e Sibuxiangut, kafshimi i tė cilės ishte fatal, po i drejtohej qytetit. Banorėt e qytetit u mbėrthyen nga paniku dhe vendosėn barrikada para dyerve tė shtėpive. Tė tjerėt u telefonuan autoriteteve lokale pėr tė marrė vesh se ēfarė po ndodhte. Siē rezultoi mė vonė, bisha e Sibuxiangut ishte reale, por nuk ishte kafshė. Ishte njė lloj i ri likeri dhe mesazhi I shfaqur nė televizor kishte qenė thjesht reklamė. Autoritetet kineze e gjobitėn krijuesin e reklamės me 590 dollarė pėr shkak se kishte krijuar panil nė public.

7.Nė Gjeorgji nis lufta

Televizioni gjeorgjian tė shtunėn zakonisht ka njė format tė zakonshėm; konkurse, filma dhe sport. Ndaj, gjeorgjianėt pėsuan shokun mė tė madh te jetės sė tyre kur stacioni televiziv pro-qeveritar “Imedi” raportoi gjatė lajmeve pamje tė tankeve ruse qė po pushtonin vendin, jo mė shumė se 18 muaj nga lufta e shkurtėr e 2008-ės.
Pėr mė tepėr, sipas kėtij kanali lideri pro-perėndimor Mikheil Saakashivili ishte vrarė. Nė mėnyrė tė justifikueshme njerėzit u pėrfshinė nga paniku dhe dolėn rrugėve dhe rrjeti i celularėve u bllokua. Nė fakt nuk kishte shpėrthyer lufta, por “Imedi” kishte shfaqur gabimisht pamje tė mėnyrės se si do shkonin gjėrat nėse presidenti do ishte vrarė. Njerėzit pėrfunduan nė spital nga stresi dhe njė grua qė kishte djalin nė ushtri vdiq nga infarkti.

8.Napoleoni ka vdekur

Lokalet janė shpesh burime thashethemesh tė pabaza dhe veēanėrisht nė rastin e historisė se Napoleoni kishte vdekur. Nė vitin 1814 njė oficer, i cili e dha emrin si kolonel du Bourg mbėrriti nė Angli duke transmetuar lajmin se Napoleon Bonaparte ishte vrarė. Kjo do tė thoshte se lufta e gjatė e Anglisė me Burbonėt kishte mbaruar.
Lajmi pėrfshiu gjithė vendin dhe vlera e sigurimeve qeveritare nė bursėn e Londrės u rritėn. Por nė fakt aty ishte thelbi i mashtrimit. Komeiteti i bursės zbuloi shitjen e mė shumė se 1.1 milionė sterlinash nga aksionet e qeverisė, vlera e tė cilave ishte rritur nga lajmi i vdekjes sė Napoleonit. E nė fakt lajmi ishte krijuar nga persona nė vend, tė cilėve u interesonte vlera e bursės.

9.Balona qė nuk fluturoi

Kjo ėshtė njė prej pėrrallave mė tė ēuditshme tė vitit 2009. Teksa bota shihte me horror, autoritetet nė Kolorado ndiqnin njė balonė heliumi qė mendohej se kishte nė bord 6-vjeēarin Falcon Heene.
Horrori u kthye nė qetėsim, kur u zbulua se djali i vogėl nuk ishte nė balonė por ishte fshehur nė bodrumin e prindėrve tė tyre. Kjo histori krijoi teorinė se prindėrit e tij e kishin sajuar historinė pėr tė marrė famė nga lajmet nė televizione. Zyra e sherifit tė zonės thotė se kjo ngjarje u fabrikua nga prindėrit e fėmijės qė tė mund tė ekspozoheshin sa duhet pėr tė mund t’u bėrė pjesė e njė “reality shoė”.

10.Kėrcėnimi qė vjen nga McCain

Zgjedhjet presidenciale amerikane tė vitit 2008 kanė krijuar histori nga mė tė ēuditshmet, por asnjė prej tyre s’ka qenė aq surreale sa pretendimi i 20-vjeēares Ashley Todd qė ishte kėrcėnuar me thikė sepse ishte mbėshtetėse e John McCain.
Todd i tha policisė mė 22 tetor 2008 se sulmuesi i kishte shkruar shkronjėn B me thikė nė faqen e djathtė dhe i kishte thėnė “Ti do mbėshtesėsh Barack Obama-n”. Dy ditė mė vonė Todd pranoi se e kishte sajuar gjithė kėtė histori pasi policia kishte ekzaminuar materialin e kamerave tė sigurisė dhe kishte kryer njė test poligrafie. Vajza, e cila vuante nga humbja e kujtesės tha mė pas se e kishte bėrė vetė shenjėn, edhe pse s’e mbante mend njė gjė tė tillė.

Shkruar nga T.O.
avatar
Fikrro

734


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Manipulimi i informacionit

Mesazh  Neo prej 27.02.11 18:50

Mustafa Nano:
Edicionet e lajmeve nė televizione janė mbushur me "lajme-qoka"


"Televizionet tona i kanė shndėrruar edicionet informative nė foltore ekskluzive tė politikės. Drejtuesit po e shohin ditarin e lajmeve si njė mėnyrė pėr tė bėrė qoka nė tė mirė tė njėrit apo tjetrit. Pėrpiqen qė tė bėjnė njė shpėrndarje tė mirė tė qokave, nė mėnyrė qė tė mos ketė qejfmbetje tė palėve. Nėse japin tre minuta pėr Edi Ramėn do gjejnė se s'bėn njė mėnyrė pėr ta balancuar me njė tre minutėsh tė Sali Berishės. Nėse Berisha nuk shfaqet atė ditė, televizionet gjejnė njė tre minutėsh tė Jozefina Topallit.." - lexohet nė websiten Respublica qė drejtohet nga publicisti i njohur Mustafa Nano.

Pohimi ėshtė interesant, sepse janė gjithmonė e mė tepėr shqiptarėt qė po bojkotojnė edicionet e lajmeve nė TV. Shumė stresuese vėrtet.

"Publikut i shiten pėr lajme deri edhe vizita politikanėsh nė qytete e fshatra tė Shqipėrisė, konferenca shtypi tė zėdhėnėsve tė idiotizuar tė shtypit, etj, etj, etj. Tė vjen keq qė me kėtė logjikė i ndėrtojnė lajmet dhe ata tė Top Channel-it (s'po pėrmend televizionet talebane tė llojit tė Klanit). Ku e kam fjalėn? Dje kishin si lajm nacional faktin qė njė rob me mbiemrin Kokona kish braktisur Partinė Socialiste e ish anėtarėsuar nė partinė e Ilir Metės. Pse? Sepse mė parė bėn vaki tė kenė dhėnė pėr lajm kalimin e ndonjė LSI-sti nė radhėt e PS-sė, dhe me kėtė tė djeshmen e kanė kompensuar. Kjo s'ėshtė gazetari. Kėto s'janė lajme, - shkruan z.Nano nė ėebsite. E takuam pėr t'i marrė njė intervistė mė tė gjerė rreth kėsaj bezdisjeje qė, pėrsėrisim, nuk ėshtė vetėm e tij.

Z.Nano, ideja pėr kėtė intervistė mė lindi kur lexova njė nano-neės tuajin te Respublica, lidhur me lajmet-qoka nė televizion. Ku e keni fjalėn saktėsisht?


Ilustrimi qė bėja mė duket shumė domethėnės. Pashė njė lajm tė televizionit Top-Channel. Koka e lajmit ishte: "Kokona lė PS-nė dhe kalon me LSI-nė". Ėshtė fjala pėr dikė me mbiemrin Kokona qė ka ndėrruar parti. Ėshtė lajm ky? Hm, mund tė jetė dhe fabula e njė filmi hollyėood-ian, por lajm nuk mund tė jetė.


Po e ilustroni kėtė dukuri tė shėmtuar me njė stacion televiziv qė, sė paku, siē thonė ėshtė mė i miri. Dmth pėr tė tjerėt...


(ndėrpret) Pikėrisht ngaqė ėshtė mė i miri. Mund tė pėrfytyroni kollaj se ē'bėhet nė televizione tė tjera. Nė TVSH pėr shembull; vetėm ideja qė TVSH-ja egziston mua mė bėn qė mendja tė mė shkojė tek gjėra tė liga. Po bėra ndonjė krim, ta dini se kjo mund tė ndodhė vetėm nė shtėpinė time, me televizorin e hapur e tė sintonizuar tek TVSH-ja..

Deri kėtu ka arritur puna?


Po, deri kėtu. Mua vetėm TVSH-ja do mė mjaftonte pėr tė mos ia parė bojėn kėtij regjimi, qė nė fakt ėshtė i ndyrė edhe pėr plot arsye tė tjera mė serioze.

Le ta lėmė TVSH-nė. Le tė mbetemi tek televizionet e mira..


Televizionet e mira, por me lajme tė kėqija. Ja, mė thoni, a ka gjė mė fyese se sa situata, kur ti ulesh nė divan pėr tė ndjekur edicionin informativ tė lajmeve, dhe e sheh veten tė bombarduar me lajme tė tilla, si "Megi Ayteresa lexon njė deklaratė tė Partisė Socialiste", "Gerti Bogdani i pėrgjigjet nė emėr tė PD-sė Edi Ramės", "Haxhinasto takoi homologun e vet maqedonas", "Liri Berisha ndihmon shoqatėn e jetimėve", etj, etj?

Nuk janė lajme kėto, sipas jush?


Absolutisht, jo. Kėto janė qoka. Thjesht qoka. Shto kėtu dhe lajmet e kronikės sė zezė, shto dhe kronikat e pista parlamentare, shto dhe ndonjė lajm kulturor me ndonjė disk tė ri tė Ēiljetės, shto dhe ndonjė gjė tjetėr, e mos e ndėrro kombėsinė, po deshe!

Pse ndodh kjo, sipas jush?


Ndodh, sepse pronarėt e drejtuesit e televizioneve bėjnė presion mbi gazetarėt. E dini si ndodh konkretisht? Le ta zėmė se politikani X merr njė takim me tė rinj tė partisė sė vet. Njerėzit qė i bėjnė PR-in vihen nė lėvizje, s'ka gjė se "ngjarja s'ėshtė fare ngjarje". Pėr ata ėshtė lajm. Dhe ka rėndėsi se i sati do jetė ky lajm: i pari, i dyti, apo i treti (se qė do jetė lajm, nuk diskutohet). Aty ku nuk u ecėn, i thonė X-it, dhe ėshtė vetė X-i qė merr nė telefon pronarin e njė televizioni, dhe i thotė, se "kam pasur njė takim sot, e do doja ta evidentoja mirė". Pronari i ledhatuar nė sedėr prej telefonatės sė tij, i thotė: mos u bėj merak! Dhe urdhėron gazetarėt. Dhe kėshtu ndodh qė njė takim pa pikė rėndėsie (shpesh vulgar) u shitet shqiptarėve si lajm nacional.

Nė cilin televizion i ndiqni lajmet ju?


Nuk mė besojnė kur ua them tė tjerėve, por ėshtė e vėrtetė: unė zakonisht nuk shoh lajme nė televizion.

Pse?


Njė arsye ėshtė kjo qė sapo ju thashė. Nuk dua tė ndihem si i pėrqeshur me lajmin qė Kokona iku nga PS-ja te LSI-ja, apo qė Berisha shkoi nė malin e Dajtit me mbesat, apo qė Rama pėruroi njė rrugė nga Oxhaku, etj, etj. Arsyeja e dytė s'ka tė bėjė me lajmin; ka tė bėjė me personazhet e politikės; nuk mė bėn mirė t'i shoh e t'i dėgjoj; pėrpiqem t'i shoh sa mė pak.

Po si informoheni?


Fillimisht nga site-et dhe agjencitė online. Kėtu nė Shqipėri ndjek vazhdimisht site-et e Shekullit, Temės, Balkanėeb-in, dhe site-in e Top Channel-it), dhe tė nesėrmen nga gazetat. Ėshtė mė higjienike tė lexosh gazetat, se sa tė shohėsh lajme nė TV.

Janė dhe disa televizione lajmesh 24 orė non stop, tė cilat japin me titra njė informacion tė up-date-uar..


Po, nė situata emergjente informohem shpejt e shpejt dhe prej tyre. Por janė bezdisėse, gjithsesi. Jam betuar qė tė mos e shoh mė Neės 24-ėn, pėrsa kohė qė nė versionin me ekran tė reduktuar ata do tė japin ēdo minutė Berishėn duke notuar nė Dhėrmi. Nuk do ta ndiqja edhe sikur nė vend tė Berishės tė shfaqej Kate Moss nudo; pėrfytyro se sa mund tė shihet orė e cast Berisha duke bėrė pllaq-plluq nė detin Jon.

Ok.. Po sikur t'ju ofronin postin e drejtorit tė lajmeve nė njė televizion kombėtar, do ta pranonit psh?


Me njė kusht: tė binin dakord qė tė mos mė shqetėsonin me kėrkesa pėr qoka. Mirėpo, ky ėshtė kusht qė ata nuk janė gati ta plotėsojnė. Dhe prandaj mua as qė mė shkon mendja tė bėhem drejtor lajmesh.

Ju keni edhe njė website pėr tė cilin kujdeseni personalisht, Respublica-n. Po aty ju vetė ēfarė lajmesh jipni?


Hė pėr hė nuk jap lajme. Ėshtė rubrika "nanonews" qė keni parė ju, por kjo rubrikė ėshtė thjesht njė mėnyrė tinzare pėr tė fshehur qėndrimet e mija. Por sikur tė jepja lajme, kurrė nuk do tė ndillesha nga lajme-qoka. E dini? Njė ditė pashė nė njė stacion autobuzi njė vajzė qė po lexonte njė libėr, dhe pėr mua kjo "ngjarje" vlen mė shumė se sa tė gjitha ēaprashitjet e politikės shqiptare. Bėra njė "nanoneės" pėr tė.

Elona Demollari
avatar
Neo

"Njėshmėria - mund tė njihet vetėm duke u bashkuar me tė."


1473


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

pergjigje

Mesazh  resuli prej 27.02.11 19:24

Tani e kuptova pse Mustafa Nano eshte nje shqiptar i pa informuar mire sepse dhe lajmet i merr vetem nga nje krah i politikes .Dhe jo me qellimin per tu informuar por per te kenaqur shijet e tije politike. Prandaj dhe sa here e therrasin si analist i pavarur neper studio televizive flet vetem brockulla. Pershendetje !
avatar
resuli

10


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Manipulimi i informacionit

Mesazh  Estilen prej 27.02.11 21:10

Mos valle gjithe analistet dhe komentuesit duhet te flasin e komentojne si Mark Marku apo NJESHI...dhe qe ky njesh na serviret nepermjet propogandes qeveritare tek KLAN-TVSH-ja,me leket e marra nga taksa per Tvsh e te papuneve dhe pensionisteve.se ne Shqiperi po lulezon ''pranvera e bumi ekonomik'' model shqiptar...?Ne se do vazhdohet me kete llogjike,na duhete te pranojme me plot gojen se paskemi qene me mire kur ishim me keq...

Estilen

1022


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Manipulimi i informacionit

Mesazh  Zattoo prej 28.02.11 13:24

Gazetaret qė sakrifikuan gjithēka pėr lajmin

Ne po iu sjellim 10 femrat gazetare qė kanė rrezikuar gjithēka, nga liria e tyre e deri tek rrezikimi i jetėve vetėm nė emėr pėr tė raportuar tė VĖRTETĖN.

Atwar Bahjat - Irak

Ishte e vetmja femėr gazetare qė raporti gjatė luftės nė Najaf gjatė vitit 2004. Fatkeqėsisht, Bahjat u qėllua dhe u vra dy vite mė vonė nė Samarra ndėrsa po raportonte bombardimin e Xhamisė sė Artė.

Tsering Woeser - Kinė/Tibet

U detyruar tė lėvizte nga Tibeti me nė Pekin me forcė. Madje e futėn edhe nė njė institucion “riedukimi”, pasi ajo nė vitin 2003 publikoi shėnimet e saj gazetareske mbi Tibetin. Ajo vazhdon tė jetojė e survejuar nga forcat kineze, por megjithatė ajo vazhdon tė raportojė pėr rezistencėn tibetiane.

Jill Carroll - Irak

28 vjeēarja amerikane, qė ishte gazetare freelance, u rrėmbye nė Irak nga forcat talebane nė vitin 2006 dhe u mbajt si peng pėr rreth tre muaj. Tani ajo punon si zjarrfikėse nė Virxhinia.

May Chidiac - Liban

Chidiac jo vetėm qė ishte ylli kryesor i televizionit mė tė madh nė Liban, ajo ishte edhe njė zė mjaft kritik i ndėrhyrjes sė Sirisė nė Liban. Gjatė njė sulmi pėr ta vrarė atė ajo shpėtoi, por gjatė kėtij sulmi ajo humbi njėrin krah dhe njė kėmbė. Por ajo u nuk u tėrhoq nga gazetari deri nė vitin 2009.

Jila Baniyaghoob - Iran

Ajo u arrestua disa herė rresht ndėrsa mbulonte tė drejtat e grave. Nė vitin 2007 ajo u arrestua nga forca iraniane dhe me sytė mbyllur u mor nė pyetje nė burgun Evin, qė ėshtė edhe burgu mė famėkeq i Teheranit. Por nga kjo pėrvojė e hidhur ajo botoi njė libėr pėr bashkėpunimin e grave nė kėtė burg.

Farida Nekzad - Afganistan

Ajo ėshtė ylli i tė drejtave tė lirisė sė shtypit tė Afganistan. Por sė fundi ajo ka marrė mė mijėra kėrcėnime pėr vdekje. Madje njėherė ajo i shpėtoi njė tentative pėr ta rrėmbyer duke u hedhur nė rrugė nga makina. Pavarėsisht kėrcėnimeve, ajo s’ka ndėrmend tė heqė dorė.

Anna Politkovskaya - Russi

Ajo ishte gazetare lufte gjatė tentativės sė Rusisė pėr tė nėnshtruar ekstremistėt ēeēenė. Gjithashtu ajo ishte edhe njė zė mjaft i fuqishėm kritik ndaj politikave tė ndjekura nga Vladimir Putin. Nė vitin 2006 ajo u vra. Vrasja e saj u bė pėr shkak tė profesionit tė saj.

Chouchou Namegabe - Kongo

Ajo ėshtė bashkėdrejtuese e njė radioje gazetareske qė zbuloi se
si dhunoheshin seksualisht, si edhe torturat qė pėrdoren nė Konga ndaj grave dhe qytetarėve tė tjerė nga ushtarėt ose grupet ekstremiste. Ajo vazhdon tė bėjė kėtė detyre duke denoncuara skandale te shumta, pavarėsisht se jeton nė njė vend pa ligje.

Galima Bukharbaeva - Uzbekistan

Njėherė ajo ka shpėtuar mrekullisht. Njė plumb i shkoi nėn shpinėn e saj, kaloi bllokun e shėnimeve dhe kartėn e gazetares qė kishte nė vete. Pasi ajo denoncoi sistemin autoritar tė Uzbekistanit ajo u akuzua si tradhtare e vendit.

Claudia Julieta Duque - Kolumbi

Nė dy dekada si gazetare hetuese, ajo u ka mbijetuar rrėmbimet, kėrcėnimeve pėr vrasje dhe tentativave pėr pushim nga puna. Ėshtė detyruar tė largohet tre herė nė azil gjatė dekadės sė fundit, por gjithmonė ajo ėshtė kthyer pėr tė hetuar nė vendin e vet.
avatar
Zattoo

704


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Shiko temėn e mėparshme Shiko temėn pasuese Mbrapsht nė krye


 
Drejtat e ktij Forumit:
Ju nuk mund ti pėrgjigjeni temave tė kėtij forumi